تدارک ارکستر (V)

ضبط موسیقی یک اجرای ارکسترال
ضبط یک قطعه ارکسترال میتواند در داخل استودیو و یا فضای آزاد و بصورت زنده انجام گیرد. از آنجایی که به ندرت امکان ضبط اجرای یک ارکستر در داخل استودیوها و با شرایط آکوستیکی ایده آل وجود دارد، ضبط کار را در هر فضا یا مکان مناسب دیگری هم انجام میدهند:

 سالنهای کنسرت: یکی از متداول ترین فضاهای اجرای موسیقی ارکسترال میباشد و البته یکی از بهترین مکانهایی است که میتوان برای ضبط انتخاب کرد. نمونه: سالن ملکه الیزابت، لندن

 سالنهای تئاتر: یکی دیگر از انتخابها برای سالن اجرای کنسرت، سالنهای تئاتر است. باید توجه داشت که سالنهای تئاتری که براساس معماری قدیمی و سنتی ساخته شده اند، اغلب فاقد کیفیت آکوستیکی لازم برای ضبط یک گروه ارکستر بوده و چنانچه یک ارکستر بخواهد آنجا کنسرت برگزار کند، باید به این نکته واقف باشد که صدای اجرا در جهت سقف اوج گرفته و برای حضار نامفهوم و ضعیف خواهد بود. از طرفی جایگاه ارکستر به روی صحنه این قابلیت را به خوانندگان نمیدهد که ایشان بتوانند بطور کامل به محیط مسلط باشند. همه این عوامل باعث میشوند که سالنهای تئاتر برای ضبط کنسرت در درجه اولویت پایینی قرار بگیرند. مثال: سالن اپرای سلطنتی، لندن

 کلیسا و سالن های مکانهای مذهبی: بعضی کلیساها سالنهای مناسبی برای ضبط یک ارکستر دارند ولی از آنجایی که یک محیط مذهبی به شمار میروند، به سختی میتوان در سالنهای آن یک زمان خالی پیدا کرد و از طرفی باید توجه کرد که بناهای سنگی در کلیسا هم ساختاری انعکاسی در مقابل صدا دارند و این مسئله برای کار ضبط چندان مقبول نیست. به هر صورت اگر این نوع مکانها برای اجرا در نظر گرفته شدند به عنوان یک اصل اخلاقی باید توجه داشت که هنگام حضور در یک مکان مقدس باید به قوانین آن مکان احترام گذاشته و هرچند هم که تابع آن مذهب نبوده باشید، میبایست مطابق با آداب آنجا لباس پوشیده و رفتارنمود. مثال: سالن سینت کریپلگیت، لندن (St. Giles Cripplegate)

 تالارهای شهر: از دیگر انتخابهای مناسب جهت برگزاری ارکستری، تالارهای بزرگ شهر هستند اما در این میان به فضای آکوستیکی آن باید توجه داشت، چرا که تعداد بسیار کمی از تالارهای بزرگ شهر از لحاظ وسعت و فضای آکوستیکی امکان یک ضبط خوب را برای گروه های بزرگ ارکستری میدهند. مثال: تالار واتفورد (Watford Town Hall)

در تمامی کارهای ضبط که به صورت حرفه ای انجام میشوند، حضور یک “تهیه کننده” و “مهندس صدا” امری الزامی است. در واقع وظیفه و نقش یک تهیه کننده این است که تضمین کند کار ضبط شده از لحاظ موسیقایی و همچنین از لحاظ تکنیکی استاندارد بوده و کیفیت مقبول را جهت ارائه به بازار داراست.

تهیه کننده از یک طرف با رهبر ارکستر در تبادل نظر و ارتباط است و از سوی دیگر نیازمند این است که با مهندس صدا در تماس و تبادل ایده باشد تا بتواند یک اثر قابل قبول را ارائه دهد. یکی از شروط لازم برای تهیه کننده موسیقی، داشتن قدرت فهم عمیق موسیقی و اجرای آن است. یک تهیه کننده موسیقی میبایست دارای یک مدرک دانشگاهی یا آکادمیکی در زمینه موسیقی بوده و یا یک صلاحیت تایید شده در حیطه موسیقی را دارا باشد. مکان ضبط که همان سالن اجرای کنسرت است، بسیار شبیه به فضای استودیو تجهیز میشود با این تفاوت که نصب تجهیزات در آن بصورت موقتی انجام میگیرد. همچنین برای کارهای پردازشی و کنترلی روی صدا به یک اتاق مجزا نیازخواهید داشت که میتواند در هر جای ساختمان باشد؛ به این اتاق ” اتاق کنترل ” گفته میشود. برای کارهایی که جهت پخش در رادیو و تلویزیون تدارک دیده میشوند به وسایل فرستنده هم نیاز است که معمولآ این تجهیزات فرستنده را در یک وسیله نقلیه (outside-broadcast یا OB) مستقر و استفاده میکنند. تمام این تجهیزات و وسایل در خارج از سالن ضبط قرار گرفته و اطلاعات مورد نیاز به صورت کابلی یا بی سیم بین اتاق کنترل و سالن ضبط ردوبدل میشوند.

وظایف تهیه کننده:
§ انتخاب سالن مناسب برای ضبط
§ تبادل نظر و همکاری برای انتخاب ارکستر و نوازندگان
§ همکاری در انتخاب مهندس صدا (اگرچه این قسمت میتواند طبق قرارداد بسته شده با کمپانی ضبط به عهده خود ایشان گذاشته شود)
§ ارتباط با رهبر ارکستر و مهندس صدا برای برنامه ریزی فعالیتهای ضبط اثر و اینکه کدام بخش موسیقی ابتدا ضبط شود. همچنین ایشان به همراه رهبر ارکستر قطعات مناسب نوشته شده را انتخاب کرده و در نهایت قطعات نواخته شده را با آنچه از قبل تعیین شده بود مقایسه میکند تا ایرادات احتمالی را برطرف نمایند. به علاوه تهیه کننده میبایست در تعیین جا و مکان هر کدام از موزیسین ها در سالن ابراز عقیده داشته باشد.
§ تهیه کننده موسیقی در طول مراحل ضبط اثر با رهبر ارکستر و مهندس صدا ارتباط دارد تا بتواند از کیفیت کار ضبط شده و اجرای خوب گروه اطمینان داشته باشد.
§ از دیگر وظایف تهیه کننده یافتن خطاهای اجرایی، خطاهای نوشتاری و دیگر ایرادات احتمالی است.
§ تهیه کننده موسیقی باید به این نکته توجه داشته باشد که تمامی قطعات در نظر گرفته شده، ضبط شده باشند؛ چرا که وقتی یک آهنگ بصورت بخش بخش ضبط میشود، از قلم افتادن یک قسمت از کار امری دور از ذهن نیست.
§ فهرست کردن تمامی برداشت ها (البته انجام این بخش از وظایف دستیار تهیه کننده است)؛ گذاشتن شماره برداشت و تعیین این که قطعه ضبط شده در کدام بخش از آهنگ نهایی و کل قطعات ضبط شده قرار خواهد گرفت. بعد از آنکه جایگاه کار ضبط شده در لیست اجراها مشخص شد، تهیه کننده آهنگ را تحلیل کرده و در مورد کیفیت آن اظهار نظر میکند و بصورت خلاصه کیفیت آن را در لیست ذکر خواهد کرد. مثلآ: اولش اشتباه بود؛ خوب نیست و…
§ در نهایت تهیه کننده میبایست یک محصول تایید شده را به کمپانی ضبط تحویل بدهد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ریتم و ترادیسی (I)

ریتم و ترادیسی دو روشِ فهم نظم های زمانی در جهان پیرامونِ ما را در تباین با هم قرا می دهد: فهم مستقیم به-واسطه ی قوه ی ادراک، و فهم غیر مستقیم به واسطه ی تجزیه و تحلیل. «ریتم» به دستگاه ادراکی ای که امکان مشاهده و دریافتِ بی دردِسرِ پدیده های ریتمیک را در اختیار افراد قرار می دهد گریز می زند، درحالیکه «ترادیسی» ابزارهای ریاضی ای را که برای کشف نظم ها و مطالعه ی الگوها مورد استفاده قرار می گیرد پیشِ روی می گذارد.

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (II)

بیرون‌رفتن مردم از خانه و برگرفتن و دورافکندن کلوخ در آخرین روز ماه شعبان به احتمال فراوان به نشانه ترک عیش و عشرت و باده‌نوشی در ماه مبارک روزه‌گیران و دورکردن دیو گناه باده‌نوشی از خود بوده است و این آیینی بازمانده از دوره پیش از اسلام بوده که با دگرگونی نظم و روال زندگی عادی مردم در تغییر ماه همراه بوده است (۲) و یا جشن «هالووین» در فرهنگ غربی. «هالووین» یک جشن مسیحیت غربی و بیشتر سنتی می‌باشد که مراسم آن سه شبانه‌روز ادامه دارد و در شب «۳۱ اکتبر» (نهم آبان) برگزار می‌شود. بسیاری از افراد و مخصوصا کودکان و نوجوانان در این شب با چهره‌های نقاشی شده، لباس‌های عجیب یا لباس‌های شخصیت‌های معروف، چهره و ظاهری که آن به‌نظرشان ترسناک باشد خود را آماده جشن می‌کنند و برای جمع‌آوری نبات و آجیل به در خانه دیگران می‌روند. این جشن را مهاجران «ایرلندی» و «اسکاتلندی» در سده نوزدهم با خود به قاره آمریکا آوردند. (۳)

از روزهای گذشته…

شبدیز و سارنگ

شبدیز و سارنگ

همانطور که گفته شد، از خصوصیات قطعات فرامرز پایور و اردوان کامکار این است که قطعاتشان دقیقا” مخصوص سنتور است. مثلا” اگر به شیوه ساخت قطعه “فانوس” توجه کنید، متوجه می شوید که ساخت این قطعه در واقع چیدمان مینیاتور گونه الگوهای مضرابی روی ملودیهایی از گوشه های اصفهان است.
ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (V)

ریچارد واگنر، خداوندگار اپرا (V)

ترکیب بندی واگنر به ویژه در اپرای “تریستان و ایزولده”، ایده هایی تازه را در موسیقی به وجود آورد. برای سالهای بسیاری پس از آن، آهنگسازان خود را ناچار به تطبیق با واگنر دیدند و خود را مدیون وی نیز می دانستند، به ویژه؛ آنتون بروکنر (Anton Bruckner)، هوگو ولف (Hugo Wolf)، سزار فرانک (César Franck)، هنری داپارک (Henri Duparc)، ارنست شاسون (Ernest Chausson)، جولس ماسنت (Jules Massenet)، الکساندر فُن زمنلینسکی (Alexander von Zemlinsky)، هانس فیزنر (Hans Pfitzner) و بسیاری دیگر.
نگاهی به کتاب «موسیقی ایرانی»شناسی (II)

نگاهی به کتاب «موسیقی ایرانی»شناسی (II)

پیش از انتشار این کتاب، استادانی بودند که موسیقی ایرانی را اول با گوشه‌های مدال ردیف درس می‌دادند؛ کسی که مجدانه در این زمینه تا امروز فعال بوده، حسین عمومی نوازنده و مدرس موسیقی دستگاهی است. عمومی در کلاس‌هایش قبل از آموزش کل ردیف، درسی به نام «پیش‌ردیف» را تدریس می‌کند که در زمانی حدود ۲۰ دقیقه، کل گوشه‌های مدال ردیف را پشت هم می‌خواند. (۵)
پورساعی: سونوریته مهمترین اصل در نوازندگی است

پورساعی: سونوریته مهمترین اصل در نوازندگی است

نخستین اصلی را که هر نوازنده باید به آن اهمیت دهد، کیفیت نوازندگی است و مهم‌ترین عاملی که به کیفیت نوازندگی کمک می‌کند، سونوریته‌ی ساز است و من همواره به شاگردان خود توصیه می‌کنم به‌جای اینکه به نواختن قطعات بیشتر و سریع‌تر فکر کنند، از ابتدای کار دستیابی به برترین‌ کیفیت نوازندگی و سونوریته‌ی ساز خود و همچنین به افزایش توانایی خود در اجرای باکیفیت و نوانس بیشتر قطعات اهمیت بدهند. متأسفانه در ایران هنرجویان به‌دنبال اجرای قطعات بیشتر هستند و انتظار دارند، هر بار که به کلاس می‌آیند، قطعه‌ای جدید یاد بگیرند، صرف نظر از اینکه با چه کیفیتی قرار است اجرا کنند.
تأملی بر عملکرد ارکستر «هنگام» و کنسرت اخیرش (III)

تأملی بر عملکرد ارکستر «هنگام» و کنسرت اخیرش (III)

طبیعت اجرای زنده و حضور روی سن، درصدی ناکوکی به اجرا تحمیل می کند که حتی در مورد بزرگترین ویرتوزهای دنیا هم از آن گزیری نیست. اما در مورد کنسرت هنگام حتی اگر از فالشی های بوجود آمده ضمن اجرا چشم بپوشیم، این که فلوت ها و بخصوص سنتورها به طور کلی کوک نبودند، جای تعجب دارد.
Toccata

Toccata

به قطعه ای آزاد از لحاظ فرم در موسیقی گفته می شود که معمولا” برای به تصویر کشیدن توانایی های ساز یا نوازنده نوشته میشود؛ دراین نوع از قطعات موسیقی که بیشتر در دوران باروک مورد استفاده بوده است از حرکت های سریع ملودیک با پاساژهای پیچیده و طولانی استفاده می شود.
گاه های گمشده (XI)

گاه های گمشده (XI)

دکتر مهدی برکشلی در وجه تسمیه نام «راست» بیان می کند که چون این مقام «بر روی درجات اصلی و بدون تغییر نواخته می شود» نام راست (به معنای درست) را به خود گرفته است. با این توضیح و هم چنین بر مبنای دوبل گام و معانی لغوی کلمات مرکب با «گاه»، که پیش از این بیان شد، فواصل راست در تمامی گاه ها ثابت و بدون تغییر درنظر گرفته شده است.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (IX)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (IX)

در اینجا به نوشته شما در مورد دیدار با آقای شجریان می پردازم:‌ شما فرمودید سازی که ایشان ساخته اند از چوب گردو بوده است. به نظر شما چوب گردو با وجود چگالی و وزن بالایی که دارد، مناسب برای کاسه رزونانسی است؟ شما خوب می دانید که سازگرهای ایرانی با اینکه از آکوستیک اطلاع چندانی ندارند ولی به جز دسته ساز که نیاز به چوبی دارد که فقط محکم باشد هیچ وقت برای کاسه رزونانس سراغ گردو نمی روند؛ تنها سازی که کاسه آن را از چوب گردو می سازند سنتور است که نوع ارتعاش آن و وزنی که روی صفحه آن است به کلی با ویولون متفاوت است (ضمنا سنتور را هم با چوبهای دیگری مثل آزاد، افرا، توت می سازند)
این آب‌های اهلیِ وحشت… (II)

این آب‌های اهلیِ وحشت… (II)

جوزپه تارتینی (۱۷۷۰-۱۶۹۲) نوازنده و آهنگساز ایتالیایی، از مکتب‌آفرینان نوازندگی ویولن تا قبل از پاگانینی است. این موسیقیدان دوره‌ی باروک، با وجود اینکه در طول حیات خود بیش از ۱۴۰ کنسرتو ویولون ساخت، اما امروزه بیشتر با اثری شناخته می‌شود که در سال ۱۷۱۳ و در ۲۱ سالگی پس از دیدن کابوسی آن را ساخته بود. کابوسی که در آن، شیطان بر سر قبض روح آهنگساز با او نزاع دارد و در جایی، از تارتینی می‌خواهد تا ویولون‌اش را به او دهد تا برایش بنوازد.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت چهاردهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت چهاردهم)

مدت زمان آهنگِ می ناب مجموعاً ۱۶ دقیقه و ۵۲ ثانیه است و ضمن آهنگ هفت بیت از مجموعه هشت بیتِ غزل حافظ خوانده می شود. در حالی که ترتیبِ سه بیت آخر، با همهِ نسخه های رایج مطابقت دارد، چهار بیتِ نخست به ترتیبی است که در هیچ یک از نسخ قدیم و جدید یافت نمی شود واضح است که آهنگساز ابیات را به تناسبِ آهنگ برگزیده است.