سریر: اجرای متفاوت یک اثر نشان از موفقیت آن دارد

محمد سریر
محمد سریر
همانطور که گفتم آقای نوری و من هیچوقت علاقه ای به جلوگیری از گسترش آثارمان در گروههای مختلف اجتماعی نداشتیم؛ در همه دنیا هم آثار مختلف موسیقی کلاسیک با ورژنهای مختلف اجرا میشود و این اتفاقا به نوعی موفقیت یک اثر میتواند محسوب شود. اگر هم امروز خواننده های مختلف سعی میکنند کارهای آقای نوری را اجرا کنند، یک نوع موفقیت هست در کار آقای نوری؛ این کار سختی هست و از عهده هر هنرمندی بر نمی آید، ما میبینیم که در سبکها دیگر موسیقی کمتر هنرمندی توانسته این موقعیت را کسب کند.

نوری در موسیقی ما حضور پیدا و پنهانی داشته است، همان ترانه عروسی او، چندین نسل است در عروسی ها خوانده میشود، آن هم نه عروسی هایی که مربوط به شهری خاص است، در شرق و غرب و مرکز ایران آنرا زمزمه میکنند.

شما این ترانه را چه سالی ساختید؟
سال ۱۳۴۷ بود. این اثر فقط مناسب اجرا شدن در یک تالار خاص نیست، این اثر روی نسلهایی تاثیر گذاشته و اقشار مختلف آن را منتقل میکنند به نسل بعد… آثار دیگر ایشان هم که کلاسیک تر است هم باید همینگونه عمومی بشود و هر کس روایت خود را از آن داشته باشد، خطری هم اثر را تهدید نمیکند چون نمونه اصلی آن ضبط شده و از بین نمیرود. در موسیقی کلاسیک یادم می آید که از دیرباز تعصباتی در مورد آثار وجود داشت و نوعی مونوپلی را در اجرای این آثار شکل میداد. ارکستر حتی اگر بد هم بزند باید بزند تا کم کم بهتر شود.

همینکه یک ارکستر یک اثر کلاسیک را میزند و تلاش میکند با بهترین کیفیت یک اثر را ارائه بدهد، یک قدم بسیار مثبت و پسندیده است. این ارکستر میتواند یک قطعه مزخرف بزند ولی میرود از موتسارت و بتهوون قطعه میزند، این اقدامی بسیار با ارزش است. ما باید اینها را تشویق کنیم.

من گاهی وقتها کنسرت ارکستر سمفونیک میروم و آخر همه میگویند اینجا فلان نت را فالش زد، اینجا ریتم را چنان کرد… نه باید ما اجازه بدهیم ارکستر بزند قطعات مختلف را و خودش را تقویت کند، ما باید شرایط و محدودیتها را هم بسنجیم و به ارکسترها اجازه پیشرفت بدهیم؛ ارکستر نباید بترسد که وارد این کار بشود، ما باید سعی کنیم ارکستر های مختلفی که هستند را تشویق کنیم که تجربه کنند.

امروز ارکسترهای کوچک و بزرگ بسیاری تشکیل شده اند از نوازندگان جوان که گاهی میترسند سراغ قطعات خاصی بروند، باید شرایط طوری باشد که ارکستر بدون ترس کارش را بکند. باید این آثار را بزنند و ببرند این قطعات را بین مردم، اگر اینبار خوب نزدند اشکالی ندارد، دفعه بعد بهتر میزنند. زدن هر اثر کلاسیکی مثل یک کلاس است و اجرا کننده آنها از خود قطعات می آموزد.

در همان برنامه بزرگداشت آقای نوری که با همین خوانندگان و ارکستر جوان برگزار شد، تقریبا هیچکس از سالن خارج نشد و بعد از سه ساعت کنسرت، باز بیز میخواستند! این به نوعی موفقیت این آثار است، حتی با اجرایی که بسیاری از موسیقیدانان آنرا دور از اصالت اثر اجرا شده توسط ارکستر ما و آقای نوری میدانستند.

حتما در مطبوعات هم خوانده اید که بسیاری از بینندگان این کنسرت از افراد سرشناس در زمینه هنری بوده اند؛ آنها هم تقریبا همگی از کار استقبال کردند و مشکلی نداشتند؛ پس همین اجرا هم مخاطبینی دارد و همه اینها بالاخره طرفدارانی دارند و میتواند این نوع کنسرتها موجب رواج بیشتر این آثار شوند.

اگر ارکستر دیگری قرار باشد این آثار را اجرا کند، راه به دست آوردن پارتیتورهای شما از چه طریق است؟
ما شروع کردیم به چاپ این آثار و تا کنون دو اثر از من به انتشار رسیده که این دو اثر هم به دو ورژن منتشر شده است، یکی یک ورژن ارجینال که ارکستر بزرگ است و دیگری برای یک ارکستر زهی و پیانو.

چرا ورژن پیانو و آواز این آثار منتشر نشده؟
به این خاطر که تبدیل ارکستر برای پیانو اکثرا منجر به یک قطعه پیانویی بسیار مشکل میشود که کمتر نوازنده ای از پس اجرای آن بر می آید، به همین دلیل از انتشار چنین ورژنی منصرف شدیم. برای تهیه پارتیتورهایم بارها به من مراجعه کردند، هم شاگردان و هم دیگر علاقمندان این موسیقی و من همیشه برای آنها یک کپی تهیه میکردم، حالا تصمیم گرفتم که کم کم آثارام را با انتشارات چنگ منتشر کنم و فعلا دو قطعه سمفونیکم به نام “آب” و “ایران” منتشر شده است. سعی میکنم ترتیبی بدهم که این آثار هم جای خودش را میان آثار آوازی کلاسیک باز کند و توسط خوانندگان مختلف اجرا شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (I)

موضوع اصلی در فرآیندهای زایندگی و خلاقیت اتصالی است که این روند میان میراث های گذشتگان با خواسته ها و آرزوهای آیندگان (و حتی گذشتگان) برقرار می کند. در این شرایط به همان اندازه که میراث ها قادرند برای خود حریمی از تکرار و فرومردگی در خود را پدید آورند خواسته ها و آرزوها نیز از نیروی تحمیل توهم به خودآگاه فرد راهی شده بهره مندند.

مروری بر آلبوم «آواز دوره پهلوی اول، به روایتی دیگر» – بخش دوم و پایانی

در این مجموعه سه نمونه آواز شور وجود دارد که به ویژه ترَک سوم (و نه آنگونه که بارها در دفترچه آمده تراک) می‌تواند بهانه‌ای برای بازاندیشی به موضوعِ اختلاف ردیف‌های آوازی و سازیِ دستگاه شور باشد. (۱)

از روزهای گذشته…

تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (I)

تاریخچه آموزش موسیقی به کودک در دنیا (I)

بطور کلی چندین روش بعنوان روشهای آموزش موسیقی کودک در دنیا وجود دارد که در حقیقت تدوین این روشها از ابتدای قرن بیستم بنا به ضرورت و نیاز به روشهای موثر و مفید آموزشی و وجود آشفتگی و سردرگمی فراوان در امر آموزش موسیقی کودک بوجود آمده است.
نگاهی به اپرای مولوی (XV)

نگاهی به اپرای مولوی (XV)

این پرده از اپرا با عنوان «خواب اول» نامگذاری شده و در آن تصاویری که مولانا در خواب می بیند به نمایش درآمده است. از ابتدای این پرده که گلیساندوی فلوت به گوش می رسد و در پی آن نوای هارپ به گوش می رسد، افرادی که با آثار بهزاد عبدی آشنا هستند متوجه می شوند که ورژن دیگری از قطعه «موسی و شبان» او در این بخش استفاده شده است؛ اثری که سالها پیش در دستگاه نوا برای یک خواننده متسو سوپرانوی با تکنیک آواز ایرانی و ارکستر سمفونیک تصنیف و ضبط شده بود.
معرفی کوتاهِ کتاب «مکتب های کهن موسیقی ایران» نوشته محسن حجاریان

معرفی کوتاهِ کتاب «مکتب های کهن موسیقی ایران» نوشته محسن حجاریان

کتابِ در سال ۱۳۹۳ توسط نشر گوشه در تهران منتشر شده است. نویسنده ی کتاب که دکترای قوم موسیقی شناسی دارد و از او مقالات متعددی به انگلیسی و فارسی به خصوص در کتاب سال شیدا چاپ شده است نویسنده ی کتاب های «مقدمه ای بر موسیقی شناسی قومی» (۱۳۸۷)، «موسیقی جهان»(۱۳۸۹)، «موسیقی وشعر»(۱۳۹۲)، و مترجمِ «مردم شناسی موسیقی سرخپوستان آمریکا» (۱۳۸۸) است و کتاب «مردم شناسی و موسیقی» را در دست انتشار دارد.
یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (II)

یادی از نوازنده کلیمی، یحیی زرپنجه (II)

«روزی به کارگاه یحیی تارساز (آوانس آبکاریان) می رود و تاری را به قصد امتحان کردن برمی دارد اما استاد تارساز که همنام او بود دستش را می گیرد و می گوید: آخر چنان مضراب به سیم می زنی که پوست را پاره می کنی. اما زرپنجه هنگام نواختن با سازهای لطیف و ظریف و خوش صدا این گونه نبود، هیچگاه به ساز فشار نمی آورد بلکه قدرت و ورزیدگی خود را در سریع نوازی و به خصوص ریزهای آبشار مانندش به کار می گرفت».
جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

جایگاه «گوشه» در موسیقی کلاسیک ایرانی (V)

همه ی گوشه های ردیف قابلیت بداهه نوازی ندارند. بعضی گوشه های ریتمیک مانند رنگ ها در حقیقت یک قطعه ی ثابت هستند که معمولن اجرای آنها همیشه یکسان است و تغییر در نوع اجرای آنها تنها محدود به کم و زیاد کردن تکنیک هایی می شود که ملودی را دگرگون نکند (مثلن اجرای دوبل نت به جای تک نت،‌ اجرا در اکتاوی بم تر یا زیرتر یا اجرای یک پاساژ در بین دو ملودی).
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت هجدهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت هجدهم)

مادر خالقی ـ مخلوقه خانم ـ اواخر سال ۱۳۰۳ وقتی روح الله، ۱۸ ساله بوده، برحمتِ حقّ می پیوندد و آهنگساز بزرگِ ما، سی سال پس از آن هنگامی که خود در آستانهِ پنجاه سالگی قرار داشته، به گونه ای از آن واقعه سخن می گوید که گویی دیروز رخ داده است. تازگی این زخم به ظاهر کهنه، از کلماتِ او تراوش می کند:” …من به مادر خود بسیار علاقمند بودم. وقتی او را از کف دادم، تنها و بی پناه ماندم… بسا شب ها که در مرگِ مادر به تنهایی گریستم…”
پرآرایش و رامش و خواسته (II)

پرآرایش و رامش و خواسته (II)

در چند سال اخیر، انتشار آثاری چون “اپرای عاشورا”، “اپرای مولوی”، “سِفرِ عسرت” و “سیمرغ” این مساله را به روشنی نمایانده که موسیقی دستگاهی ایرانی علی رغم دیدگاه های رایج که آن را فاقد توانایی های دراماتیک و بیانی گسترده می داند، دارای ظرفیت های بالقوه ی فراوانی است. نوعی از این احساس نیاز به بیان احساسات نو در اثری آوانگارد مانند “سفر عسرت” بروز می یابد و شکل دیگر آن در اثر نوجویانه ی دیگری مانند “سیمرغ” (هر چند در این میان، هستند کسانی که این نیازها را به شکلی سطحی تر پاسخ می دهند). بدین ترتیب، می توان چنین نتیجه گیری کرد که توصیف احساسات وسیع موجود در اشعار شاهنامه و چگونگی تصویر کردن این احساسات و خود صحنه های موجود در داستان های شاهنامه توسط موسیقی ایرانی که دارای پیشینه ی متفاوتی – دست کم در صد و پنجاه سال اخیر – است، یکی از چالش هایی است که کمتر کسی خود را در حد رویایی با آن دیده است.
صداسازی در آواز (V)

صداسازی در آواز (V)

سقف دهان در این حالت شیبی برابر با خط فک پایین خواهد داشت. بنابراین هر چقدر فک پایین بازتر شود سقف دهان یا همان نرم کام به موازات و در خلاف جهت آن به سمت بالا خواهد رفت. تاکید می شود این فضا همیشه باید در هنگام تمرین و اجرا حفظ گردد.
آرامش در بازگشت به خانه است!

آرامش در بازگشت به خانه است!

اثری که تحت عنوان ضرب تار منتشر شده است، در نام، بر همکاری برابر و همنوازی به معنای واقعی تاکید دارد، چیزی که در اندیشه جمعی گروه دستان پیش از این نیز مشاهده شده است، یعنی گروه و فعالیت گروهی، نه جمع آمدن عده‌ای به دور یک مرکز با عنوان سرپرست گروه.
انتخاب ساز- قسمت اول

انتخاب ساز- قسمت اول

فراگرفتن هنر نوازندگی با انتخاب نوع ساز آغاز می گردد و اگر این انتخاب در دوران کودکی اتفاق افتد، ساز از اولین خاطرات نوازنده می گردد و در پایان نیز، یاد گار بجای مانده از نوازنده، ساز و اجراهای های اوست.