وضعیت ویژه (II)

در نوشته قبلی به نظراتی که در برنامه های رسمی از اهالی موسیقی شنیده می شود اشاره کردیم؛ گاهی این اظهار نظرها از اهالی موسیقی ایرانی چنان غیرواقعی و عجیب است که حتی مردم عادی را هم شگفت زده می کند، در یکی از برنامه هایی که در تالار اندیشه حوزه هنری به مناسبت بزرگداشت موسیقیدان بزرگ ایرانی مرتضی خان محجوبی برگزار شده بود، مجری برنامه با عنوان کردن صفاتی غیر واقعی برای این هنرمند، مانند برتری تکنیکی او بر پیانیست های بزرگی چون لیست و شوپن! هنر ایرانی را از هر نظر سرآمد هنر جهانی بر شمرد.

البته در هنرمندی و خلاقیت مرحوم محجوبی شکی نیست، ولی آشنایی محجوبی و اکثر هم نسلانش با سازهای غربی در حد بسیار ابتدایی بوده بطوریکه حتی مرحوم محجوبی از تمام انگشتان خود در نوازندگی استفاده نمی کرده است؛ نوازندگی او برگردان تکنیکهای سازهای ایرانی مثل سنتور و سه تار است روی پیانو (اگر نگاهی به مکانیزم پیانو و ویلن بیندازیم می بینیم که کمتر در موسیقی ایرانی از تمام قابلیتهای آنها بهره گیری شده …). چنانچه با دقت به این موضوع نگاه کنیم، بوضوح خواهیم دید که این نوع نظرات و جهت گیری ها نتیجه کم اطلاعی یا بی اطلاعی این افراد نیست چرا که به یقین کسی که به ایراد سخنرانی در باره موسیقی می پردازد باید با آثار مشهور این هنرمندان آشنایی داشته باشد.

audio file Chopin – Fantasy Impromptu

audio file Gershwin – Second Rhapsody

همین کسانی که در مورد نوازندگی سازهای غربی اینگونه قضاوتهایی می کنند، اگر یک نوازنده (در ساز تخصصی خودشان) کمترین ضعف تکنیکی را داشته باشد او را نوازنده نمی دانند! جالب اینکه همین مجری در بزرگداشتی دیگر، منتقدان موسیقی را تشویق به غلو کردن در مورد توانایی های هنرمندان ایرانی می کرد و این عمل را موجب علاقمند شدن جوانان به موسیقی ایرانی میدانست! اشتباهی که نه فقط در زمینه موسیقی که در دیگر رشته های هنر ایران هم تکرار شده … خود بزرگ بینی که موجب ساخته شدن ضرب المثل “هنر نزد ایرانیان است و بس” شده و باعث شده که اکنون سهم ناچیزی در سفره هنر جهانی داشته باشیم.

در “شب نای” سخنران برنامه، استفاده از سازهایی که متعلق به هزاران سال پیش بوده و گاهی حتی از عهده اجرای یک صدای یکدست و چند نت دقیق بر نمی آمدند را “واجب” می دانست و حتی در جایی رو به حضار گفت: شما را در خارج با همین سازها می شناسند…!

همانطور که در نوشته قبلی عنوان شد، این دسته به شدت موفقیتهای موسیقیدانان بزرگ ایرانی را انکار می کنند، که این، سوء استفاده تمام عیار از نبود اطلاعات از دوران شکوفایی موسیقی در ایران است. .

در هر دو برنامه نام برده (“شب نای” و “بزرگداشت محجوبی”) سخنرانان برنامه تاکید می کردند هنرمندان ایرانی که به نوازندگی و یا آهنگسازی کلاسیک می پردازند، قابل مقایسه با نوازندگان جهانی نیستند!

برای این گفته قصدی جز نا امید کردن جوانان علاقمند به این نوع موسیقی و کشیدن آنها به سنتگرایی و مرده پرستی نمی تواند فرض کرد. هنوز ما بیاد داریم، فرهاد مشکات، ملیک اصلانیان، بیژن، وحید خادم میثاق، علی رهبری، علی فروغ، بهزاد رنجبران، رضا والی، گاگلیک بابائیان و بسیاری هنرمندان صاحب نام جهانی را که از ایران برخاستند. اگر ما می خواهیم در جامعه جهانی با احترام شناخته شویم باید با حقایق آشنا باشیم . متاسفانه دروغ گویی های مصلحت اندیشانه در میان موسیقیدانان و – مخصوصا” – پژوهشگران ایرانی بسیار رایج است. قبل از پرداختن به این موضوع باید به شرایطی که در ایران این دسته از محققان دارند نظری بیاندازیم:

همانطور که می دانیم پژوهشگران در ایران اکثرا” بصورت غیر دولتی و بطور خصوصی به تحقیق می پردازند .پرواضح است، پژوهشگران موسیقی نواحی در این میان بخاطر کمبود امکانات در مناطق دور افتاده ایران با مشقات و مشکلات بیشتری دست و پنجه نرم می کنند. این اتفاق باعث شده افراد کمتری حاضر به این کار شوند درنتیجه محققانی که حاضر به تحمل این مشکلات می شوند بدون شک افرادی هستند که علاقه و عشق وصف ناپزیری به این آب و خاک دارند و همین علاقه گاهی موجب تحریف ناخودآگاه و یا خود آگاه قسمتی از واقعیتها، به نفع هر موضوعی که به زعم ایشان به نفع جمعیت ایرانیان است، می گردد. در نوشته بعدی بیشتر به این موضوع می پردازیم

احمد نونهال: گروه های کر با چالش روبرو هستند

گروه کُر «شانته» به‌ رهبری احمد نونهال با همکاری جشنواره موسیقی صبا در دومین رویداد تابستانه پنج قطعه موسیقی کرال را در موزه نگارخانه کاخ گلستان اجرا کرد. احمد نونهال رهبری جوان و پر انگیزه است و توانسته با وجود مشکلات مختلف این گروه جوان را به روی صحنه ببرد. امروز گفتگوی محمدهادی مجیدی را با او می خوانید:

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VIII)

در پایان این مراسم که معمولا تا پاسی از شب به طول می‌کشد، افراد گروه نذورات جمع آوری شده را بین خود و یا مستمندان تقسیم می‌کنند. همچنانکه در بالا ذکر شد، شکل اجرا در بین تمامی مناطق ترکمن نشین یکسان است. مفهوم ابیاتی که از سوی سرخوان قرائت می شود نیز یکسان است اما آن ابیات در هر منطقه با هم متفاوت است. به طور مثال، در ترکمنستان ابیاتی که سرخوان دسته می خواند، چنین است (با این توضیح که بعد از هر بند از ترانه ـ که از سوی سرخوان گفته می‌شود ـ تمام اعضای گروه، همصدا «یارمضان» می‌گویند.):

از روزهای گذشته…

هنرمند افسانه ای ، قسمت دوم

هنرمند افسانه ای ، قسمت دوم

پس از آزمودن عده ای از نوازندگان بیس، جان دیکن (John Deacon) به گروه پیوست. ورود او درست مصادف با ضبط اولین آلبوم گروه به نام Queen در سال ۱۹۷۳بود. این آلبوم و تک ترانه ای که مرکوری قبل از پخش آن اجرا کرده بود “I can hear music” موفقیت چندانی کسب نکردند.
وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (V)

وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (V)

از این دیدگاه؛ از سویی موسیقی‌هایی که او انتخاب کرده است (فرهنگِ دهنده) عمیقا «مونودیک» یا تک صدا درک می‌شود و از سوی دیگر نظریه‌ای وجود دارد که چیرگی یک تک صدای موسیقایی را (بدون هارمونی) و گاه حتا بدون در نظر گرفتن جای آن در یک نردبان موسیقایی می‌پذیرد (فرهنگِ پذیرنده)، برای آن ساختار قائل می‌شود و تاثیر این ساختار بسیار تکین را بر ساختارهای کلان‌تر بررسی می‌کند. علاوه بر این حرکت مصالح موسیقایی به شکل مونودیک، یعنی وقایع موسیقایی منفرد که اگر هم بافت همراهی دارند، به عنوان یک رویداد تکین در لحظه‌ی موسیقایی ظاهر می‌شود و ارتباطی با قبل و بعد از خودش (به مفهوم توالی) نمی‌یابد.
موسیقی هنگام خواب

موسیقی هنگام خواب

اگر شبها برای به خواب رفتن مشکل دارید از این به بعد به موسیقی Jazz ملایم گوش کنید. تحقیقات دانشمندان نشان داده است که کافی است ۴۵ دقیقه به موسیقی Jazz ملایم، قبل از خوابیدن گوش کنید تا با آرامش بسیار به خواب شیرین فرو روید.
رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (II)

رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (II)

قبل از هر چیز عرض تبریک می کنم خدمت سام اصفهانی عزیز، بابت ارایه ی این مجموعه ی زیبا و یکدست پس از یک تلاش حدودا پنج ساله. به دلیل حالت مدیتیتیوی و آرامش عمیقی که در کل اثر دیده می شود (که به نوعی بازتاب ماهیت کل و یکدست اثر محسوب می شود)، در عمق وکل، مجموعه عنوان معنا دار “ماندالای درون” را دارد. اگرچه برخورد های فنی و تمهیدات آهنگساز کم و بیش تغیراتی می کند اما {همچنان} فضای یکدستی در کل قطعات جاریست.
موسیقی و طنز (قسمت دوم)

موسیقی و طنز (قسمت دوم)

مقصود اینکه به جز مثال های بسیار استثنایی، به دشواری بتوانیم پیدا کنیم، قطعات با کلامی را که نقش طنز پردازنه آنها، یکسان به دوش واژگان و به دوش صداها گذشاته باشد. در اکثریت قریب بااتفاق آنها، فقط کلام است که نقش طنز آمیز دارد و موسیقی یا خنثی است یا اصلا احساسات دیگری را تداعی می کند و یا حداکثر در حکم وسیله تزئینی به کار گرفته شده است.
سلطانی: غالب آثار مدرن در ایران کلاف سردرگم است

سلطانی: غالب آثار مدرن در ایران کلاف سردرگم است

من تصور می کنم که جسارت و پیشروی در هنر مدرن حدی دارد. این که اثر هنری که ساختار و شالوده اش شکسته شود، به یک اثر مدرن بدل می گردد، من باور ندارم خیلی از هنرمندان مدرن قرن بیستم بیشتر از آن که قصد داشته باشند تا یک اثر واژگون شده و یا ساختارشکن را به وجود آورند، قصد دارند تا نمای جامعه ای تهی شده از تصاویر انسانی خودشان را بیان کنند.
اریک ساتی (I)

اریک ساتی (I)

اریک ساتی (Alfred Éric Leslie Satie) آهنگساز و پیانیست فرانسوی، متولد ۱۷ مه ۱۸۶۶ هنفلور است. اولین آهنگ خود را در سال ۱۸۸۴ ساخت و نام خود را به عنوان اریک ساتی (Erik Satie) امضا نمود. ساتی در سال ۱۸۸۷ به عنوان “ژیمنوپدیست” (gymnopedist) خوانده شد، کمی پیش از آنکه مشهورترین اثر خود “ژیمنوپدی” (Gymnopédies) را خلق کند؛ ژیمنوپدی، واژه یونانی است به معنی‌ “جشن کودکان برهنه”.
اپرای توسکا (III)

اپرای توسکا (III)

نقاش در زندان انتظار مرگ را می کشد. نامه ای به توسکا می نوسید و آخرین یادداشت خود را می نگارد: “و من هیچ گاه بدین گونه عاشق زندگی نبوده ام” و می گرید. توسکا به همراه نگهبان و نامه ای که مبنی بر آزادی کاوارادوسی در دست دارد وارد قلعه می شود و در حالی که به نقاش توضیح می دهد چگونه اسکارپیا را کشته می خواند: “او خون تو را می خواسته یا عشق مرا.” دوئت: “گوش کن، زمان نزدیک است.” کاوارادوسی: ” مرگ تلخ است تنها به خاطر جدایی از تو” توسکا: ” عشق به تو مرا قادر ساخت که زندگیت را نجات دهم.” آخرین دوئت: ” جشن می گیریم، با امیدهای تازه.”
ملودی، همراهی و هارمونی

ملودی، همراهی و هارمونی

در این نوشته سعی می کنیم بطور خلاصه معنی اصطلاح های متداولی مانند ملودی، همراهی و هارمونی را تشریح کنیم.
سرگذشت کتاب من و کپی رایت در ایران (I)

سرگذشت کتاب من و کپی رایت در ایران (I)

نوشته ای که که پیش رو دارد، نامه ای است از هنرمند گرامی مصطفی آخوندی، نوازنده و مدرس گیتار کلاسیک که درباره انتشار اولین کتابش در ایران تهیه و به سایت گفتگوی هارمونیک رسیده است. با هم می خوانیم: