منظره صوتی

آیا این منظره زیبا است؟ بنظر شما بهایی که نقاش به آسمان داده بیش از اندازه نیست؟
آیا این منظره زیبا است؟ بنظر شما بهایی که نقاش به آسمان داده بیش از اندازه نیست؟
اگر به یک نقاشی یا منظره نگاه کلی داشته باشید، متوجه خواهید شد قسمت های مختلفی که می بینید از زوایای متفاوت با هم بالانس هستند و به نوعی به یکدیگر در زیبا سازی مجموعه کمک می کنند …

در موسیقی نیزشما می توانید به همین گونه با یک نگاه کلی، شدت و ضعف اصوات در قسمتهای مختلف یا تغییرات تمپو، خشونت یا مهربانی لحن و … را احساس کنید و تشخیص دهید که آیا در مجموع این قطعه زیبا هست یا خیر، حتی اگر در موسیقی تخصص نداشته باشید. نگاه کلی به مجموع این صفات حسی را به شما منتقل می کند که به آن “Soundscape” گفته می شود، همانند لغت “Landscape” که چشم انداز یک منظره است.

به بیان دیگر به منظره صوتی ای که در اثر تغییر صفات مختلف صدا در موسیقی ای که شما می نویسید یا اجرا می کنید بوجود می آید چشم انداز صوتی یا همان “Soundscape” گفته می شود.

نقاشی صوتی
یک نقاش با برداشتن قلم موی خود و سایر ابزارهای نقاشی و استفاده از آنها، یک اثر هنری بنام نقاشی را خلق می کند و شما بعنوان یک نوازنده یا آهنگ ساز با استفاده از ساز خود و انتخاب ملودی، ریتم ، نوانس و …. دقیقا” همان کار را انجام می دهید، با این تفاوت که شما یک نقاشی صوتی خلق می کنید.

با این ایده که موسیقی را به نقاشی تشبیه کنیم، می توان همواره در ذهن خود به زیبایی موسیقی و معانی قسمت های مختلف آن اندیشید و در صورت لزوم آنها را تغییر داد و یا اگر اجرای بداهه می کنیم برای زیبا سازی بیشتر قبل از اجرا، در ذهن به آنها رسیدگی کنیم.

Landscape این هم یک منظره از نور می باشد اما شاید اظهار نظر راجع به زیبایی آن در افراد متفاوت باشد.

عوامل موثر بر زیبایی و برتری زیبایی شناسی بصری
چه چیز یک منظره را زیبا می کند؟ در مورد نقاشی یا عکاسی موضوع تا حدی ساده و قابل لمس می باشد از ترکیب متعادل رنگها، کنتراست نور استفاده طبیعی از خطوط و سطوح و … در این مورد حتی شما با وجود آنکه ممکن است متخصص در نقاشی یا عکاسی نباشید می توانید از نقاشی یا عکس مورد نظر ایراد بگیرد و یا آنرا تحسین کنید. (یعنی دقیقا” مواردی که احساس شما به هنگام مشاهده به شما القا می کند را بازگو کنید)

در ارتباط با موسیقی نیز همین گونه است شما می توانید تشخیص دهید که از یک موسیقی احساس خوش آمدن می کنید یا نه؟ اما اگر بخواهند راجع به پارامترهایی که باعث خوب بودن می شوند صحبت کنید موضوع دشوار می شود.

دلیل اصلی برتری توانایی بصری اغلب ما در تشخیص زیبایی نسبت به توانایی سمعی تجربه بیشتر حس بینایی در طول زندگی و الگو گرفتن از طبیعت می باشد. وجود مناظر زیبای طبیعی ما را تا حد زیادی با زیبایی شناسی بصری آشنا کرده است، حال آنکه در مورد حس شنوایی اینگونه نیست. به این موارد دقت کنید :

– همانگونه که گفتیم معادل با “Landscape” به معنی چشم انداز یا دورنما در هنرهای بصری، در موسیقی لغتی بنام “Soundscape” داریم که منظره صوتی کل موسیقی را تشریح می کند.

– نقطه، خط و سطح که از عوامل اصلی ساخت یک نقاشی می باشد را می توانید با نت در موسیقی مقایسه کنید.

– فواصل (یا زوایای) میان نقاط، خطوط و سطوح مختلف در نقاشی را می توان با همان فاصله موسیقایی مقایسه کرد و یا بزرگی و کوچکی سطوح با بزرگی و کوچکی ارزش نت ها و …

– در ارتباط با کمیت های کیفی تر می توان سطوح صاف یا زبر و خشن در نقاشی را به جملات نرم، ملایم یا خشن تعبیر کرد و یا حتی دقیقتر به ملودی هایی که حالت استکاتو (Staccato) یا لگاتو (Legato) دارند.

– چگالی حضور عوامل نقاشی در یک قسمت از یک منظره می تواند به وجود کم یا زیاد نت های موسیقی در قسمتی از یک قطعه تشبیه شود.

خلاصه آنکه شما می توانید موارد زیادی را برای ایجاد یک تناظر – که لزوما” یک به یک نمی باشد – میان یک چشم انداز تصویری و یک چشم انداز صوتی ایجاد کنید و با استفاده از دانش تجربی ای که برای شناخت زیبایی یک چشم انداز تصویری دارید، قطعه موسیقی ای بسازید یا بنوازید که چشم انداز صوتی زیبایی دارد. اما چه گونه ؟

تکنیک های هارمونی در موسیقی های امپرسیونیسم و رومانتیسم (II)

من این نوع دیدگاه گسترش هارمونی را در هفت متد اصلی دسته بندی و خلاصه می کنم که در جای خود در باره ی هر کدام صحبت می کنم. این متد ها عبارتند از:

اولین دکتر موسیقی (I)

حســین ناصحی در سال ۱۳۰۴ در خانواده ای هنردوست به دنیا آمد. مادرش از شاگردان استاد درویش خان بود و تار می نواخت. به همین جهت ذوق موسیقی او از اوان کودکی پرورش یافت. وی از ســن ۱۴ سالگی با ورود به هنرستان عالی موسیقی و انتخاب ساز ترومبون زیر نظر اســتاد چک «ژوزف اسالدک» مشغول تحصیل گردیــد و پس از مــدت کوتاهی به همکاری با ارکســتر رادیو به سرپرستی پرویز محمود پرداخت. او جزو شاگردان ممتازی بود که به دعوت دولت ترکیه و با بورســیه هنرستان برای ادامه تحصیل روانــه آنکارا گردید و در آنجا زیر نظر اســتاد «کاظم آکســس» از شاگردان برجســته «بلا بارتوک» آهنگساز شهیر مجارستان به همراه دوست دیرینه اش ثمین باغچه بان به فراگیری آهنگسازی پرداخــت.

از روزهای گذشته…

تاثیر استودیو‌های خانگی، قالب‌های ذخیره‌سازی و فضای مجازی بر مالکیت ابزار تولید موسیقی (II)

تاثیر استودیو‌های خانگی، قالب‌های ذخیره‌سازی و فضای مجازی بر مالکیت ابزار تولید موسیقی (II)

در این جا نیز از دیدگاه مالکیت ابزار تولید تفاوتی با مورد پیش مشاهده نمی‌شود و حتا مالکیت موسیقی‌دانان بر ابزار تولید رادیویی مشکل‌تر و دورتر از ذهن است. اگر در مورد قبل امکان این که یک موسیقی‌دان ثروتمند به طور استثنایی صاحب دستگاه‌های ضبط و تکثیر صفحه و استودیویی برای انجام این کار باشد، وجود داشت؛ در مورد رادیو به دلیل ملاحظات سیاسی دولت‌ها و مسائل فنی پیجیده‌تر، این امکان بسیار کم‌تر است.
موسیقی و معنا (IX)

موسیقی و معنا (IX)

همسو با نظریه‌ی معنای برآمده از دیدگاه‌های انسان‌شناختی در موسیقی، نظریه‌های جامعه‌شناختی نیز معنای موسیقی را در متون اجتماعی و تاریخی، به ویژه در فرهنگ غرب، جست‌و‌جو می‌کنند. این نظریه‌ها موسیقی را ساحتی اجتماعی می‌دانند که معانی آن فقط با تحلیل فرایندها و شرایط تولید موسیقی فهمیده می‌شود. آنگونه که آدورنو (برای نمونه در Adorno 1976 ) نشان داده است رویکردهایی با هدف طرح مسئله‌ی سلطه و مقاومت مطرح شده‌اند (Born & Hesmondhalgh 2000) و به تفاسیری افراطی درباره‌ی معنا، به ویژه درباره‌ی آثار مرجع و شناخته‌شده‌ی موسیقی کلاسیک، منجر شده‌اند؛ مانند نوشته‌ی مک‌کلاری (۱۹۹۱) که به مسئله‌ی جنسیت در موسیقی و همچنین تفاسیر انتقادی و ذهن‌گرایانه از معنا پرداخته است (Kramer 1995 ).
نگاهی گذرا به زندگی راخمانینوف

نگاهی گذرا به زندگی راخمانینوف

می توان گفت در موسیقی افکار چایکفسکی (Tchaikovsky) را دنبال می کرد و با وجود اینکه زندگی مرفهی در قرن بیستم بدست آورد، جزو موسیقیدانان محافظه کار و سنت گرا بود. علاقه بسیاری به موسیقی شوئنبرگ (Schoenberg) و استراوینسکی (Stravinsky) داشت، گوش دادن به کارهای آنها وی را از دنیای رومانتیک بیرون می آورد. در اول آوریل ۱۸۷۳ در اسمیونوو (Semyonove) در روسیه متولد شد، دروس موسیقی را در کنسرواتوآرهای مسکو و سنت پترزبورگ طی کرد و در تمام مراحل جزو شاگران ممتاز بود. خیلی زود توانست عنوان آهنگساز، رهبر و یک نوازنده جوان را برای خود تهیه کند.
لحظه‌هایی در سکوت ، زیر آوارها <br>تحلیلی بر آثار منتشر شده کیاوش صاحب نسق(II)

لحظه‌هایی در سکوت ، زیر آوارها
تحلیلی بر آثار منتشر شده کیاوش صاحب نسق(II)

در آثار پیانو کمتر اثری را میتوان یافت که فضایی نزدیک به موسیقی معاصر داشته باشد ، تنها استثناها ” ۲ مارچ ۲۰۰۲ ” و ” ۶ آوریل ۲۰۰۲ ” هستند که فضایی متفاوت با بقیه قطعات دارند . این موضوع با توجه به سابقه‌ای که از دیگر آثار او در دست است کمی عجیب به نظر میرسد .
گفتگو با حسین علیشاپور (VI)

گفتگو با حسین علیشاپور (VI)

شما دقت بفرمایید موسیقی ما پر است از این گونه موارد. برای مثال عرض می کنم گستره ی صوتی صدای استاد بنان در حد – مثلا – آقای گلپایگانی و ایرج نبود، منتهی طوری از کلام استفاده می کرد که مخاطب را پای کار می نشاند. یا – خدا رحمتشان کند – استاد محمودی خوانساری با این که شعر را که می خواند هجابندی های خوبی – آنچنان که در نظر بنده و شما هست و استاندارد است – نداشت اما آنقدر شعر را خوب انتخاب می کرد و مضمون شعری که می خواند خوب بود که من دیده ام مخاطب عام صدای او را می شنود – مخاطبی که به موسیقی ایرانی دلبستگی ای ندارد – و پای صدای او می نشیند.
سر کالین دیویس (I)

سر کالین دیویس (I)

دیویس در سال ۱۹۲۷ در ویبریج در سِری به دنیا آمد. او در سال ۱۹۸۰ نشان شوالیه و در سال ۲۰۰۹ نشان موسیقی ملکه را دریافت نمود. او موفق به دریافت جایزه های بین المللی زیادی شد و برای تفسیرهایش از موتسارت، سیبلیوس و برلیوز مشهور بود. در مصاحبه ای با روزنامه گاردین در سال ۲۰۰۲، دیویس می گوید که وقتی که رهبری نمی کند به یک بافنده حریص تبدیل می شود و ژاکت های گلدار و ظریفی که همسر و دخترهایش در روز مصاحبه به تن داشتند نیز دست بافت او بودند. دیویس با خنده می گوید که «فکر می کنم که بین بافتنی کردن و رهبری کردن شباهتی وجود دارد. برای ایجاد طرحی مانند این باید آهسته رو و زحمتکش باشید، همچنین برای کار موسیقی نیز باید همینگونه بود.»
موسیقی و معنا (XI)

موسیقی و معنا (XI)

آنها با استفاده از این یافته نشان دادند که واکنش عصبی و شناختیِ حاصل از الگوهای تنش و آرامش در هارمونی، با فرایند پردازش متون یکپارچه و هماهنگِ زبانی قیاس‌پذیر است، اما بدون توجه به محتوای معنایی آن. بنابراین، آنها بر این نظرند که معنا در موسیقی با الگوهای تنش و آرامش تشکیل‌دهنده‌ی موسیقی تولید می‌شود و اساساً با آنچه در مورد معنا در زبان روی می‌دهد، متفاوت است.
شروع یک گفتگو «نغمه» یا «صدا»

شروع یک گفتگو «نغمه» یا «صدا»

از دیدگاه علم فیزیک، فرق اصوات موسیقایی با اصوات غیر موسیقایی، در طول موج آنهاست. هنگامی که ارتعاش صوت منظم باشد، دامنۀ موج و بسامد آن ثابت و منظم است و به گوش خوش می آید، اصوات موسیقایی غالباً از این نوعند، این امواج در زبان انگلیسی تن (tone) نامیده می شوند؛ ولی هنگامی که ارتعاش صوت نامنظم باشد و دامنه و بسامد موج دایماً بدون نظم و قاعدۀ خاصی تغییر کند، به گوش ناخوشایند است و اصوات غیرموسیقایی از این نوع هستند، این امواج در زبان انگلیسی نویز (Noise) نامیده می شوند.* فرهنگستان زبان و ادب فارسی در مقابل واژه پیچ (Pitch) و تن (Tone) اصطلاح فارسی نغمه را استفاده کرده که در سال های اخیر تا حد زیادی جای خود را در ادبیات موسیقی شناسی باز کرده است و در کتاب های موسیقی نیز بسیار دیده می شود که به جای صوت موسیقایی از واژه «نغمه» استفاده شده است. نوشته ای که پیش رو دارید، به نقد این واژه مصوب شده توسط فرهنگستان زبان و ادب فارسی می پردازد.
تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولون (II)

تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولون (II)

در ادامه مطلب پیشین، برای روشن تر شدن موضوع با استفاده از نمونه هایی از آثار تصنیف شده این ساز به بررسی چگونگی تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولن خواهم پرداخت. همزمان با سیر تکامل آرشه در طی تاریخ و بدست آمدن امکان ساخت آرشه هایی با توانمندی و قابلیت های بیشتر اجرایی، سیر تکامل و ابداع تکنیک های مختلف دست راست نیز در آثار آهنگسازان و نوازندگان نیز به چشم می خورد.
گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (I)

گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (I)

اینکه امروز آن نخ تسبیح را نمی‌بینیم من چنین تصوری ندارم! ولی چیزی که برای من مهم است و فکر می‌کنم واقعیت هم دارد این است که هرمس طی این سالها به همراه شنونده‌هایش تربیت شده و رشد کرده‌است. کمااینکه الان شاید خیلی از کارهایی که ۱۰ سال پیش منتشر می‌کردم را منتشر نکنم و از این بابت خوشحالم و فکر می‌کنم این سیر درحال طی شدن است. خوب یا بد اما به هر حال هرمس سکون ندارد.