ضبط (صوتي) ردیف فقط براي حفظ و نگهداری (و نه در قالب یک اجرای هنری) کمی زودتر از نغمه‌نگاری آغاز گشت، اما بسيار ديرتر به عنوان وسيله‌اي براي انتقال دقيق (با مقاصد آموزشی) مورد قبول واقع شد. دلیل این موضوع شاید اعتماد بیشتر به نوتاسیون برای نگهداری و انتقال صحیح مطالب (به عقیده‌ی مرسوم آن زمان) باشد، از سوی دیگر کیفیت پایین دستگاه‌های ضبط صدا و در اختیار نبودن‌شان (10) و همچنین مدت زمان محدود ضبط صدا روی صفحه (که بیشتر با اندازه‌ی یک یا چند گوشه متناسب بود تا یک دستگاه) نیز ممکن است باعث این موضوع شده باشد.

اولين مجموعه‌اي كه مي‌توان آن را يك ضبط از رديف دانست، شامل حدود 34 صفحه از اجراي بهترين نوازندگان دربار پس از سال 1285 (خورشیدی) (نک. فهرست در سپنتا 1377: 144-143) است. در اين ضبط با توجه به مدت زمان هر يك از صفحه‌ها، هر دستگاه بر روي چند صفحه ضبط شده، و (اگر آن را يك ضبط كامل از رديف بدانيم) از اين لحاظ كه تنها نمونه‌ي موجود است كه چند استاد آن را اجرا كرده‌اند، منحصر به‌فرد است (11).

از اين نمونه كه بگذريم ديگر نمونه‌ها در سال‌ها‌ي بعد در وزارت فرهنگ و هنر وقت، در راديو و تلويزيون ملي (و بعد‌ها مركز حفظ و اشاعه‌ي موسيقي ايران كه به همين سازمان وابسته بود) يا توسط افراد علاقه‌مند (با دستگاه‌هاي ضبط شخصي) ضبط شده‌ است. از آنجا كه ميان زمان صدابرداري و انتشار بيشتر اين آثار فاصله‌ي زماني زيادي موجود است، تاريخ ضبط بيشتر آن‌ها قابل دسترسي نيست، از طرفي شناسنامه‌ي آثار صوتي در ايران معمولا اطلاعات مربوط به تاريخ ضبط و گاه انتشار را در بر نمی‌گیرد، به همين دليل تقدم و تاخر ضبط اين آثار را نيز به سختي مي‌توان مشخص كرد (12).

در مورد این که پدیدآورنده یا مولف ردیفی که نوشته می‌شود در اصل کیست، بحث‌های فراوانی وجود دارد. به خصوص برای ردیف‌ استادان دوره‌ی قاجار، غیر از نام استادی که ردیف به او منسوب است نام یک یا دو راوی و نغمه‌نگار نیز باید نقل شود. از آن‌جا که برای هدف این مقاله بیشتر دانستن و جستجوی نام نغمه‌نگار مهم بوده و همچنین نام مولف (پدیدآورنده) اصلی بسیاری از ردیف‌ها یکی است (برای مثال نک. نگارش‌های مختلف ردیف میرزاعبدالله در زیر)، منابع فهرست شده در این کتاب‌شناسی بر اساس نام نغمه‌نگار مرتب شده‌ است. اطلاعات مربوط به روایت ردیف‌ها را معمولا می‌توان از روی عنوان آن استخراج کرد. به دلیل این‌که تاریخ چاپ هر یک از منابع تنها از روی نمونه‌ی در دسترس و نه اولین یا آخرین چاپ نقل شده است مرتب‌سازی فهرست بر اساس تاریخ انتشار درست به نظر نرسید.

کتابشناسی
(***) آذرسینا، مهدی 1379 موسيقي ايران ردیف میرزا عبدالله-برومند. تهران: سروش.
(***) ابراهيمي، محمدرضا؛ صمدپور، علي 1377 ردیف سه‌تار استاد سعید هرمزی. تهران: ماهور. (مجموعه‌ي همساز دوره‌ي دوم از شماره‌ي 1 تا 10).
(**) اژدري‌، ياسين 1380 رديف دستگاه‌هاي موسيقي ايران: راست كوك، چپ كوك ويژه ني نوازان. سي‌نا.
(**) اطرایی، ارفع 1382 هفت دستگاه و پنج آواز موسيقي ايراني براي سنتور بر اساس روايت محمود كريمي. چاپ دوم، تهران: ماهور.
(**) بهجت، احد 1379 موسيقي دستگاهي ايران: ردیف میرزا عبدالله، روايت نورعلي خان برومند. تهران: ماهور.
(*) پایور، فرامرز 1359 دوره‌ي عالي براي سنتور. نامعلوم.
(***) 1378 ردیف آوازی و تصنيف‌هاي قديمي به روايت استاد عبدالله دوامي. چاپ دوم، تهران: ماهور.
(-) پورعیسی، سمن 1390 ماهور به قلم مخبرالسلطنه: نگاهی به نت‌نویسی مهدیقلی هدایت از هفت دستگاه موسیقی ایران به روایت منتظم الحکما. تهران: فرهنگستان هنر. (13)
(***) پیرنیاکان، داریوش 1380 موسيقي دستگاهي ايران ردیف ميرزا حسینقلی به روايت علي اكبر شهنازي. تهران: ماهور.
(*) تجویدی، علی 1370 موسیقی ایرانی. تهران: سروش. (2 جلد).
(***) ترابي، مهرداد 1380 رديف ميرزا عبدالله براي سه‌تار. تهران: تصنيف.
(**) جهانباني، عبدالله 1384 رديف هفت دستگاه موسيقي ايران برگرفته از استاد آقا‌حسينقلي براي دوره‌ي عالي ويلن. تهران: رهام.
(*) حضرتي، حسين 1379 دستگاه سه‌گاه. تهران: پارت.
(***) دورینگ، ژان 1370 ردیف سازي موسيقي سنتي ايران روايت نورعلي برومند. تهران: سروش.
(*) صبا، ابولحسن 1379 دوره‌ها‌ی سنتور ردیف استاد ابوالحسن صبا (دوره‌ي 4 جلدي). زير نظر فرامرز پايور، تهران: ماهور (منتخب صبا، 18 چاپ به صورت 4 جلد جداگانه كه تاريخ چاپ اول جلد اول آن 1328 است).
1383 دوره‌هاي ويلن رديف استاد ابولحسن صبا (دوره‌ي 3 جلدي). ويرايش و بازنويسي مجيد اطمينان، تهران: صفي‌عليشاه. (14)
نامعلوم دوره‌ي اول تار وسه‌تار رديف استاد ابولحسن صبا. تهران: ؟.
(***) طلایی، داریوش 1376 ردیف میرزا عبدالله: نت‌نويسي آموزشي و تحليلي. چاپ چهارم، تهران: كاراپيام (مولف، ماهور).
(**) طهماسبی، ارشد 1374 جواب آواز بر اساس رديف آوازي به روايت استاد محمود كريمي براي تار و سه‌تار. تهران: ماهور.
(***) ظريف، هوشنگ 1380 دستگاه راست و پنج‌گاه. تهران: ماهور.
(*) عسگري‌فراهاني،حاتم 1377 رديف آوازي ماهور: و سه‌تار داريوش صفوت. دانشگاه هنر.
(**) فريدوني، نيما 1384 جواب آواز استاد عبدالله دوامي (ويژه‌ تار و سه‌تار)، تهران: پارت.
(**) کاربند، شاملو 1379 ردیف‌های کامل شور و ماهور (برای ویولون و کمانچه)، تهران: مولف.
(***) کامران، طلیعه و منا، شهاب 1388 بخش‌هایی از ردیف حبیب سماعی به روایت طلیعه کامران، تهران: نشر موسیقی عارف.
(**) کامیان، جهانگیر 1383 ردیف هفت دستگاه موسیقی ایرانی اثر استاد موسي معروفي برای ویلن، فلوت، نی. تهران: رهام. (***) كياني، مجيد 1369 دستگاه شور ردیف میرزا عبدالله. تهران : نشر نی.
(*) لشكري، منوچهر 1382 رديف آوازهاي ايراني براي ويلن، كمانچه، فلوت. تهران: چنگ.
(***) لطفي، محمد رضا 1354 موسيقي آوازي ايران (شور): رديف استاد عبدالله دوامي. تهران: توس (گوتنبرگ [خرمشاهی 1383]).
(***) مسعودیه‌، محمد تقی 1376 ردیف آوازی موسيقي سنتي ايران به روايت محمود کریمی: آوانويسي و تجزيه وتحليل. تهران: انجمن موسيقي ايران با همكاري ماهور.
(**/***)مشكري، مهران 1382 موسيقي آوازي ايران: رديف عبدالله دوامي. تهران: سروستاه.
(*) معروفی، جواد 1372 ردیف موسیقی ایرانی برای پیانو. تهران: ايران صدا.
(***) معروفي، موسي 1327 دستگاه دشتي. تهران: لطف‌الله مفخم پایان.
(*/***) معروفی، موسی 1342 ردیف موسیقی ایران. تهران: اداره‌ي [کل] هنر‌هاي زيبا (سال انتشار اين اثر در كتاب‌شناسي موسيقي 1321
[خرمشاهی 1383: 247] و اداره‌ي هنرهاي زيبا به صورت وزارت فرهنگ و هنر آمده است) (ماهور/ انجمن موسیقی ایران).
(**) مفخم‌پایان، لطف‌الله 1356 دستگاه‌های موسیقی سنتی ایران، گردآورده‌ی موسی معروفی از ردیف‌های آقامیرزا عبدالله، آقاحسینقلی و درویش خان. تهران: انستیتوی موسیقی‌شناسی ایران.
(*) ملك، اسدالله 1373 رديف اول، دوم و سوم موسيقي ايراني. تهران: سنايي.
(***) منا، شهاب 1384 ردیف میرزا عبدالله برای سنتور بر اساس اجراي مجيد كياني. تهران: ماهور.
(***) مین باشیان، غلامرضا 1290 دستگاه ماهور، برلین: ؟.
(***) ندیمی، بهزاد 1383 ردیف میرزا عبدالله برای سنتور [بر اساس اجراي] پشنگ كامكار. تهران: نشر هستان.
(**) نریمان، منصور 1389 ردیف موسیقی ایرانی برای عود، تهران: سوره مهر.
(***) وهدانی، رضا 1376 ردیف سازي موسيقي سنتي ايران به روايت استاد بزرگ علي اكبر شهنازي، معروف به روايت رديف ميرزا حسینقلی. سازمان فرهنگي و انتشاراتي جام.
(***) هدايت، مهديقلي 1308 مجمع‌الادوار. نسخه‌ي خطي. كتابخانه‌ي دانشگاه تهران. (15)
(***) نامعلوم (16) 1377 رديف دوره‌ی عالی: استاد علي اكبر خان شهنازي. تهران: نشر آروين.

پی نوشت
10- دوره‌ی اول ضبط‌های موسیقی زمانی انجام شد که هنوز در ایران دستگاه ضبط صدا با کیفیت مناسب و صنعتی موجود نبود؛ به ناچار موسیقی يا باید در خارج از ایران ضبط‌ می‌شد يا متخصصان شركت‌هاي ضبط به ايران مي‌آمدند.
11- تشخيص اين موضوع كه كدام ضبط يك ضبط رديف است، به اين دليل كه اجراي رديف موضوع اكثر آثار صوتي موسيقي ايران است و همچنين اين‌كه در اجراهاي قديمي نوازندگان عملا خيلي از رديف دور نمي‌شوند، بسيار دشوار است به همين علت در اين مقاله تنها ضبط‌هايي كه حاوي تمام رديف يا بخش‌هايي از رديف و اجراي يك نوازنده يا خواننده (به غير از اولين نمونه‌ي ضبط رديف) را شامل می‌شود مورد توجه قرار گرفته‌ است. برای مثالی از دشواری تشخیص میان یک اجرای هنری و یک ضبط ردیف می‌توان اشاره کرد به (لطفی 1369: 9) در آنجا محمدرضا لطفی آلبوم «به یاد سید حسین طاهرزاده» را تحت عنوان «ردیف طاهرزاده به روایت نگارنده» و جزئی از دسته‌بندی روایت‌های دیگری که مهجور مانده‌‌اند آورده در حالی که چنین اثری را طبق دسته‌بندی‌ها و تعاریف مقاله‌ی حاضر به سختی یک ضبط ردیف به حساب آورد.
12- تاريخ‌هايي كه گاه در متن همراه شناسنامه‌ي آثار صوتي آمده همگي تاريخ انتشار است. گاهي كه تاريخ ضبط نيز مشخص بوده در پرانتز در كنار تاريخ انتشار آمده و با حرف «ض» (مخفف ضبط) متمايز شده است.
13- این منبع را که ترکیبی است از یک تاریخچه‌ی نسبتا مفصل درباره‌ی مهدیقلی هدایت، روش نغمه‌نگاریش و البته نغمه‌نگاری مجدد دستگاه ماهور با استانداردهای امروزی از روی نوشته‌های او، به جهت دربرداشتن نغمه‌نگاری کامل یک دستگاه این نمونه هم نغمه‌نگاری ردیف در نظر گرفته و فهرست شد. به دلیل اینکه کار سمن پورعیسی به نوعی برگردان مستقیم روش نغمه‌نگاری هدایت به روش امروزی است -و با هیچ یک از گونه‌های سه گانه که در متن مورد بحث قرار گرفت، تطابق ندارد- بنابراین با نشانه‌ی (-) از دیگر نغمه‌نگاری‌ها متمایز شد.
14- در مورد منابعي كه چندين بار چاپ شده‌ تنها چاپ آخر كه احتمالا در دسترس است مورد توجه قرار گرفته، و گاهي نيز به‌دليل عدم دسترسي به چاپ آخر، همان نسخه‌اي كه در دسترس بوده فهرست شده است. اگر چاپ‌هاي مختلف را ناشران مختلفي انجام داده باشند در پايان تنها به نام ديگر ناشران اشاره می‌شود.
15- اين منبع عينا از فهرست منابع مقاله‌ي «نقد و بررسي نگارش ژان دورينگ از رديف ميرزا عبدالله» نقل شده است. تاريخ پايان اين كتاب در مقاله‌ی «موسیقی‌شناس» در مجله‌ي موزيك ايران نقل شده است. (نك. كتابنامه). در این مقاله به عكس مقاله‌ي فرشاد توكلي نغمه‌نگاری رديف از مجمع‌الادوار مخبرالسلطنه جدا دانسته شده است (گويا هم تحت عنوان رساله‌ي ابجدي و هم به صورت ضميمه‌ي مجمع‌الادوار به چاپ رسیده). تاریخ چاپ این اثر را کتاب‌شناسی‌های دیگر زمان‌های متفاوتی ذکر کرده‌اند: «دستور ابجدی در کتابت موسیقی» (خرمشاهی 1383) چاپ 1317، «مجمع الادوار» (میرعلی‌نقی 1386: 312) چاپ سنگی 1317 و «مجمع الادوار و دستور ابجدی» 1308 (میرعلی‌نقی 1386: 312). به این ترتیب باید نتیجه گرفت که با وجود این‌که احتمالا نغمه‌نگاری ردیف از سال1294 تا 1301، یا به قولی دیگر از1294 تا 1300 به درازا کشیده (پورعیسی 1390: 16) اما تا سال 1308 (و شاید تا 1317) به چاپ نرسیده بوده است. به هر حال تاریخ 1308 به عنوان اولین چاپ این کتاب در نظر گرفته شد.
16- در متن اين اثر به اين‌كه نغمه‌نگاري را چه كسي انجام داده اشاره‌اي نيست فقط از «آقاي صالحي» تشكر شده است. احتمال دارد كه نغمه‌نگاري اين رديف را او انجام داده باشد.