کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (III)

در این روش آهنگساز برای ساختن قطعه از بعضی عبارت‌های ایجاد شده (نه همه آن شکل‌ها) استفاده می‌کند. به بیان دیگر ممکن است این روش تدارک دیدن شکل‌های متفاوت «سری» به صورت هرج و مرج یا آشوبی به نظر برسد اما فرآیند آماده‌سازی پیش- آهنگسازانه‌ای که در سریالیسم اتفاق می‌افتد (تدارک تن های سری‌) عمیقا ریشه در نظم دارد.

یک مثال ساده می‌تواند نشان دهد که چگونه نظم جبری به طور سیستماتیک در پشت این سیستم مخفی است و آنرا پشتیبانی می‌کند:
فرض کنید چهار تن اول یک سری لا، فا دیز، دو و سی باشند. در اینجا آهنگساز از طریق ۴ فرآیند آماده سازی می‌تواند به سری‌های جدید دست یابد.

نخست: فرآیند معکوس کردن (روند قهقرایی) که به سادگی سری را به سی، دو، فا دیز، لا تغییر می‌دهد.

دوم: فرآیند وارونه‌سازی فواصل که باعث معکوس شدن مقدار فواصل سری می‌شود. در این مثال اگر فاصله اول سری دو نیم پرده به سمت پایین است در جریان وارونه‌سازی فاصله اول به دو نیم پرده به سمت بالا تبدیل می‌شود در نتیجه سری به شکل لا، سل، دو دیز، دو در می‌آید.

سوم: فرآیند واژگونی قهقرایی که ترکیب دو روند پیشین است به اینصورت که نتیجه اش سری دو، دودیز، لا، سل است.

چهارم: در آخر با انتقال این سری به اندازه ۴ نیم پرده به سمت بالا می، فا، سی، دو دیز بدست می‌آید.

به طوری که Perle در مثال‌هایش نشان می‌دهد، می‌توان با استفاده از اعداد و ریاضیات سری ها را بوجود آورد. اینکار امکان کنترل دقیق، علمی و غیر انسانی بر فرآیند آهنگسازی را در اختیار آهنگساز قرار می‌دهد (Perle 3).

در یک مثال ساده اگر تمامی دوازده تن موجود در گام دیاتونیک را بخواهیم به اعداد تبدیل کنیم یکی از ساده‌ترین راهها می‌تواند استفاده از تبدیل عددی به نمودار احساسی فواصل باشد به گونه‌ای که فاصله یک اکتاو به ۱۲ قسمت مساوی تقسیم شود و به هر یک از تن‌ها عددی بین۰ تا ۱۲ نسبت داده شود، به این ترتیب مقدار عددی هر نیم پرده ۱ واحد و هر پرده ۲ واحد خواهد بود.

آنگاه کافی است فرآیندهای موسیقایی از جمله فرود، صعود و. . . را به زبان ریاضی ترجمه کنیم تا بتوانیم به سادگی و بدون دخالت مستقیم انسانی سری‌های جدید تهیه کنیم. در مثال قبل اگراز نت دو تا دو اکتاو بعد را شماره‌گذاری کنیم سری اولیه با شماره‌های ۹، ۶، ۰ و ۱- (سی در اکتاو پایین‌تر) خواهد بود حال برای مثال اگر نیاز به انتقال این سری به اندازه دو پرده باشد کافی است تمامی اعداد با عدد ۴ جمع شوند و باقی مانده‌ی آنها بر ۱۲ بدست آید (اگر جواب در محدوده یک اکتاو مورد نظر باشد) یا فرآیند معکوس سازی می‌تواند با تفریق کلیه اعداد یک سری از متمم ۱۲ صورت گیرد و به همین صورت فرآیندهای پیچیده‌تر در جریان آهنگسازی نیز می‌توانند شبیه‌سازی عددی شوند.

سریالیسم شوئنبرگ باعث کنترل آهنگساز بر روی محتوای فواصل گام شد اما ایده‌های سریال در محدوده دیگری غیر از قلمرو فواصل نیز می‌توانند به کار گرفته شوند. چنان که دو تن از شاگردان شوئنبرگ، آلبان برگ و آنتون وبرن، این ایده را برای سریالی کردن عناصر ریتمیک در بعضی از قطعاتشان به کار گرفتند.

سریال‌سازی ریتمیک آنها بسیار شبیه سریالیسم شوئنبرگ برای سازماندهی فواصل موسیقایی بود با این تفاوت که این بار در هر سری فاصله‌های زمانی یا کشش ها به جای ارتفاع قرار گرفته‌اند. آنها به همان ترتیب قبل سری‌ها را با فرآیندهایی مانند سیر قهقرایی، واژگونی و… و بعدها به وسیله تغییر مداوم و یکنواخت در اندازه هر یک از کشش های درون سری دستکاری می‌کردند (‌Griffiths 167).

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اختلالات صدای خوانندگان (VII)

انسان برای اینکه بتواند حرف بزند، یاد گرفته است، با تداوم مرحله ی بازدم، صداسازی کند. صحبت کردن و آواز خواندن مستلزم تداوم جریان هوا به طریقی است که تارهای صوتی را به ارتعاش درآورد. گوینده ها یا خواننده ها، هنگام تمرین روی صدایشان، غالبأ به طور آگاهانه، روی کنترل سازوکار تنفس، تمرکز می کنند. ولی این کنترل آگاهانه نباید با نیازهای فیزیولوژیکی شخص به هوا در تضاد باشد.

مروری بر آلبوم «افرا»

«افرا» را اگر با فرهنگ غالبِ نوازندگیِ زمانه‌ی انتشارش بسنجیم باید با شنیدن همان چند مضراب اول در سه‌گاه، در آن کوکِ پایینِ این سازِ فروتن، روی چشم بگذاریم. در این روزگارِ فقیر و حقیرِ گیر کرده روی فواصلِ کوچک، یافتنِ نوازنده‌ای که ادبیات تحریر و آرایه بر سرانگشتانِ چالاک‌اش جاری باشد دشوار است.

از روزهای گذشته…

هلن گریمود (II)

هلن گریمود (II)

هلن سونات شوپن و راخمانیوف را ضبط کرد، همچنین Barcarolle و Berceuse شوپن و کنسرتوی شماره.۳ بارتوک (B. Bartók) به همراه بولز (Boulez) و ارکستر سمفونیک لندن ضبط شد (این ضبط های هلن گریمود، در سال ۲۰۰۵ دارنده جایزه منتقدین ریکورد آلمان، جایزه آکادمی ریکورد و جایزه توکیو شدند و جایزه کلاسیک میدم در سال ۲۰۰۶). هر دوی این آثار در سال ۲۰۰۵ به بازار عرضه شدند.
بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور (III)

بررسی تطبیقی سه نغمه‌نگاری مختلف ردیف میرزا عبدالله برای سنتور (III)

این موضوع تا زمانی که نغمه‌نگاری نواخته‌های یک ساز کششی در میان باشد ایجاد اشکال نمی‌کند اما به مجرد آنکه با سازهای مضرابی ایرانی سروکار پیدا می‌کنیم دشواری‌هایی برای ثبت کشش‌های بلند بروز می‌کند؛ در نواختن این سازها کشش‌های بلند از توالی ضربات سریع و پیاپی پدید می‌آید و این یعنی این که علاوه بر نامعلوم بودن کشش تعداد ضربات تشکیل دهنده‌ی یک «ریز» هم می‌تواند گوناگون باشد. کمیتی که آن را فشردگی یا پُری یک ریز می‌نامیم.
اینک، شناخت دستگاه‌ها (IV)

اینک، شناخت دستگاه‌ها (IV)

تا اینجا نمونه‌ی ایرانی و غیر ایرانی هر دو یک نیازمندی اولیه دارند؛ آشنایی با پایه‌های نظریه‌ی موسیقی، اما یک تفاوت عمده کار مولف ما را سخت‌تر کرده است؛ میزان سواد موسیقایی عمومی. وقتی موضوع کارمان موسیقی کلاسیک غربی است از جغرافیایی صحبت می‌کنیم که به احتمال زیاد مردم در مدرسه اندکی موسیقی می‌آموزند و این یعنی دست‌کم با نت خوانی و بعضی اصول اولیه‌ی دیگر آشنا هستند.
چه نوع موسیقی میل دارید؟ (III)

چه نوع موسیقی میل دارید؟ (III)

موسیقی رپ یا هیپ هاپ: موسیقی هیپ هاپ می تواند تأثیرهای متفاوت فراوانی بر نوجوانان بر جای بگذارد. از یک سو این نوع موسیقی احساس های منفی را ترویج داده و از سوی دیگر آن قدر پر انرژی است که شنونده دوست دارد بایستد و با آن برقصد. نتایج پژوهشی درباره چگونگی تأثیرگذاری نماآهنگ های رپ بر سلامت احساسی و جسمی نشان می دهد که نوجوانانی که زمان زیادی را به تماشای مسائل جنسی و خشونت بار به تصویر کشیده شده در نماآهنگ های رپ می گذرانند (مخصوصا گنگستر رپ)، بیشتر در معرض بروز این رفتارها در زندگی واقعی و به ویژه در برابر زنان هستند.
سرگذشت پیانو در ایران (II)

سرگذشت پیانو در ایران (II)

از اولین نوازندگانی که با استفاده از امکانات کامل پیانو اقدام به نواختن موسیقی ایرانی کرد می توان به مرتضی محجوبی اشاره کرد (هر چند او از تکنیکهای نوازندگی پیانو کلاسیک چندان بهره ای نمی برد) وی از آهنگسازان و نوازندگان اصلی رادیو و برنامه گلها بود و با بزرگانی چون بنان و قوامی همکاری می کرد.
نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (I)

نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (I)

جشنواره موسیقی فجر مانند بسیاری دیگر از رویدادهای فرهنگی کشورمان در گذر زمان رویکردی بومی گرا داشته است. “تقویت فرهنگ ملی” و “حفظ فرهنگ خودی در برابر فرهنگ بیگانه”، رویکرد مشترک اکثر جشنواره های فرهنگی-هنری این سالها بوده است. در میان این تقابلهای فرهنگی و بعضا سیاسی، وضعیت موسیقی وضعیتی مبهم تر از سایر هنرهاست؛ چه از نظر نوع و میزان حمایت دولت و چه از نظر مشخص نبودن مرز موسیقی ملی، قومی و مردمی. اصطلاح هایی مانند موسیقی فاخر، موسیقی والا و موسیقی عرفانی هم هنوز معنای مشخص و دقیقی پیدا نکرده اند؛ نه در کلام آنها که از این عبارات برای ممیزی و ارزش گذاری موسیقی استفاده می کنند و نه در سیاستهای کلان جشنواره ای.
سان را و فلسفه کیهانی (IX)

سان را و فلسفه کیهانی (IX)

آرکسترا در اواسط دهه هفتاد، بعد از ظهر روزهای شنبه در پارک جرمن تاون در نزدیکی خانه فیلادلفیایشان به اجرای کنسرت های رایگان می پرداخت. گاهی در اجراهای اواسط دهه ۷۰ آرکسترا در کلوپ های شبانه فیلادلفیا، کسی پشت محل اجرا می ایستاد و دسته دسته ال پی های بدون مارک در جعبه های سفید را از ضبط اجراهای زنده گروه می فروخت (که یکی از آن ها ضبط اجرای هالوین بود که برای فروش آن مرد فروشنده لباس یک آدم فضایی طلایی رنگ را پوشیده بود و ال پی هم تنظیم کاوری بود از “Somewhere Over the Rainbow”.)
آفاق” را گردیده ام …

آفاق” را گردیده ام …

گزارشی از برگزاری گرامیداشت استاد حسن ناهید، بزرگداشت یاد و خاطره زنده یاد سیاوش زندگانی و کنسرت گروه “آفاق” :
مراسم دومین جشنواره ی وب‌سایت و وبلاگ‌های موسیقی ایران

مراسم دومین جشنواره ی وب‌سایت و وبلاگ‌های موسیقی ایران

امروز ساعت ۱۶:۳۰ در خانه هنرمندان، مراسم اختتامیه دومین جشنواره ی وب‌سایت و وبلاگ‌های موسیقی ایران برگزار شد. این برنامه ابتدا با خیر مقدم گویی سخنران برنامه علیرضا پورامید آغاز و شد و در ابتدا دبیر جشنواره، سجاد پورقناد گزارشی از عملکرد جشنواره را ارائه داد. پس از سخنرانی دبیر جشنواره، حمیدرضا اردلان پشت تریبون قرار گرفت و به ایراد سخنرانی درباره فلسفه و دنیای مجازی پرداخت.
همگون و ناهمگون (V)

همگون و ناهمگون (V)

حداقل سی‌ سال دیر رفته بودیم سی سال پیش، این سؤالات، پاسخ قابل‌توجهی داشته‌اند و به مرور زمان از یاد رفته‌اند. حالا کارها سخت‌تر شده است. صدای آقای افضلی مرا از حال خود بیرون آورد؛ عجب نقش‌خوانی است. صدای گرم و خوبی هم داشت. وسایل ضبط و تکثیر را از ساک درآوردم و صدایش را ضبط کردم: