نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (III)

حسین دهلوی
حسین دهلوی
آهنگسازی بر اساس «به زندان» و تولد شوشتری برای ویولون و ارکستر
ابوالحسن صبا در کلاس درس ویولون خود شاگردان متعددی داشت که او در اواخر عمرش موفقیت ها و ترقیات آنها را دیده بود ولی یک شاگرد او که بیشتر علاقه اش آهنگسازی تا نوازندگی بود، همیشه مورد توجه و علاقه اش بود؛ این شخص همان شاگرد آهنگسازی حسین ناصحی بود که آنروزها به عنوان یک موزیسین جوان و مستعد شناخته شده بود؛ حسین دهلوی بسیار مورد اطمینان صبا در زمینه کاری موسیقی بود و کسی بود که هنگام تاسیس ارکستر شماره یک هنرهای زیبا، آسیستان او و همکارش در تنظیم قطعه برای این ارکستر بود.

متاسفانه عمر کوتاه صبا و مرگ زود هنگامش اجازه شنیده شدن تنظیم چندین اثر از ساخته هایش توسط شاگرد مستعد او حسین دهلوی را نداد… در سال ۱۳۳۷ یک سال پس از درگذشت صبا، دهلوی که رهبری ارکستر شماره یک را به جای صبا به دست گرفته بود و نام ارکستر را نیز به احترام او ارکستر صبا گذاشته بود، دست به ساخت قطعه ای بر اساس «به زندان» زد و برای اولین بار در کنسرتی رسمی آن را با ویولون بهترین مجری سبک نوازندگی صبا یعنی رحمت الله بدیعی به روی صحنه برد.

دهلوی به خاطر تغییر نگاه اثر و همینطور دردناک بودن نام «به زندان»، تنها در عنوان قطعه به مشخصات موسیقایی آن اشاره کرده و نام این اثر را «شوشتری برای ویولون و ارکستر» گذاشت.

پس از بارها اجرا شدن این قطعه به رهبری دهلوی و شاگردانش، دهلوی پس از انقلاب با نوازنده مستعد و جوان ویولون، ارسلان کامکار «شوشتری برای ویولون و ارکستر» را ضبط کرد.

انتشار پارتیتور «شوشتری برای ویولون و ارکستر»
در سال ۱۳۶۵ حسین دهلوی به انتشار پارتیتور «شوشتری برای ویولون و ارکستر» پرداخت که در پایان کتاب نسخه ای از نت ملودی «به زندان» ابوالحسن صبا ضمیمه شده بود. در توضیحات پارتیتور این اثر به دو نکته اشاره شده که یکی نحوه نوشتن واژه «ویولون» به این شکل به زبان فارسی است و دیگری امکان اجرای این اثر بدون استفاده از فواصل ایرانی است که در واقع مایه آن را از شوشتری به مینور تغییر میدهد.

در واقع پس از انتشار این اثر توسط دهلوی بود که ارکسترهای مختلف به اجرای این اثر پرداختند و باعث ترویج بیشتر آن شدند.

نگاهی به ضبطهای «شوشتری برای ویولون و ارکستر»
امروز تنها ضبطی که از این اثر قابل دسترس و با کیفت بالا است مربوط به همکاری دهلوی و ارسلان کامکار است؛ اجرای ارسلان کامکار با رهبری دهلوی در کاستی به نام «آثار حسین دهلوی شماره ۱» به انتشار رسید و با استقبال خوبی مواجه شد، هرچند ارسلان کامکار در مصاحبه ای (۵) عنوان کرده بود که به دلیل تمرین نداشتن و در آوردن این قطعه در استودیو، نتوانسته نهایت مهارت خود را برای اجرای این قطعه به کار گیرد.

در نمونه صوتی ارسلان کامکار این اثر به مدت تقریبی ۶:۵۵ دقیقه به اجرا در آمده که مطابق با پارتیتور منتشر شده از این اثر است و کادانس ندارد.

یک نمونه صوتی کمیاب با کیفیتی وضوح بسیار نازل نیز از این اثر با اجرای ویولون علی رهبری و رهبری حسین دهلوی وجود دارد که به دلیل ذکر شده چندان قابل بررسی نیست ولی خصوصیت مهمی که این ضبط دارد، طول زمانی بیشتر این قطعه نسبت به اجرای ارسلان کامکار است که مشخص می کند که آهنگساز بعداً قسمتهایی از اثر را حذف کرده است.

پی نوشت
۵- پورقناد، سجاد، گفتگو با ارسلان کامکار، روزنامه آرمان، ۱۲ خرداد ۱۳۹۰

3 دیدگاه

  • امین
    ارسال شده در دی ۳۰, ۱۳۹۰ در ۲:۲۰ ق.ظ

    سلام.
    تصور می کنم در خط ششم به جای نام استاد دهلوی،از زنده یاد استاد حسین ناصحی نام برده اید.

  • ارسال شده در بهمن ۱, ۱۳۹۰ در ۱۲:۵۸ ب.ظ

    دوست عزیز، بنده به استاد دیگر آقای دهلوی اشاره کردم که جناب ناصحی هستند.

  • امین
    ارسال شده در بهمن ۱, ۱۳۹۰ در ۷:۳۸ ب.ظ

    سلام.
    حق با شماست.من بی دقتی کردم.عذرخواهی می کنم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امینی: انتقال نت ها کار وقت گیری است

قرار است یعنی این مجموعه آلبوم ۸ تایی در یک جزوه پارتیتور چاپ شود و گروه‌ها از این به بعد می‌توانند یک پارت ارکستر کامل هم داشته باشند و اگر خواستن استفاده کنند.

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

در پی تظاهرات های ضد دولتی ماه های اخیر که به کشته شدن یکی از نوازندگان اِل سیستما به نام آرماندو کانیزالس (Armando Cañizales) نیز منجر شد، گوستاوو “خشونت و سرکوب” را شدیدا محکوم کرد و از رییس جمهور، نیکلاس مادورو درخواست کرد که “به صدای مردم گوش فرادهد”.

از روزهای گذشته…

روش سوزوکی (قسمت سی نهم)

روش سوزوکی (قسمت سی نهم)

من نزد خانم آندو درس‌های هفتگی ویولونم را می‌آموختم. او به من پیشنهاد کرد که برای سال آینده در امتحان آکادمی ‌موسیقی اونو ثبت نام کنم و همانطوری که خانم آندو می‌گفت من در آن آکادمی ‌می‌توانستم درس‌های دیگر مربوط به موسیقی را آموزش ببینم و بگذرانم، خودم را آماده کرده بودم که در این آکادمی‌تحصیل کنم و برای آن شروع به آموزش و یادگیری کرده بودم. در نزدیکی‌های امتحان که به توصیه خانم آندو به دانشگاه اونو می رفتم و کنسرتهای پایان تحصیلی را گوش می دادم، بطور ناگهانی ناامید و سرخورده شدم، روز بعد به دیدار خانم آندو رفتم و تمام مشاهداتم را برای او تعریف کردم.
گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

«سجاد پورقناد» اما معتقد بود که می‌توان به سادگی این دو را از هم تمییز داد و بر خصلت توصیفی آنالیز (به عنوان ممیز) تکیه می‌کرد با این مضمون که «اگر نوشته از شرح این که قطعه چند میزان دارد و هارمونی آن چگونه است و… شروع شود و به همین منوال ادامه بیابد» تجزیه و تحلیل است اما اگر «تاکیدی بر این که چرا و چگونه چنین اتفاقاتی در قطعه افتاده و مسائل جنبی آن» وجود داشته باشد نقد است. «نیوشا مزیدآبادی» با این نظر موافق نبود و معتقد بود که در این صورت آنالیز و نقد باز هم یکی می‌شوند.
عدم اعتنا به بی اعتنایی! (II)

عدم اعتنا به بی اعتنایی! (II)

آیوز آماتور نبود و در دانشگاه ییل درس خوانده بود و در سالهای واپسین قرن نوزدهم موفق شده بود سمفونی ها، آوازها، موسیقی مجلسی و نیز موسیقی مذهبی کلیسایی تصنیف کند و کنار موسیقیدانانی که در آلمان درس خوانده بودند و به روش متین و محافظه کارانه آهنگسازی می کردند در صلح و صفا به سر برد.
باغسنگانی: دیگر باید کتاب به دست در خانه ها رفت!

باغسنگانی: دیگر باید کتاب به دست در خانه ها رفت!

به نظرم تنها راه در حال حاضر همین روایت است. استاد بزرگوار دکتر زرین کوب به خوبی بر این نکته واقف بوده است. نسل غالب امروز را دیگر نمی توان با متن علمی خشک و بمباران اطلاعات حاصل از متن به این اصول رو به نابودی رهنمون شد. نسل امروز ما نسل توییتر و فیس بوک و گذری و نظری است. پس وقتی می توان با این نسل گفتگو کرد که دقیقا در همان موقعیتی قرار بگیریم که گذر این نسل به آن موقعیت به وفور می افتد. متاسفانه دیگر گذر این نسل، کتابخانه و مسجد و منبر نیست. یعنی سی سال است که این حرفها تمام شده. حالا باید ما هم برای مسلمان کردن خیلی ها قرآن در دست خانه به خانه برویم و مثل راهبان و کشیشان قرآن هدیه بدهیم و ملت را بیاوریم پای منبر و صندلی کتابخانه. نکته اینجاست که بنیاد ها، شکل و رنگ عوض کرده. این نسل، نسل اندروید و تلگرام و صد البته فست فود است و با هیچ کسی هم شوخی ندارد. چه موضوع می خواهد سیاسی باشد چه دینی و فرهنگی. از فروشگاه شما خوشش نیاید عمراً اگر دوباره رویش را ببینی! وقتی رفت، به کل رفته است. با این حال همین نسل، نیازهای عمیقی در ذات خودش دارد که در حال حاضر تنها و تنها با ادبیات داستانی و تکنیک های مختلف این گونه ادبی قابل تحریک است.
گزارش نشست پژوهشی تنبک کوکی و نی کلیددار(II)

گزارش نشست پژوهشی تنبک کوکی و نی کلیددار(II)

نشست پژوهشی نی کلید دار و تنبک کوکی در تاریخ سوم دی ماه، در کنسرواتوار تهران برگزار شد. در این برنامه دکتر حسین عمومی نوازنده نی و استاد دانشگاه ارواین آمریکا، درباره ساخت و نحوه نوازندگی این سازها به سخنرانی پرداخت. در ادامه این برنامه شاهین مهاجری محقق و نوازنده تنبک به سخنرانی درباره تاریخچه و فیزیک ساز تنبک و بعضی از سازهای کوبه ای جهان پرداخت که در این نوشته متن این سخنرانی را می خوانید.
ادیت در ویولن (VI)

ادیت در ویولن (VI)

هدف از این نوشته بررسی انگشت گذاری (ادیت دست چپ) یکی از جملات پایین رونده ی سریع در بخش دوم (Recitativo) کنسرتو ویولن شماره دو ماکس بروخ است. از آنجا که غالب ادیت های چاپی در دسترس موجود از این جمله که برای انگشت گذاری آن ارائه گردیده، دارای روشی مشابه در شکل انگشت گذاری بوده و درعمل اجرای سولیست را دارای پرش و قطع های بزرگ صدایی و نیز دشواری در امر اجرا می سازد، در این مطلب به بررسی نحوه انگشت گذاری این جمله پرداخته خواهد شد.
نگاهی کوتاه به هارمونی دوبفسکی (I)

نگاهی کوتاه به هارمونی دوبفسکی (I)

کتاب «هارمونی» نوشته‌ی چهار تن از استادان کنسرواتوار مسکو است. نام و تاریخ مختصر‌ی از فعالیت‌ نویسندگان این کتاب در پیش‌گفتار آمده. هر چهار مولف ‌دارای کرسی استادی بوده و از آن‌ها با عنوان تئوریسین‌ یاد می‌شود. کتاب در فاصله‌ی سال‌های ۱۹۳۷ (چاپ اول) تا ۱۹۸۴ نه بار تجدید چاپ شده، اما از چاپ چهارم (۱۹۵۵) به بعد تغییری نکرده و این کتاب به احتمال زیاد برای مدتی طولانی کتاب درسی رسمی در کنسرواتوار مسکو بوده است.
انتخاب گیتار ۲- انواع گیتار الکتریک

انتخاب گیتار ۲- انواع گیتار الکتریک

در ادامه مطلب قبل که به بررسی انواع گیتار آکوستیک پرداختیم، در این مطلب قصد داریم در مورد انواع گیتار الکتریک، و انتخاب آن صحبت کنیم. همانگونه که قبلا گفته شد، در گیتارهای الکتریک، یک یا چند “پیکاپ” ارتعاش سیمها را به فرکانس صوتی تبدیل میکند و صوت حاصل توسط یک آمپلی فایر تقویت می شود.
نگاهی به فعالیتهای موسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی (III)

نگاهی به فعالیتهای موسسه فرهنگی هنری آوای مهربانی (III)

در بخش نخست برنامه پس از قرائت آیاتی از کلام ا.. مجید و نطق پیش از دستور مجری، آقای سعید افزونتر، پژوهشگر مدعو به بررسی موسیقی تعزیه معاصر از زاویه مردم شناسی(اتنوموزیکولوژی) پرداخت و در لابلای سخنانش نمونه های صوتی، تصویری متعددی را پخش نمود. مدت اجرای این پژوهش۶۵ دقیقه بود.
ارسلان کامکار: نوازنده معمولی بودن را دوست ندارم

ارسلان کامکار: نوازنده معمولی بودن را دوست ندارم

اگر بخواهم یک نوازنده معمولی باشم، زیاد بر مذاق من خوشایند نیست! من دوست دارم اگر می خواهم یک ساز را بزنم و یا اینکه یک اثری را بنویسم، بسیار خوب از آب درآید. در همین کنسرت اخیرمان که من سولوی عود نسبتا مشکلی را زدم، ولی خودم زیاد از نوازندگی‌ام در آن کنسرت راضی نبودم و زمانی که از کارم راضی نباشم، رغبتی برای ادامه دادنش هم ندارم.