سان را و فلسفه کیهانی (I)

سان را (1914 – 1993)
سان را (1914 – 1993)
سان را (Sun Ra) که نام اصلیش هرمان پول بلاونت (Herman Poole Blount) و نام قانونیش Le Sony’r Ra است، در بیست و دوم ما می سال ۱۹۱۴ در بیرمنگام در آلاباما به دنیا آمد و در سی ماه می ۱۹۹۳ در گذشت. او آهنگساز پرکار جز، مدیر رهبر گروه موسیقی، نوازنده پیانو و سینت سایزر، شاعر و فیلسوفی بود که به خاطر «فلسفه کیهانی» (cosmic philosophy)، آهنگ ها و اجراهایش مشهور بود. او در سال ۱۹۷۹ به Alabama Jazz Hall of Fame پیوست.

منتقدی به نام اسکات یانو (Scott Yanow) بر این باور است که از بین تمامی موزیسین های جز، سان را، به خاطر موسیقی التقاطی و سبک زندگی نا متعارفش، یکی از بحث بر انگیز ترین موزیسین هاست. سان را ادعا داشت که از «نژاد فرشتگان» است و زمینی نیست.

او معتقد بود که از سیاره زحل آمده است و در نتیجه، با استفاده از فلسفه های کیهانی و اشعار غنایی شخصیتی برای خود ساخت که او را به یکی از پیشگامان فوتوریسم آفریقایی (afrofuturism) تبدیل کرد. او بیش از هر چیز درباره آگاهی و صلح سخن می راند و نام اصلیش را کنار گذاشت و به نام و شخصیت سان را روی آورد (را به زبان مصری به معنی خدای خورشید است). او همچنین در طی فعالیت حرفه ایش از چندین نام دیگر نیز، مانند لو سونرا (Le Sonra) و سونی لی (Sonny Lee)، استفاده کرد. سان را هر گونه ارتباطی را با نام اصلیش تکذیب می کرد و می گفت: «او یک شخصیت غیر واقعی است که هیچ گاه وجود نداشته است… هر نام دیگری به غیر از “را”، نام مستعار من است.»

سان را از اواسط دهه پنجاه تا پایان عمرش، رهبری آرکسترا (The Arkestra) را به عهده داشت. آرکسترا در واقع شیوه تلفظ سهوی و متفاوتی از ارکستر بود که عبارت بود از آنسامبلی با اعضا و نام های متفاوت. نام های این ارکستر عبارت بودند از: “The Solar Myth Arkestra”، “Blue Universe Arkestra”، “The Jet Set Omniverse Arkestra” و نام های متفاوت دیگر که حاصل جا به جایی و بازی با واژه ها بودند.

سان را باور داشت که نام های متغیر آنسامبل، نمایانگر هویت در حال تغییر موسیقی اوست. اگرچه، ورود آثار سان را به جریان اصلی موسیقی محدود بود اما او در ضبط آثار و اجرای زنده موسیقی بسیار پرکار بود. گستره کار موسیقیایی او از تکنوازی کیبورد تا کار با گروه های بزرگ با بیش از سی موزیسین را در بر می گرفت.

سان را همچنین با کل تاریخ موسیقی جز، از رگ تایم (ragtime) گرفته تا سوئینگ میوزیک (swing music)، از بی باپ (bebop) تا فری جز (free jazz)، سر و کار داشته است. او همچنین از بداهه نوازی نیز استفاده می کرد و صرف نظر از ژانر موسیقی، نخستین موزیسینی بود که به طور گسترده ای کیبوردهای الکترونیک را به کار می گرفت.

سال های کودکی
اطلاعات زندگی سان را در کودکی برای دهه های متمادی مخفی مانده بود، یکی از دلایل آن نیز خود سان را بود. او معمولا از پاسخ دادن به پرسش های شخصی طفره می رفت یا جواب های متناقض یا بی معنی می داد. سان را حتی نام اصلیش را نیز تکذیب می کرد، حتی سال تولدش نیز سال ها ناشناخته باقی ماند. تنها، تخمین زده شده بود که سال تولدش بین ۱۹۱۰ تا ۱۹۱۸ باشد!

در واقع تنها چند سال پیش از مرگش بود که تاریخ تولدش آشکار شد. آنگونه که از یاداشت های جیم مکنی (Jim Macnie’s) برای آلبوم “Blue Delight” (در سال ۱۹۸۹) بر می آمد، به نظر می رسید که سان را ۷۵ ساله باشد اما زندگی نامه نویس او یعنی، جان اف شوئد (John F. Szwed)، توانست از اطلاعات زیادی درباره دوران کودکی سان را پرده بر دارد که از جمله آنها تاریخ تولد او بود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از نشست خبری دومین جشنواره موسیقی دانشگاهی «صبا»

نشست خبری دومین جشنواره موسیقی دانشگاهی «صبا» روز چهارشنبه بیست و دوم آبان در پردیس باغ ملی دانشگاه هنر تهران برگزار شد. در این نشست با حضور پوریا رمضانیان (دبیر جشنواره)، محمد هادی مجیدی (دبیر اجرایی جشنواره)، محمدرضا آزاده فر (معاون پژوهشی دانشگاه)، محمدرضا تفضلی (مشاور هنری جشنواره)، سیاوش مهرآیین (سرپرست تیم طراحی گرافیک) و پردیس نیک بخش (روابط عمومی جشنواره) برگزار شد.

جان کیج و ذن بودیسم (III)

او به زودی خود را مستغرق میان دنیای سریالیسم شوئنبرگ و نئوکلاسیسیسم «استراوینسکی» پیدا کرد و عمیق ترین تآثیرات را از کلاس های آهنگسازی «هنری کاول» پذیرفت. در ۱۹۳۴ به بهترین شاگرد کلاس شوئنبرگ بدل شد. یک بار شوئنبرگ در باره ی او گفت: او برای من نه تنها بهترین شاگردِ آهنگسازی که افتخارِ کشفِ یک نبوغ است.

از روزهای گذشته…

فراخوان دومین دوسالانه ی جایزه ی پیانو باربد

فراخوان دومین دوسالانه ی جایزه ی پیانو باربد

دومین دوسالانه ی جایزه ی پیانوی باربد با سرمایه گذاری مجموعه ی پیانوی باربد و برنامه ریزی و مدیریت مؤسسه فرهنگی-هنری شهرآفتاب و همکاری اساتید برجسته ی موسیقی کلاسیک کشور در سال ۱۳۹۷ در تهران برگزار خواهد شد. جایزه پیانوی باربد قصد دارد علاوه بر انگیزه بخشی و ایجاد فضایی برای رقابت و ارائه ی توانایی های پیانیست های نوجوان و جوان، فرصتی برای بهره مندی از بالاترین سطح آموزش آکادمیک و گام نهادن به دنیای نوازندگی حرفه ای را برای پیانیست های مستعد میهن مان فراهم کند.
«دستچین آثار پیانو» از فرید عمران رونمایی می شود

«دستچین آثار پیانو» از فرید عمران رونمایی می شود

مجموعه‌ای از آثار پیانویی فرید عُمران به نوازندگی هوشیار خیام تحت آلبوم «دستچین آثار پیانو» در شهرکتاب مرکزی روز دوشنبه ۱۲ آذر ماه رونمایی می‌شود. این آلبوم در برگیرنده دو سی‌دی از مجموعه آثار ضبط شده فرید عمران به نوازندگی هوشیار خیام در چند سال اخیر است که به تازگی منتشر شده.
گریگوریان: حضوری دربرگیرنده (II)

گریگوریان: حضوری دربرگیرنده (II)

درباره فرهنگ ارمنی از گریگوریان سئوال میکنم. خیلی حرف میزنم. درباره ویژگی های آن میپرسم، درباره خط مشترکی که در شکل های مختلف فرهنگ و هنر ارامنه وجود دارد، درباره استحکام شخصیت فرهنگی ارامنه، در مورد پایگاهش، تاثیراتی که گرفته است، تاثیراتی که داشته است و چیزهای دیگر. اما تمام اینها از آن رشته سئوال هایی است که گریگوریان در پاسخ آن، حرف خودش را می زند:
همگون و ناهمگون (VII)

همگون و ناهمگون (VII)

آن دسته از افراد که هنوز در خانه‌های خود مشغول به کار هستند نیز به دلیل بیماری، قالی‌ای را که در طول دو ماه به پایان می‌رساندند، اکنون یک ساله می‌بافند. در چندین کارگاه قالیبافی نقش‌خوانانی را دیدم که توانایی قالیبافی نداشتند و فقط نقش‌خوانی می‌کردند و همچنین نقش‌خوانانی هستند که در کارگاهها فقط به خاطر نقش‌خوانی خود حقوق می‌گیرند. (۱۸)
موسیقی شناسی فمنیستی (VI)

موسیقی شناسی فمنیستی (VI)

در گام بعد موسیقی شناسان فمینیست کوشیدند تا آهنگسازان زنی را که کارشان فراموش شده یا مورد بی اعتنایی قرار گرفته بود، کشف کنند. آثار هیلده گارد فون بن کلارا شومان، فانی مندلسون، لیلى بولانژه، سیل شامیناد، آمی بیچ، روث کرافورد سیگر، و اثل اسمیت بررسی شدند. در چند سال اخیر توجه زیادی به کارهای اثا اسمیت نشان داده شده، مارش زنان (۱۹۱۱) او مشهور شده و کوارتت زهی ( ۱۹۰۲ – ۱۲ ) و کوئینتت زهی (۱۸۸۴) او که یاد آور تأثیر یوهانس برامس هستند مهم دانسته شده اند. زنان موسیقی شناسی چون سوزان مک کلاری، مارسیا سیترون، روث سلی، کارین پندل، موانع فرهنگی ای را که مانع از راهیابی زنان به آثار مرجع موسیقی می شدند بررسی کردند. برخی هم به نظریات ضد زنی که اعلام می کردند زنان از نظر زیست شناختی موقعیتی فرودست نسبت به مردان دارند و توانایی ساختن قطعه های موسیقی ندارند، پاسخ دادند.
«توانایی یا دانایی»

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (VII)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (VII)

نکته ی دیگری که در این قسمت از نوشته های آدرنو به چشم می خورد شرح مفصل آدرنو در مثال هایی است که از موسیقی “جدی” اروپا (در اینجا بتهوون) ارائه داده است. این در حالی است که حتی یک نمونه ی شنیداری هم از موسیقی عامه پسند ذکر نکرده است. حداقل می توانست با قرار دادن دوک الینگتون (به عنوان نماینده ی موسیقی عامه پسند) در مقابل بتهوون تصویر واضح تری از آنچه قصد ابراز آن را دارد ارائه دهد.
سحر شهاب

سحر شهاب

متولد ۱۳۴۹ تهران فوق لیسانس گرافیک و انیمیشن پژوهشگر هنر saharshahab1970@yahoo.com
آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XIX)

آسیب شناسیِ کاربرد نت در موسیقی کلاسیک ایرانی (XIX)

همواره باید شناخت ذهن مان را از قطعه رشد دهیم. وجود یک درک کلی از آهنگ، زمینه را برای ارائه اجرایی یکدست که در آن روحیات و نظرات نوازنده متجلی است، فراهم می کند.
مرروی کوتاه بر تاریخ نگاری موسیقی ایرانی از ۱۳۰۰ تاکنون (IV)

مرروی کوتاه بر تاریخ نگاری موسیقی ایرانی از ۱۳۰۰ تاکنون (IV)

این اثر که به نظر من، نظام مندترین پژوهش در تاریخ موسیقی ایران تاکنون است و البته نه پایان پژوهش‏ها، با همکاری چندین پژوهشگر ایرانی و غیر ایرانی و با استفاده از منابع بسیار به نگارش در آمده است. جلد هجدهم که مطالب موسیقی را شامل می‏ شود شامل بخش‏های کلی زیر است: نگاه ی کلی به تاریخ موسیقی در ایران، در جستجوی موسیقی عصر سلجوقی، موسیقی دوران تیموریان، موسیقی دوره‏ ی صفوی، موسیقی دوران زندیه، تاریخ موسیقی قاجار و نهایتاً با بحثی در نفوذ موسیقی غربی به پایان می‏ رسد.