ناهماهنگی رایحه عصیانگری

Igor Fyodorovitch Stravinsky , 1882 – 1971
Igor Fyodorovitch Stravinsky , 1882 – 1971
به گفته خودش : “در فرهنگ لغت نوشته است که هماهنگی یا Consonance، ترکیب چند نوای مختلف و به وجود آوردن یک واحد هارمونیک است. ناهماهنگی یا Dissonance، نتیجه ایجاد اختلال در این هارمونی است که با وارد کردن آواهای نامربوط به این مجموعه ایجاد میشود. من باور دارم که این تعریف واضح نیست. از زمانی که این لغات در گنجینه لغوی ما وارد شده است، لغت “ناهماهنگی” حامل رایحه ای عصیانگرانه است.”

audio fileFire Bird Suite

“اجازه بدهید ما هم فانوس خودمان را روشن کنیم وتعریف خودمان را ارائه دهیم. در کتابهای درسی ما آمده است، ناهماهنگی یا Dissonance یک عنصر یا مرحله انتقالی است، یک مجموعه یا یک وقفه آوایی است که به خودی خود کامل نبوده و برای رسیدن به مرحله ای که به گوش خوش بیاید، باید به یک هماهنگی یا consonance کامل مبدل شود.”

سالهای همکاری با باله روس در فرانسه
ایگور استراوینسکی، غالبا به عنوان یک چهره انقلابی در موسیقی شناخته شده است. اما بررسی آثارش نشان میدهد که او بیشتر در مسیر تحول و تکامل سیر میکرده تا انقلاب و دگرگونی. شاید هیچ آهنگساز دیگری در قرن بیستم – یا هر زمان دیگری – تا این حد به سبکهای مختلف نپرداخته باشد و جالب اینکه استراوینسکی با نبوغ ذاتی خود توانسته است در هر یک ازاین سبکها، ردپای آشکار خود را باقی بگذارد.

استراوینسکی فرزند خانواده ای اهل موسیقی است پدر او خواننده مشهور باس در اپرای سلطنتی بود. البته استراوینسکی در ابتدا توجه چندانی به موسیقی حرفه ای نشان نمی داد و به تحصیل حقوق پرداخته بود. اما در زمان تحصیل حقوق در دانشگاه سنت پترزبورگ St. Petersburg با ریمسکی کورساکف Rimsky-Korsakov، آهنگساز افسانه ای روس آشنا شد و با گرفتن درسهای آهنگسازی از او، دچار تحول شد و هرچند در ۲۳ سالگی از رشته حقوق فارغ التحصیل شد، اما حرفه موسیقی را برگزید.

هنگامی که او ۲۶ ساله شد، کورساکف درگذشت و پس از این استاد بزرگ، استراوینسکی استاد دیگری انتخاب نکرد و بنا به گفته خودش ریمسکی کورساکف، گلازنوف (Glazunov)، واگنر (Wagner) و چایکوفسکی (Tchaikovsky) ، کسانی بودند که موسیقی او را بسیار تحت تاثیر قرار داده بودند.

در این سالها موسیقی او توجه سرگئی دیاگیلف (Serge Diaghilev)، کارگردان مشهور باله روس (Ballets Russes) در پاریس را به خود جلب کرد و او که برای ساختن باله ای از پرنده آتش، افسانه قدیمی روسی، به دنبال آهنگساز بود، استراوینسکی را برگزید.

موفقیت این باله که در ۱۹۱۰ به روی صحنه رفت، بی نظیر بود و چهره های سرشناسی چون کلود دبوسی (Claude Debussy) و موریس راول (Maurice Ravel)، آهنگسازان فرانسوی هم در میان تماشاگران بودند. دو باله پتروشکا (Petrushka) در سال ۱۹۱۱ و پرستش بهار (Rite of Spring) در سال۱۹۱۳ آثار بعدی استراوینسکی برای باله روس بودند. این اثر آخر سر و صدای فراوانی در محافل هنری پاریس برانگیخت زیرا نه تنها نوع رقص (با طراحی نیژینسکی Nijinsky) و پوشش رقصندگان به کلی دور از انتظار بینندگان بود، بلکه موسیقی غریب و موکدی که با ساز بندی خاص تنظیم شده بود، به گفته عده از صاحب نظران، برای سنجیدن میزان تحمل تماشاگران ساخته شده بود.

اما این اجرای ناموفق اولیه نتوانست از مبدل شدن این اثر به یک شاهکار هنری و یکی از تاثیر گذارترین قطعات موسیقی قرن بیستم جلوگیری کند.

گفتگوی هارمونیک

موسیقی پنهان در هندسه (III)

به غیر از پاره خط S1S2 و S1S8 که اضلاع چند ضلعی بوده و قطر نیستند، در چندضلعی ها بین طول ضلع و طول قطرها روابط ریاضی خاصی برقرار می باشد. در مثال بالا که هشت ضلعی منتظم است، بین اقطار و طول ضلع روابط زیر برقرار است:

مروری بر کنسرت «پنجگاه»

گذارِ «نقش» از آغاز، که خود را گروه موسیقی دستگاهی می‌نامید، تا امروز، که به «پنجگاه» رسیده، در نزدیک به ده سال فعالیتِ مداومش شاخصه‌هایی در ذهن شنوندگان پیگیر موسیقی کلاسیک ایرانی به جا گذاشته است: اولویت دادن به دغدغه‌های موسیقی‌شناختی در فرایند آهنگسازی، بهره‌گیری از پتانسیل‌های موسیقی قدیم ایران پیرو آموزه‌هایی که نخستین بار در آلبوم «سرخانه» به عمل درآمد و در عین حال بهره‌مندی از عناصر موسیقی قاجاری، دقت در گزینش کلام و الگوبرداری از قالب‌های شعری مانند مستزاد در تجربه‌های پیشین یا مخمس در «پنجگاه» و…

از روزهای گذشته…

کنسرتو ویولن سیبلیوس (I)

کنسرتو ویولن سیبلیوس (I)

دریجه آغازین اثر با نواختن تکنواز در میان زمزمه ی خلصه آور ارکستر، گشوده می گردد و این همنوازی برای لحظاتی کوچک، با تنهایی موهوم فاگوت همراه می گردد. مقدمه ی کوتاه آغازین، چنان زیباست که کمتر اثری تصنیف گشته در این فرم، می تواند به تاثیر گذاری آن باشد. بزودی با نقوش منقطعی که تکنواز بر روی بم ترین سیم ویولن، به تصویر می کشد، گذر موسیقی از آرامش آغازین به عبور آشوبگرانه اش از میان ارکستر بدل می گردد و تکنواز با قدم گذاردن بر مسیری پر پیچ و خم، به بهترین شکل حال و هوای موسیقی را پریشان گونه می سازد.
در آمدی بر تدوین فهرست جامع<br> آثار روح الله خالقی(III)

در آمدی بر تدوین فهرست جامع
آثار روح الله خالقی(III)

آنچه که به نام اصلاح موسیقی، از دی ماه ۱۳۳۳ آغاز و در مرداد ۱۳۳۴ بدون ثمر خاتمه یافت، از دردهایی بودند که او میخواست بعدها در سومین جلد اثرش شرح دهد، گرچه مشتی بود نمونه خروار؛ ولی اجل مهلتش نداد.
فراخوان چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی

فراخوان چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی

چهارمین جشنواره وبلاگ ها و سایت های موسیقی ایران روز شنبه نهم اسفند ماه سال جاری در فرهنگسرای نیاوران برگزار می شود. علاقه مندان به شرکت در این جشنواره که با حمایت فرهنگسرای نیاوران و انجمن موسیقی برگزار می گردد می توانند آثار خود را تا ۷ اسفند ماه به دبیرخانه جشنواره ارسال کنند.
جانِ آوازِ امروز

جانِ آوازِ امروز

محسن کرامتی صدای آشنای سه دهه آواز ایران، جزو معدود خوانندگانی است که آوازش را در اختیار نمایندگان حاکمیت قرار نداده و همیشه در اجراهایش نمایشگرِ آرمان های زیبای انسانیِ خود بوده است.
رمانتیک و ناسیونالیسم

رمانتیک و ناسیونالیسم

تقدان موسیقی معتقدند که آهنگسازان دوره رمانتیک به نگرش و دریافت خاصی از موسیقی دست پیدا کرده بودند که تا آن زمان هیچ یک از موسیقیدانها به آن حد از درک و بیان احساسات در موسیقی دست پیدا نکرده بودند.
خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت سوم

خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت سوم

جودی گری، آهنگساز مجموعه هفتگی سگ ترسویی به نام شهامت Courage the Cowardly Dog، تمام فیلمهای کوتاه لونی تونز Looney Tunes موجود در اینترنت، کارتونهای ویژه شبکه Cartoon Network و تعداد بسیاری از کارتونهای تلویزیونی دیگر است.
مراسم جشن انتشار و رونمایی از آلبوم “راپسودی بختیاری” (III)

مراسم جشن انتشار و رونمایی از آلبوم “راپسودی بختیاری” (III)

دکتر طباطبایی در ادامه از دوره ی اشکانیان می گوید که گوسان ها راویان قصه و تاریخ گذشته ی ما هستند، همینطور که بخشی های خراسان و عاشیق های آذربایجان و تُشمال های بختیاری این روایت ها را انجام داده اند. از دیدگاه آقای محیط طباطبایی این عشایر هستند که در ایران تشکیل حکومت و دولت و قدرت می دهند. قرن هاست که به این شکل نظام های عشایری ساختار سیاسی و اجتماعی را بوجود آورده اند و بختیاری ها آخرین گروه ایلیاتی و عشایر سیاسی و اجتماعی ما هستند.
تولد یک اثر جامعه‌شناسی موسیقی (III)

تولد یک اثر جامعه‌شناسی موسیقی (III)

آنچه او را قادر می‌سازد که چنین تحلیل‌هایی به‌دست دهد بیش از همه درک او و فراستش برای تشخیص رابطه‌ی قدرت و تنازع‌های درونی جامعه‌ی موسیقی و چگونگی پیوند خوردنشان با منابع قدرت-منزلت سیاسی، اقتصادی و/یا اجتماعی است. یکی از بهترین نمونه‌های این گونه تحلیل را به هنگام بحث درباره‌ی رقابت‌های «زوج وزیری-خالقی» با «زوج مین باشیان-آژنگ» برسر مباحث مدیریتی در رادیو و … (ص ۱۶۳) می‌توان دید، جایی که نویسنده با تیزبینی از افتادن به دام ساده‌انگارانه‌ی «شرق-غرب» می‌گریزد (۳) و به خوبی نشان می‌دهد که اولا چگونه به‌رغم تفاوت‌های ظاهری در بعضی جاها اینها نزدیک‌تر از آنند که خود می‌پنداشتند و ثانیا چطور رقابت ممکن است علاوه بر رویه‌ی نظری دلایلی ملموس‌تر نیز داشته باشد.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و دوم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و دوم)

چرا بیشتر انسان ها به این می‌اندیشند که کاری را انجام دهند اما در پایان آن را انجام نمی‌دهند؟ چرا آنها قدرت آن را ندارند که آن کاری را که در مغزشان می‌خواهند به آن عمل کنند عمل نمی‌کنند اگر آدم به انجام آن کار فکر کند باید به اجرای آن کار عمل کند.
نوائی: ما به دنبال رقابت سالم هستیم

نوائی: ما به دنبال رقابت سالم هستیم

با خانم موحد در این خصوص مشورت کردیم و حتی من پیشنهاد کردم که این کر فلوت از دامان انجمن فلوت بیرون بیاید چون اکثر اعضا مشترک هستند اما خانم دکتر موافقت نکردند گفتند که بهتر است که هرکدام از سازمان ها به طور جداگانه کار کنند ولی بچه ها هم خیلی از این ایده استقبال کردند و همانجا سازهایمان را باز کردیم و دو سه تا قطعه ای که من با خودم داشتم اتفاقی، تمرین کردیم و آن اولین جلسه ای بود که کر فلوت در منزل خانم دکتر موحد تمرین کرد و در آنجا حدود پانزده شانزده نفر بودیم، وقتی که باهم تمرین کردیم من به آنها گفتم که معمولا یک چنین کاری را نمی توان بدون رهبر انجام داد.