بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت بیست و هفتم)

روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
روح الله خالقی (۱۲۸۵ - ۱۳۴۴)
مقایسهِ پیوندِ عارفانه شمس و مولانا با دوستی خالقی و وزیری به معنای یکسان شمردن ابعاد و ثمراتِ آنها نیست؛ اما چگونه میتوان وجوهِ مشترک آنها را نادیده گرفت. هر دو تمام کمال، دوستی روحی و رابطه ای متعالی و آسمانی بوده و هر دو تأثیری عمیقاً عاطفی به جای گذارده اند.

بذری که بدنبال چنین تأثری در تاریکخانهِ دل کاشته میشود، آنرا نورانی و به کشتزاری پر رونق مبدّل میسازد و ذوق های نهفته در آنرا آشکار میسازد. این کلمات از مولوی نیستند. اینها توصیفِ خالقی از آن آشنائی سرنوشت ساز است. آنگاه مینویسد:
… تکانی سخت خوردم. گوئی در عالمی دیگر بودم و وارد دنیای نوی شدم.
…خواب بودم و بیدار شدم. مانند گمشده ای در وادی فراموشی حیران بودم.

ظهور شمس در آسمان دل مولانا، گرچه با زبانی کاملاً متفاوت بیان شده، اما عواقبی مشابه دارد. انقلابی که در دل بپا میشود و بیداری از خوابی گران با همهِ شوریدگیهای آن؛ هر دو از گمشده ای سخن میگویند که عمری در طلبش بوده و اکنون چون شهابِ ثاقب وجودشان را سوزانده و با نور خود، قلبشان را منور ساخته.

وقتی پوستهِ ضخیم زندگی روزمره شکسته شود و چشم دل آدمی به اعماق حیات گشوده شود، البته که ذوق شکفته میشود و توانائی های جدیدی در انسان پدید می آیند که خود تا آن زمان از وجودِ آنها غافل بوده است.

جرقه های فکری وزیری، پوسته منجمدِ عاداتِ کهن را شکست و چشمان خالقی را به جهانی نو گشود که تمام جلد دوّم سرگذشتِ موسیقی ایران شرح و توصیفِ آن است.

توصیف های خالقی از وزیری واقعاً عجیب و در تاریخ نوشته شده دوستیهای افسانه ای کم نظیر است و حتی در ذهن خواننده، اشعار عرفا را که در وصفِ جمال ازلی سروده اند زنده میسازد. گاه می گوید:
منم که دیده به دیدار دوست کردم باز
و لحظاتی دیگر در بیان شور و حال خویش می خواهد بگوید:
دانی که چیست دولت دیدار یار دیدن
گاه وزیری را هنگام نواختن تار به عقابی تشبیه می کند که کبوتری را به چنگال گرفته (ص ۱۱) و هنگامی که نخستین مضرابهای استاد او را متحیّر و مبهوت ساخته میگوید: لرزش دستش تار و پود وجودم را با ساز خود میلرزاند… و چمشهای کوچک نافذش تا عمیقترین زوایای قلبم نفوذ مینمود. آنگاه خود را چون تشنه ای در بیابان خشک و سوزان توصیف میکند که دویدن می آغازد تا به چشمه زلالی که از دور پدید آمده دست یابد.

برای کسی که هرگز طعم مراوده روحی را نچشیده، شاید جملات فوق قدری احساساتی یا سنتیمنتال جلوه کند اما باید توجه داشت که خالقی بهنگام نوشتن آنها سال ها از شور و شر جوانی فاصله گرفته و بمرز پنجاه سالگی نزدیک بوده است.

اگر هم کج اندیشانی باشند که در صداقتِ نویسنده تردید روا داشته و این بیانات را حمل بر مدّاحی نمایند، باید بیاد آورند که در سالهای نگارش کتاب خالقی، وزیری که در آستانهِ هفتاد سالگی بود، نه پست و مقامی داشت و نه نفوذی.

آنچه که خالقی را به وزیری پیوند میداد، براساس نوشته های موجود، امری دو جانبه بود. عمر هفده ساله خالقی با استماع الحان موسیقی و شنیدن ساز استادانی سپری شده بود که همگی شدیداً پایبند سنت بودند و تخطی از آن برایشان قابل تصور نبود. اما از خلال یادداشتهای آنزمان میتوان دریافت که در مغز این جوان ۱۷ ساله انقلاب کبیری بر پا بود.

او در همان سنّ احساس کرده بود که این موسیقی، چیزی کم دارد که باید آنرا یافت و به آن افزود تا این حالتِ یکنواختی و کرختی از آن زدوده شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جان کیج و ذن بودیسم (IV)

گفتگوی بالا بین پروفسور «سوزوکی» – استاد فلسفه شرق دور – و یکی از شاگردانش در دانشگاه کلمبیا صورت گرفته که جان کیج آن را در مقاله ای به نام «شفافیت و ظرافت» آن را نقل می کند. می گویند که «ذن» اولین بار با یک کنایه آغاز شد. بدین گونه که: روزی بودا با شاخه گلی در دست به جایگاه موعظه ی روزانه اش آمد و به جای موعظه های معمول، آن روز فقط گل بود و سکوت. یکی از پیروانش راز پیامِ بی کلام او را دریافت و ذن آغاز شد.

یادداشتی بر آلبوم «نبودی تو»

موسیقیِ «نبودی تو» را می‌توان در این عبارت خلاصه کرد: کنار هم نشاندنِ بی‌ربطِ عناصری بی‌ربط و در عین حال نخ‌نما. شیوه‌ی تنظیم و هارمونیزه کردنِ نُه ترانه‌ای که در این آلبوم گنجانده شده عمده‌ترین عنصرِ تاریخ مصرف گذشته‌ی مجموعه است. صدای خواننده نیز معمولاً بی هیچ ایده‌ی مشخصی، در فواصلی مستعمل، بر فضاسازی‌هایی سوار می‌شود که حاصلِ نازل‌ترین فرمول‌های نیم قرن پیش‌اند.

از روزهای گذشته…

فراخوان سومین جشنواره سازدهنی ایران

فراخوان سومین جشنواره سازدهنی ایران

جشنواره سازدهنی ایران، که با سه سال سابقه ی فعالیت مستمر، معتبرترین رویداد موسیقایی کشور در زمینه ی سازدهنی به شمار می رود؛ ویترین تمام نمای سازدهنی ایران در تمامی جنبه ها و گونه های آن است. این جشنواره هر ساله در سه بخش اصلی رقابتی، کارگاهی و اجرایی برگزار می گردد. اساسنامه ی این جشنواره توسط شورای سیاستگذاری تیم سازدهنی ایران که اعضای آن متشکل از چند تن از مدرسان و نوازندگان مطرح کشور در سراسر ایران می باشد تبیین شده است و این شورا مسئولیت نظارت بر جشنواره و نحوه اجرای آن می باشد. از اهم اهداف و ارزش های برگزاری این جشنواره می توان به موارد زیر اشاره کرد:
موسیقی بلوز – قسمت ششم

موسیقی بلوز – قسمت ششم

مضامین ترانه های بلوز برگرفته از واقعیات زندگی بود: کار(در مزارع و اردوگاهها و کارخانه ها)، گرسنگی، بی خانمانی ، فقر، خشونت ، تنهایی ، حسرت ، زن ، عشق ، بی وفایی ، سفر، مرگ، تبعیض و بی عدالتی.
گفتگو با سارا چانگ (II)

گفتگو با سارا چانگ (II)

روش تمرینم در طی سالها تغییر کرده است. فکر می کنم در حال حاضر بیشتر از قبل توجه ام روی پایه است، البته هیچ گاه هم آن اصول پایه ای را نادیده نگرفتم. اینگونه به من درس داده شد که هیچ وقت فرم اولیه، تمرینهای ویبره، تمرین گام و آرپژ و درسهایم را از یاد نبرم، همچنان به انجامشان ادامه می دهم، به خصوص در حال حاضر، این روزها وقتی شما تک نوازی بعد از تک نوازی و گروه نوازی بعد از گروه نوازی را دارید، احتیاج زیادی به دقیق شدن در اصول پایه ای خودتان پیدا می کنید، بنابراین سعی می کنم که این تمرینها را حداقل ۱ یا ۲ ساعت در هر روز انجام بدهم.
موسیقی و گردشگری (II)

موسیقی و گردشگری (II)

تا اینجا بحث بر سر رونق اوضاع موسیقی و جلب مخاطب داخلی بود و از گردشگر خارجی صحبتی نشد! تا همینجا حتما متوجه شدید که ماجرای موسیقی و گردشگر خارجی در ایران مانند همان داستان ملی پوشمان است که به کاپیتان گفته شد به جای مهاجم خارجی او را جمع کنند!
آکورد های قرض گرفته شده

آکورد های قرض گرفته شده

اگر اهل بررسی هارمونی قطعات موسیقی باشید حتما” دیده اید که در بسیاری از موارد از آکوردهایی در قطعه استفاده می شود که به هیچکدام از درجات گام تعلق ندارند و همواره این سئوال برای ما پیش می آید که این آکورد چگونه در این موسیقی بکار برده شده است.
دومین تور اروپایی کر فلوت تهران برگزار شد

دومین تور اروپایی کر فلوت تهران برگزار شد

کر فلوت تهران از تاریخ ۹ الی ۱۷ مرداد ۱۳۹۸ در شهر های وین و زیفلد به اجرای سه کنسرت پرداخت و قطعات متنوعی را با رهبری سعید تقدسی اجرا کرد. کرفلوت تهران به دعوت فستیوال موسیقی “Seefeld” در شهر المپیک اتریش، کر فلوت تهران با سه اجرا در شهرهای مختلف اتریش به روی صحنه رفت.
نفرات برگزیده مسابقه ورزش و آواز از سوی کمیته المپیک معرفی شدند

نفرات برگزیده مسابقه ورزش و آواز از سوی کمیته المپیک معرفی شدند

بیست و دوم فروردین ماه، کمیته المپیک و پارالمپیک نام نفرات برگزیده اولین دوره از مسابقه ورزش و موسیقی را اعلام کرد. هیت داوران این مسابقه مصطفی پور تراب، حسین دهلوی، احمد پژمان، سعید شریفیان، محمدرضا درویشی بودند که از میان هشت اثر شش اثر در جایگاه اول، دوم و سوم قرار گرفتند. اثر برتر این مسابقات قطعه “پهلوان” اثر بهزاد عبدی بود که در مایه چهارگاه با بهره گیری از ارکستر سمفونیک و کر ساخته شده بود.
رئیسیان: چاووش علاقه شخصی ام بود

رئیسیان: چاووش علاقه شخصی ام بود

شاید جالب باشد که بگویم، علی رغم اینکه تمام فیلم های من تا به امروز، با موضوعی به غیر از موسیقی بوده اما در میان تمام هنرها پیوند من با موسیقی بسیار عمیق تر است و فهم و درک من از موسیقی بسیار بیشتر از دیگر هنرهاست و همین هم البته در آثارم اثرگذار بوده است، بهره گیری از این درک نسبت به موسیقی. اما علت اینکه تا به حال به موضوع موسیقی نپرداخته ام این است که اصولاً موضوع موسیقی از مهجورترین موضوعاتی است که یک سفارش دهنده به آن بپردازد و من به عنوان مستندساز، مسلماً باید تهیه کننده ای داشته باشم که بتوانم مستندی بسازم
حضور بانوان در جامعه ی موسیقی ایران (III)

حضور بانوان در جامعه ی موسیقی ایران (III)

ارکستر بزرگ رادیو تلویزیون ملی ایران که توسط رهبران مختلفی از جمله فریدون ناصری، مرتضی حنانه و در آخر فرهاد فخرالدینی در سازمان صدا و سیمای آن زمان مشغول به فعالیت بود، حضور تقریبی ۴% از بانوان نوازنده را در دوره ی فعالیتش از سال ۱۳۵۱ تا ۱۳۵۸ (که رهبری آن به محمد شمس رسید) ثبت می کند.
گزارش بازدید از نمایشگاه CREMONA mondomusica 2008

گزارش بازدید از نمایشگاه CREMONA mondomusica 2008

در آغاز باید توضیح کوتاهی در مورد عنوان این مقاله داده شود. Cremona نام شهریست در شمال کشور ایتالیا که مرکزیت تاریخی را در طول زمان بواسطه حضور هنرمندان بزرگی در زمینه ساخت ادوات موسیقی، مخصوصا ساز ویلن به خود اختصاص داده است. این شهر گذشته ای کهن و توام با وقایعی زیبا و قابل تعمق در خود داشته و حس کنجکاوی هر انسان اهل تحقیق و بررسی را بر می انگیزد.