ضیائی: در اروپا سازگران با اصول آکوستیک آشنا هستند

رضا ضیائی
رضا ضیائی
رضا ضیایی احتمالا تنها ایرانی مستر لوتیر دنیاست. او سازسازی را از سال ۱۳۷۰ در ایران آغاز کرده و پس از گذراندن دوره هایی در پایتخت سازسازی دنیا یعنی شهر کرمونای ایتالیا و سایر کشورهای اروپایی؛ از سال ۲۰۰۷ دارای عنوان مستر لوتیر شده است. ضیایی در سفرهایی که به تهران دارد، به آموزش، تحقیق و ساخت سازهای گروه خانواده ویولون و همینطور تحقیق در زمینه تکامل سازهای ایرانی می پردازد. رضا ضیایی دارای مطالب فراوانی در زمینه سازسازی، فیزیک آکوستیک مربوط به سازها، مطالبی مربوط به استیل نوازندگی، چوب شناسی، تاریخ سازسازی ایتالیا و … است که بیشتر آنها در مجله های الکترونیکی به انتشار رسیده است. ضیایی هم اکنون مشغول به آموزش تخصصی سازهای خانواده ویولون در تهران می باشد. با او به گفتگو مینشینیم در باره وضعیت سازسازی در ایران و اروپا

آموزش سازسازی در مدارس غربی به چه اشکالی تدریس میشود و آیا مدرک دانشگاهی برای این رشته وجود دارد؟
آموزش ساخت سازهای موسیقایی با توجه به نوع ساز متفاوت می باشد، اما در تمام موارد به صورت کاملا اصولی مراحل آموزشی و پرورشی طی شده و با شیوه گام به گام قوانین علمی و عملی لازم را برای علاقه مندان این رشته در نظر گرفته اند که دارای پشتوانه تاریخی و فرهنگی است. با توجه به وجود مدارس متعدد ساز سازی در سایر کشورها که به صورت دولتی، نیمه دولتی و خصوصی مشغول به فعالیت می باشند و همچنین تنوع زمان بندی آموزشی در این رشته، طبقه بندی کیفیت آموزشی در مراکز مختلف دنیا امری اجتناب ناپذیر است که نهایتا به نوع و کیفیت مدرک ارائه شده از آن مجموعه بستگی دارد اما عموما مدارکی که از مراکز معتبر دریافت می شود و سوابق علمی و تاریخی مطرحی نیز دارند، برای ادامه تحصیل در این رشته مشکلی نخواهند داشت.

ترم هایی که سازندگان ساز در غرب، ملزم به گذراندن آن هستند چیست و آیا نواختن همان ساز جزو الزامات است؟
در این باره نیز با توجه به موارد قید شده در اساسنامه مراکز و همچنین در بخش مقاطع آموزشی، تفاوتهایی را مشاهده می کنیم اما به طور مشخص و دقیق، این مدارس و مراکز آموزشی، مبانی و اصول لازم و ضروری این علم را در دستور کار لحاظ کرده و دانشجو را ملزم به آموختن و موفقیت در این دروس علمی و عملی می دانند. دروس پایه ای همچون هنر و تاریخ هنر – تئوری موسیقی، زبان، علوم پایه، طراحی فنی و صنعتی، اصول شناخت مواد، ریاضیات، فیزیک، هندسه، آزمایشگاه شیمی و… و در بخش آموزشهای عملی، آموزش استفاده از ابزار، آموزش استفاده از ابزار های نجاری، روش ساخت ابزارهای اولیه، ساخت سازه های ساده، خلاقیت عملی، تکنیک های استفاده از رنگ، تنظیم ساختار، تنظیم صدا، روشهای تعمیر و… از جمله مواردی است که غالبا ثابت می باشد.

در مورد نوازندگی نیز واحد هایی را باید با موفقیت به پایان رسانید، واحد هایی همچون تئوری موسیقی، تاریخ موسیقی، کلاس ساز، نوازندگی گروهی و… که با توجه به قوانین آن مدرسه می تواند در سطوح مختلفی از کیفیت ارائه شود.

مدارک مختلفی که بعد از گذشتن مراحل مختلف آموزش سازسازی به کارآموز داده می شود به ترتیب چیست؟
آنچه تا به حال خود تجربه نموده و با آن مواجه بوده ام، زمانبندی دوره های ساخت ساز درمراکز دولتی و نیمه دولتی از ۱ سال تا ۵ سال بوده است که شخص متقاضی به صورت پیوسطه مشغول به کسب علم می شود. این دوره ها به صورت آموزشهای اولیه و ضروری در مسیر کسب دانش و مهارت تا دوره های آموزشی پیشرفته در اختیار هنرجویان قرار می گیرد و نهایتا درجات مختلفی از قبیل Assistant، violin maker، violin repairer & restorer، master violinmaker، luthier، master luthier را شامل می شود که در برخی از مراکز هنرجو را در پایان کار با توجه به دوره زمانی معین و طی شده violin maker و master violin maker در نظر می گیرند اما در جامعه متخصصین ویلن، مدارس و مراکز سازسازی، مبانی بنیادین ورود به دنیای علم و هنر ویلن را فراهم می سازند که می تواند به صورت عمومی شخص را تا مرحله assistant & violin maker هدایت نماید.

6 دیدگاه

  • ارسال شده در اسفند ۲۰, ۱۳۹۰ در ۸:۲۱ ق.ظ

    درود بر رضا جان عزیز ….

  • ماهانا
    ارسال شده در اسفند ۲۲, ۱۳۹۰ در ۴:۳۷ ب.ظ

    سلام
    من نمی دونم این قضیه چیه که سازندگان ایرانی (به غیر از استاد قنبری مهر) به جای اینکه به طور متناسب به صدای ساز و ظاهر ساز رسیدگی کنند، انقدر به رنگ و ظاهرسازی اهمیت می دهند!
    سازندگان ساز ویولن در ایران به کپی کردن از سازها، تقلید و نمونه سازی از ویولن های مشهور مانند آثار آماتی و استرادیواری روی آوردند. اما این در حالیه که کیفیت صدای سازهایشان در حد یک ساز کارگاهی و معمولی چینی هم نیست!
    من امیدوارم به جای اینکه سازندگان ساز کار دستی درست کنند، به اهداف واقعی و خواسته ی نوازندگان هم اهمیت بدهند.

  • morteza prvaneh
    ارسال شده در اسفند ۲۳, ۱۳۹۰ در ۵:۲۴ ب.ظ

    kash be jaye in maghalat biiyan ye kare osoli konan .kelasaye amoozeshii va dorehaye takhasoosii saz sazi ra bendazan ta sathe keyfi sazandeghan irani bala bere .khaste shodim az in sazaye darepit baba .ah

  • پارسا
    ارسال شده در فروردین ۱۸, ۱۳۹۱ در ۱۰:۵۵ ق.ظ

    امروز که بر خلاف گذشته در این سرزمین صحبت از القاب علمی جدید و به کار گرفته ناشده توسط سایر سازگران چون مسترلوتیر از جانب شما هستیم؛ لطف کنید نام آموزگارانی که از آنها در ایران و یا خارج از اینجا آموخته اید به همراه مراکز آموزشی و مدارس مورد تحصیل تان را که در طی مصاحبه به آنها اشاره نموده اید؛ ذکر بفرمایید.

  • رامین رنجبر
    ارسال شده در مرداد ۱۱, ۱۳۹۱ در ۳:۵۰ ب.ظ

    درود و صد درود انشاالله پاینده باشی

  • پیمان
    ارسال شده در اردیبهشت ۱۲, ۱۳۹۷ در ۱۰:۵۲ ب.ظ

    با سلام و عرض خسته نباشید. میشه اگه امکانش هست ی شماره تماس از استاد ضیایی بگذارید ممنون میشم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد تاریخ نگاری موسیقی ایرانی (XIII)

مشکل بی نامی منطقه و بلا تکلیفی در این مورد در همه تحقیقات و نوشته های تاریخی به چشم می خورد که به چند مورد آن به عنوان نمونه می پردازیم:‌

«توانایی یا دانایی»

از روزگار سرودن مولانا تا امروز این مصرع از دفتر چهارم مثنوی گزین‌گویه‌ای مشهور شده است. آن را همراه ضرب‌المثل دیگر، «کنار گود نشسته می‌گوید لنگش کن»، برای رد نقد به کار می‌برند (گرچه تنها کاربردشان این نیست). با آوردن این مصرع تلویحا از منتقد می‌خواهند تنها به شرطی نقد کند که بتواند کاری بهتر یا همسنگ اثری که نقدش می‌کند، انجام دهد (و اینجا هم مقصود از «نقد» اغلب داوری منفی است). در حقیقت گوینده‌ی این جمله می‌خواهد «مرجعیت» نقد و منتقد را برای خرده‌گرفتن بر این یا آن اثر زیر سوال ببرد.

از روزهای گذشته…

«باران! یعنی تو بر می گردی؟» به صورت رایگان منتشر شد

«باران! یعنی تو بر می گردی؟» به صورت رایگان منتشر شد

«باران! یعنی تو بر می گردی؟» نام آلبومی است که برای گیتار کلاسیک آهنگسازی شده است؛ آهنگساز و نوازنده گیتار تمام قطعات این آلبوم پیمان شیرآلی است. این آلبوم دارای ۲۶ قطعه است که برای نوازندگانی با سطح متوسط به بالا طراحی شد است.
گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

به عنوان مثال بخش‌هایی از یک نوشته که نویسنده‌ای به نام «پیام» با عنوان «سشواری بر زلف پریشان موسیقی» در وبلاگ «حلاج‌وشان» منتشر کرده خوانده شد:
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (VI)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (VI)

برای حل این مسئله راه‌ها و تعاریف گونه‌گونی وجود دارد؛ وابستگی نژادی، سرزمین (۱۷)، گونه‌شناختی یا فرهنگی (۱۸) یا حتا تمدنی (۱۹) چند نمونه از نگاه‌های مختلفی است که می‌توان به مسئله‌ی وابستگی داشت. خسرو جعفرزاده نیز برای حل این مشکل تا حدودی با شباهت به راه حل اروپایی‌ها پیشنهاد می‌دهد که حوزه‌ی جغرافیایی فرهنگی مورد بحث، بزرگ‌تر و بر تعاریف دنیای قدیم منطبق شود.
مجید کیانی و “طبیعت در هنر موسیقی” (III)

مجید کیانی و “طبیعت در هنر موسیقی” (III)

همچنان که گفته شد ٬حکمای یونانی (مانند فیثاغورث)٬ اساطیر را دستمایه خویش قرار داده و آنرا به یکی از ارکان فلسفه موسیقی تبدیل کردند. “فیثاغورث” (تولد حدود ۵۶۹ قبل از میلاد در “Samos, Ionia” ، وفات حدود ۴۷۵ قبل از میلاد)٬ قبل از ارشمیدس میزیست. او مدتها در مصر به سر برد و در خدمت کاهنان و روحانیون مصری به شاگردی پرداخت و اطلاعات و معتقدات بسیار کسب کرد واز آنجا روانه بین انهرین شد و دوران شاگردی را از نو آغاز کرد.
گفتگو با آرش محافظ (III)

گفتگو با آرش محافظ (III)

سیستم دستگاهی با سیستم مقامی تناقضی ندارد. سیستم دستگاهی جدید است و ربطی به تیموری و صفوی ندارد. یک چیزی بین اواخر صفوی قرن هجدهم دوره زندیه و اوایل قاجار است. بین قرن ۱۸ و ۱۹٫ شما هر تقسیم از هر استادی گوش کنید کوتاه و نهایتاً ۵دقیقه است. در آن نهایتا ۲ ،۳ دقیقه‌ی اول فقط مقام اصلی است و بقیه مدگردی است. هنر موزیسین مقام‌شناس این است که بعد از آن می‌خواهد چکار کند. در ایران هم همینطور بوده اما بعد از اواخر صفوی که دربار سلیقه‌ی نازلی داشته و بعد از سقوط اصفهان و حمله‌ی افاغنه، ظهور دربار زندی با موسیقی نازل‌تر، بخش بزرگی از رپورتوآر آهنگسازی از بین می‌رود. قطعه‌ها فراموش شدند. آنقدر وضع اجتماعی خراب بوده و عرضه و تقاضای موسیقایی به هم ریخته بوده که منتقل نشده. وقتی تا این حد موسیقی تحت انحطاط بوده که از صدها قطعه حتی یکی به دوره‌ی بعد منتقل نشده، مسلماً خیلی از مقام‌ها و ریتم‌ها از بین رفته است. به‌نظر می‌رسد با این ضربه‌ی وحشتناک یکسری موزیسین به این نتیجه می‌رسند که دوباره هرچه مانده را سازماندهی کنند تا از بین نرود. به‌نظر دستگاه اینگونه شکل گرفته که چند مقام همگن‌تر را چیده‌ و مجموعه‌ی جدیدی ایجاد کرده‌اند.
مردان حرفه ای آواز (V)

مردان حرفه ای آواز (V)

در جوامعی که سازگاری میان هنرمند و جامعه، وجود نداشته باشد، کوشش هنرمند به عنوان همدردی با جامعه اش، انجام نخواهد بود و آن چه تولید یا خلق می شود، متکی بر نظریه ی هنر برای هنر است. مانند شاعران پارناسی که به خصوص در اوایل کارشان به دوام استقلال مطلق هنر می اندیشند. منظور از بیان این نظریه در راستای رسیدن به نحوه ی نگرش به آزادی هنر و یا آزادی اندیشه، در پذیرش هنر است. آیا شنونده ی موسیقی آوازی ایران، به این سطح از انتخاب و تاثیر متقابل هنر رسیده که بتواند در برابر فایده گرا بودن یا نبودن هنر، عصیان کند؟
درسی از استاد ایوان گالامیان

درسی از استاد ایوان گالامیان

در مطالب قبلی به اختصار به این موضوع پرداختیم که داشتن علم ادیت برای هر نوازنده اهمیت بالایی دارد که حتی میتوان گفت، نیاز آن برای نوازنده به اندازه داشتن تکنیک روی ساز است. نوازندگان زیادی هستند که به دلیل عدم شناخت روی ادیت ساز خود، اجراهایی بی احساس را به نمایش میگذارند و حتی گاهی مشکلات تکنیکی پیدا می کنند.
بیژن کامکار: پدرم تحت تاثیر صبا بود

بیژن کامکار: پدرم تحت تاثیر صبا بود

ظاهرن‌ پدرم با پول تو جیبی‌هایش ساز می‌خریده و پدرش چند بار سازش را شکسته بود ولی باز پدرم ادامه می‌داده است. به هر حال در آن دوره، موسیقی را مطربی می‌دانستند و اصلاً شأن خوبی نداشته است. با تکنیک کمانچه‌ای که داشت و نُت هم می‌دانست شروع کرد به زدن قطعه‌های محلی و کُردی با ویولن تا اینکه برای یک دوره‌ی موزیک نظام از طرف ارتش به تهران می‌آید. ‌
نگاهی به کتاب «موسیقی و سازهای موسیقی نظامی»

نگاهی به کتاب «موسیقی و سازهای موسیقی نظامی»

دفتر پژوهش های فرهنگی در تهران، هفتمین اثر از مجموعه «فرهنگ و مردم» خود را به پژوهشی در موسیقی و سازهای موسیقی نظامی در دوره قاجار اختصاص داده است. این پژوهش توسط علی بلوکباشی و یحیی شهیدی صورت پذیرفته است. این کتاب که در واقع، گزارشی است تاریخی، مصور و مستند درباره چگونگی شکل گیری و دگرگونی ها در موسیقی و نوع سازهای موسیقی در قشون قاجار، در ده گفتار تدوین شده است.
کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (III)

کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (III)

در مورد اول، از آنجایی که نمی توان چندان ارتباطی بین آن و «تغییر نظام تنبک نوازی» یافت، جای بحث چندانی نیست. با این حال، به طور اجمالی باید گفت که نه هواپیما سواری و هتل پنج ستاره رفتن برخی اساتید تنبک نوازی و دیگر اساتید عیب است و نه صاحب درآمد بالا شدن آنان. در «اخلاقیات»، برخی جنبه ها به عنوان سجایای منفی اخلاقی مورد توافق است که اتفاقاَ در این برنامه از سوی ایشان بسیار دیده می شد (بدیهی است که مقصود نگارنده واژه ها و شوخی های جنسی ایشان نیست، بلکه مقصود اتهام های کلی ای است که ایشان به برخی چهره ها می زدند).