در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (IV)

معرفی ضبط‌ها (دیسکوگرافی)
– تار فخام‌الدوله بهزادی(مجموعه‌ی ۳ نوار، از مجموعه‌ی مهدی کمالیان و ۲ سی‌دی ماهور با عنوان بخش‌هایی از ردیف میرزا حسینقلی)،‌ فخام‌الدوله‌ی بهزادی، آوای بارید.

– ردیف سه‌تار استاد سعید هرمزی، سعید هرمزی، ۱۳۸۲، ماهور، M. CD-122.

– ردیف سازی موسیقی ایران (ردیف میرزاعبدالله)(مجموعه‌ی ۶ نوار)، اجرا با سه‌تار: داریوش طلایی، ۱۳۷۷، ماهور. (۱۷)

– موسیقی دستگاهی ایران: ردیف آقا‌حسینقلی(مجموعه‌ی ۴ نوار/۳ سی‌دی از ماهور)، اجرای علی‌اکبرخان شهنازی، ۱۳۷۷، انجمن موسیقی ایران. M. CD-108~110.

– ردیف نوازی: ردیف میرزا عبدالله به روایت نورعلی‌خان برومند(مجموعه‌ی ۸ نوار/ ۵ سی‌دی)، سه‌تار: حسین علیزاده، ۱۳۷۱، ماهور. M. CD-93~97.

– ردیف نوازی: ردیف میرزا عبدالله به روایت نورعلی‌خان برومند(مجموعه‌ی ۸ نوار/ ۵ سی‌دی)، تار: حسین علیزاده، ۱۳۷۱، ماهور.

– ردیف دوره‌ی عالی استاد علی‌اکبرخان شهنازی(مجموعه‌ی ۴ نوار/ ۳ سی‌دی ماهور)، علی‌اکبر شهنازی، ۱۳۷۴ (ض ۱۳۵۶)، انجمن موسیقی ایران.

– ردیف میرزا عبدالله هفت دستگاه موسیقی ایران (مجموعه‌ی ۵ نوار/ سی‌دی)، سنتور: مجید کیانی، ۱۳۶۷ (ض ۱۳۶۷)، ایران صدا.

– هفت دستگاه موسیقی ایران روایت میرزا عبدالله (مجموعه‌ی ۵ نوار/ ۴ سی‌دی)، کمانچه: علی‌اکبر شکارچی، ۱۳۷۲، ماهور.

– جواب آواز بر اساس ردیف آوازی به روایت استاد محمود کریمی (مجموعه‌ی ۵ نوار)، تار: ارشد تهماسبی، ۱۳۷۴، ماهور.

– ردیف آوازی موسیقی سنتی ایران (مجموعه‌ی ۶ نوار/ ۵ سی‌دی)، آواز: محمود کریمی، ماهور. M. CD-125~129.

– دوره‌های سنتور استاد ابولحسن صبا (محموعه‌ی ۶ نوار)، سنتور: سعید ثابت، ۱۳۷۳؟، چهارباغ. (۱۸)

– ردیف موسی معروفی (مجموعه‌ی ۱۲ نوار/ )، تار: سلیمان روح افزا، ۱۳۷۷، ماهور.

– موسیقی آوازی ایران: آواز‌های ادیب خوانساری (مجموعه‌ی ۴ نوار/ ۳ سی‌دی)، آواز: ادیب خوانساری همراه با تار ابراهیم سرخوش، ۱۳۸۳، ماهور، M. CD-133~135.

– ردیف راست کوک و چپ کوک استاد ابولحسن صبا (مجموعه‌ی ۶ نوار/ سی‌دی)، ویلن: همایون خرم، ۱۳۸۴، چهارباغ، CH 059~61.

– هفت دستگاه موسیقی ایران (مجموعه‌ی ۴ نوار/ سی‌‌دی از ماهور)، تار: مرتضی نی‌داوود، ۱۳۸۴، چهارباغ. M. CD-180.

– ردیف سه‌تار به روایت استاد یوسف فروتن(مجموعه‌ی ۳ سی‌دی)، سه‌تار: یوسف فروتن، ۱۳۸۳، ماهور. M. CD-171~173.

– ردیف نوازی و بداهه نوازی هفت دستگاه موسیقی ایرانی (مجموعه‌ی ۶ نوار)، کمانچه: اصغر بهاری، چهارباغ.

– جواب ساز: ردیف میرزا عبدالله به آواز (مجموعه‌ی ۲ نوار/ سی‌دی)، تنظیم و آوازا: محسن کرامتی، ماهور، M. CD-142. (19)

– درس‌هایی از استاد نورعلی برومند، نورعلی برومند (مجموعه‌ی ۴ سی‌دی)، سه‌تار: نورعلی برومند، ماهور، M. CD-176.

– ردیف آوازی و تصنیف‌های قدیمی (مجموعه‌ی ۳ نوار/ ۳ سی‌دی)، آواز: عبدالله دوامی همراه با تار محمدرضا لطفی، ماهور. M. CD-111~113.

– ردیف موسیقی ایران با اجرای سه تار و آواز استاد حسن کسایی (مجموعه‌ی ۶ سی‌دی‌)، سه‌تار و آواز: حسن کسایی، ۱۳۸۷ (ض ۱۳۸۵)،آوای نوین اصفهان. (۲۰)

– ردیف موسیقی ایران با اجرای نی استاد حسن کسایی (مجموعه‌ی ۴ سی‌دی)، نی: حسن کسایی، ۱۳۸۹ (ض ۱۳۸۶)، آوای باربد. (۲۱)

– ردیف میرزا عبدالله (مجموعه‌ی ۶ نوار)، سه‌تار: مهرداد ترابی، ۱۳۸۲، چهارباغ.

– ردیف سازی موسیقی سنتی ایران ردیف تار و سه‌تار میرزا عبدالله به روایت و اجرای نورعلی برومند (مجموعه‌ی ۶ سی‌دی)، تار: نورعلی برومند، ۱۳۶۷، سروش. SITC-201~206 .

– ردیف میرزا عبدالله (مجموعه‌ی ۴ سی‌دی)، سنتور: محمدرضا رستمیان، ۱۳۸۴، چهارباغ. CH 065. (22)

– ردیف‌نوازی و بداهه‌نوازی هفت دستگاه موسیقی ایرانی (مجموعه‌ی ۶ نوار)، سه‌تار: محمود تاجبخش، ۱۳۸۲، چهارباغ.

– آموزش نی (مجموعه‌ی ۳ نوار)، نی: جمشید عندلیبی، ۱۳۷۳، چهارباغ.

– ردیف جامع آوازی موسیقی سنتی ایران به همراه سه‌تار داریوش صفوت (مجموعه‌ی ۶ نوار)، آواز: حاتم عسگری فراهانی، سروش، ۱۳۷۱٫ (۲۳)

– ردیف آوازی به روایت حاتم عسگری فراهانی همراه با سه‌تار دکتر داریوش صفوت (دوره‌ی اول) (مجموعه‌ی ۴ نوار)، آواز: حاتم عسگری فراهانی، ؟،دانشگاه هنر. (۲۴)

– جواب آواز استاد عبدالله دوامی (مجموعه‌ی ۳ سی‌دی)، سه‌تار: نیما فریدونی، ۱۳۸۴، پارت.

– جواب آواز استاد عبدالله دوامی (مجموعه‌ی ۳ سی‌دی)، تار: نیما فریدونی، ۱۳۸۴، پارت. (۲۵) و (۲۶)

– ردیف آقا حسینقلی به روایت استاد حاج علی اکبر خان شهنازی (۱ سی‌دی به قالب mp3/ مجموعه‌ی ۵ نوار)، تار: رضا وهدانی، ؟، نشر راویان.

– ردیف میرزا عبدالله به روایت نورعلی برومند (مجموعه‌ی ۵ سی‌دی)، تار: ارشد تهماسبی، ؟، حوزه هنری سازمان تبلیغات اسلامی.

– ردیف نی برگرفته از ردیف عبدالله دوامی، نی: مسعود جاهد (مجموعه‌ی ۵ سی‌دی)، ۱۳۸۹ (ض ۱۳۸۸)، ایران گام.

– آشنایی با دستگاه‌ها و آوازهای موسیقی ایرانی: برگزیده‌ی آثار اساتید قدیم موسیقی (مجموعه‌ی ۱۲ سی‌دی)، ؟، موسسه‌ی فرهنگی هنری آوای مهربانی. (۲۷)

– ردیف آوازی موسیقی ملی ایران، آواز: نورالدین رضوی سروستانی به همراهی تار داریوش طلایی (مجموعه‌ی ۱۳ سی‌دی)، ۱۳۸۸ (ض از ۱۳۶۸)، موسسه مشکات. (۲۸)

– ردیف سازی و آوازی مکتب اصفهان (مجموعه‌ی ۱۸ سی‌دی)، گردآوری و اجرا: حسن منصوری، ۱۳۸۹، حوزه هنری استان اصفهان.

– ردیف آوازی استاد اسماعیل مهرتاش به روایت و اجرای محمد منتشری (مجموعه‌ی ۸ سی‌دی)، آواز: محمد منتشری همراه با سه‌تار هوشنگ فراهانی و تار فخرالدین حکیمی، ۱۳۹۰، ماهور. (۲۹)

پی نوشت
۱۷- آثاری که هم روی نوار و هم روی سی‌دی منتشر شده‌ است تنها یک بار فهرست شده و به عنوان تاریخ انتشار، اولین نشر (رسانه‌ای که زودتر منتشر شده) آنها مورد توجه بوده‌ است.
۱۸- تاریخ نوشته‌ی فرامرز پایور که در این آلبوم به چاپ رسیده، ۱۳۷۳ است بنابراین ممکن است تاریخ انتشار نیز همان باشد.
۱۹- تا زمان آخرین این مقاله دو سی‌دی/نوار از این مجموعه منتشر شده و معلوم نیست که بقیه‌ی آن در چند سی‌دی/نوار و تحت چه شماره‌ای منتشر خواهد شد.
۲۰- این نمونه قبل از انتشار به صورت رسمی بر روی کاست و سی‌دی (احتمالا بدون رعایت حق کپی!) در اختیار علاقه‌مندان قرار داشت. این ضبط از دو جهت نمونه‌ی جالبی است، یکی این‌که در آن روایت دیگری از ردیف اجرا شده و دیگر این‌که نمونه‌ای است از سه‌تار نوازی حسن کسایی.
۲۱- تاریخ‌های ضبط این منبع و منبع پیش از آن را محمدجواد کسایی در (کسایی ۱۳۸۹: ۱۱۵) شرح داده است. همچنین او شرح می‌دهد که حسن کسایی یک بار در سال ۱۳۵۳ ردیف را در رادیو تلویزیون ملی وقت در مرکز اصفهان ضبط کرده است و این ضبط تا مدتی در اختیار عموم قرار داشته اما بعدا بر اثر آسیب دیدن بایگانی رادیو در جریان تحولات بعد از انقلاب از دسترس خارج شده است (کسایی ۱۳۸۹: ۱۱۵). بسیار بعید است که این نسخه پیش از انقلاب رسما منتشر شده باشد کسایی نیز تنها اشاره می‌کند که نسخه‌های با کیفیت مطلوب از این ضبط در اختیار بعضی علاقه‌مندان هست اما مشخص نکرده چرا آن ضبط را منتشر نساخته و به ضبط جدیدی دست زده‌اند.
۲۲- مشخص نشد که اجرای این اثر از روی کدام روایت یا نغمه‌نگاری ردیف میرزا عبدالله انجام شده است.
۲۳- در چاپی که انتشارات سروش و مرکز حفظ و اشاعه‌ی موسیقی به سال ۱۳۷۱ منتشر کرده‌اند کتاب کوچکی نیز همراه مجموعه بوده که در آن توضیحاتی در مورد مبانی موسیقی دستگاهی ایران داده شده است (حلالی ۱۳۸۶: ۶۲۸).
۲۴- در این مورد با وجود این که احتمال می‌رود با چاپ بعدی انتشارات دانشگاه هنر یکی باشد، چون بررسی میسر نشد هر دو منبع جداگانه نقل شدند.
۲۵- در زمان نخستین انتشار این مقاله نگارش‌ها یا ضبط‌های دیگری نیز در دست انتشار بود که تعدادی از آنها اکنون منتشر شده‌اند و بعضی هنوز در انتظار انتشار مانده‌اند. در این جا برای کامل کردن اطلاعات مربوط به منابع و به عنوان نمونه‌ای از این ردیف‌ها می‌توان به ضبط ردیفی از جلال ذوالفنون که از سال های دهه‌ی ۱۳۶۰ در اختیار موسسه‌ی بتهون بوده یا نگارش «حسین یاحقی» که در اختیار موسسه‌ی آوای شیدا است یا نغمه‌نگاری ردیف نورالدین رضوی سروستانی اشاره کرد.
۲۶- موارد دیگری نیز از نغمه‌نگاری یا ضبط ردیف مشاهده شده که به دلیل کمبود شواهد یا عدم تطابق کامل با شرایط این مقاله از آوردن آن در بخش اصلی خودداری شد. از جمله‌ی این موارد که از دیدگاه ضبط ردیف بسیار جالب توجه است نمونه‌ای است تحت عنوان «آشنایی با شیوۀ آواز استاد بنان» که اخیرا انتشارات چهارباغ منتشر کرده. تا آن‌جا که اطلاعات در دست است، «غلامحسین بنان» ردیف ضبط شده‌ای نداشته، اما ناشر برای انتقال شیوه‌ی آوازی و «ردیف» وی از میان اجراهای خصوصی و عمومی وی گوشه‌های دستگاه‌ها را انتخاب کرده و آن‌ها را انتشار داده است. در میان ضبط‌هایی که در این مقاله فهرست شده این تنها مورد است (البته اگر ردیف بودن چنین اثری مورد پذیرش باشد) که ردیفی پس از مرگ صاحب آن با چیدمانی از ضبط‌هایش تدوین می‌شود (در کتابچه‌ی سی‌دی‌ها قید نشده که انتخاب‌کنندگان چه کسانی بوده‌اند). شاید این نشانه‌ای باشد از اوج قدرت گرایش به ردیف به عنوان کارگان موسیقی کلاسیک ایرانی و عاملی اعتبار بخش به یک موسیقی¬دان برجسته، به شکلی که حتا برای خواننده‌ای هم که ردیفی نداشته (و بعید است که مایل به داشتن آن بوده باشد)، ردیفی با چیدمان قطعاتی از میان اجراهای هنریش درست شده است.
۲۷- این نمونه از اجراهای استادانی گلچین شده که دقیقا هم‌نسل و هم‌عصر نبوده‌اند و به نظر می‌رسد که مانند «آشنایی با شیوۀ آواز استاد بنان» نوعی ردیف گلچین شده است اما با توجه به هدفی که گلچین‌کنندگان داشته و نوع اجراهایی که انتخاب کرده‌اند برخلاف نمونه‌ی یاد شده در فهرست اصلی آورده‌ شد.
۲۸- متاسفانه این نسخه از ردیف به طور بسیار محدودی منتشر و تنها برای متخصصان رونمایی شده و تنها اخیرا در دسترس عموم قرار گرفته است.
۲۹- از چند نقطه نظر این ضبط را می‌توان نمونه‌ای جالب و منحصر به فرد دانست؛ اول از همه این که طبق نوشته‌ی بروشور مبتنی بر «محفوظات ردیفی» حسین یاوری، عباس کاظمی، عباس غازی و احمد هنرمند است، یعنی هم ردیفی است گردآوری شده و هم براساس دانسته‌های کسانی شکل گرفته که تاکنون کمتر مرجع نقل ردیف قرار گرفته‌اند. دوم این که این ردیف تحت عنوان «مکتب اصفهان» دسته‌بندی شده و برای یکی از معدود دفعات به شکلی عینی در آن صحبت از گوشه‌ها، تیکه‌ها و جملات افزوده‌ای می‌شود که گردآورنده و راوی معتقد است متعلق به مکتب اصفهان هستند. به همین دلیل ارزش این سند برای مطالعات محتوایی ردیف -که با هدف کاوش تفاوت‌های مکاتب مختلف انجام گیرد- بسیار زیاد است و از یک طرف به روشن شدن این بحث که آیا مکاتب مختلف ردیف حقیقتا وجود دارند؟ و اگر وجود دارند تفاوتشان در محتوای گوشه‌هاست؟ و از طرف دیگر به روشن شدن ویژگی‌های احتمالی مکتب اصفهان یا مناطق مرکزی ایران یاری می‌رساند. این امر به‌ویژه اگر نغمه‌نگاری این ردیف چنان که در بروشور امید داده شده، میسر گردد، بسیار آسان‌تر خواهد شد. سوم این ردیف از معدود ضبط‌هایی است که سعی در پوشش هر دو گونه‌ی ردیف دارد (هم آوازی است و هم سازی) و هر دو جنبه را هم یک نفر اجرا کرده است. چهارم با وجود این که هنوز محتوای این ردیف را مطالعه نکرده‌ایم اما احتمالا حدود ۳۰۰ گوشه‌ی جدید فرصتی جالب برای مطالعه‌ی چگونگی نگاه این مکتب به واحدی به نام گوشه‌ است.

2 دیدگاه

  • شهرام
    ارسال شده در آذر ۲۳, ۱۳۹۰ در ۱۲:۵۶ ب.ظ

    فهرست خیلی ناقص است.

  • آروین صداقت کیش
    ارسال شده در آذر ۲۴, ۱۳۹۰ در ۱۰:۳۰ ق.ظ

    شهرام عزیز،
    لطفا بنویسید کدام فهرست ناقص است (نغمه نگاری ها یا ضبط ها)؟ اگر اطلاعاتی از نغمه نگاری یا ضبطی دارید که با تعریف این مقاله از نغمه نگاری یا ضبط ردیف مطابقت دارد و در اینجا هم فهرست نشده لطفا در همین جا بنویسید تا باعث تکمیل مقاله ی حاضر شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تکنیک های هارمونی در موسیقی های امپرسیونیسم و رومانتیسم (II)

من این نوع دیدگاه گسترش هارمونی را در هفت متد اصلی دسته بندی و خلاصه می کنم که در جای خود در باره ی هر کدام صحبت می کنم. این متد ها عبارتند از:

اولین دکتر موسیقی (I)

حســین ناصحی در سال ۱۳۰۴ در خانواده ای هنردوست به دنیا آمد. مادرش از شاگردان استاد درویش خان بود و تار می نواخت. به همین جهت ذوق موسیقی او از اوان کودکی پرورش یافت. وی از ســن ۱۴ سالگی با ورود به هنرستان عالی موسیقی و انتخاب ساز ترومبون زیر نظر اســتاد چک «ژوزف اسالدک» مشغول تحصیل گردیــد و پس از مــدت کوتاهی به همکاری با ارکســتر رادیو به سرپرستی پرویز محمود پرداخت. او جزو شاگردان ممتازی بود که به دعوت دولت ترکیه و با بورســیه هنرستان برای ادامه تحصیل روانــه آنکارا گردید و در آنجا زیر نظر اســتاد «کاظم آکســس» از شاگردان برجســته «بلا بارتوک» آهنگساز شهیر مجارستان به همراه دوست دیرینه اش ثمین باغچه بان به فراگیری آهنگسازی پرداخــت.

از روزهای گذشته…

عصر حماسی کوبیسم و فردیت در حنجره بزرگان (IV)

عصر حماسی کوبیسم و فردیت در حنجره بزرگان (IV)

حتی در پهنه ساختاری اثر نمی توان انعکاس آگاهی جمعی واقعی یافت، زیرا گرایش های بالقوه ی آگاهی جمعی را به بالاترین درجه انسجام می رساند و آن را در قالب جهانی تخیلی بیان می کند. تمامی آگاهی و ساختارهای ذهنی یک گروه اجتماعی در دایره جامعه، پرورش می یابد، اما هیچ آگاهی جمعی نمی تواند بیرون از آگاهی فردی وجود داشته باشد.
نشست رسانه ای کنسرت «بگو کجایی» برگزار شد

نشست رسانه ای کنسرت «بگو کجایی» برگزار شد

نشست رسانه ای کنسرت «بگو کجایی» به خوانندگی محمد معتمدی و رهبری ارکستر رضا شایسته یکشنبه ۲۹ مرداد ماه در تالار امیرحسین فردی حوزه هنری برگزار شد. در ابتدای این نشست علیرضا امینی سرپرست ارکستر نیایش گفت: مجموعه آثار فاخر کلاسیک ایرانی که از عمر تولید آن بیش از نود سال می گذرد در برگیرنده ویژگی های خاصی هستند. این آثار، آثاری هستند که به صورت سینه به سینه منتقل شده اند و یکی از هنرمندانی که طی دهه های گذشته از خود کارهای بسیار ارزشمندی بر جای گذاشته استاد مجید وفادار است که قطعه های مربوط به این هنرمند تاثیر بسیاری در حوزه شنیداری موسیقی اصیل ایرانی داشته است. این هنرمند نزدیک به سیصد تصنیف دارد که خوشبختانه هم دست نویس آنها وجود دارد و هم بیش از دویست قطعه از آنها به صورت شنیداری قابل دسترسی است.
گوران: بهتر است برای موسیقی جغرافیایی قائل نشویم

گوران: بهتر است برای موسیقی جغرافیایی قائل نشویم

شاید بر حسب جغرافیای زندگی هر کسی وجود داشته باشد ولی به طور کل موسیقی یک زبان بین المللی است. راجع به بعد دوم حرف شما که گفتید من ممکن است چنین تفکری داشته باشم – خوشبختانه در ادامه این تفکر را از من بعید دانستید – که آثار آهنگسازهای ایرانی در حد آهنگسازهای غربی نیست که متاسفانه کلمه ها زنگ زدند و من مجبورم بگویم که موسیقی ایرانی و موسیقی غربی… نه، آهنگسازها!
سلطانی: موسیقی مینی مال یک نوع بازگشت به خاستگاهِ مفاهیم آغازین موسیقی را در خود دارد

سلطانی: موسیقی مینی مال یک نوع بازگشت به خاستگاهِ مفاهیم آغازین موسیقی را در خود دارد

کیج عنوان می کند که با فرق گذاشتن بین پارتسیون های causal و effect ، انهدام چهره و هستی پیانوی مقدس، موسیقی مغرب زمین را با فقر تکنولوژیک رو به رو کرده و بر پایه ی همین ذهنیت، با آهنگ سازانی چون فلدمن و براون، طرح موسیقی برای نوار مغناطیسی را به عنوان اولین گروه در آمریکا راه اندازی می کنند.
موسیقی بلوز – قسمت پنجم

موسیقی بلوز – قسمت پنجم

آهنگهای فولک یا کلاسیک صرفاً یک ملودی ساده نیستند بلکه آکوردهایی دارند که در برخی موارد همراهشان نوشته می شود. مثلاً در نمونه آهنگی که در مطلب قبل نمایش داده شدآکوردهای متنوعی استفاده شده که به سرعت (تقریباً هر دو ضرب یکبار) عوض می شود و بدین ترتیب در یک آهنگ ۲۰ میزانه حدود چهل بار آکوردها تغییر می کنند. به همین خاطر آزادی ملودیک این آهنگها کمتر و محدود به آزادی هارمونیک است.
نگاهی به «اینک از امید» (IV)

نگاهی به «اینک از امید» (IV)

در بیت بعدی باز به اصفهانک می رسیم ولی اینبار با ایست روی درجه ششم اصفهان و در نهایت فرود به ماهور. این تغییر مدها می تواند نشان دهنده تسلط بالای آهنگساز اثر بر روی موسیقی دستگاهی ایران باشد. در بیت بعدی یک تغییر مد دیگر روی می دهد که اینبار جسورانه تر از دفعات گذشته است. اینبار از روی نت شاهد ماهور با تغییر پرده ها، نوایی ساخته می شود که همخوانی خوبی با شعر دارد و باز نشاندهنده هوشمندی آهنگساز در استفاده از خصوصیات موسیقی دستگاهی ایران است.
ارکستر ملل باز با ایده های نو

ارکستر ملل باز با ایده های نو

چند روزیست که دوباره زمزمه هایی از فعالیت مجدد ارکستر خستگی ناپذیر ملل شنیده میشود؛ با رهبر این ارکستر قراری گذاشتم و در مورد اینکه، ارکستری که با چند ده میلیون ضرر مالی فعالیتش متوقف شد و با سنگ اندازی های بی نظیری مقابله کرد چگونه باز سر برآورده، صحبت کردم.
بیژن کامکار: موسیقی ما بزمی و مجلسی بوده

بیژن کامکار: موسیقی ما بزمی و مجلسی بوده

به یاد دارم دوره‌ی دبستان بود و روزی در «دیوان شمس» دائی ام، بطور اتفاقی شعر «شهیدان خدایی» به چشمم خورد. از ذوق بال درآورده‌ بودم. کلماتی را می‌دیدم و درست و غلط می‌خواندم که تا قبل از آن روز، آن صدای عاشق و پرطراوت در کام جانم چکانده‌بود:
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و ششم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و ششم)

با تمرین می‌توانی توانایی را نگهداری و بهتر و بهتر حفظ کنی؛ تمرین باعث کسب قابلیت و توانایی و شایستگی می‌شود و با گذشت زمان آن را در ذهن جا می‌دهد. مهارت و فن و صنعت کسب شده در ذهن نقش می‌بندد و بالاخره انسان به آن مهارتی می‌رسد که می‌تواند چیزی را با سرعت در حافظه خود جای بدهد و چیزی را که یک بار یاد گرفته می‌شود آن را دیگر انسان فراموش نمی‌کند، فن و مهارت کسب شده را حافظه ضبط می‌کند. هر کس می‌تواند اگر به اندازه کافی برای آن زحمت بکشد، آنرا کسب کند.
گذر از کوچه گلستان

گذر از کوچه گلستان

زندگی در عصر ارتباطات هرچند جهان بی انتهای پدران ما را به دهکده ای کوچک، آشفته و به دور از فضیلتهای اخلاقی تبدیل نموده ولی حداقل این حسن را نیز داشته است که در گوشه ای از بازار مکاره این دهکده میتوان اندک شماری را یافت که به دور از هرگونه خودباختگی و وابستگی به زرق و برق دنیا و بی توجه به اطراف و تنها برای دل خود به کاری مشغولند.