تدارک ارکستر (IV)

o سازهای کوبه ای
شامل تیمپانی، ساید درام (شبیه اسنر درام در موسیقی پاپ)، سنج، درام باس (بزرگتر از کیک درام در موسیقی پاپ) میباشد. صرفه نظر از تیمپانی که تا حدودی قابلیت کوک شدن دارد، دیگر ساز های مذکور غیرقابل کوک هستند. از دیگر سازهای ضربی غیرقابل کوک در ارکستر میتوان این سازها را نام برد: مثلث، وود بلوکس (wood blocks) و حتی ویپ (whip)

به علاوه سازهای کوبه ای کوک پذیر که بعضآ در ارکستر استفاده میشوند عبارتند از: زیلیفون، ماریمبا، گلوکن شپیل و ویبرافون.

o دیگر سازهای ارکستری:
هارپ بیشتر از دوران رمانتیک به بعد در ارکسترها به کار گرفته میشود و در مواقعی تعداد آن در ارکستر به دو عدد میرسد. پیانو نیز معمولآ برای تک نوازی در ارکستر قرارمیگیرد. سازهای دیگری مثل گیتار، سلست، ارگ نی دار و غیره…

o خوانندگان یا گروه کر
صدای هر خواننده در طبقه فرکانسی خاصی قرار میگیرد که او را قادر میسازد قطعه ای را که در آن وسعت قرار گرفته را اجرا کند. این طبقه بندی به ترتیب از زیرترین تا بم ترین وسعت صدایی عبارتند از:
♪ سوپرانو (Soprano): زیرترین صدا در طبقه بندی صدایی برای خانم ها که میتواند بسیار تیز باشد (زیرترین صدا = بالاترین فرکانس)
♪ متسو سوپرانو (Mezzo-soprano) : صدای میانی و معمول خانمها که به این گروه در خارج از اپرا، آلتو هم میگویند.
♪ کنترآلتو (Contralto) : صدای بم و عمیق زنانه که در کارهای مدرن بیشتر شنیده میشود.
♪ تنور (Tenor): زیرترین صدا در طبقه بندی صدای آقایان
♪ باریتون (Baritone): صدای میانی در صدای خوانندگان مرد (نه خیلی بم نه زیر)
♪ باس (Bass): بم ترین و عمیق ترین صدا در خوانندگان (پایین ترین فرکانس)
به علاوه صدای انسان میتواند شامل این وسعت های صدایی نیز باشد:
سوپرانوی پسرانه یا تربل (treble): صدای پسر بچه ها

کاستراتو (Castrato): نوعی از صدای خوانندگان مرد (عقیم) که بصورت استثنایی صدایی با وسعت سوپرانو، متسو سوپرانو و کنترآلتو را اجرا میکردند (آخرین خوانندگان کاستراتو تا اواخر قرن ۱۹ زندگی کردند)

کنترتنور (Counter Tenor): مردانی که با تمرین سعی میکنند صداهای زیر را اجرا کرده و با صدای سوپرانوی پسرانه آواز بخوانند.

تدارک و اجرای ارکستر
اصولا برای اجرای ارکستری و به صورت اخص یک موسیقی کلاسیک از سالنهای کنسرت استفاده میشود البته میتوان از مکانهای غیر رسمی مانند تالارها و سالنهای اجتماعات، مدارس و کلیسا و غیره برای این منظور بهره برد. به صورت کلی، یک کنسرت موسیقی کلاسیک را در یکی از این دو دسته میتوان فرض کرد:

۱- کنسرتی که بوسیله یک ارکستر یا یک گروه سازی و آوازی اجرا میشود ۲- یک رسیتال که بوسیله یک ساز سولو و به همراهی پیانو اجرا دارند. برای هر دو نوع اینها اجرا را به دو نیم بخش جداگانه تقسیم میکنند و در پایان اجرای نهایی نیز میتوان یک اجرای آنکور یا بیز را هم در نظر گرفت. (قطعه آنکور به آهنگی گفته میشود که در لیست اجراهای رسمی گروه قید نمیشود ولی معمولآ بنا به درخواست شنوندگان برای ادامه کنسرت امکان دارد اجرا شود.) اجرای آنکور در کنسرت های رسیتال متداول تر هستند.

یک برنامه ریزی برای کنسرت بدین صورت خواهد بود:
♫ نیم ساعت قبل از شروع کنسرت شنوندگان به سالن وارد شده و در جایگاه مینشینند.
♫ در زمان شروع برنامه، کلیه اعضای ارکستر به جز لیدر به روی صحنه میروند. (لیدر یا کنسرت مایستر کسی است که ویلن اول را مینوازد و روی اولین صندلی از سمت چپ ارکستر مینشیند.)
♫ لیدر به صحنه رفته و تشویق میشود.
♫ رهبر ارکستر و سولیست (اگر سولیست داشته باشیم) روی صحنه میروند و تشویق میشوند.
♫ رهبرارکستر باتون (چوب رهبری) را بالا برده و اعضای ارکستر آماده اجرا میشوند. در این لحظه میبایست سالن سکوت کنند.
♫ اجرای اولین قطعه آغاز میشود. این قطعه میتواند نوعی کنسرتو یا اورتور باشد. چنانچه قطعه نخست بیش از یک موومان داشته باشد، مابین اجرای موومانها هیچ تشویقی از سوی حضار صورت نمیگیرد، مگر در فرم های خاصی که این اجازه به مخاطبان داده میشود.
♫ در پایان قطعه اول تشویق حضار را داریم که در این لحظه رهبر ارکستر برای سپاسگزاری متقابل، موقتآ از جایگاه خود خارج میشود تا مخاطبان ارکستر را تشویق کنند و سپس به جایگاهش باز میگردد.
♫ در نیمه اول کنسرت، یک قطعه دیگر از زمان لازم باشد اجرا میشود.
♫ نیمه دوم اجرای گروه ارکستر اصولآ یک قطعه سمفونیک و سنگین و درخور است.
♫ چنانچه نیمه دوم اجرا برای گروه ارکستر خیلی سنگین و خسته کننده نبوده باشد، میتوان بعد از تشویق پایانی حضار یک قطعه آنکور را هم در نظر گرفت.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اختلالات صدای خوانندگان (V)

از میان مواردی که بررسی شده اند، به نظر می رسد تدریس جزء مواردی باشد که بالاترین خطر ابتلا به اختلالات صدا را داراست. اینکه اختلالات صدا چگونه بر کیفیت زندگی فرد تأثیر می گذارد، به همت اسمیت و دیگران بررسی شده است. آنها ۱۷۴ معلم مبتلا به اختلالات صدا را با ۱۷۳ فرد بزرگسال سالم مقایسه کردند و به این نتیجه رسیدند که، ۷۵ درصد معلمها و ۱۱ درصد غیرمعلم ها بر این باورند که بر اثر مشکلات در صدا، تعاملات اجتماعی شان به طور نامطلوبی دستخوش اختلال شده است. نتایج در پژوهش دیگر منفی بود. در این پژوهش، ۲۳۷ آموزگار زنی که از آنها پرسش شده بود، اغلب گزارش کردند که مشکلات صدایشان تأثیر تدریس آنها را محدود کرده و منشأ دائمی فشار روانی یا ناکامی آنها بوده است (ساپیر، کیدر و ماترز – اشمیت، ۱۹۹۳، ص ۱۷۷).

«به یاد بهاری: تک‌نوازی کمانچه» آیدین نورمحمدی رونمایی می‌شود

آلبوم به‌یاد بهاری شامل تک‌نوازی کمانچۀ آیدین نورمحمدی براساس شیوۀ کمانچه‌نوازی استاد علی‌اصغر بهاری در آوازهای ابوعطا و اصفهان است و قطعات ضربی مندرج در آن براساس شیوۀ آهنگسازی قدیم توسط ساختۀ آیدین نورمحمدی ساخته شده‌اند. این آلبوم که به‌تازگی توسط مؤسسۀ فرهنگی هنری آوای خنیاگر پارسی منتشر شده است به‌اهتمام فرهنگسرای سرو در روز پنجشنبه، سوم بهمن ۱۳۹۸، ساعت ۱۵ الی ۱۷ رونمایی می‌شود. در این برنامه سیّدعلیرضا میرعلینقی (پژوهشگر موسیقی دستگاهی)، مازیار کربلایی (سازندۀ کمانچه)، آیدین نورمحمدی (مؤلف) و شهاب مِنا (ناشر) به‌عنوان سخنران حضور خواهند داشت و به معرفی ویژگی‌های این آلبوم، کمانچه و کمانچه‌نوازی استاد علی‌اصغر بهاری می‌پردازند و در پایان آیدین نورمحمدی به تک‌نوازی قسمت‌هایی از آلبوم خواهد پرداخت.

از روزهای گذشته…

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و سوم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و سوم)

یک جامعه خوب بر اساس آرزوهای افراد نمی تواند بنا شود، پس چه باید کرد؟ برای مثال، ما بیشتر نیازمند انسان هایی که استعداد و قابلیت همان ورزشکار پرتجربه فوتبال را دارد هستیم، انسان هایی با ایده ها و تاثیرگذاری‌های گوناگونِ عمیقِ فکری؛ اندیشه و اقدام انجام دادنِ آن از یکدیگر نمی‌توانند جدا باشند. افرادی که دارای قدرتِ تشخیص‌ِ خوب هستند هم انسان های توانایی هستند، زیرا برای اظهار عقیده کردن، اندیشیدن و تعمّق، عمیقاً بررسی کردن لازم است؛ هر چقدر کسی فوق العاده تر است، به همان میزان تواناتر است، برای فکر کردن خلّاق و طبیعی، انسان در خود فراگیری اش را قفل و مسدود می‌کند.
سلیقه موسیقی مغز

سلیقه موسیقی مغز

در سن ۱۱ سالگی برای اولین بار تصمیم گرفتم که شخصیت موسیقایی خود را به همه نشان دهم و اولین کاست گلچین ترانه های مورد علاقه ام را از روی رادیو ضبط کنم. ساعتها با انگشتی که روی دگمه REC. خشک شده بود منتظر ماندم تا بالاخره توانستم یک کاست گلچین ضبط کرده و از شر نوارهای موسیقی قدیمی مادرم راحت شوم.
تنها میزگرد تخصصی موسیقی ایران (IV)

تنها میزگرد تخصصی موسیقی ایران (IV)

در اینجا عده ای آهنگ می سازند هر یک به سلیقه خود؛ بدون اینکه با دیگری مشورتی و یا صحبتی بکنند {همفکری} و یا با موسیقی ایران کاری داشته باشند. اگر ملودی ایرانی را بگیریم و هارمونی بتهوون را بر آن سوار کنیم این کار مسخره نیست؟! موسیقی ایرانی با موسیقی غربی بسیار متفاوت است. تاریخ موسیقی آنان و ادامه آن تا کنون مسائلی را برایشان مطرح کرده که برای ما نه مطرح است و نه ضروری. چرا ما باید جمله هایمان را به سبک غربی بسازیم؟
نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (I)

نگاهی به وضعیت خواننده و خواننده سالاری در موسیقی معاصر ایران (I)

شاید همۀ ما سالهاست که با این واژۀ نام آشنا مواجه هستیم و با معضلات و حواشی آن دست و پنجه نرم می کنیم. البته این پدیده (خواننده سالاری) جزئی از معضلات و مشکلات هنری در کلیۀ کشورها و فرهنگ ها است ولی این مساله در ایران به مانند بسیاری از مسائل دیگر بالاخص در ۳ دهۀ اخیر به مساله ای پیچیده و لاینحل تبدیل شده و بازتاب اجتماعی و فرهنگی آن بسیار ملموس تر از بسیاری فرهنگ های دیگر در سایر ملل می باشد.
نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (II)

نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (II)

آنچه که در این ساختمان و ساختار «نگرشی نو»، جالب، و علمی است، و برای اولین بار در تئوری پردازیِ موسیقی ایرانی مطرح شده است، « ساختار مقامی دستگاها و آوازهایی است که ردیف بر آنها بنا شده است.» ؛ که در مقدمه این نوشته هم اشاره کردم، یعنی تفکیک آگاهانه سیستم ردیف ( آهنگ ها یا ملودی ها) از سیستم مقام ها. این یک قدم اساسی است در راه رسیدن به یک گفتمان علمی و تئوری پردازی در موسیقی ایرانی. در این ساختار «دستگاه» مجموعه ای از گوشه ها که هریک ملودی های خاصی دارند، نیست؛ بلکه یک سیستم پیچیده صوتی است که از چندین مقامِ مرتبط با هم ساخته شده است.
کارن کارپنتر، پیشگام درام نوازی زنان

کارن کارپنتر، پیشگام درام نوازی زنان

کارن آنه کارپنتر (Karen Anne Carpenter) یک خواننده و درامر آمریکایی بود. او و برادرش، ریچارد، یک گروه موسیقی دو نفره تشکیل دادند به نام کارپنترها (The Carpenters). در سالهای اخیر، هنرمندانی مثل مدونا (Madonna)، شانیا تواین (Shania Twain)، و کی.دی.لنگ (K.D. Lang) در میان دیگران از او به عنوان یک موزیسین تاثیرگذار نام برده اند. “اگر من یک کارپنتر بودم” یک آلبوم تکریم کارپنترهاست که چندین گروه راک آلترنیتیو (alternative rock) بر روی صداهای موسیقی های اجرا شده توسط ریچارد و کارن کارپنتر موسیقی نواخته اند.( یکی از تحسین برانگیز ترین ترانه های این آلبوم آهنگ “Superstar” است که Sonic Youth آنرا بازنوازی کرده است.)
نامجو از نگاه منتقدان (I)

نامجو از نگاه منتقدان (I)

نقد آلبوم ترنج برنامه سیزدهمین نقد نغمه بود که به همت سازمان فرهنگی و هنری شهرداری تهران در خانه هنرمندان به اجرا گذاشته شد. این برنامه در حالی برگزار میشد که ساعتی پیش از شروع جلسه، سالن، جایی برای نشستن نداشت و البته این اتفاق را با توجه به شهرت و جنجالی که صاحب این اثر آفریده، میشد پیش بینی کرد. این برنامه نقد نغمه بدون شک، شلوغ ترین و بی نظم ترین این سلسله جلسات بود. روز یکشنبه ۱۹ اسفند در تالار فریدون ناصری خانه هنرمندان بسیاری از منتقدان بیرون سالن ماندند و فقط صندلی های تالار مملو از طرفداران محسن نامجو بود.
سفری با کلید های سیاه وسفید

سفری با کلید های سیاه وسفید

” موسیقی برای پیانو” سفریست چونان سفر نوع بشر. سفریست به خویش. سفریست به فرهنگ خویش. اگر پیوسته بنگری کوره راهی(۲) است چون “باریکه راه مزرعه”(۳) که به نگاه اول به تسخیر در نمی‌آید و بهای خویش را نمی‌نماید. چندان راهی کوچک که اگر نیک بنگریش بزرگ و بی‌همتایش خواهی یافت. کوره راهی از خویش تا خویش. و تو حاصل سفر (۴)”فریماه قوام صدری” را از این باریکه راه می‌شنوی که تو را نیز به سفر می‌خواند حتا اگردر شنیدار.
مروری بر آلبوم «لیله راست»

مروری بر آلبوم «لیله راست»

برخورد مستقیم گوش ایرانی با نغمات موسیقیِ عربی، در دوره‌ای (دهه‌های۴۰و۵۰) در کنارِ اشتهار ام‌کلثوم در ایران، در شاخه‌ی منحصربه‌فردی از موسیقی مردم‌پسند در خوانده‌های خوانندگانی چون قاسم جبلی یا داود مقامی و بعد از انقلاب بیش از همه عموماً در تلاوت قرآن بوده‌است. «لیله راست» (شبِ مقامِ راست) فرصتِ شنود و مواجهه‌ی مستقیم با اثری از موسیقی عرب را برایمان فراهم کرده‌است.
خسرو جعفرزاده درگذشت!

خسرو جعفرزاده درگذشت!

متاسفانه با خبر شدیم، خسرو جعفرزاده، موسیقی شناس و معمار و از نویسندگان ثابت سایت گفتگوی هارمونیک، بدورد حیات گفت و جامعه نویسندگان موسیقی ایران را در اندوه و درد باقی گذاشت. ژورنال گفتگوی هارمونیک، این واقعه دردناک را به همسر هنرمند او پروفسور فروغ کریمی و علاقمندان نوشته های او تسلیت گفته و امیدوار است به زودی انتشار آثار منتشر نشده او را از سر بگیرد. در ادامه نوشته ای از علیرضا میرعلی نقی نویسنده نام آشنای عرصه موسیقی و محقق تاریخ معاصر موسیقی ایران را در این باره می خوانید: