موسیقی اینتریتیو

موسیقی اینتریتیو (یا موسیقی غیرخطی) به نوعی از موسیقی بداهه یا از پیش ساخته شده گفته می شود که در آن یک سیستم هوشمند – معمولآ نرم افزار – بنا بر ویژگیهای محیطی تصمیم می گیرد که چه قسمتی از موسیقی نواخته شود.

نمونه آشکار کاربرد موسیقی اینتریتیو (Interactive) استفاده از آن در صنعت تولید بازیهای کامپیوتری است که روزبروز پیشرفته تر می شود. در برخی از مباحث به موسیقی از پیش نوشته و تنظیم شده موسیقی خطی و به نوع اینتریتیو آن موسیقی غیر خطی یا “Nonlinear” گفته می شود.

موسیقی خطی (مانند آنچه از دستگاه پخش اتومبیل خود می شنویم) را می توان بصورت مجموعه ای از صداهایی که معمولا” موسیقایی هستند و از پیش تعیین شده اند در نظر گرفت که در گذر زمان می آیند و پس از مدتی حضور می روند. این نوع از موسیقی مدت کاملا” مشخصی دارد و معمولا” در اجرا های مختلف مگر در مواردی که آهنگساز یا تنظیم کننده نظر خاصی داشته باشد دارای مدت زمان ثابت می باشد.

اما موسیقی اینتریتیو یا غیرخطی بطور دائم با محیط در حال تعامل و تبادل اطلاعات می باشد و هر لحظه ممکن است بر اثر تغییر شرایط نوع موسیقی و صداها تغییر کنند. شاید موسیقی فیلم یکی از نزدیکترین انواع موسیقی به این نوع از موسیقی باشد. هنگامی که هنرپیشه فیلم در یک اتومبیل نشسته است و با سرعت در حال طی جاده می باشد از بلندگو های سینما موسیقی راک با تمپوی بالا می شنویم و بر عکس هنگامی که صحنه ای تاریک و اضطراب انگیز را می بینیم ممکن است ضربات پیاپی نت های باس پیانو بگوش برسد. در این حالت موسیقی از محیط اطراف خود که در این حالت فیلم می باشد الهام می گیرد.

اما وجه تمایز موسیقی مورد بحث با موسیقی فیلم آن است که موسیقی اینتریتیو از محیط زنده الهام می گیرد. شما اگر یک بازی پیشرفته کامپیوتری را دوبار بازی کنید هرگز موسیقی یکسان از آن نخواهید شنید اما اگر فیلم را دوبار ببینید موسیقی یکسانی را خواهید شنید.

انواع موسیقی اینتریتیو از پیش تهیه شده معمولآ از بلوک های موسیقی کوچک تشکیل شده است که از لحاظ قوانین موسیقی توانایی اتصال به قسمت های ممکن جلوتر و احیانا” به ابتدای خود – برای حالت حلقه – را دارد. برای یک مرحله کوچک از یک بازی کامپیوتری ممکن از بیش از یک نوع قطعه موسیقی ساخته شود و تا زمانی که شما در آن مرحله قرار دارید در درون یک حلقه، تکرار شود. هر یک از خروجی های ممکن در یک مرحله از بازی ممکن است یک تم موسیقی خاص داشته باشد که موسیقی قبلی باید به گونه ای پایان یابد که بتواند به راحتی به موسیقی مرحله جدید وصل شود.

پارامترهای دیگری نیز وجود دارد که علاوه بر قرار گرفتن در یک مرحله از بازی میتواند در نوع موسیقی تاثیر گذار باشد. حرکت قهرمان بازی به سمت اجسام مختلف ممکن است به قسمتی از برنامه بازی که مسئولیت کنترل موسیقی را دارد فرمان دهد تا تغییراتی در موسیقی پدیدار شود، هر چند این نوع از تحریک ها (Triggers) معمولآ برای تغییر افکت ها بکار می رود. مثلآ با رفتن قهرمان بازی به زیر یک درخت ممکن است صدای پرنده شنیده شود.

اگر موسیقی بصورت “midi” تهیه شده باشد امکان اینکه موسیقی اینتریتیو حالت پویا (Generative) داشته باشد نیز هست. در این حالت یک قطعه برنامه هوشمند می تواند ساز بندی موسیقی را هر دفعه بنابه شرایطی که از پیش تعیین می شود – یا حتی بصورت تصادفی – تغییر دهد.

گفتگوی هارمونیک

مروری بر آلبوم «بوم خیال»

اگر اجرای موسیقی آوازیِ مو به مو مبتنی بر بلوک‌بندی و جمله‌بندی و ساختار خرد و کلان ردیف‌ها را یک سرِ طیف، و موسیقی آوازیِ آهنگسازی‌شده را، که شاید از ماحضر موسیقی کلاسیک ایرانی تنها اشل‌هایِ صوتیِ مدها را در خود داشته باشد و تمام دیگر عناصرش (از الگوهای ملودیک و ریتمیک گرفته تا نحوه و روند تغییر مدها، فرم و غیره) از چشمه‌ی خلاقیتِ سازنده/نوازنده‌اش جوشیده، سرِ دیگرِ طیفِ آن سنتی بدانیم که در قرن اخیر بداهه‌نوازی نام گرفته است، پنج تکه تکنوازیِ مجملِ صائب کاکاوند در «بوم خیال» را باید جایی نزدیک به پایانه‌ی نخستِ طیف در نظر گرفت.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

در واقع، هم او است که شایع کرد «دستگاه ماهور» همان «گام ماژور» غربی است. در دستور تار اولین تعریف از موسیقی ایرانی در مورد آواز ماهور است:

از روزهای گذشته…

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (XIII)

بررسی ساختار و نقش دانگ‌های مورد استفاده در گوشه‌های راک ردیف میرزاعبدالله (XIII)

ساختار و سیر حرکت دانگی گوشه‌های راک هندی، راک کشمیر، راک عبدالله و صفیر راک را می‌توان با یکدیگر مقایسه کرد.
نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (V)

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (V)

شک نیست که تحت تاثیر حکومتِ خودکامه در ایران و ارتباط و تماس ایرانیان فرهیخته با جوامع و فرهنگ اروپایی به همراهِ جنبش آزادیخواهی، نیاز های تازه ای در ایران نشو ونما کرده بودند. اما برای برآوردنِ این نیاز ها نه راهی از درونِ جامعه بلکه تنها راه ها و نسخه های فرنگی در دسترس بود. (۲)
«خُرده‌روایت‌های صوتی» (III)

«خُرده‌روایت‌های صوتی» (III)

هنر نیز به عنوان «برجسته ترین فرانمود عصر» (گامبریج، ۱۳۸۰: ۶۰۱) در پی ظهور چنین گفتمانی چشم اندازهای دیگری جُست؛ به عقیده‌ی گامبریج مهمترین رخداد تاریخ هنر، تغییر و تحول سترگی بود که در نگرش‌های عمومی رخ داد، نه این یا آن جنبش خاص هنری (همان:۵۹۹). بنابراین نمودِ چنین نگرشی در روند تغییرات زبان موسیقایی نیز، هر چه که باشد، دیگر نمی‌تواند در ادامه‌ی ردیف شدن مجموعه‌های متمایز از هم در نظر گرفته‌شود و آن را باید یک گسست رادیکال دانست.
صنعت موسیقی در خطر همه جانبه

صنعت موسیقی در خطر همه جانبه

این روزها بازار فروش صفحه، علی رغم انتشار آلبومهای تازه ای از خوانندگان و گروههای پر طرف دار در سبکهای مختلف، کساد است. عده ای از مردم از این بازار کساد موسیقی متعجب میشوند اما در موسیقی، موفقیت قبلی یک هنرمند لزوما موفقیتهای بعدی او را تضمین نمیکند.
گفتگو با جاشوآ بل (I)

گفتگو با جاشوآ بل (I)

حتی افرادی که علاقه فراوانی به موسیقی کلاسیک ندارند جاشوآ بل را می شناسند، شخصی که با اجرای چند سال گذشته اش در ایستگاههای مترو واشنگتون، موج جدیدی را آغاز نموده! هم اکنون این ویولنیست ۴۴ ساله است، دارنده جوایز فراوان، بیش از سی آلبوم و اجرا در کنسرتهای بیشمار در سرتاسر دنیا… وا این موفقیت ها را در کتاب زندگی حرفه ای خود ثبت کرده است؛ هفته گذشته قبل از اجرای “برنامه امشب” به همراه کونان اُبرین (Conan O’Brien) وقتی را در اختیار من قرار داد تا با او گفتگویی داشته باشم.
تکنیکِ دست چپ و بازو در ویولنسل، مورّب یا عمود؟ (II)

تکنیکِ دست چپ و بازو در ویولنسل، مورّب یا عمود؟ (II)

سخن از این است که اگر شما انگشت‌گذاری مورب را برگزینید، بسیاری از مشکلاتی که در انگشت‌گذاری عمود با آن مواجه بوده‌اید برطرف یا آسان‌تر خواهد شد. برای مثال:
نطفه معصوم موسیقی در لجنزار کین و جنگ (I)

نطفه معصوم موسیقی در لجنزار کین و جنگ (I)

از دانشگاه تهران تا صفحه فروشی بتهون در خیابان پهلوی آن روز ولیعصر این روز، برای ما که جوان بودیم و مشتاق دست‌یابی به موسیقی خوب راه درازی نبود. سال ۱۳۵۱ بود، یعنی سی و اندی سال پیش، عاشق موسیقی کلاسیک بودیم. در آن زمان‌ها تهران، دو صفحه فروشی داشت که آثار کلاسیک را عرضه می کردند، یکی همین صفحه فروشی بتهون بود کمی پایین‌تر تخت‌جمشید قدیم و طالقانی امروز که در خیابان ولیعصر واقع شده بود و دیگری صفحه فروشی کارناوال در میدان فردوسی بود که صفحه‌های روسی می‌آورد و آثار اجرایی رهبران و نوازندگان روسی و اروپای شرقی را عرضه می‌کرد.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXII)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXII)

ادوارد الگار گفت: او در بهار با من رقصید. من احساس می کردم که او رو به راه نیست اما در نگاه اول متوجه نشدم که اوضاع از چه قرار است. او همیشه صبر می کرد تا من وارد قفس شوم و سپس کف آن می نشست انگار که می خواهد برای خود لانه ای بسازد. من با خودم گفتم: خب چرا این کار را نکند؟ روز بعد او را بر روی شاخه ای دیدم در حالی که با تکه ای از شاخه در جنگ بود. او شاخه را با خود حمل کرده و سعی می کرد از در قفس آن را داخل کند. در آخر، موفق به داخل کردن شاخه در قفس شد و از خستگی روی زمین افتاد و نگاهش را به من دوخت. مانده بودم که چه می خواهد بکند.
کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (X)

کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (X)

او در انجام این کار با بوجود آوردن سریالیسم موفق شد و این افتخار بزرگی برای او در تاریخ موسیقی محسوب می‌شود. اما او خیلی سخت به ساختار داخلی موسیقیش وفادار ماند. سریالیسم به عنوان روشی منظم برای تهیه سری‌ها، منظره صوتی موجود را درهم ریخت و شنوندگان را با دنیای صوتی نو آفریده‌اش بیگانه کرد. در حقیقت موسیقی شوئنبرگ علی‌رغم اینکه برای تکوین یافتن نیازمند ساختار بود همین ساختار موجب تیرگی و ابهامش می‌شد. در نتیجه سریالیسم منجر به یک زیباشناسی جهانی نشد.
هیجان یک اجرای جدید “کنسرت نی‌نوا” (I)

هیجان یک اجرای جدید “کنسرت نی‌نوا” (I)

اجرای مجدد یک قطعه در فضای موسیقی‌ای که آهنگسازی، به مفهوم یک فرآیند آفرینشی از پیش تعیین شده جزء سنت‌های رسمی و از خصوصیات اصلی آن به حساب نمی‌‌آید، اتفاقی جالب و هیجان انگیز است. این هیجان زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم مدت زمانی بسیار طولانی شنوندگان به نوعی با استبداد موسیقایی تنها اجرای موجود کنار آمده‌اند.