موسیقی وزیری (I)

علینقی وزیری
علینقی وزیری
مطلبی که پیش رو دارید سندی است مربوط به ۸۶ سال پیش که نظر یکی از بینندگان کنسرت وزیری را در اولین سالهای اجرای موسیقی ارکسترال در ایران نشان می دهد. این نوشته در مجله «آینده» در سال ۱۳۰۴ به قلم شخصی به نام دشتی (نام کوچک قید نشده است) نوشته شده است که خواندن آن برای شناخت اوضاع موسیقی در آن دوره خالی از لطف نیست؛ لازم به یاد آوری است که عده زیادی هم خطابه های تندی در رد موسیقی ونگاه وزیری در همان دوره نوشته اند و حتی با صفت هایی مانند «گوش خراش» از اجرای ارکستری او یاد کرده اند؛ هرچند جدا از کیفیت اثر نوشته شده توسط وزیری، نباید فراموش کرد که بیشتر نوازندگان ارکستر اولین تجربیات اجرای صحنه خود را پشت سر میگذاشته اند. (سردبیر)

بقلم آقای دشتی
موسیقی وزیری

آقای مدیر {مجله آینده}
از من در شب اول ارکستر تقاضا گردید در خصوص آقای وزیری‏ و مدرسه موسیقی او چیزی بنویسم.

من قبل از همه چیز در علینقی خان وزیری یکدسته صفات و اخلاق او را دوست میدارم: انرژی و پشت کار، عزم و همت، ثبات و استقامت، اعتماد بر نفس، شجاعت در میان تزاحم ایمان به حرفه و فن خود، دوری از آلودگیهای شهوت و قمار و الکل و تریاک، روح امیدی که همیشه‏ در وی بیدار است؛ این صفات را در وزیری دوست میدارم و در میان‏ جوانهای طهران هنوز ده نفر با این مزایا و خصائص روحی نیافته‏ام. از این حیث به افراد یک ملت زنده مترقی مانند آلمان و انگلیس بیشتر شباهت دارد. در بدو ورود به طهران وسائل استفاده از حقوق دولتی برای او فراهم شد ولی استقلال ذاتی را بر استخدام دولتی ترجیح داده و با اتکاء به و همت خود، مدرسه عالی موسیقی را ایجاد نموده و با پشت‏کار و ثبات و جدّیت خود، آنرا به عظمت کنونی رسانید.

وزیری از لحاظ موسیقی‏ در ایران منحصر بفرد و کلمه «استاد» و «عالم» به معنی حقیقی‏ خود بر او اطلاق و بطور حتم در فن خود در ایران نظیر ندارد. وزیری شخصا دارای قریحه و «تالان» است.

با هوش سرشار، ذوق و قریحه توام شده، یک نفر مجتهد موسیقی از آن گردیده است مگر یعنی یک‏ شخص دارای ملکه تصرف و تغییر. لذا قبل از مسافرت فرنک {فرنگ}، از سرآمدان فن و دارای رأی و اجتهاد در موسیقی و مسافرت پنج ساله فرنک، آنهم شبانه‏ روز یا در مدرسه درس خواندن و یا نزد خود مشق و ورزش کردن و بالنتیجه‏ در میان صدها شاگردان موسیقی، در امتحان درجه اول شدن، او را به درجهء کنونی رسانیده است که میخواهد مبدأ انقلاب موسیقی ایران شود.

علینقی خان وقتی تحقیقات فنی میکنند، شخص بصیر، عمق اطلاعات‏ وی را دانسته و ملتفت تفاوت فاحشی میشود که ما بین او و اغلب موسیقی‏ دانهائی که خوب ساز میزنند ولی فقط خوب ساز میزند اما معلومات‏ آنها سطحی و اطلاعات فنی و نظری را فاقدند موجود است؛ همان تفاوتی‏ که مابین ادیب متبحّری که علاوه بر فصاحت و بلاغت فقه اللغه زبان را نیز میداند و مابین شخصی که فقط آن زبان را خوب حرف میزند.

بدیهی است من نمیتوانم در موضوع موسیقی علینقی خان دارای عقیده‏ای باشم‏ زیرا اهل فن نیستم، همانطوری که نمیتوانم تفاوت دو تابلوی کار دو استاد را از هم تشخیص دهم. من در این موضوع می‏توانم شمه ای از احساسات خود را بنویسم.

2 دیدگاه

  • سنتور ني
    ارسال شده در دی ۳, ۱۳۹۰ در ۹:۲۳ ق.ظ

    سلام ارائه مطلب درباره کلنل و فعالیتها و منش او کار بسیار پسندیده ای است او از هر حیث میتواند الگوی ارزنده ای برای موسیقیدانان این مرز و بوم باشد.

  • ريزوندي
    ارسال شده در دی ۴, ۱۳۹۰ در ۹:۵۱ ب.ظ

    گاهی با خودم فکر می کنم که کار کسی مانند کلنل وزیری اگر بالاتر از کار فردوسی نباشد شاید کم تر هم نباشد

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

حنانه: هارمونی زوج بر اساس موسیقی ۱۲ نیم پرده طراحی شده است

اگر کسانی مدعی هستند توانایی آنالیز قطعات پدرم را دارند، می توانم میزگردی برگزار کنیم و در این مورد بحث کنیم شاید بر اساس نوشته های من روی سایت شما به نتایجی رسیده باشند و یا از زوایای دیگری مسایل را مورد بحث قرار می دهند. برای رسیدن به چیزی شبیه به هارمونی زوج حتی اگر موزیسینی دارای هوش و استعداد کافی و گوش قوی باشد و چیزی بی آفریند که شبیه آن صدا بدهد، گواه بر دانستن منطق این زبان ویژه که با زبانهای دیگر بسیار متفاوت است نیست و اینکه ادعا کند، هارمونی زوج را آنالیز کرده است. ادعاییست که باید دید و شنید.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (IV)

شکل و هیئت معماری مدرن، بیادآوردنده هیچ فرمی از گذشته و تاریخ یا خاطره ای قومی یا ملی نیست، بلکه نشان دهنده دیدگاه و تفکر «مدرن» ی است که با واقعیت گرایی در پی شناخت حقیقتِ فرم و مصالح است. جمله معروف «کمتر، بیشتر است» معرف برنامه معماری مدرن شد.

از روزهای گذشته…

موسیقی فلیپ گلس

موسیقی فلیپ گلس

فیلیپ گلس را میتوان یکی از مشهورترین آهنگسازان زنده جهان دانست. او به عنوان یکی از بنیان گذاران مینی مالیسم (Minimalism) با سبک روان و نافذ خود موفق شده است تا تقریبا در تمام جنبه ها و نمودهای موسیقی مدرن از آهنگسازی علمی گرفته تا موسیقی تبلیغاتی برای تلویزیون وارد شود.
موریس راول، اسطوره امپرسیونیست (VI)

موریس راول، اسطوره امپرسیونیست (VI)

راول در نیویورک، جرج گرشوین (George Gershwin) را ملاقات نمود و به همراه یکدیگر برای شنیدن موسیقی جاز، (موسیقی موسیقیدانان مشهور جاز از جمله دوک الینگتون)، به هارلم رفتند. زمانی که آهنگساز آمریکایی جرج گرشوین با راول ملاقات داشت ذکر کرد که همواره آرزو داشته با آهنگسازی فرانسوی کار کند.
Tears in Heaven

Tears in Heaven

اریک کلپتون (Eric Clapton) در سال ۱۹۴۵ در انگلیس متولد شده و مسئولیت بزرگ کردن او را مادر بزرگش بعهده می گیرد. او که از کودکی به موسیقی سبک Blues علاقه بسیاری داشته است، از سن ۱۵ سالگی شروع به نواختن گیتار میکند.
بوگی ووگی (II)

بوگی ووگی (II)

عبارت بوگی ووگی، بنا به نظر بسیاری از مورخین و زبان شناسان، تکرار کلمه بوگی است. بوگی در حدود سال ۱۹۱۳ به مهمانیهایی گفته میشد که در آن یک گروه نوازنده دعوت میشدند و حاضران دستمزد آنها را با همدیگر پرداخت میکردند. ووگی، تکرار بوگی با کمی تغییر است و این تکرار کلمه با تغییر دادن حرف اول آن، حالتی است که در بیشتر زبانها وجود دارد و ما نمونه های بسیاری از آن را در فارسی میشناسیم.
جواهری: در ایران شیوه نگارش موسیقی متعدد هستند

جواهری: در ایران شیوه نگارش موسیقی متعدد هستند

من فکر می کنم که خود ماها باید همت کنیم و انتظار از اونها نداشته باشیم! اون نسل کار خودشون را کردند و آثارشون را ارائه دادند. من فکر می کنم نسل ما تنبل و کم کار بوده، حداقل کار جدیدی ارئه نمی دن، بیان کارهای نسل گذشته را باز سازی و باز پروری کنن! خیلی کارهای خوب هست!
داوودیان: هیچ ادعایی در آهنگسازی ندارم!

داوودیان: هیچ ادعایی در آهنگسازی ندارم!

در روز آخر سفری که کاظم داوودیان آهنگساز و نوازنده مقیم آمریکا به ایران داشت، در رادیو ایران صدا گفتگویی ضبط شد که این مصاحبه با همراهی پیمان سلطانی، وحید رستگاری و سجاد پورقناد شکل گرفت. امروز متن این مصاحبه را میخوانیم.
تار مرد (I)

تار مرد (I)

نوشته ای که پیش رو دارید شش ماه پس از تاسیس روزنامه اطلاعات در تاریخ دوم آذر ماه سال ۱۳۰۵ منتشر شده است. این نوشته درگذشت استاد بزرگ موسیقی ایرانی، غلامحسین درویش را خبر می دهد و در کنار آن به شرحی از ناملایمات زمانه در عصری که درویش خان می زیسته اشاره دارد.*
«موسیقاب» (II)

«موسیقاب» (II)

«شب» در شعر منوچهری، مفهومی عام دارد و نشانی از فردیت و زمان و مکان شاعر در آن نیست. اما آن گاه که نیما «شب» را توصیف می‌کند، چیزی از «من»ِ نیمای آن روزگار و آن محیط با خود دارد. چنین پنداشتی حاصل برخورد بی‌واسطه و شخصی هنرمند با پیرامون‌اش است. تجربه‌های شخصی یک آهنگساز نیز در مواجهه با محیط پیرامون‌اش، به آفرینش واقعیتی موسیقایی می‌انجامد: خلق جهانی موسیقایی در برابر جهان واقع. همچون داستان‌نویسی که در برخورد با جهان واقع، جهانی داستانی خلق می‌کند. بنابراین اگر در یک نظام فرهنگی، همانند یک کارگاه صنعتی، محصولات مشابهی تولید شود، در حقیقت «شخصی‌یت»ها و «فردیت»ها از بین رفته‌‌است.
موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (IX)

موسیقی نزد ایرانیان در ۱۸۸۵ میلادی (IX)

ساختمان این ساز که همانند تار است، یک پارچه از چوب است، دارای چهار رشته سیم از جنس «زه» و دو رشته سیم از جنس مس زرد است که این دو رشته اخیر به یکی از دو سوی دسته ساز نصب شده است؛ این ساز را با یک قطعه مس کوچک که به آن «مضراب» می گویند، می نوازند؛ در ایران دیگر متداول نیست، ولی در سمرقند و بخارا نواختن آن معمول است.
وضعیت اجتماعی تنبک نوازان

وضعیت اجتماعی تنبک نوازان

در سالیان پیش هنر نواختن تنبک به شکل تکنوازی نگریسته نمیشده است. توضیح آنکه خوانندگان دو گونه بودند، یکی آوازخوانان که بر پایه ردیف موسیقی اصیل خوانندگی میکردند و دیگری تصنیف خوانها که تصنیف ها (ترکیب های ریتمیک موسیقی آوازی) را اجرا میکردند.