مراسم تجلیل از دهلوی

خانم قاجار، آقایان دهلوی، صهبایی و پور حسینی در جلسه پرسش و پاسخ
خانم قاجار، آقایان دهلوی، صهبایی و پور حسینی در جلسه پرسش و پاسخ
در تاریخ ۸۳/۰۵/۲۵ به همت اساتید و دوستداران موسیقی در خانه هنرمندان مراسم تجلیل از مقام استاد حسین دهلوی برگزار شد، خبرنگار Harmony Talk گوشه هایی از این مراسم را بازگو میکند.

این بزرگداشت در آمفی تئاتر خانه هنرمندان برگزار شد که با وجود کوچک بودن سالن، برنامه ای منظم و تقریبا” بی نقص اجرا شد. در ابتدای این برنامه خانم قاجار (پیانیست) و آقای حسینی (خواننده) به سخنرانی و اجرای قطعه “فروغ عشق” (که در این برنامه بدون ارکستر و با پیانو اجرا شد) پرداختند. در پایان مراسم نیز استاد دهلوی، صهبایی، قاجار و حسینی به سوالات حاضرین جلسه، پیرامون مسائل مختلف موسیقی پاسخ دادند.

شاید بیشترین تاکید این برنامه روی تئوریزه کردن آواز بود که آقای حسینی مفصلا” در مورد لزوم نگارش یک کتاب تئوری برای آموزش آواز صحبت کردند. این مهمترین بخش برنامه بود، چرا که می تواند شروع جریانی باشد که به بهبود وضع کنونی آواز در موسیقی کشور کمک شایانی نماید.

آواز در ایران سالهاست که بخاطر عدم وجود تئوری مدون به بیراهه می رود و در میان خوانندگان ایرانی کمتر از تعداد انگشتان دست خواننده ای هست که از استیل درست و قدرت لازم برای بهره گیری از تواناییهای کامل حنجره برخوردار باشد! هنوز علامت خاصی برای نت نویسی تکنیکهای آواز ایرانی مانند: غلت یا تحریر مشخص نشده است (البته علائمی از طرف بعضی از پژوهشگران پیشنهاد شده که هنوز بطور رسمی در بین مدرسین آواز کاربرد ندارد)، از طرفی بعضی از معلمین آواز ایرانی به هیچ وجه تمایلی به استفاده از نت برای تدریس آواز ندارند و حتی در مورد صداسازی هم هیچ کمکی به هنرجو نمی کنند! ( که متاسفانه مهمترین دلیل این موضوع، نداشتن دانش کافی این مدرسین، در این زمینه هست.) یکی از مهمترین خدمتهای دهلوی به موسیقی ایران، تدوین این استانداردها بوده که در این مراسم یاران دهلوی بسیار هوشمندانه این موضوع را مطرح کردند.

Hosseini, Dehlavi, Sarir
محمد سریر، دهلوی، پور حسینی در انتهای مراسم
در قسمت پایانی مراسم قسمتی از اپرای “مانی و مانا” پخش شد و خانم قاجار در مورد گرفتن قول اجرای این اثر صحبت کردند؛ سپس پروفسور منوچهر صهبایی در مورد اجرای چند اثر از استاد دهلوی مثل “سوییت بیژن و منیژه” و “شوشتری برای ویلن” در اروپا اجرا شده بود صحبت کردند. (قطعه شوشتری برای ویلن چندی پیش توسط پرفسور صهبایی در اروپا برای پیانو و ویلن تنظیم شده و با ویلن آقای آریا صهبایی اجرا شده است). لازم به ذکر است که منوچهر صهبایی بیش از ۱۰ سال است که با هزینه شخصی به اجرای آثار آهنگسازان ایران می پردازد.

در انتهای مراسم استاد دهلوی به همراه سایر هنرمندان به پاسخ سوالات حضار پرداختند و در این قسمت به معضل وجود مدیران غیر متخصص در مراکز سیاستگذاری موسیقی اشاره کردند. در پاسخ یکی از حضار، که از منتشر نشدن بعضی از آثار ایشان گله کرد گفتند: قبل از انقلاب از طرف دولت فردی را به لندن برای یادگیری روش دقیق پارتیتور نویسی فرستادیم که ایشان متاسفانه هم اکنون در شمال، برای گذران زندگی به تاسیس گاوداری پرداختند!

پس ازپایان این مراسم علاقمندان تا ساعتی – با استفاده از فرصت به دست آمده – برای تبادل نظر با اساتید موسیقی مشغول به صحبت شدند و بعضی تا درب ورودی اساتید را همراهی کردند.

نگاهی گذرا به جریان بندی های موسیقی ایران؛ به بهانه سالروز درگذشت پرویز مشکاتیان (I)

امروز دهمین سالگرد درگذشت پرویز مشکاتیان است؛ پویان فخرایی دو سال پیش به مناسبت درگذشت این هنرمند مقاله ای نوشته است که امروز می خوانید: شاید تنها یک جمله باشد؛ ولی نه تنها یک جمله نیست. نهان‌های بسیاری از کنار این جمله بر خواهند گذشت:«مشکاتیان دیگر از خواب بر نخواست.» اگر دنیای مردگان تشریفاتی همچون…
ادامهٔ مطلب »

ریتم و ترادیسی (IX)

با این حال، حتی مفیدتر از فهرست های رویدادها، تجسم داده های MIDI به صورت پیانو-رُل مطابق شکل ۱۲ است. در این نوع ارائه، محور عمودی نشان گر شماره های نت MIDI است (مانند F2=53) و نت های متناظرِ شستی های پیانو به صورت گرافیکی بر هر دو طرف شکل نشان داده شده اند. زمان در طول محور افقی حرکت می کند، و با ضرب ها و میزان ها مشخص شده است. هنگام نمایش سازهای کوبه ای، هر سطرْ متناظر با یک ساز متفاوت (به جای یک نت متفاوت) است. برای مثال، در مشخصات کلی MIDI برای طبل، سطر متناظر با C1 طبل بزرگ با شماره ی نت MIDI برابر ۳۶ است، D1=38 طبل کوچک است و ۴۲=۱♯F و ۴۴=۱♯G و ۴۶=۱♯A انواع مختلف سِنج پایی هستند. این موارد در شکل همراه با شماره ی نت MIDI متناظرْ برچسب گذاری شده اند.

از روزهای گذشته…

جانِ آوازِ امروز

جانِ آوازِ امروز

محسن کرامتی صدای آشنای سه دهه آواز ایران، جزو معدود خوانندگانی است که آوازش را در اختیار نمایندگان حاکمیت قرار نداده و همیشه در اجراهایش نمایشگرِ آرمان های زیبای انسانیِ خود بوده است.
مختصری دربارۀ ادعاهای نوآوری در موسیقی ایران (II)

مختصری دربارۀ ادعاهای نوآوری در موسیقی ایران (II)

اگر تاریخ موسیقی خاورمیانه را مطالعه کنید، متوجه میشوید که داعیه داران چنین اندیشه هایی در طول قرن با شکست مواجه شدند. اکنون موردی تر اشاره میکنم. مثلا موضوع ایجاد چند صدائی در بافت موسیقی های کلاسیک ایرانی – عربی – ترکی. این ایده که در قرن گذشته مطرح و تجربه شد و دربارۀ آن تحقیقات انجام شد، مقالات و کتابها نوشته شد، در نهایت به هارمونیزه کردنِ بسیار ابتدائیِ ملودی های این موسیقی ها انجامید. یعنی هارمونی ایی که مخلوطی از حالت های اولیه ایجاد چند صدائی در موسیقی اواخر قرون وسطا و اوائل باروک بود به اضافه شیوه های آکورد گذاری در موسیقی پاپیولار (عامه پسند) غربی. نکته حائز اهمیت این است که با وجود مقالات و کتب بسیار در زمینه هارمونی موسیقی خاورمیانه و به خصوص ایران، کسانی همچنان با کپی برداریِ بدونِ ذکر منبع، از نوشته های محققان گذشته و همراه با غلط های بسیار زیاد و فاحش اقدام به نگارش و انتشار رسالۀ هارمونی برای موسیقی ایرانی می کنند.
گزارش جلسه هشتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه هشتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

«دستگاه‌های موسیقی ایران موسیقی مرده‌ای است و باید دور انداخت. چون روح ندارد. این موسیقی در کنار منقل و وافور و در کنار بساط عرق خورها زندگی می‌کند. آنها که دودستی این موسیقی مرده را چسبیده‌اند متوجه باشند؛ هر موقع که نعش‌های مومیایی جان بگیرند، این موسیقی هم زنده خواهد شد.» (فرزانه ۱۳۳۵)
نقدی بر مقاله پیمان سلطانی، «آهنگ شعر معاصر» (I)

نقدی بر مقاله پیمان سلطانی، «آهنگ شعر معاصر» (I)

آنچه را در ادامه می خوانید، تاملی است بر مقاله پیمان سلطانی با عنوان «آهنگ شعر معاصر» که در ژورنال گفتگوی هارمونیک منتشر شده است. مقاله ی اخیر ایشان در مورد آهنگ شعر معاصر باعث شد تا در مورد آن نکاتی را بیان کنم. برای وضوح مطالب و مقاصدم نه تنها به نقل مضمون بلکه به نقل مطلب پیمان سلطانی پرداخته ام.
انتشار «بیداری»، اثر بهزاد رنجبران

انتشار «بیداری»، اثر بهزاد رنجبران

به‌تازگی آلبوم دیگری از ساخته‌های بهزاد رنجبران، آهنگساز ایرانی مقیم آمریکا منتشر شده است. آلبومی که قطعه «بیداری» را نیز در خود دارد؛ اثری که حدود دو سال پیش به سفارش یک جشنواره کره ای ساخته شد.
آلفرد اشنیتکه و سبک پلی استایلیسم (I)

آلفرد اشنیتکه و سبک پلی استایلیسم (I)

آلفرد اشنیتکه (Alfred Garyevich Schnittke) متولد ۲۴ نوامبر سال ۱۹۳۴، یک آهنگساز یهود روسی- آلمانی بود. پدرش روسی تباری متولد فرانکفورت و مادرش یک ولگا ژرمن (Volga German) متولد روسیه بود. ولگا ژرمن یکی از نژادهای آلمان است که مردمانش در نزدیکی رودخانه ولگا می زیستند و اکثریت آنها در قرن های ۱۹ و ۲۰ به کشورهای آمریکایی، برزیل و دیگر کشورها مهاجرت کردند.)
فیلیکس مندلسون، نابغه هامبورگ (II)

فیلیکس مندلسون، نابغه هامبورگ (II)

مندلسون عمیقا تحت تاثیر موسیقی غنی باخ بود. سارا لوی (Sarah Levy) هنرجوی پسر باخ، ویلهم فردمان باخ (Wilhelm Friedemann Bach) بود؛ او بسیاری از دست نویسهای باخ را که در قهقرای قرن نوزدهم فرو رفته بودند، گرد آوری کرده بود و آن موسیقی ناب را از نابودی و فراموش شدن نجات داد. وی با استاد مندلسون؛ زلتر، رابطه نزدیکی داشت و از این طریق مندلسون آهنگهای باخ را به دست آورد.
جوایز هیلاری هان (I)

جوایز هیلاری هان (I)

هیلاری هان، برنده جایزه گرمی در سن ۲۸ سالگی، یکی از اصلی ترین هنرمندان در کنسرتهای بین المللی است. به دلیل کمال هوش و احساسات او، در مجله تایمز در سال به عنوان “بهترین موزیسن کلاسیک جوان آمریکایی” نامیده شد و همراه با ارکسترهای بزرگ دنیا بطور مرتب در اروپا، آسیا و شمال آمریکا حاضر می شود.
باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (III)

باغلاما در قرن بیستم، حالتی بین تکامل و استانداردسازی (III)

در مسئله افزایش پرده ها نقش «مظفر ساری سُزِن» (تصاویر زیر) را نباید نا دیده گرفت [مظفر ساری سُزِن که نقش بزرگی در معرفی و اجرای موسیقی مردمیِ ترکیه داشته خود در دهه ۱۹۴۰ م. سازی با ده سیم و اندازههای متفاوت می نواخته است].
ویلنسل (IX)

ویلنسل (IX)

انگشت گذاری دوگانه مربوط به اجرای همزمان دو نت می باشد. دو سیم همزمان انگشت گذاری شده و آرشه بر روی آنها کشیده می شود، در نتیجه دو صدا همزمان شنیده می شود. همچنین ممکن است انگشت گذاری های سه گانه و چهارگانه هم انجام شود (با شکسته شدن حالت منحنی انگشتان). اما مشکلی که در این تکنیک وجود دارد نشدنی بودن آرشه کشی همزمان روی بیش از دو سیم به است که از انحنای لبه خرک ناشی می شود. Frances-Marie Uitti بکارگرفتن دو آرشه را ابداع کرد؛ به گونه ای که یک آرشه روی دو سیم میانی و آرشه زیگر زیر دو سیم کناری کشیده شود تا اجرای سه یا چهار نت همزمان میسر گردد.