ضیائی: در اروپا سازگران با اصول آکوستیک آشنا هستند

رضا ضیائی
رضا ضیائی
رضا ضیایی احتمالا تنها ایرانی مستر لوتیر دنیاست. او سازسازی را از سال ۱۳۷۰ در ایران آغاز کرده و پس از گذراندن دوره هایی در پایتخت سازسازی دنیا یعنی شهر کرمونای ایتالیا و سایر کشورهای اروپایی؛ از سال ۲۰۰۷ دارای عنوان مستر لوتیر شده است. ضیایی در سفرهایی که به تهران دارد، به آموزش، تحقیق و ساخت سازهای گروه خانواده ویولون و همینطور تحقیق در زمینه تکامل سازهای ایرانی می پردازد. رضا ضیایی دارای مطالب فراوانی در زمینه سازسازی، فیزیک آکوستیک مربوط به سازها، مطالبی مربوط به استیل نوازندگی، چوب شناسی، تاریخ سازسازی ایتالیا و … است که بیشتر آنها در مجله های الکترونیکی به انتشار رسیده است. ضیایی هم اکنون مشغول به آموزش تخصصی سازهای خانواده ویولون در تهران می باشد. با او به گفتگو مینشینیم در باره وضعیت سازسازی در ایران و اروپا

آموزش سازسازی در مدارس غربی به چه اشکالی تدریس میشود و آیا مدرک دانشگاهی برای این رشته وجود دارد؟
آموزش ساخت سازهای موسیقایی با توجه به نوع ساز متفاوت می باشد، اما در تمام موارد به صورت کاملا اصولی مراحل آموزشی و پرورشی طی شده و با شیوه گام به گام قوانین علمی و عملی لازم را برای علاقه مندان این رشته در نظر گرفته اند که دارای پشتوانه تاریخی و فرهنگی است. با توجه به وجود مدارس متعدد ساز سازی در سایر کشورها که به صورت دولتی، نیمه دولتی و خصوصی مشغول به فعالیت می باشند و همچنین تنوع زمان بندی آموزشی در این رشته، طبقه بندی کیفیت آموزشی در مراکز مختلف دنیا امری اجتناب ناپذیر است که نهایتا به نوع و کیفیت مدرک ارائه شده از آن مجموعه بستگی دارد اما عموما مدارکی که از مراکز معتبر دریافت می شود و سوابق علمی و تاریخی مطرحی نیز دارند، برای ادامه تحصیل در این رشته مشکلی نخواهند داشت.

ترم هایی که سازندگان ساز در غرب، ملزم به گذراندن آن هستند چیست و آیا نواختن همان ساز جزو الزامات است؟
در این باره نیز با توجه به موارد قید شده در اساسنامه مراکز و همچنین در بخش مقاطع آموزشی، تفاوتهایی را مشاهده می کنیم اما به طور مشخص و دقیق، این مدارس و مراکز آموزشی، مبانی و اصول لازم و ضروری این علم را در دستور کار لحاظ کرده و دانشجو را ملزم به آموختن و موفقیت در این دروس علمی و عملی می دانند. دروس پایه ای همچون هنر و تاریخ هنر – تئوری موسیقی، زبان، علوم پایه، طراحی فنی و صنعتی، اصول شناخت مواد، ریاضیات، فیزیک، هندسه، آزمایشگاه شیمی و… و در بخش آموزشهای عملی، آموزش استفاده از ابزار، آموزش استفاده از ابزار های نجاری، روش ساخت ابزارهای اولیه، ساخت سازه های ساده، خلاقیت عملی، تکنیک های استفاده از رنگ، تنظیم ساختار، تنظیم صدا، روشهای تعمیر و… از جمله مواردی است که غالبا ثابت می باشد.

در مورد نوازندگی نیز واحد هایی را باید با موفقیت به پایان رسانید، واحد هایی همچون تئوری موسیقی، تاریخ موسیقی، کلاس ساز، نوازندگی گروهی و… که با توجه به قوانین آن مدرسه می تواند در سطوح مختلفی از کیفیت ارائه شود.

مدارک مختلفی که بعد از گذشتن مراحل مختلف آموزش سازسازی به کارآموز داده می شود به ترتیب چیست؟
آنچه تا به حال خود تجربه نموده و با آن مواجه بوده ام، زمانبندی دوره های ساخت ساز درمراکز دولتی و نیمه دولتی از ۱ سال تا ۵ سال بوده است که شخص متقاضی به صورت پیوسطه مشغول به کسب علم می شود. این دوره ها به صورت آموزشهای اولیه و ضروری در مسیر کسب دانش و مهارت تا دوره های آموزشی پیشرفته در اختیار هنرجویان قرار می گیرد و نهایتا درجات مختلفی از قبیل Assistant، violin maker، violin repairer & restorer، master violinmaker، luthier، master luthier را شامل می شود که در برخی از مراکز هنرجو را در پایان کار با توجه به دوره زمانی معین و طی شده violin maker و master violin maker در نظر می گیرند اما در جامعه متخصصین ویلن، مدارس و مراکز سازسازی، مبانی بنیادین ورود به دنیای علم و هنر ویلن را فراهم می سازند که می تواند به صورت عمومی شخص را تا مرحله assistant & violin maker هدایت نماید.

5 دیدگاه

  • ارسال شده در اسفند ۲۰, ۱۳۹۰ در ۸:۲۱ ق.ظ

    درود بر رضا جان عزیز ….

  • ماهانا
    ارسال شده در اسفند ۲۲, ۱۳۹۰ در ۴:۳۷ ب.ظ

    سلام
    من نمی دونم این قضیه چیه که سازندگان ایرانی (به غیر از استاد قنبری مهر) به جای اینکه به طور متناسب به صدای ساز و ظاهر ساز رسیدگی کنند، انقدر به رنگ و ظاهرسازی اهمیت می دهند!
    سازندگان ساز ویولن در ایران به کپی کردن از سازها، تقلید و نمونه سازی از ویولن های مشهور مانند آثار آماتی و استرادیواری روی آوردند. اما این در حالیه که کیفیت صدای سازهایشان در حد یک ساز کارگاهی و معمولی چینی هم نیست!
    من امیدوارم به جای اینکه سازندگان ساز کار دستی درست کنند، به اهداف واقعی و خواسته ی نوازندگان هم اهمیت بدهند.

  • morteza prvaneh
    ارسال شده در اسفند ۲۳, ۱۳۹۰ در ۵:۲۴ ب.ظ

    kash be jaye in maghalat biiyan ye kare osoli konan .kelasaye amoozeshii va dorehaye takhasoosii saz sazi ra bendazan ta sathe keyfi sazandeghan irani bala bere .khaste shodim az in sazaye darepit baba .ah

  • پارسا
    ارسال شده در فروردین ۱۸, ۱۳۹۱ در ۱۰:۵۵ ق.ظ

    امروز که بر خلاف گذشته در این سرزمین صحبت از القاب علمی جدید و به کار گرفته ناشده توسط سایر سازگران چون مسترلوتیر از جانب شما هستیم؛ لطف کنید نام آموزگارانی که از آنها در ایران و یا خارج از اینجا آموخته اید به همراه مراکز آموزشی و مدارس مورد تحصیل تان را که در طی مصاحبه به آنها اشاره نموده اید؛ ذکر بفرمایید.

  • رامین رنجبر
    ارسال شده در مرداد ۱۱, ۱۳۹۱ در ۳:۵۰ ب.ظ

    درود و صد درود انشاالله پاینده باشی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شیدایی تار (II)

وی در جریان انقلاب اسلامی از سمتهای خود استعفا کرد و به مردم انقلابی پیوســت و ســاخته ها و نواخته های او با صدای محمدرضا شــجریان و شــهرام ناظری در نوک پیکان انقلاب قرار گرفت و امروزه به عنوان یک خاطره ملی در اذهان مردم باقی است. لطفی در مورد ساخته معروف خود، سپیده (ایران ای ســرای امید)، می گوید: «وقتی در دستگاه ماهور شروع به کار کردم طبق روال آواز از منطقه بم شــروع شد ولی هر کاری که می‌کردیم، می دیدیم جور درنمی آید. پس از مدتی قرار شد آقای شجریان از اوج بخواند و خیلی خوب درآمد. در آن روزگار جامعه ایرانی یکپارچه شور و هیجان بود، ما هم که از جامعه دور نبودیم و با مردم همصدا بودیم.

تکنیک های هارمونی در موسیقی های امپرسیونیسم و رومانتیسم (II)

من این نوع دیدگاه گسترش هارمونی را در هفت متد اصلی دسته بندی و خلاصه می کنم که در جای خود در باره ی هر کدام صحبت می کنم. این متد ها عبارتند از:

از روزهای گذشته…

مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VIII)

مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (VIII)

مقایسه‌ی روش‌ها بر حسب سبک نوازندگی نشان می‌دهد که سبک عودنوازی، مبین روش‌هایی است که نوازندگان پس از گذراندن آموزش‌های اصلی در پیش می‌گیرند. ممکن است چنین به نظر برسد که در روش تارگان، پس از آموزش اصلی، هدف، رسیدن به ویرتوئوزیته است. اگرچه تارگان نوازنده‌ی بسیار خوبی ا‌ست، به سبب تحصیل موسیقی غربی، سبک او فاقد سنت‌گرایی‌ ا‌ست که این امر بسیار طبیعی ا‌ست. بازتاب ذوق و قریحه‌ی تارگان در شیوه‌اش مشخص است، اما به نظر می‌رسد که روح مقام‌ها کاستی‌هایی‌ دارند و روش خاص تارگان، برای نوازندگان سنتی عود، مناسب نیست. اما این روش برای اجراهای تکنوازی بسیار مناسب است. تارگان در اجراهای گروهی شرکت نمی‌کرد و از مقام‌های سنتی مانند صبا و هُزام نیز بهره نمی‌برد (Yildiz,2005:42).
بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (IV)

بررسی کتاب های آموزش سازدهنی در ایران (IV)

کتاب فوق اولین کتاب از مجموعه سه جلدی با عنوان “دوره جامع آموزش سازدهنی” می باشد که به وسیله انتشارات سرود در سال ۱۳۸۰ منتشر شده است. مولف کتاب آقای منصور پاک نژاد (متولد ۱۳۴۱ ) است که از نوازندگان و مدرسان باسابقه سازدهنی هستند .
گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

به عنوان مثال بخش‌هایی از یک نوشته که نویسنده‌ای به نام «پیام» با عنوان «سشواری بر زلف پریشان موسیقی» در وبلاگ «حلاج‌وشان» منتشر کرده خوانده شد:
گزارش جلسه هشتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

گزارش جلسه هشتم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (I)

چهارشنبه ۱۶ اسفندماه ۱۳۹۱ هشتمین جلسه از کارگاه آشنایی با نقد موسیقی و آخرین جلسه از دور نخست با تمرکز بر موضوع «نقد موسیقی در ایران» در خانه‌ی موسیقی برگزار شد.
در نقد کتاب «مقدمه‌ای بر آنالیز موسیقی آتنال» (II)

در نقد کتاب «مقدمه‌ای بر آنالیز موسیقی آتنال» (II)

این همان نکته‌ای است که وضعیت را برای ما متفاوت می‌سازد و ساختار آن کتاب‌ها را که براساس اهدافشان تنظیم شده کم‌تر برای کاربرد در دانشگاه‌های ایران توجیه‌پذیر باقی می‌گذارد. اما هدف کتاب فارسی چنان که خود مولف می‌گوید: «بالا بردن سطح اطلاع و آگاهی در آنالیز موسیقی آتنال است و نه ترویج سبک خاصی در آهنگسازی. همچنین هیچ تلاشی برای علاقه‌مند کردن مخاطب به موسیقی مورد بررسی یا تشویق او به لذت بردن از آن صورت نگرفته است.» (ص ذ)
مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (II)

مینی مالیسم، فیلیپ گلاس و کامه راتا (II)

موسیقی مینی مالیستی بر مبنای مفهوم فرو کاستن و به کارگیری حداقل مضامینی که یک آهنگ ساز در یک اثر مورد استفاده قرار می دهد، استوار می شود. در ساخته های مینی مالیستی دهه ی ۱۹۶۰ ، تقریباً تمامی عناصر موسیقایی (هارمونی، ریتم، دینامیک، انتخاب سازها) غالباً در طول اثر ثابت می مانند یا بسیار آزاد دچار تغییرات می شوند. در حالی که در موسیقی کلاسیک غربی، در بیشتر ژانرها، به خصوص آثار پیش اکسپرسیونیستی، تکرار در متن یک فرم دراماتیک انجام می شود.
جوزپه وردی، اپراساز محبوب (IV)

جوزپه وردی، اپراساز محبوب (IV)

در سالهای بعدی وردی بعضی از آثار اولیه خود را بازنویسی کرد، به ویژه نسخه جدید دون کارلوس، جبر سرنوشت و سیمون بوکانگرا. اتلو، بر اساس نمایشنامه ویلیام شکسپیر با اشعاری از مفیستوفله (Mefistofele) و آرجیو بویتو (Arrigo Boito) که اولین اجرای آن در میلان در سال ۱۸۸۷ بود، ساخته شد. این موسیقی ادامه دار است و امکان تقسیم آن برای اجرا در یک کنسرت نیست. اگرچه این یک شاهکار ارکستری است اما بعضی ها وجود ملودی در این اثر را، آنطور که در دیگر آثار اولیه وردی وجود داشته کم می دانند.
دو نمود از یک تفکر (V)

دو نمود از یک تفکر (V)

تقارن، یکی از بنیادی ترین و طبیعی ترین شیوه های دست یابی به نظم و انسجام در یک اثر هنری است، ضمن این که در معماری و ساخت و ساز، تقارن موجب ایستایی و پایداری بیشتر بنا می گردد. در معماری ایرانی، تقارن نیز به مانند پیمون یا مدول، تنها در حد حفظ ساختار سازه ای ایفای نقش نمی کند و نتایجی فراتر از آن را با خود در بر دارد.
مگر کار سختی است؟ (درسی از عدم موفقیت در موسیقی پاپ)

مگر کار سختی است؟ (درسی از عدم موفقیت در موسیقی پاپ)

نوشتن یک ترانه آسان است. مگر نه؟ ظاهرا هرکسی که بتواند درست بخواند، چند آکورد بر روی گیتار نواخته یا یک ملودی را با پیانو اجرا کند، تمام دانش مورد نیاز برای نوشتن یک ترانه سه دقیقه ای پاپ کلاسیک را خواهد داشت. اما ماجراهایی که در دنیای ترانه سرایی وجود دارند به ما میاموزند که این قالب هنری ظاهرا عامه پسند، در حقیقت به استعداد و مهارت بسیار بیشتری از آنچه اکثر ما در اختیار داریم، نیاز دارد.
چارلز مونش، رهبر و ویولونیست فرانسوی

چارلز مونش، رهبر و ویولونیست فرانسوی

مونچ فرزند پنجم یک خانواده ی شش نفره از استراسبورگ فرانسه بود. اگرچه اولین آرزوی او این بود که مهندس لوکوموتیو شود، اما او ویولن را در هنرستان استراسبورگ آغاز کرد. پدر او، ارنست، استاد ارگ درهنرستان بود و در کلیسای جامع می نواخت. ارنست همچنین به چارلز تدریس می کرد و ارکستری را رهبری می کرد با پسرش که ویلن دوم آن بود.