نگاهی به «شوشتری برای ویولون و ارکستر» (III)

حسین دهلوی
حسین دهلوی
آهنگسازی بر اساس «به زندان» و تولد شوشتری برای ویولون و ارکستر
ابوالحسن صبا در کلاس درس ویولون خود شاگردان متعددی داشت که او در اواخر عمرش موفقیت ها و ترقیات آنها را دیده بود ولی یک شاگرد او که بیشتر علاقه اش آهنگسازی تا نوازندگی بود، همیشه مورد توجه و علاقه اش بود؛ این شخص همان شاگرد آهنگسازی حسین ناصحی بود که آنروزها به عنوان یک موزیسین جوان و مستعد شناخته شده بود؛ حسین دهلوی بسیار مورد اطمینان صبا در زمینه کاری موسیقی بود و کسی بود که هنگام تاسیس ارکستر شماره یک هنرهای زیبا، آسیستان او و همکارش در تنظیم قطعه برای این ارکستر بود.

متاسفانه عمر کوتاه صبا و مرگ زود هنگامش اجازه شنیده شدن تنظیم چندین اثر از ساخته هایش توسط شاگرد مستعد او حسین دهلوی را نداد… در سال ۱۳۳۷ یک سال پس از درگذشت صبا، دهلوی که رهبری ارکستر شماره یک را به جای صبا به دست گرفته بود و نام ارکستر را نیز به احترام او ارکستر صبا گذاشته بود، دست به ساخت قطعه ای بر اساس «به زندان» زد و برای اولین بار در کنسرتی رسمی آن را با ویولون بهترین مجری سبک نوازندگی صبا یعنی رحمت الله بدیعی به روی صحنه برد.

دهلوی به خاطر تغییر نگاه اثر و همینطور دردناک بودن نام «به زندان»، تنها در عنوان قطعه به مشخصات موسیقایی آن اشاره کرده و نام این اثر را «شوشتری برای ویولون و ارکستر» گذاشت.

پس از بارها اجرا شدن این قطعه به رهبری دهلوی و شاگردانش، دهلوی پس از انقلاب با نوازنده مستعد و جوان ویولون، ارسلان کامکار «شوشتری برای ویولون و ارکستر» را ضبط کرد.

انتشار پارتیتور «شوشتری برای ویولون و ارکستر»
در سال ۱۳۶۵ حسین دهلوی به انتشار پارتیتور «شوشتری برای ویولون و ارکستر» پرداخت که در پایان کتاب نسخه ای از نت ملودی «به زندان» ابوالحسن صبا ضمیمه شده بود. در توضیحات پارتیتور این اثر به دو نکته اشاره شده که یکی نحوه نوشتن واژه «ویولون» به این شکل به زبان فارسی است و دیگری امکان اجرای این اثر بدون استفاده از فواصل ایرانی است که در واقع مایه آن را از شوشتری به مینور تغییر میدهد.

در واقع پس از انتشار این اثر توسط دهلوی بود که ارکسترهای مختلف به اجرای این اثر پرداختند و باعث ترویج بیشتر آن شدند.

نگاهی به ضبطهای «شوشتری برای ویولون و ارکستر»
امروز تنها ضبطی که از این اثر قابل دسترس و با کیفت بالا است مربوط به همکاری دهلوی و ارسلان کامکار است؛ اجرای ارسلان کامکار با رهبری دهلوی در کاستی به نام «آثار حسین دهلوی شماره ۱» به انتشار رسید و با استقبال خوبی مواجه شد، هرچند ارسلان کامکار در مصاحبه ای (۵) عنوان کرده بود که به دلیل تمرین نداشتن و در آوردن این قطعه در استودیو، نتوانسته نهایت مهارت خود را برای اجرای این قطعه به کار گیرد.

در نمونه صوتی ارسلان کامکار این اثر به مدت تقریبی ۶:۵۵ دقیقه به اجرا در آمده که مطابق با پارتیتور منتشر شده از این اثر است و کادانس ندارد.

یک نمونه صوتی کمیاب با کیفیتی وضوح بسیار نازل نیز از این اثر با اجرای ویولون علی رهبری و رهبری حسین دهلوی وجود دارد که به دلیل ذکر شده چندان قابل بررسی نیست ولی خصوصیت مهمی که این ضبط دارد، طول زمانی بیشتر این قطعه نسبت به اجرای ارسلان کامکار است که مشخص می کند که آهنگساز بعداً قسمتهایی از اثر را حذف کرده است.

پی نوشت
۵- پورقناد، سجاد، گفتگو با ارسلان کامکار، روزنامه آرمان، ۱۲ خرداد ۱۳۹۰

3 دیدگاه

  • امین
    ارسال شده در دی ۳۰, ۱۳۹۰ در ۲:۲۰ ق.ظ

    سلام.
    تصور می کنم در خط ششم به جای نام استاد دهلوی،از زنده یاد استاد حسین ناصحی نام برده اید.

  • ارسال شده در بهمن ۱, ۱۳۹۰ در ۱۲:۵۸ ب.ظ

    دوست عزیز، بنده به استاد دیگر آقای دهلوی اشاره کردم که جناب ناصحی هستند.

  • امین
    ارسال شده در بهمن ۱, ۱۳۹۰ در ۷:۳۸ ب.ظ

    سلام.
    حق با شماست.من بی دقتی کردم.عذرخواهی می کنم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «ایران زمین»

سوال این است که آیا می‌توان خلاقیت را آموزش داد؟ و جواب این که حتا اگر هم نتوان، حداقل می‌شود با برانگیختن و آزاد گذاشتن، آدم‌های صاحب خلاقیت را تشویق به استفاده از آن کرد و پروراند. آنچه هشت آهنگساز نوجوان آلبوم ایران‌زمین و مدیر هوشیار «پروژه‌ی آهنگسازان جوان»، امیرمهیار تفرشی پور، به اعتبار موسیقی‌شان به صحنه‌ی امروزین موسیقی ما می‌آورند دقیقا پاسخی است که دیدیم.

آلبوم «در محاصره» با آهنگسازی منتشر شد

یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی و آهنگسازی بهزاد عبدی در قالب آلبوم صوتی تصویری «در محاصره» به خوانندگی محمد معتمدی، توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» منتشر شد. آلبوم «در محاصره» مشتمل بر یکی از کنسرت‌های ارکستر «خنیاگران مهر» به سرپرستی بهزاد عبدی که مرداد ماه سال ۱۳۹۵ به خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت تهران روی صحنه رفت، در قالب یک اثر صوتی تصویری توسط نشر «پردیس موسیقی معاصر» وارد بازار موسیقی شد. این مجموعه همزمان با کنسرت‌های اروپایی ارکستر «خنیاگران مهر» در کشورهای فرانسه، سوئیس، کانادا و آمریکا نیز به صورت فیزیکی و دیجیتال در دسترس مخاطبان قرار گرفته است.

از روزهای گذشته…

نقدی بر مقاله پیمان سلطانی، «آهنگ شعر معاصر» (II)

نقدی بر مقاله پیمان سلطانی، «آهنگ شعر معاصر» (II)

سلطانی در ادامه می گوید: “وامداران این دو گروه (نیما و شهریار) نیز هرکدام سمت و سویی یافتند، ادامه دهندگان راه نیما مانند احمد شاملو به زبانی اعتراضی روی آوردند و پیروان شهریار مانند هوشنگ ابتهاج زبانی آهنگین پیدا کردند.” اینکه ادامه دهندگان شعر نو در ابتدا پیرو نیما بودند درست است اما اینکه بگوییم پیروان نیما فقط به شعر اعتراضی روی آوردند جای بحث دارد. در صورت پذیرش این مطلب باید سهراب را نادیده گرفت زیرا در بیان سهراب عاشق پیشگی و عشق به طبیعت و زندگی فوران می کند.
مروری بر آلبوم «ایران زمین»

مروری بر آلبوم «ایران زمین»

سوال این است که آیا می‌توان خلاقیت را آموزش داد؟ و جواب این که حتا اگر هم نتوان، حداقل می‌شود با برانگیختن و آزاد گذاشتن، آدم‌های صاحب خلاقیت را تشویق به استفاده از آن کرد و پروراند. آنچه هشت آهنگساز نوجوان آلبوم ایران‌زمین و مدیر هوشیار «پروژه‌ی آهنگسازان جوان»، امیرمهیار تفرشی پور، به اعتبار موسیقی‌شان به صحنه‌ی امروزین موسیقی ما می‌آورند دقیقا پاسخی است که دیدیم.
۸۵ سالگی اسطوره جاز (II)

۸۵ سالگی اسطوره جاز (II)

سال ۱۹۴۵، نورمبرگ محل تجمع سالیانه نازیها بود و آدولف هیتلر (Adolph Hitler) در طی آنها پیام نفرت خود را پخش میکرد و به همین خاطر شهرت بسیار بدی داشت. اما بعد از پایان جنگ، بروبک با گروه خود به نام Wolf Pack سالن اپرای نورمبرگ را بازگشایی کرد و در اول جولای ۱۹۴۵، پیام صلح و دوستی را به گوش همگان رسانید.
میتسوکو اوچیدا، هنرمندی از ژاپن (II)

میتسوکو اوچیدا، هنرمندی از ژاپن (II)

“پس از ورود به لندن، تصمیم گرفتم کلیه تاثیراتی را که در موسیقی از ژاپن و ونیز گرفته بودم، کنار بگذارم، کاری که برای یک نوازنده بسیار مشکل است. “هرچند اوچیدا از سن ۲۴ سالگی استقلال مالی داشت، در سن سی سالگی توانست از راه موسیقی یک زندگی مرفه را تامین کند.
نگاهی به روند تحول کتاب سال شیدا (III)

نگاهی به روند تحول کتاب سال شیدا (III)

سه بخش اول این مشکلات مربوط به وضعیت خاص شیدا و وضعیت کنونی موسیقی ایرانی است شرایطی که باعث می‌شود کمتر همکاری و همدلی میان اهل فن به‌وجود آید و در نتیجه کار گروهی بیشتر تک محوره و فردی شود و به صورت جمع‌هایی شکل گرفته به دور مراکز توانمند در آید. دلیل قسمت چهارم هنوز روشن نیست، پاره‌ای از آن را با همان دلیل قبلی توجیه پذیر است اما پاره‌ی دیگر ممکن است حاصل تغییر و دگرگونی در اندیشه‌ی حاکم بر کتاب سال شیدا باشد که در آینده مشخص خواهد شد.
اقدامی نیکو از شجریان (II)

اقدامی نیکو از شجریان (II)

مجید وفادار این تصنیف را در سال ۱۳۱۵ ساخته که اولین آهنگ وی محسوب میشود و با شعر رهی معیری در آواز دشتی با صدای حسین قوامی از رادیو پخش شده است. ساختن چنین تصنیفی در آن سالها نشان از نبوغ و استعداد سرشار این آهنگساز دارد. به طوری که میتوان مجید وفادار را به همراه روح الله خالقی، مرتضی محجوبی و علی تجویدی بنیانگذار تصنیف سازی نوین ایرانی نامید.
سلطانی: لاخنمان تلاش میکند، مواد صوتی را از قید مفهوم رها کند

سلطانی: لاخنمان تلاش میکند، مواد صوتی را از قید مفهوم رها کند

هلموت لاخنمان، مواد را وسایل می نامد. معتقد است که مواد موسیقایی، همان مجموعه ای است که از قبل شکل گرفته و از کیفیت ها و ساختار های صوتی، زمانی و تمامی منابع صوتی ساخته شده و از سوی جامعه مورد پذیرش قرار گرفته است. لاخنمان در بعضی مواقع این مواد و وسایل را «دم و دستگاهِ زیبایی شناسی» می نامد.
بنیادهای موسیقی (I)

بنیادهای موسیقی (I)

آنچه را که در دنیای قابل لمس و درک، نوا و آوا می نامیم به شکلی قابل فهم می تواند ریشه هایی کاملا طبیعی داشته باشد. برای درک بهتر می شود، آنرا به دو گروه مبدا تعریف و ترسیم کرد. این گروه ها در جهان هستی ساختارهای اصلی را شامل می شوند و در تمام موجودات وجود دارند. این دو پدیده یکی تولید است و دیگری دریافت (مصرف). شاید اگر زیر ساخته های آنرا کاملا بررسی کنیم، متوجه می شویم در بخش وسیعی از هستی این دو پدیده، حتی برای معیارهای دیگر نیز کاربرد دارند.
تحقیر ده هزار تومانی (II)

تحقیر ده هزار تومانی (II)

طنز تلخ قضیه آنجا بود که در مدت آنتراکت اعلام شده -به رسم صفهای شیر کوپنی و قبایل بدوی- هیچ کس جرات نداشت از روی صندلی خودش بلند شود تا مبادا همان جایی هم که به خیال خودش با زرنگی(!) به دست آورده بود از دست بدهد. ای کاش اگر منفعت مادی تا این حد برای برگزارکنندگان کنسرت اهمیت داشت، این تمایل را به شیوه‌ای کم‌توهین‌آمیزتری بصورت غیرآشکار بروز می دادند (مثلا می‌توانستند قیمت بلیت‌ها را دو هزار تومان بیشتر کنند).
اپرای مولوی توسط انتشارات ناکسوس منتشر شد

اپرای مولوی توسط انتشارات ناکسوس منتشر شد

اپرای مولوی توسط انتشارات ناکسوس به انتشار رسید؛ این اپرا که در دو حلقه سی دی صوتی به انتشار رسیده است، اولین اپرای ایرانی است که توسط یک انتشارات معتبر بین المللی به انتشار می رسد. اپرای مولوی توسط بهزاد عبدی آهنگسازی شده و لیبرتوی آن نوشته بهروز غریب پور است.