فخرالدینی: رهبری ایرانی اصول دیگری دارد

فرهاد فخرالدینی
فرهاد فخرالدینی
من آرزو کردم کاش قطعات با کلام یا بی‌کلام که آن دوران نوشته بودم را استاد صبا می‌دیدند؛ چون آنها از نظر خودم بسیار بهتر بود اما هیچوقت نتوانستم به استاد صبا بگویم که قطعاتی که قبلا نوشته‌ام را ببیند و نظرشان را بشنوم ولی بعدها پشیمان شدم که چرا این کار را نکردم… استاد صبا مرد بسیار مهربانی بود و بعضی‌ وقت‌ها بیشتر از نیم ساعت از خاطرات خود برای ما تعریف می‌کرد و همینطور فرصت مناسبی برای من بود که کارهایم را به ایشان نشان دهم ولی هیچ وقت چنین اجازه‌ای ندادم که از استادم چنین درخواستی داشته باشم، اگر امروز بود چنین کاری را می‌کردم.

پورقناد: در بین موسیقیدان های آن دوره، تقریبا هیچ کس، رهبری را به صورت حرفه ای نیاموخته و اگر هم بعدا در این زمینه تحصیل کرده اند، ابتدا بدون گذراندن دوره ای در این زمینه چوب رهبری به دست گرفتند؛ چرا شما که با رهبرانی مثل آقای توماس کریستین داووید در ارتباط بودید، هیچوقت به فکرتان نرسید به صورت کلاسیک رهبری را آموزش ببینید؟
– به فکرم رسید، ولی احساس میکردم و میکنم که رهبری موسیقی کلاسیک با موسیقی ایرانی سازگاری ندارد. موسیقی ایران به دور از نمایش‌های خاصی موسیقی‌غربی ا‌ست. موسیقی ایرانی به حال و هوای خاص خودش نیاز دارد. آدم‌های نظیر روح الله خالقی در من اثرات مثبتی گذاشتند. فیگورهای رهبری در درجه اول برای من مهم نبود؛ بلکه منش‌های یک رهبر ارکستر برای من مهم بود. به طور مثال یاد یک خاطره‌ای افتادم که در این زمینه برایتان تعریف می‌کنم؛ یک روز که آقای خالقی ارکستر را رهبری می‌کرد، یکی از نوازندگان گفت: “استاد این قطعه را همانطوری که نوشتید باید بزنم؟” این گفته کمی تعجب آور بود و من منتظر بودم ببینم که استاد خالقی در جوابش چه می‌گوید، استاد خالقی که خودکار دستش بود و با آن رهبری می‌کرد؛ قلم را به سوی این نوازنده پیش برد و گفت: “اگر می‌توانی طور دیگری بنویسی بنویس و ما همانطور می زنیم.”

این درس بزرگی بود برای من که تشنه یادگیری بودم؛ چرا که در چنین شرایطی ممکن است اوضاع ارکستر به کلی بهم بریزد. اگر آقای خالقی می‌گفت که تو سواد این کار را نداری که اظهارنظر کنی، وضعیت ناآرامی به وجود می‌آمد ولی با لحن ملایم و با آن شیوه جواب آن نوازنده را داد که آن نوازنده بسیار شرمنده شد و گفت: “من منظوری نداشتم و یک سوال پرسیدم.”

از این گذشته، به طور کلی موسیقی ایرانی پر از ظرایف است و تزئیناتی دارد که در موسیقی غرب نیست. در موسیقی ایرانی یک ظرایفی وجود دارد که نیاز است حتما در نت نویسی، ظرایف نوشته شود مانند مالش‌هایی که وجود دارد و همه اینها نیازمند دقت خاصی‌ است. اجرای موسیقی ایران یک شناخت لازم دارد؛ یعنی هر نت آن باید با شناخت نواخته شود و اگر این شناخت از موسیقی ایرانی حاصل نشود به هیچ وجه نمی‌توان حالت موسیقی ایرانی را پیدا کند؛ در همین راستا، اگر قوی‌ترین نوازنده ها هم این شناخت را نداشته باشند، سازشان به دل شما نمی‌نشیند… ما همه اینها را امتحان کرده‌ایم!

موسیقی ایرانی دارای ظرایف خاصی خارج از تکنیک غربی ا‌ست که تا اینها را به دست نیاوریم، یک رهبر ارکستر ملی خوب نمی‌شویم.

4 دیدگاه

  • ارسال شده در آبان ۹, ۱۳۹۰ در ۱۱:۰۳ ق.ظ

    be nazare man har chand aghaye fakhredinni az asatid ma hastand vali dar morede inke miguyand rahbarie orchestre irani ba jahani fargh darad man kami be fekr foru miravam.akhar tamami in adab o rosum az gharb amade va shayad betavan goft ke ha r rahbari daraye style khodash hast .va dar tamami in taarifi ke kardand kalami az moerteza hannaneh harf nazadand dar hali ke dar orchestre farabi ham semat dashtannd va ghablan harf ash ra mizadanad .omidvarim fke az ma mokadar nabashand vali be har hal kash yade hame ra ke mikonand kassani ke hata nazdik budand ra az ghalam nandazand har chand ahamiati nadarad.donyaye emruz donyaye ajibist.

  • ارسال شده در آبان ۹, ۱۳۹۰ در ۱۱:۰۸ ق.ظ

    hala zadan chand asar hannaneh anghadre mohem nist ke khodeshn beharhal az hamkarane u budand va man yadam azt ke dar orchestre melli chizi ke baesse narahatie man shod in bud ke be partiture assare hannanenh part ghanun va daf va sazhaye sonati ezafe kardand ke poedare man hargez chenin kari ra naneveshte bud.vali be har jhal man shakhsan ishan ra dust daram va barayeshan arezuye movafaghiat mikonam.

  • MOHSEN
    ارسال شده در آذر ۱۲, ۱۳۹۱ در ۲:۳۱ ب.ظ

    سلام استاد تو رو بخدا موسیقی خالی نام جاوید وطن رو برای دانلود بزارید یا به ایمیلم بفرستید خواهش میکنم . ما باید برای دهه فجر این سرود رو اجرا کنیم به عنوان مسابقه اما اهنگ خالیش رو گیر نیاوردیم . ممنون از شما

  • ارسال شده در آذر ۱۲, ۱۳۹۱ در ۱۱:۲۶ ب.ظ

    دوست گرامی حقوق مادی و معنوی این اثر به آقای پیمان سلطانی تعلق دارد و به هیچ سازمانی تا کنون اجازه استفاده از این اثر داده نشده است. به زودی آلبوم وطنم با صدای آقای شهرام ناظری به انتشار می رسد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XIII)

مشکل بی نامی منطقه و بلا تکلیفی در این مورد در همه تحقیقات و نوشته های تاریخی به چشم می خورد که به چند مورد آن به عنوان نمونه می پردازیم:‌

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.

از روزهای گذشته…

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (VII)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (VII)

با گذشت زمان و صاحب شدن خانه ای دائمی تر، ذوق موسیقایی الگار برای باری دیگر فوران نمود: “سوئیت سورن” (Severn Suite op. 87)، “، قسمت دیگری از “رژه ی شکوه و جلال” (Pomp and Circumstance March op. 39)، “سوئیت پرستاران” (Nursery Suite)، و چندین و چند قطعه ی کوچک دیگر. اپرای “زن اسپانیایی” (The Spanish Lady op. 89) و “سمفونی سوم” (Symphony No 3 op. 88) نیز در همین دوران نگاشته شدند. اگرچه، این قطعات ادامه پیدا نکردند چرا که در اکتبر ۱۹۳۳، الگار دچار عارضه ی سرطان شد.
مهاجری: روی یک تئوری ریتمیک کار می کنم

مهاجری: روی یک تئوری ریتمیک کار می کنم

به گمانم جواب این سوال پیچیده است و در ارتباط با سه موضوع باید مطرح شود. موضوع اول فرهنگ موسیقایی است که فرد در آن بزرگ شده است. موضوع بعد درک سیستم شنوایی از میزان تغییر در اندازه فواصل موسیقی است. موضوع سوم هم آموزش است. این موارد در حال بررسی توسط محققین بسیاری است که نتایجی را هم در بر داشته. به عنوان مثال در تحقیقی با عنوان:
شریفیان: چرخش را در سردمداران آوانگارد می بینید

شریفیان: چرخش را در سردمداران آوانگارد می بینید

بله. شما بولز را در نظر بگیرید که یکی از بزرگترین سردمداران آوانگاریسم و مبتکرجریان سریال انتگرال بوده است، سی سال است فعالیت اصلی اش رهبری است و کارهای بتهوون، شومان، دبوسی، مالر و… را اجرا می کند! این چرخش را در سردمداران این گرایش کاملا می بینید. به نظر من این قابل تحسین است که اغلب این آهنگسازان آوانگارد قبلی شجاعت اعلام به بن بست رسیدن خود را داشته اند و تعییر مسیر خود را اعلام عمومی کرده اند. ولی هستند افرادی که در طی آن بیست و پنج سال این سبک را فراگرفته اند و توانایشان فقط در همین سبک است، و در مراکز آکادمیک جمع شده اند و به شدت و به شکل متعصبانه ای این سیستم را سعی درحفظ کردن دارند.
موسیقی سفره خانه ها بررسی می شود

موسیقی سفره خانه ها بررسی می شود

موزه موسیقی در تاریخ جمعه ۱۵ مرداد ۱۳۹۵ در ساعت ۱۷ شاهد برگزاری سخنرانی امیر حسین رحمتی با موضوع: «از کافه تا سفره خانه: بررسی روند تغییرات موسیقایی در بستر سیاست فرهنگی» است. این سخنرانی بر اساس تحقیقات میدانی امیرحسین رحمتی شکل گرفته است که پیش از این بخشی از آن بر روی همین وب سایت به انتشار رسیده است.
آکوردهای sus – قسمت دوم

آکوردهای sus – قسمت دوم

در ادامه مطلب مربوطه به آکوردهای Sus ، به Improvise انجام شده روی این توالی آکورد شکل اول که تکرار میشود توجه کنید تا در ادامه بحث راجع به آکورد های sus را دنبال کنیم.
ساموئل زیگمونتوویچ (I)

ساموئل زیگمونتوویچ (I)

در سال ۲۰۰۳ ویولونی که توسط ساموئل زیگمونتوویچ (Samuel Zygmuntowicz) برای ایزاک ایشترن ساخته شده بود، در مزایده ۱۳۰۰۰۰ دلار به فروش رفت که بالاترین قیمت پرداخته شده برای سازی که یک فرد زنده ساخته است به شمار می رود. سال گذشته، یویو ما در تمام مدت تور دو ماهه خود ویلنسلی ساخت زیگمونتوویچ را نواخت که ارزش آن را ۸۰۰۰۰ دلار تخمین زده اند.
بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (VI)

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (VI)

گوشه‌های فصل دوم گوشه‌هایی در مد دشتی‌اند و با تأکید بر درجه‌ی پنجم بالا در مد شور و با تغییر ریزپرده‌ای این درجه اجرا می‌شوند و از این منظر در فصلی جداگانه درنظر گرفته شده‌اند. از سوی دیگر، به علت حضور محوری این دو گوشه در ردیف‌های مختلف دستگاه شور (نتل و بابی راکی، ۱۳۸۸) و نیز اشاره به مدی متفاوت با سه مد اصلی، این دو گوشه حذف نشده‌ و فصلی برای‌ آنها اختصاص یافته است. از این‌رو، جایگاه آنها در توالی فصول اهمیتی نداشته و می‌توانستیم آنها را همانند آنچه در کار نتل و بابی راکی صورت گرفته است درون فصل اول نیز بگنجانیم، اما با هدف متمایزکردن مد شور و نیز بنا به دلایلی که قبلاً اشاره شد از فصل اول منفک و در فصلی جداگانه منظور شده‌اند.
تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (I)

تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (I)

در ابتدا باید خاطر نشان کرد که هر دانشمندی (موسیقیدانی) که تئوری موسیقی ای از خود ارائه دهد، حتما باید با علومی همچون فیزیک و ریاضی تا حدود زیادی آشنا باشد. این بدین دلیل است که در دنیای امروز برای اثبات مطلبی تئوریک، استفاده کردن از نمودار بسیار آسان تر از اثبات آن روی ۵ خط حامل است. با توجه به این که این تئوری جدید در دنیای امروز و در فضایی سه بعدی تعریف خواهد شد، لزوم آشنایی با نمودار ها را برای هنرجویان عزیز توصیه می کنم. قبلا در کتاب “تئوری موسیقی ایران” نوشته آقای داریوش طلایی، استفاده از “مربع های عمودچین شده روی هم” که نقش تتراکورد ها را بازی می کرد را دیدیم. این خود شیوه نوین تری بود، اما رفاه در انتقال مفهوم به هنرجو در آن بسیار کمتر دیده می شد. نهایتا هدف، رسیدن به پولی فونی با رفاه بیشتر در ساختار مدال و ایجاد کنترپوان های متوالی قدرتمند برای گسترش (Development) موسیقی، آن هم نه به صورت کلاسیک بلکه راحت تر از همیشه، است. ( یعنی حاوی بالاترین تکنیک کمپوزیسیون)
ستارگان موسیقی در یک کنسرت بزرگ

ستارگان موسیقی در یک کنسرت بزرگ

در خبرها داشتیم که در ماه فوریه شستمین سالگرد تولد باب مارلی با یک برنامه یک ماهه پر از وقایع هنری در اتیوپی جشن گرفته خواهد شد.
گفتگو با پولینی (I)

گفتگو با پولینی (I)

۵۰ سال از زمانی که پلینی ۱۸ ساله جایزه مسابقه بین المللی پیانو شوپن را در ورشو دریافت کرد می گذرد. ناظران این مسابقه که هر پنج سال یک بار برگزار می شود، هم برندگان و هم بازندگان آنند. برندگانی مانند مارتا آرگریش (Martha Argerich) و کریستین زیمرمن (Krystian Zimerman) که اکنون پلینی نیز یکی از آنهاست و از بازندگان این رقابت موسیقیایی کسانی ولادمیر اشکنازی (Vladimir Ashkenazy) و میتسوکو اوچیدا (Mitsuko Uchida) به عنوان کسانی که به جایگاه دوم دست یافتند حضور دارند.