گفتگو با آن سوفی موتر (I)

آن سوفی موتر
آن سوفی موتر
تنها با در نظر گرفتن فعالیت های آن سوفی موتر (Anne-Sophie Mutter)، ویولونیست، نیز می توان به راحتی تحت تأثیر قرار گرفت چه برسد به تماشای نوازندگی او. موتر در دهه چهل زندگیش دیسک گرافی شگفت آوری دارد: در سی سال گذشته با ۳۵ آهنگساز در بیش از ۳۰ اثر ضبط شده همکاری کرده است. وقتی که موتر تازه شروع به کار کرده بود نامش همیشه با نام هربرت فون کارایان همراه بود. اما موتر از آن زمان به بعد با بیش تر رهبران و موزیسین های سرشناس اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم همکاری کرده است.

موتر خدمت زیادی به موسیقی جدید کرده است. اگر به زندگی و پیشرفت او توجه کنیم، گستردگی خدمات و مشارکت های او را در می یابیم.

از جمله آثاری که برای نخستین بار توسط موتر در سطح بین المللی اجرا شده اند، می توان به این موارد اشاره کرد: “Chain 2” از ویتولد لوتوسلاوسکی (Witold Lutoslawski) در سال ۱۹۸۶، “En reve” اثر نوربرت مورت (Norbert Moret) در سال ۱۹۸۸، “Gesungene Zeit” اثر ولفگانگ ریم (Wolfgang Rihm) در سال ۱۹۹۲، “Aftersong” اثر سباستین کوریر (Sebastian Currier) در سال ۱۹۹۴، “Metamorphosen” اثر کریستف پندرسکی (Krzysztof Penderecki) در سال ۱۹۹۵، “Second Violin Concerto” اثر پندرسکی در سال ۱۹۹۸ (که به موتر تقدیم شده بود)، “Violin Sonata” از پندرسکی در سال ۲۰۰۰ (که به سفارش موتر ساخته شده بود)، “Tango Song and Dance” و “Violin Concerto” از آندره پروین (Andre Previn) (که برای موتر نوشته شده بودند) و “Sur le meme accord” اثر هنری دوتیو (Henri Dutilleux) (که به موتر تقدیم شده بود) در سال ۲۰۰۲، “Concerto for Violin and Double Bass” از پروین که با رومان پاتکولو (Roman Patkolo)، نوازنده باس اجرا شد و “Violin Concerto In tempus praesens” ساخته سوفیا گوبایدولینا (Sofia Gubaidulina) (که برای موتر ساخته شده) که در بازار موجود است.

البته در اینجا به اجراهای موتر در آثار ضبط شده از موسیقی «استاندارد» مدرن پرداخته نشده است؛ آثاری مانند ویولون کنسرتوی آلبان برگ (Alban Berg)، ویولون کنسرتو شماره دو از بلا بارتوک (Bela Bartok)، ویولون کنسرتوی ایگور استراوینسکی (Igor Stravinsky) و …

در این فرصتی که دست داد تا با موتر درباره ضبط آثار باخ و گوبایدولینا صحبتی داشته باشم، به شخصیت، صمیمت و شور و هیجان موتر نسبت به آثار جدیدی که روانه بازار بین المللی می کند پی بردم. همانطور که انتظار می رود موتر در حال پیشرفت است؛ او درباره روی آوردنش به آرشه باروک صحبت می کند و اینکه چگونه این امر باعث شده است که به آثار باروک نزدیک تر شود. ما درباره تجربه های او درباره استفاده از بالشتک در آغاز نوازندگی (تحملش برای او نیز آسان نبوده است!)، درباره موسیقی قدیم و جدید، تجربه مادر شدن و حتی لباس های بی آستین اما زیبا از او پرسیدیم!

لوری نایلر: تعداد کمی از نوازندگان حاضر می شوند که یک اثر جدید را برای نخستین بار در سطح بین المللی اجرا کنند. رویکرد شما به یک قطعه بسیار جدید موسیقی چگونه است؟ آیا با رویکردتان به قطعه ای که به رپرتوار استاندارد تعلق دارد متفاوت است؟

آن سوفی موتر: در رویکرد نوازنده به قطعه های جدید و قدیمی برخی مسائل مشترکند؛ به عنوان مثال، بررسی دقیق تمام جزئیات صرفنظر از جدید بودن یا نبودن اثر. اما من فکر می کنم که وقتی نوازنده ای اثر جدیدی را اجرا می کند که پیش تر نیز اجرا نشده است، می تواند خلاقیت بیش تری از خود نشان دهد. در این صورت از شما توقع کمتری می رود.

وقتی قطعه ای را کار می کنیم که در ۲۵۰ سال گذشته مورد مطالعه قرار گرفته و اجرا شده است، آنچه از لحاظ سلیقه فرهنگی به ما می رسد، ربطی به ناخودآگاه ما ندارد، بلکه چیزی بوده که با آن بزرگ شده ایم و در هوایی که تنفس کرده ایم حضور داشته است. در نظر بگیرید که وقتی بر روی قطعه ای از باخ کار می کنیم فاصله گرفتن از عادت های خوب و بد بسیار دشوار است.

اما اگر با ویولون کنسرتویی از گوبایدولینا سر و کار داشته باشید، رویکردتان به اثر، تازه تر و عینی تر (objective) است. البته ناگفته نماند که در نهایت آنچه که موسیقی برای ارتباط گرفتن با شنونده به آن نیاز دارد، ذهنی بودن (subjective) است. در این صورت نوازنده دیگر نمی خواهد که به عینی سازی (objectificate) بپردازد. دیگر نوازنده بار تاریخ را بر دوش نمی کشد که این خود امتیاز بزرگی است که می توان با آن راه آیندگان را هموار کرده و به درک آنها از قطعه های جدیدی که نواخته می شوند کمک کرد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

بررسی تحول ساختارهای موسیقی ایرانی در صد سال اخیر (II)

وقتی بحث ساختار را مطرح کردیم متوجه شدیم که اگر ساختارهای کوچکتر تغییر کنند، ساختارهای بزرگ را نیز به همان نسبت تغییر بزرگتری می کند. لذا آثار به وجود آمده در یک دوره زمانی خاص، از این حیث که تشکیل دهنده ی یک ساختار بزرگتر هستند، با هم در ارتباط مستقیم و در هم تنیده ای هستند و هرگز در هیچ دوره ی تاریخی، نمی توان فقط یک آهنگساز یا نوازنده ی شاخص را دید که به عنوان تک ستاره می درخشد و هیچ آهنگساز و نوازنده ی دیگری وجود نداشته است. بلکه مجموعه ای از ساختارها در کنار یکدیگر قرار گرفتند و به شاخص شدن، یک یا چند اثر برجسته، کمک کرده اند.

ادای احترامی به یازدهمین و آخرین ترک آلبوم «مرثیه پرندگان»

سهم دانش و تخصص و کارآزمودگی در استفهام اعماق و کرانه‌های یک قطعۀ موسیقی تا چه حد است؟ و سهم تاریخ و تبار و ریشه‌های آدمی چقدر؟ آیا یک ژرمن، به فرض که سال‌ها روی عناصر موسیقی دستگاهی ما کار و تحقیق کرده باشد، می‌تواند دیلمانِ دشتی و عراقِ افشاری را بهتر از یک ایرانی بفهمد؟ یا یک موسیقی‌پژوهِ ایرانی جاز و بلوز را بهتر از یک موزیسینِ سیاهپوست آمریکایی؟ همان جازیست آمریکایی رازِ زخمه‌های راوی شانکار را بهتر از یک هندو خواهد فهمید؟ یا همان هندو ارتعاشاتِ شامیسن و کوتو را بهتر از یک ژاپنی؟ یک موزیسینِ ژاپنی، هزاری هم که کاردرست، می‌تواند ادعا کند که کلزمر را بهتر از اشکنازی‌ها درک می‌کند؟

از روزهای گذشته…

موسیقی و جنسیت (V)

موسیقی و جنسیت (V)

آن چه در فرجامش به غریزه ی نابودی شناخت و معرفت فرجام می یابد، سیاست است نه هنر. هنر قادر است حتی از کثیف ترین رویدادها، قلمروی از شناخت را بگشاید. این سیاست است که در فرجام خود، هر شناختی را به فرجام ناشگون از خودبیگانگی می کشاند.
نشست پژوهشی «نگاهی میان-فرهنگی به «اُپرا» به عنوان پدیده ای اجتماعی» برگزار می شود

نشست پژوهشی «نگاهی میان-فرهنگی به «اُپرا» به عنوان پدیده ای اجتماعی» برگزار می شود

نشست پژوهشی «نگاهی میان-فرهنگی به «اُپرا» به عنوان پدیده ای اجتماعی» با همکاری گروه جامعه شناسی هنر انجمن جامعه شناسی ایران و انجمن انسان شناسی ایران در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار خواهد شد. این پژوهش در ادامه سلسله جلسات هنر اجتماعی این گروه خواهد بود که پیش از این میزبان پژوهشگرانی چون دکتر بابک خضرایی، دکتر احمد بخارایی، پوریا رمضانیان و کامران فلاحتی نیز بوده است.
خانه هنرمندان، میزبان زنان موسیقیدان می شود

خانه هنرمندان، میزبان زنان موسیقیدان می شود

اول اسفند ماه، سالن شهناز خانه هنرمندان میزبان اولین نشست زنان موسیقی خواهد بود. در این همایش، یادبود قمرالملوک وزیری به به یکی از بانوان پیش کسوت هنر موسیقی اهدا می شود. در این برنامه محسن قانع بصیری، مسعود میری، پیمان سلطانی، ضیاالدین ناظم پور، علیرضا مهیجی و نیکو یوسفی به سخنرانی در باره موضوعاتی چون: “زن و موسیقی”، “روایت های هزار و یک شبی از زنان موسیقی”، “زنان موسیقی یا موسیقی زنان” و “مظلومیت زنان در عرصه ی تاریخ موسیقی ایران”و… خواهند پرداخت.
ای نهال آرزو خوش زی که بار آورده ای

ای نهال آرزو خوش زی که بار آورده ای

طبق رسم معهود به تاریخ ۲۵/۲/۸۸ که اولین جشنواره هنرمندان خود آموخته تعریف شده بود، در دریکنده بابل زادگاه مکرمه قنبری به گرد هم در آمدیم. دامنه این حرکت فرهنگی و هنری آنچنان وسیع و گسترده بود که به کاتالوگی تاریخمند مبدل شد که در قالب ورک شاب شکل گرفت. مرتبه و جایگاه وجودی این مراسم به لحاظ معنویتی که در ذات و جوهره آن بود، تحسین ملی را برانگیخت که محل اقبال تجربه ای تاریخمند و ماندگار شد.
هرمان بومان، آوازه خوان هورن

هرمان بومان، آوازه خوان هورن

«هرمان بومان (Herman Baumann) یک موسیقیدان برجسته است، چه به عنوان تکنواز و چه به عنوان همنواز در اجراهای مجلسی. ویژگی های منحصر به فرد نوازندگی او، تن صدای سازش است که می تواند مانند خواننده های اپرا باشد؛ نرمی و آرامی نواخته هاش حتی وقتی که با مدل های قدیمی تر این ساز مینوازد، قابل توجه است.» او پیشگام نواختن هورن های قدیمی (Hand horn) باروک و کلاسیک است.
پایانی بر آغاز (III)

پایانی بر آغاز (III)

اولا من به یاد ندارم که به رهبران دیگر گفته باشم آثار آهنگسازان ایرانی را اجرا کنند شاید در مصاحبات گوناگون پیش از این گفته باشم که خودم در حال حاضر (یعنی در آن زمان و در اروپا) مشغول اجرا و ضیط آثار آهنگسازان بزرگ ایرانی هستم. اما این موضوع ربطی به آن نداشته که من برای رهبران قبلی تعیین تکلیف کنم!
تاثیر استودیو‌های خانگی، قالب‌های ذخیره‌سازی و فضای مجازی بر مالکیت ابزار تولید موسیقی (II)

تاثیر استودیو‌های خانگی، قالب‌های ذخیره‌سازی و فضای مجازی بر مالکیت ابزار تولید موسیقی (II)

در این جا نیز از دیدگاه مالکیت ابزار تولید تفاوتی با مورد پیش مشاهده نمی‌شود و حتا مالکیت موسیقی‌دانان بر ابزار تولید رادیویی مشکل‌تر و دورتر از ذهن است. اگر در مورد قبل امکان این که یک موسیقی‌دان ثروتمند به طور استثنایی صاحب دستگاه‌های ضبط و تکثیر صفحه و استودیویی برای انجام این کار باشد، وجود داشت؛ در مورد رادیو به دلیل ملاحظات سیاسی دولت‌ها و مسائل فنی پیجیده‌تر، این امکان بسیار کم‌تر است.
کتابی در اقتصاد موسیقی (VIII)

کتابی در اقتصاد موسیقی (VIII)

بدون آنکه بخواهیم از حوزه اقتصاد موسیقی دور شویم، می پرسیم وجود و عدم آزادی در یک جامعه، چگونه و از چه کانالهایی می تواند در اقتصاد موسیقی تأثیر داشته باشد؟ می دانیم موسیقی زیرزمینی در ایران فعال و فربه است (۱۱) و دلیل این فربهی نیز چیزی نیست جز عدم امکان ظهور این موسیقی ها در جامعه که این مسأله موجب شده است تا تعریف موسیقی زیرزمینی در ایران، با تعریف آن در کشورهای توسعه یافته ای چون آمریکا و ژاپن کاملاً متفاوت باشد. (۱۲)
شناخت کالبد گوشه‌ها (V)

شناخت کالبد گوشه‌ها (V)

چنان که اشاره شد، امروزه اغلب کسانی که با متن ردیف سر و کار دارند دست کم به نوعی دسته‌بندی و نقش خاص اجزای درون‌گوشه‌ای باور دارند؛ خواه مانند مسعودیه در تحلیلی ریزمقیاس تعدادی از نقش‌مایهها را با نقش‌های آغازگر و کادانسی تشخیص داده و دسته‌بندی کنند خواه مثل نمونه‌های با اهداف تحلیلی کم‌تر پیچیده، کنش‌های فرود و گسترش و خاتمه را به شکلی بسیار کلی به وصف درآورند.
بازگشت به «نیمه تاریک…»

بازگشت به «نیمه تاریک…»

نیویورک/مجله بیلبورد: در روز ۱۷ مارس ۱۹۷۳، گروهی به نام پینک فلوید، در گیر و دار تحول موسیقی خود آلبومی به نام “نیمه تاریک ماه” (Dark Side of the Moon) را منتشر کردند که به سرعت وارد جدول ۲۰۰ تایی بیلبورد (Billboard) شد و در این فهرست رتبه ۹۵ را به دست آورد که در آن هفته بالاترین رتبه برای اولین حضور در فهرست به شمار می رفت. سپس اتفاق جالبی افتاد، این آلبوم هرگز از چارت خارج نشد.