تدارک ارکستر (V)

ضبط موسیقی یک اجرای ارکسترال
ضبط یک قطعه ارکسترال میتواند در داخل استودیو و یا فضای آزاد و بصورت زنده انجام گیرد. از آنجایی که به ندرت امکان ضبط اجرای یک ارکستر در داخل استودیوها و با شرایط آکوستیکی ایده آل وجود دارد، ضبط کار را در هر فضا یا مکان مناسب دیگری هم انجام میدهند:

 سالنهای کنسرت: یکی از متداول ترین فضاهای اجرای موسیقی ارکسترال میباشد و البته یکی از بهترین مکانهایی است که میتوان برای ضبط انتخاب کرد. نمونه: سالن ملکه الیزابت، لندن

 سالنهای تئاتر: یکی دیگر از انتخابها برای سالن اجرای کنسرت، سالنهای تئاتر است. باید توجه داشت که سالنهای تئاتری که براساس معماری قدیمی و سنتی ساخته شده اند، اغلب فاقد کیفیت آکوستیکی لازم برای ضبط یک گروه ارکستر بوده و چنانچه یک ارکستر بخواهد آنجا کنسرت برگزار کند، باید به این نکته واقف باشد که صدای اجرا در جهت سقف اوج گرفته و برای حضار نامفهوم و ضعیف خواهد بود. از طرفی جایگاه ارکستر به روی صحنه این قابلیت را به خوانندگان نمیدهد که ایشان بتوانند بطور کامل به محیط مسلط باشند. همه این عوامل باعث میشوند که سالنهای تئاتر برای ضبط کنسرت در درجه اولویت پایینی قرار بگیرند. مثال: سالن اپرای سلطنتی، لندن

 کلیسا و سالن های مکانهای مذهبی: بعضی کلیساها سالنهای مناسبی برای ضبط یک ارکستر دارند ولی از آنجایی که یک محیط مذهبی به شمار میروند، به سختی میتوان در سالنهای آن یک زمان خالی پیدا کرد و از طرفی باید توجه کرد که بناهای سنگی در کلیسا هم ساختاری انعکاسی در مقابل صدا دارند و این مسئله برای کار ضبط چندان مقبول نیست. به هر صورت اگر این نوع مکانها برای اجرا در نظر گرفته شدند به عنوان یک اصل اخلاقی باید توجه داشت که هنگام حضور در یک مکان مقدس باید به قوانین آن مکان احترام گذاشته و هرچند هم که تابع آن مذهب نبوده باشید، میبایست مطابق با آداب آنجا لباس پوشیده و رفتارنمود. مثال: سالن سینت کریپلگیت، لندن (St. Giles Cripplegate)

 تالارهای شهر: از دیگر انتخابهای مناسب جهت برگزاری ارکستری، تالارهای بزرگ شهر هستند اما در این میان به فضای آکوستیکی آن باید توجه داشت، چرا که تعداد بسیار کمی از تالارهای بزرگ شهر از لحاظ وسعت و فضای آکوستیکی امکان یک ضبط خوب را برای گروه های بزرگ ارکستری میدهند. مثال: تالار واتفورد (Watford Town Hall)

در تمامی کارهای ضبط که به صورت حرفه ای انجام میشوند، حضور یک “تهیه کننده” و “مهندس صدا” امری الزامی است. در واقع وظیفه و نقش یک تهیه کننده این است که تضمین کند کار ضبط شده از لحاظ موسیقایی و همچنین از لحاظ تکنیکی استاندارد بوده و کیفیت مقبول را جهت ارائه به بازار داراست.

تهیه کننده از یک طرف با رهبر ارکستر در تبادل نظر و ارتباط است و از سوی دیگر نیازمند این است که با مهندس صدا در تماس و تبادل ایده باشد تا بتواند یک اثر قابل قبول را ارائه دهد. یکی از شروط لازم برای تهیه کننده موسیقی، داشتن قدرت فهم عمیق موسیقی و اجرای آن است. یک تهیه کننده موسیقی میبایست دارای یک مدرک دانشگاهی یا آکادمیکی در زمینه موسیقی بوده و یا یک صلاحیت تایید شده در حیطه موسیقی را دارا باشد. مکان ضبط که همان سالن اجرای کنسرت است، بسیار شبیه به فضای استودیو تجهیز میشود با این تفاوت که نصب تجهیزات در آن بصورت موقتی انجام میگیرد. همچنین برای کارهای پردازشی و کنترلی روی صدا به یک اتاق مجزا نیازخواهید داشت که میتواند در هر جای ساختمان باشد؛ به این اتاق ” اتاق کنترل ” گفته میشود. برای کارهایی که جهت پخش در رادیو و تلویزیون تدارک دیده میشوند به وسایل فرستنده هم نیاز است که معمولآ این تجهیزات فرستنده را در یک وسیله نقلیه (outside-broadcast یا OB) مستقر و استفاده میکنند. تمام این تجهیزات و وسایل در خارج از سالن ضبط قرار گرفته و اطلاعات مورد نیاز به صورت کابلی یا بی سیم بین اتاق کنترل و سالن ضبط ردوبدل میشوند.

وظایف تهیه کننده:
§ انتخاب سالن مناسب برای ضبط
§ تبادل نظر و همکاری برای انتخاب ارکستر و نوازندگان
§ همکاری در انتخاب مهندس صدا (اگرچه این قسمت میتواند طبق قرارداد بسته شده با کمپانی ضبط به عهده خود ایشان گذاشته شود)
§ ارتباط با رهبر ارکستر و مهندس صدا برای برنامه ریزی فعالیتهای ضبط اثر و اینکه کدام بخش موسیقی ابتدا ضبط شود. همچنین ایشان به همراه رهبر ارکستر قطعات مناسب نوشته شده را انتخاب کرده و در نهایت قطعات نواخته شده را با آنچه از قبل تعیین شده بود مقایسه میکند تا ایرادات احتمالی را برطرف نمایند. به علاوه تهیه کننده میبایست در تعیین جا و مکان هر کدام از موزیسین ها در سالن ابراز عقیده داشته باشد.
§ تهیه کننده موسیقی در طول مراحل ضبط اثر با رهبر ارکستر و مهندس صدا ارتباط دارد تا بتواند از کیفیت کار ضبط شده و اجرای خوب گروه اطمینان داشته باشد.
§ از دیگر وظایف تهیه کننده یافتن خطاهای اجرایی، خطاهای نوشتاری و دیگر ایرادات احتمالی است.
§ تهیه کننده موسیقی باید به این نکته توجه داشته باشد که تمامی قطعات در نظر گرفته شده، ضبط شده باشند؛ چرا که وقتی یک آهنگ بصورت بخش بخش ضبط میشود، از قلم افتادن یک قسمت از کار امری دور از ذهن نیست.
§ فهرست کردن تمامی برداشت ها (البته انجام این بخش از وظایف دستیار تهیه کننده است)؛ گذاشتن شماره برداشت و تعیین این که قطعه ضبط شده در کدام بخش از آهنگ نهایی و کل قطعات ضبط شده قرار خواهد گرفت. بعد از آنکه جایگاه کار ضبط شده در لیست اجراها مشخص شد، تهیه کننده آهنگ را تحلیل کرده و در مورد کیفیت آن اظهار نظر میکند و بصورت خلاصه کیفیت آن را در لیست ذکر خواهد کرد. مثلآ: اولش اشتباه بود؛ خوب نیست و…
§ در نهایت تهیه کننده میبایست یک محصول تایید شده را به کمپانی ضبط تحویل بدهد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگاهی به غلبه موسیقی پاپ بر موسیقی کلاسیک در کنسرت «ارکستر سازهای ملیِ» جدید

به یاد می آورم پس از اولین کنسرت ارکستر سمفونیک تهران با عنوان جدید «ارکستر سمفونیک ملی ایران»، غوغایی در جامعه موسیقی به پا شده بود و طرفداران طرح علی رهبری (که تعطیلی ارکستر ملی و ادغام آن با ارکستر سمفونیک تهران و تغییر نام این ارکستر بود) و فرهاد فخرالدینی (که خواستار تشکیل ارکستری مجزا از ارکستر سمفونیک تهران به مانند سالهای گذشته با عنوان ارکستر ملی بود) در مقابل هم صف کشی کرده بودند؛ در نهایت برنده این بحث رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی بود و به سرعت طی برگزاری جلسه ای، ارکستر ملی تقریبا با همان ترتیب سابق شکل گرفت البته با این تفاوت که قرار شد با دعوت از رهبران میهمان، وضعیت تک بعدی ارکستر ملی که به شدت تحت تاثیر موسیقی سبک ارکسترال ایرانی بود تعدیل یابد. *

پویان آزاده: قصد ضبط «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» را دارم

در اولین روز برگزاری جشنواره موسیقی فجر، ارکستر ملی به رهبری فریدون شهبازیان، اثری از حسین دهلوی را به روی صحنه برد که بر اساس قطعه ای از جواد معروفی ساخته شده بود. این قطعه که برای یک پیانو و ارکستر با نام «چهارگاه برای پیانو و ارکستر» تنظیم شده بود، با تکنوازی پیانوی پویان آزاده به اجرا رسید. به همین بهانه امروز با پویان آزاده گفتگویی کرده ایم که می خوانید:

از روزهای گذشته…

کاپریچیو اسپانیول و غنای موسیقی اسپانیا

کاپریچیو اسپانیول و غنای موسیقی اسپانیا

نیکلای ریمسکی کورساکوف (N.R. Korsakov) آهنگساز بزرگ روس فقط سه روز از عمر خود را بعنوان یک افسر نیروی دریایی در بندری بنام کادیز در اسپانیا گذراند و سالها بعد وقتی کاپریچیو اسپانیول (Capriccio Espanola) را تصنیف کرد نشان داد که سفر سه روزه او به اسپانیا خیلی بیشتر از یک سفر ساده نظامی در او تاثیر گذاشته است. فرهنگ و موسیقی محلی اسپانیا برای بسیاری از آهنگسازان بعنوان یک منبع عظیم موسیقایی از دیرباز مورد استفاده قرارگرفته است. در این میان می توان به آثاری چون راپسودی های اسپانیایی از فرانتس لیست (F.Listz)، کارمن از بیزه (G.Bizet)، سمفونی اسپانیول از لالو (E.Lalo) و … اشاره کرد.
فخرالدینی: راه اندازی ارکستر بدون حامی دولتی مشکل است

فخرالدینی: راه اندازی ارکستر بدون حامی دولتی مشکل است

فرصتی به وجود آمده که با کمک آقای تفرشی که در واقع در نقش مدیر برنامه هستند به اتفاق سالار عقیلی ارکستر راه اندازی کنیم. ما ۴۵ نفر از بچه‌های نوازنده را جمع کردیم که بعضی در ارکستر ملی قبلی هم بوده اند و می خواهیم به طور مستقل کاری را شروع کنیم؛ تمرینات از ۹ مهر آغاز می‌شود. در این کنسرت هشت قطعه جدید و هشت قطعه تکراری اجرا خواهیم کرد.
پدرام فریوسفی: با بارنبویم ۵۰ کنسرت داده ام

پدرام فریوسفی: با بارنبویم ۵۰ کنسرت داده ام

با دانیل بارنبویم نزدیک پنجاه کنسرت داده ام، در ورک شاپی هم با پیر بولز کار کردم، در واقع او ارکستری که من در آن می نواختم را با قطعاتی از بارتوک، هدایت کرد. با آش فیش که رهبر بزرگی است و دستیار بارنبویم هست هم در اسپانیا کار کرده ام. اسم این ارکستر دیوان شرقی و غربی است که نوازندگانی از سراسر دنیا دارد.
درباره‌ی نقد نماهنگ (III)

درباره‌ی نقد نماهنگ (III)

آنچنان که می‌توان به روشنی دید شرط لازم در زمره‌ی بدیهیات است اما این دو شرط کافی خود سربسته امکان‌های نقداند؛ زیرا بحث از «چیزی» بودن یا نبودن خود مجادله‌ای به غایت انتقادی و متعلق نقد است. به دشواری می‌توان کنشی را زیاده‌تر از بحث در حد و مرز یک مقوله‌ی انتقادی یافت؛ کنشی زیاده انتقادی که به پدیداری شاکله‌ی قلمرو از درون مه‌آلود تعین‌نیافتگی می‌انجامد. و چنان که خواهیم دید از خلال همین کنش، ورای برآوردن خود قلمرو، ورودگاه‌های ابتدایی به نقدِ پیوندهای درونی یک نماهنگ ورز می‌آید.
اشتوکهاوزن، عقل گرا و عارف (I)

اشتوکهاوزن، عقل گرا و عارف (I)

کارلهاین اشتوکهاوزن که در ۷۹ سالگی درگذشت یکی از موزیسین های آینده بین و برجسته قرن بیستم بود. اشتوکهاوزن پیوسته یک بیت شعر از ویلیام بلیک را نقل می کرد: «کسی که لذت را در لحظه در می یابد، در طلوع جاودانگی به سر می برد». اشتوکهاوزن که مانند بلیک، تصویر های ذهنی خود را دنبال می کرد؛ همانند او به راه های عجیب غریب کشانده شد. در نتیجه او احترام فرقه ای را به خود جلب کرد که پیروی از آن در بین آهنگسازان قرن بیستم منحصر به فرد است. البته باید اشاره کرد که نتیجه فعالیت های او همچنین به تمسخر این آهنگساز نیز منجر شد. شاید این جمله از راجر اسکروتن که می گوید: «اشتوکهاوزن بیشتر از اینکه امپراطوری برهنه باشد، ستی از لباس های با شکوه است که یک امپراطور کم دارد» این دید تردید آمیز درباره اشتوکهاوزن را به خوبی توضیح می دهد. این دیدگاه از دهه ۷۰ قرن بیستم در کشورهای آنگلوساکسون حاکم است.
روش سوزوکی (قسمت سیزدهم)

روش سوزوکی (قسمت سیزدهم)

سه سالی که کوجی می بایستی در شرابخانه به عمویش کمک می کرد مسیر تربیتی ای را که در توکیو طی کرده بود، به راه دیگری انداخت. به طور اساسی راه تربیتش را دگرگون شده بود. با تاسف ما متوجه شدیم که رفتارش با اطراف و محیط زیستش ناپسند است، به این دلیل ابتدا شروع کردیم به سرزنش و توبیخ، کار دیگری می توانستیم بکنیم؟ اما توبیخ و سرزنش کار خوبی نیست و باید از این رفتار خودداری می کردیم. یکی از روزها که کوجی در مدرسه بود، همگی ما به یک قول و قراری رسیدیم. در آن سه سال کوجی محیط زیست سخت و آداب و معاشرت ناشایست و بدی را تجربه کرده بود.
منبری: کیستم من را برای ارکستر مضرابی نوشتم

منبری: کیستم من را برای ارکستر مضرابی نوشتم

آقای مشایخی به من گفتند قطعه ای برای فلوت بنویسم. پرسیدم فقط فلوت تنها؟ گفتند فعلاً فقط فلوت تنها. گفتم استاد برای ارکستر و فلوت بنویسم؟ گفتند نه فقط برای فلوت. من قطعه ای برای فلوت سلو در شوشتری نوشتم. سعی کردم به لحاظ ریتم و ملودی مونوتون نباشد. کار متفاوتی بکنم. ایشان کار را گام به گام می دیدند و نظراتی می دادند، وقتی تمام شد، گفتند در فرهنگسرای نیاوران اجرایی داریم که می خواهم قطعه تو هم اجرا شود. کسی را می شناسی که فلوتش را بزند؟ من دوستم ناصر رحیمی که نوازنده حرفه ای فلوت هستند را معرفی کردم و با اجرای ایشان کار اجرا و ضبط شد.
ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (I)

ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (I)

ویلهلم ریچارد واگنر (Wilhelm Richard Wagner) آهنگساز بزرگ آلمانی، رهبر ارکستر، کارگردان تئاتر و مقاله نویسی است که بیشتر به خاطر اپراهایش معروف است. برخلاف دیگر آهنگسازان مشهور اپرا، واگنر هم سناریو و هم لیبرتو را برای کارش نگارش می کرد. آهنگهای واگنر به خصوص آثار دوره های آخر زندگی وی، برای بافتی کنتراپونتال (contrapuntal texture)، کروماتیزم غنی، هارمونیک و ارکستراسیون بدیع با استفاده از لیت موتیفها (leitmotifs)، تصنیف شده اند که ارائه دهنده کاراکترهای مختلفی هستند. واگنر پیشگام زبان برتری در موسیقی بود، مانند کروماتیسیزم شدید و جابجایی های سریع تن صداها که توانست آنرا به سرعت در موسیقی کلاسیک اروپا پیشرفت دهد.
سامان ضرابی

سامان ضرابی

متولد ۱۳۵۳ تهران نوازنده و مدرس سنتور لیسانس مدیریت صنعتی دانشگاه آزاد تهران مرکز [email protected]
مارتا خادم- میثاق، جوانترین عضو خانواده خادم- میثاق

مارتا خادم- میثاق، جوانترین عضو خانواده خادم- میثاق

نوازنده جوان و چیره دست ویولن – مارتا خادم میثاق – در ماه نوامبر سال ۱۹۷۹ در اتریش متولد شده، نوازندگی را از سه سالگی آغاز نموده و اولین اجرای عمومی اش را در سن نه سالگی به عنوان تک نواز ویولن به همراه ارکستر ارائه نموده است.