خانم ها، ساکت لطفا! (II)

شاید به علت جوان بودن هنرمندان، ترس از آن بود که نتوانند به خوبی از پس اضطراب صحنه برآمده و قطعه ای را جداگانه بنوازند. البته این علت چندان هم به جا نیست، چون جوان ترین نوازنده این گروه یعنی مرجان راوندی (نوازنده عود- متولد ۱۳۶۸) هم سابقه اجرایی بسیاری دارد و حتی در دانشگاه علمی-کاربردی تدریس می کند.

بخش اول برنامه آواز ابوعطا بود که دقیقا روال سنتی را دنبال می کرد: ابتدا مقدمه ای بر اساس ردیف (تنظیم بیتا رضوی) شنیدیم. بعد هم سه تار و تنبک دو نوازی کردند و نغمه فرهمند قطعه ای را با تمبک به صورت سولو نواخت و بسیار مورد توجه همگان قرار گرفت. حالا نوبت اخوان بود که با صدای محزون و قوی خود آوازی را به همراهی سه تار بخواند.

قسمت اول برنامه با تصنیف «امان ز هجر رخ یار»، چهارمضراب حجاز، ضربی رامکلی، آواز چهارپاره همراه سه تار، ضربی ابوعطا، آواز دیلمان ادامه یافت و در نهایت با تصنیف «نرگس مست» و رنگ ابوعطا از درویش خان به پایان رسید. اخوان در این برنامه قطعات آوازی زیادی را اجرا کرد ؛ این آثار با وجود آنکه توانایی و استادی او را نشان می داد، برای شنوندگان و به طور خاص کسانی که شنونده «حرفه ای» یا تعلیم دیده موسیقی سنتی نیستند، سنگین بود. شاید همین مساله هم باعث ازدحام در سالن شده بود، بعضی از افراد به صحبت با یکدیگر اکتفا نکرده و پنهانی با تلفن همراهشان حرف می زدند که این خیلی عجیب بود؛ زیرا مسوولان سالن، این بار تنها به گشتن کیف افراد اکتفا نکرده و تک تک افراد را بازدید بدنی هم کردند!

تقریبا تمام آوازهای قسمت دوم برنامه که در دستگاه ماهور بود از میان اشعار شفیعی کدکنی انتخاب شده بود؛ غیر از آنها این خواننده تصنیف «به گردش فروردین» که شعر و آهنگ از امیر جاهد بود، تصنیف «ز فروردین» با شعر به یادماندنیش از ملک و الشعرای بهار و آهنگ زرین پنجه را هم اجرا کرد. «مرغ سحر» از آثار مرتضی نی داوود در موسیقی سرزمین ما برای خوانندگان، مانند کاپریس های پاگانینی برای ویلونیست ها در موسیقی کلاسیک است: تسلط افراد به موسیقی را نشان می دهد.

این آثار چون بارها با افراد مختلف اجرا و ضبط شده اند در حافظه علاقمندان به خوبی ثبت شده اند و به در حین اجرا به سرعت با اجراهای دیگر مقایسه می شوند. اخوان هم ریسک این مقایسه شدن را پذیرفت و سالن را در انتهای کنسرت غرق در هیاهو کرد. سرانجام کنسرت با رنگ ماهور از نی داوود خاتمه یافت. سالن از این انتخاب به هیجان آمده بود و مشتاقانه درخواست قطعه بیز می کرد. تماشاگران با فریاد قطعه مورد علاقه اشان را از اخوان می خواستند و در نهایت کار را به جایی رساندند که خواننده مجبور شد تذکر دهد، ساکت باشند.

بعد کمی با اعضای گروه صحبت کرد و با هم به توافق رسیدند، اما هنوز ما نمی دانستیم بر سر چه؟ تا اینکه ارکستر دوباره شروع به نواختن کرد، بانوی آواز ایران چه انتخاب به جایی کرد و با خود ما را به اواخر دهه ۵۰ برد: « از خون جوانان وطن لاله دمیده». او که با «مرغ سحر» همه را هیجان زده کرده بود با این انتخاب ضربه آخر را به تماشاگران زد و همه را غرق در بهت به بیرون از سالن هدایت کرد.

مجله هنر و موسیقی

4 دیدگاه

  • سنا
    ارسال شده در آذر ۲۶, ۱۳۸۹ در ۷:۴۹ ب.ظ

    به نظرتون ظبط اشتباه نیست؟؟!!!
    “این آثار چون بارها با افراد مختلف اجرا و ظبط شده اند”

  • ارسال شده در آذر ۲۷, ۱۳۸۹ در ۲:۵۹ ب.ظ

    با تشکر از توجه شما، اصلاح شد.

  • علی
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۱, ۱۳۹۰ در ۸:۴۶ ب.ظ

    خسته شدیم از بس در کنسرت ها قطعه تکراری شنیدیم،تا کی؟

  • احسان
    ارسال شده در مهر ۱۰, ۱۳۹۰ در ۱:۴۸ ق.ظ

    ضمن اظهار خوشحالی برای برگذار شدن کنسرت خانم اخوان باید عرض کنم
    به اصطلاح بانوی آواز ایران اعتراض دارم، این واژه بار معناییش چیست یا وقتی شجریان را استاد آواز ایران تلغی میکنیم؟ جالب اینکه طرفداران شهرام ناظری همین عبارت را برای او به کار میبرند. شما را به معبودتان قسم میدهم که از این تقدس گرایی ها بپرهیزید. که از هنرمندان پیشکسوت سایه ای بزرگ میسازد که راه رسیدن نور به جوانتر را سد میکند.
    شما اگر بیننده ی تلویزیون بوده باشید میدید که در این چند روز چقدر درباره ی شجریان سالروز تولدش حرفها زده شد. ایا خواننده های دیگر سالروز ندارند؟ آیا خواننده های دیگر پسر ندارند؟
    چرا باید یک نفر را آنقدر بالا ببریم که وقتی میخواهد پایین بیاید با مغز میخورد زمین
    هر چند انقدر به خانم اخوان و خوانندگان زن دیگر تبعیذ شده که هر چقدر بالا ببریمشان جبران گدشته نمیشود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

از روزهای گذشته…

بتهوون و Missa Solemnis- قسمت سوم

بتهوون و Missa Solemnis- قسمت سوم

میسا سولمنیس، سازهای متعدد و ترکیب آوایی بسیار مفصلی دارد. این تنظیم با شکوه و پر عظمت بتهوون، به گروه نوازندگان و خوانندگان بسیار بزرگی نیاز داشت که همین امر موجب بروز مشکلی دیگر برای اجرای این قطعه در کلیسا فراهم میکرد. این قطعه خود به پنج قسمت کایری Kyrie (مناجات)، گلوریا Gloria (تسبیح)، کردو Credo (ایمان)، سنکتوس Sanctus (تقدس) و اگنوس دی Agnus Dei (بره خداوند) تقسیم شده است.
گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (VI)

گزارش مراسم رونمایی «ردیف میرزاعبدالله به روایت مهدی صلحی» (VI)

مسئلۀ بعدی دربارۀ نت‌کردن ردیف در آن عصر است که به قصد حفظ و نگهداری ردیف به‌عنوان یک میراث انجام شده است و بَعد آموزش. در حالی‌که الآن کاملاً برعکس است. با این‌همه وسایل ضبط و ثبت که امروزه در اختیار داریم مسئلۀ حفظ ردیف‌ها مطرح نیست؛ آموزش آن مطرح است که باید بیشتر به این بُعد توجه شود.
جک برایمر، سلطان انگلیسی کلارینت (II)

جک برایمر، سلطان انگلیسی کلارینت (II)

یک روز برایمر ساعت ۴ مدرسه را ترک کرد تا به دعوت بیچام به منزل او در سن جانز وود برود. بیچام از او پرسید: «چه چیزی را بنوازیم پسرم؟» در نتیجه این گزینش، برایمر به یکی از اعضای بخش سازهای بادی ارکستری تبدیل شد که قرار بود اجرای تروجان ِ برلیوز (Berlioz) آن از تلوزیون پخش شود. این گروه سازهای بادی، موسیقی بی نظیری را اجرا کرد که کیفیت فوق العاده ای داشت. یکبار هم طی اجرا بیچام بر روی سکو و استرائوس بین تماشاچیان شاهد اجرای آهنگ “دون جوئان” خود بود.
مصاحبه با ری چین، برنده مسابقه منوهین (I)

مصاحبه با ری چین، برنده مسابقه منوهین (I)

از گفتگو با یهودی منوهین توسط دیوید دوبال:”می دانید از کلمه نابغه متنفرم. احساس غیر طبیعی به من می دهد. این یکی از دلایلی است که می خواستم مکتبم را آغاز کنم… شاید اشتباه می کنم اما دوست دارم خودم را نرمال بدانم. شاید هم من هیولا باشم! تمامی بچه های موسیقی عادی هستند، بچه های که باید فضای گسترده داشته باشند. فکر می کنم به بچه ها توجه اندکی می گردد. معتقدم بچه ها نسبت به توانایهای که ما در سالهای اولیه از آنها انتظار داریم، توانایی های بیشتری دارند.”
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XI)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XI)

مسئله ی دیگر که آدرنو آن را در نظر نگرفته است قابلیت بالقوه ی موسیقی عامه پسند از لحاظ اقتصادی است. با تعداد انگشت شماری از نوازنده و یک خواننده، موسیقی عامه پسند این قابلیت را داشت که در مدت زمان محدودی موسیقی تولید کند. طبیعی است که در وهله ی نخست سرمایه گذارانِ صنعت موسیقی به این گروه ها تمایل داشته باشند تا یک ارکستر سمفونیک که مالر آهنگساز آن است! زیرا آنها بیشتر از هر چیز به نفع تجاری خود فکر می کردند. اگر شوئنبرگ و مالر و وبرن و… تبدیل به موسیقی روز می شدند تمامِ شهر را باید سالن های کنسرت و استدیوهایی با جعبه های صد و چند نفره می ساختند اما یک گرامافون برای شنونده و یک استدیوِ زیرزمینی برای تولید موسیقی جَز کافی بود!
لیپت: استاد باید یگانگی صدای هنرجو را حفظ کند

لیپت: استاد باید یگانگی صدای هنرجو را حفظ کند

هیچ وقت نباید صدا را به سمتی که واقعا توانایی ندارد هدایت کرد، بخصوص در ابتدای کار هنرجو. هیچ وقت نباید سعی کرد صدای هنرجو کپی از صدای استاد شود، هر صدا جنس خود را دارد. هر فردی یگانه است و صدایش تمبر و شخصیت خاصی دارد که می بایست استاد، روی این کاراکتر منحصر به فرد کار کند و آنرا بصورتی یگانه حفظ کند.
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (I)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (I)

تمپرلی در مقاله اش با نام «متر و دسته بندی در موسیقی آفریقایی» این سوالات را مطرح می کند: «چگونه می توان ریتم آفریقایی را با دید رایج تئوریک ریتم مطابقت داد؟»، «چه شباهت ها و تفاوت های بین ریتم آفریقایی و ریتم غربی وجود دارد؟ با توجه به این که ریتم غربی در بر اساس تئوری موسیقی سنجش می شود.» دیدگاه من در این مقاله نیز تفاوت چندانی با سوالات مطرح شده ندارد. مانند تمپرلی من نیز می خواهم مفاهیم تئوری های اخیر ریتم و متر را با توجه به موسیقی غربی مورد بحث قرار دهم. با این حال، من صرفا موسیقی آمریکایی را مد نظر قرار نمی دهم.
لیدی بلانت و مسیح (I)

لیدی بلانت و مسیح (I)

در میان ویلن های ساخته شده توسط آنتونیو استرادیواری شاید تنها یک ویلن بتواند رقیب ویلن مسیح ۱۷۱۶ باشد که بدون شک آن lady Blunt خواهد بود. این دو ویلن در کنار یکدیگر نمونه تمامی آن چیزی هستند که در رابطه با کار یک استاد، قابل ستایش است و جای خوشبختی است که این دو نمونه ارزشمند را به طور سالم در اختیار داریم.
Big Band – ارکستر و سازها

Big Band – ارکستر و سازها

با وجود اینکه آهنگسازان و تنظیم کنندگان بیگ بند از ترکیبات متنوع سازی استفاده میکردند اما از دهه ۳۰ نوعی سازبندی قراردادی به وجود آمد که شامل بخش ریتم شامل درامز، بیس، پیانو و گاهی گیتار و بخش سازهای بادی – ترومپت، ساکسوفون و ترومبون – بود.
گفتگو با ویولونیست هلندی، جانین جانسون (III)

گفتگو با ویولونیست هلندی، جانین جانسون (III)

بله همیشه، حتی اگر یک قطعه ای را بارها اجرا کنید اما حس و لحظه حضور، هیچ گاه مثل هم نخواهد بود، به عقیده من موسیقی باید خود جوش باشد. احساسات شما در لحظه اجرا از پیش تعیین شده نخواهد بود و این متفاوت بودن نکته ای فوق العاده در عالم موسیقی است. برای مثال “چهار فصل” ویوالدی را بارها اجرا کرده ام و همه این سوال برایشان پیش می آید که چرا؟ زیرا هر شخصی متفاوت است! بنابراین هر بار برداشت و اجراهای متفاوتی از یک قطعه ارائه خواهد شد.