ضیائی: سازسازان ایرانی بیشتر تجربه گرا بوده اند

رضا ضیائی
رضا ضیائی
به عنوان کسی که در پایتخت سازسازی جهان یعنی کرمونا زندگی و دانش اندوزی کرده است، وضعیت سازسازی علمی با استانداردهای بین المللی در ایران را چگونه می بینید؟
از نگاه من با توجه به هوش و استعدادهای بسیار ارزشمند و همچنین اساتید محترم این رشته، بیشتر به سمت تکرار و تجربه با طعم تشخیص شخصی و بومی متمایل بوده ایم… و اما در نگاهی ساده تر باید پرسید استاندارد از ما در جایگاه اجتماعی خود چه می خواهد و چرا اینگونه به نظر می رسد که در بسیاری از بخش های مختلف که بازو های حرکتی حیات هنری یک جامعه را در بر می گیرد، پوشش استاندارد های علمی و عملی امری اجتناب ناپذیر و ضروریست؟

و آیا با محوریت افزوده بر احساسات شخصی و نهایتا استانداردهای بومی در قیاس با علوم و دانش اثبات شده در کنار تجربیات مکرر و به روز، آیا بهتر نیست کمی بیشتر به این مقوله بپردازیم؟

و آیا حیطه خلاقیت ما با دسترسی به علوم و شعور به جا مانده در تاریخ هنرو علم راه خود را از بیراهه تشخیص نخواهد داد؟

و سوالات بسیار زیادی درباره این موضوع که جدای از نظر کارشناسی می توان به آن اشاره نمود…

از نگاه من پیش از هر چیز باید مفهوم علم – دانش و تجربه مورد بازبینی قرار گرفته و پیامد های آن، در اثری که هنرمند خلق می کند بررسی شود، آنگاه استاندارد به عنوان پدیده ای پویا موجب هماهنگی بیشتر و ارتباط حرفه ایی خواهد شد، در نتیجه استاندارد بین المللی مفهوم خواهد یافت و هر آنچه در مغایرت با آن باشد کیفیت و کمیت آن از نگاه صاحب اثر و مخاطب، پوشیده نخواهد ماند.

آیا شواهدی از سازسازی علمی در ایران در تاریخ موسیقی کشورمان وجود دارد؟
بله، به طور حتم این چنین است اما باید مقدار آن، اثر گذاری، توسعه و ماندگاری آن را نیز تحلیل نمود و همچنین دلایلی که نقاط قدرت و ضعف آن را موجب شده است را بررسی و در پایان نتیجه آن را به خوبی مورد سنجش قرار داد. از نظر من می توان آن را به سه دوره تقسیم نمود، در دوره اول این شواهد در بخشهایی، علمی و آشکار بوده است اما چندان مورد توجه قرار نمی گرفت و بیشتر به تجربه کردن های عینی متمایل بود، در دوره دوم تجربه و شکوفایی آن با رگه هایی نا کافی از علم به اوج می رسد و علوم گسترده بیشتر به ورطه عدم نیاز تبعید می شود و دوره سوم همچنان علوم وجود داشته و هر لحظه گسترده تر شده است و تمایلات بیشتری به واسطه آگاهی و پیشرفت تکنولوژیک در دنیا به وجود آمده است اما دو عامل زمان و انرژی (توان) دچار اختلال می باشد.

عامل اول زمانی که بیشتر به تجربه کردن سپری شده است و ذخیره ارزشمندی که تجربیات را در خود محفوظ نگه داشته و کمتر سر سازگاری با علم دارد و عامل دوم انرژی و توان مصرف شده ایی که در راه تجربیات و مجموعه عملیات هنر ساز سازی راهی سترگ را پیموده است که دیگر شاید کمتر حاضر به پذیرش تغییرات بر مبنای دانش، آگاهی و تخصص باشد.

حرکت ساختارمند قسمت سازسازی اداره فرهنگ و هنر سابق را در چه سطحی از معیارهای بین المللی سازسازی می بینید؟
در مورد ساختار، تصمیمات و همچنین از معیارهای بین المللی ساز سازی در آن اداره اطلاعات کافی ندارم اما می دانم چنین مجموعه هایی در دنیا دارای چه استانداردهایی باید باشند.

این همان استانداردهایی است که بصورت یک روند زنجیر وار فرهنگ دانش و تجربه را در کنار یکدیگر پذیرفتنی و اجرایی می سازد و می دانم که در این مجموعه افراد با استعدادی به شکوفایی و شهرت رسیدند، افرادی که وزن تجربیاتشان اگر چه گران سنگ و بسیار است و در توسعه این هنر کوشا بودند، اما همچنان این پرسش وجود دارد که چرا حرکتی آکادمیک در محدوده علم و ارتقاء سطح دانش در هنر سازسازی بوسیله این افراد به یادگار نماند…

یک دیدگاه

  • رامین رنجبر
    ارسال شده در فروردین ۴, ۱۳۹۱ در ۷:۴۵ ب.ظ

    توضیحات عالی وعلمی بود. متشکرم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد آرای محمدرضا درویشی (I)

از اواخر دهه‌ی شصت، ناظر و پیگیرِ اتفاقات و جریان‌های فکریِ هنر در ایران بوده‌ام. به‌نظر می‌رسد، اغلبِ کسانی که حرفی نو در حوزه‌ی نظر و اندیشه‌ی هنر در ایران داشته‌اند، آن را از اندیشمندان علوم انسانی اخذ کرده‌اند و ترجمه و برگردانش را در حیطه‌ی هنر، بسط و نشر داده‌اند. البته هنرمندان صاحب‌فکر و اندیشه هم در هنرِ ایران دیده می‌شوند، ولی انگشت‌شمارند.

شناخت کالبد گوشه‌ها (IX)

حقیقت یافتن یکی از دو سوی این متناقض‌نما دیگر بستگی به مولف و کارش ندارد بلکه بیشتر مربوط به واکنش جامعه‌ی موسیقی است و آن کسانی که کتاب را می‌خوانند و به کار می‌بندند. احتمالا آگاه بودن بر این نکته که تحلیل ردیف به عنوان نوعی دستور زبان چه کاستی‌هایی دارد یا می‌تواند به بار آورد، همان کاستی‌ها را به نقطه‌ی قوتی در دگرگونی تلقی ما از دامنه‌ی خلاقیت در موسیقی دستگاهی تبدیل خواهد کرد، حتا اگر شده با مطرح کردن پرسش‌هایی درباره‌ی حدود تفسیر و … به بیان دیگر اگر دستاوردهای تحلیلی کتاب به عنوان یک حقیقت مسلم یا یک و تنها یک تفسیر قطعی درک شوند سوی اول روی می‌دهد و اگر به عنوان یک تفسیر خاص اما معتبر از میان بسیار تفسیرها، سوی دوم.

از روزهای گذشته…

دنیس برین، مروج هورن (II)

دنیس برین، مروج هورن (II)

اولین اثر ضبط شده برین دیورتیمنتو (Divertimento) در ر مینور بود که در فوریه ۱۹۳۹ و با لنر کوارتت (Léner Quartet) به انجام رسید. برین در ۲۱ سالگی به عنوان اولین هورن نواز در ارکستر سمفونیک ملی انتخاب شد. هرچند دیری نپایید که با برادرش برای پیوستن به ارتش برای شرکت در جنگ جهانی دوم فراخوانده شد. هر دو برادر به گروه مرکزی نیروی هوایی سلطنتی پیوستند.
جیمز اینز، ستاره ویولون نوازی کانادا

جیمز اینز، ستاره ویولون نوازی کانادا

جیمز اینز (James Ehnes) در سال ۱۹۷۶ در براندون، کانادا، به دنیا آمد. جیمز اینز خیلی زود نام خود را در میان نوازندگان جوان ویلن تثبیت کرد. اینز در بسیاری از ارکسترهای بزرگ دنیا نواخته است، از جمله: بوستن، شیکاگو، فیلادلفیا، لس انجلس، پیترزبورگ، نیویورک، سمفونیک لندن، فیلارمونیا، فیلارمونیک بی بی سی، جمهوری چک، برلین DSO و ارکستر سمفونیک ارکستر NHK. او با رهبران بیشماری کار کرده است که از جمله آنها، آشکنازی (Ashkenazy)، آلسوپ (Alsop)، سر اندرو داویس (Sir Andrew Davis)، دوتویت (Dutoit)، ایوان فیشر (Ivan Fischer)، پاوو خاروی (Paavo Järvi)، مازل (Maazel)، ماکراس (Mackerras)، نوسدا (Noseda)، رابرتسون (Robertson)، سارسته (Saraste) و ثیلمان (Thielemann) هستند.
رهبری: شایعات از طرف رقبای من بوجود می آیند

رهبری: شایعات از طرف رقبای من بوجود می آیند

این حرف بسیار دروغ و کذبی بوده که زده اند… من زمانی یک هدیه از مادرم دریافت کردم که او آنرا از یک دست فروش کنار خیابان خریده بود که یک نماد مصری است به نام قدرت که در ایران هم وجود دارد، شاید از دور شبیه به صلیب به نظر برسد. این سمبل قدرت است که روی آن یک سنگ سیاه وجود دارد و من بیشتر از بیست و چند سال است که این نماد را دارم و مخصوصا پس از درگذشت مادرم همیشه آنرا بیرون نگه داشته ام ولی در این سالها تا حالا کسی در خارج از کشور فکر نکرده که من مسیحی شده ام!
Jascha Iossif Robertovich Heifetz

Jascha Iossif Robertovich Heifetz

هایفتز از اسطوره های ویلن و کسی که خیلی از موسیقیدانان و منتقدین از او به عنوان بزرگترین نوازنده تاریخ یعنی در رده همپایی با لیست و پاگانینی یاد می کنند، در سال ۱۹۰۱ در ویلنای روسیه متولد شد. اولین درسهای موسیقی را نزد پدرآموخت و سپس در مدرسه ویلن نزد ایلیا مالکین (Ilya Malkin) به تحصیل ادامه داد.
به قلم یک بانوی رهبر (VI)

به قلم یک بانوی رهبر (VI)

همانطور که اشاره شد تعارضی درونی بین شرطی سازی و آموزش مردان و زنان وجود دارد. در عرصه حرفه ای امروز آیا زنان می توانند خودشان باشند یا باید به ظاهر مردانه عمل کنند؟ آیا قاطعیت بهترین راه دستیابی به موفقیت است یا اینکه روش سنتی مردان است؟ آیا ارزش هایی هستند که زنان عمیقا به آن ها پایبندند و باید ارزش بیشتری برایشان قائل شد؟ زنان شرطی شده اند تا دوست داشتنی تر باشند، رابطه ها را حفظ کنند و انعطاف پذیری بیشتری از خود نشان دهند. زنان به دنبال حفظ جامعه، یکدستی، دوستی و حسن نیت هستند.
ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XIII)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XIII)

جرونتیوس برای تنور، متسوسوپرانو، باس، گروه کر و ارکستر نوشته شده است. این اثر با یک ملودی ظریف در “ر مینور” آغاز می شود. این قسمت از اثر را دوست الگار و ناشر کارهای او، آگوست جاگر، “داستان قضاوت” نام نهاده است. قسمت پرلود این اثر به عنوان یک مقدمه با ارکستر شروع می شود و به معرفی تمام تم های اصلی داستان می پردازد.
پایانی بر آغاز (II)

پایانی بر آغاز (II)

فعالیت اصلی بنیاد رودکی مسائل اداری تالار وحدت و رودکی و یا به عبارتی کل ساختمان است، اما دفتر موسیقی بیشتر فعالیتش معطوف به بخش فرهنگی و هنری میباشد و اگر ما بخواهیم همکاری خوبی داشته باشیم باید هماهنگی دقیق بین دو سازمان وجود داشته باشد. البته گاهی مشکلات و ناهماهنگی هایی پیش می آید ولی ما همیشه راه حلی را برای خارج شدن از بن بست ها پیدا کرده ایم، مطمئنا وجود دو سازمان در این مرکز نسبت به مراکزی که توسط یک سازمان اداره میشوند هماهنگی و همکاری بیشتری را نیازمند است.
تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (IV)

تئوری نوین بر مبنای آفرینش مدال موسیقی ایران (IV)

این دو گام مکمل یکدیگر هستند که پایه و اساس هارمونی زوج، هارمونی ابتکاری مرتضی حنانه، بر مبنای موسیقی ایران، قرار گرفتند البته مدها می توانند همان مدهای موسیقی یونان یعنی: میکسولیدین، لیدین، فریژین و… و یا مدهای کلیسایی باشند ولی این فکر و ایده برای آرمونیزه کردن همان به اصطلاح مدهای موسیقی خودمان، یعنی دستگاههای موسیقی ایرانی مثل یک گاه یا همان مد ماهور، دوگاه یا همان شور، سه گاه و چهار گاه و… آوازها و مقامهای مربوط به آنها مانند ابوعطا که خود خاصیت یک مد جدید را دارا است و یا آواز ترک که همانطور است، افشاری، دشتی، اصفهان و گام بینابین آنها یعنی همایون باشد، برای اولین بار در ذهن خلاق مرتضی حنانه رخ داد.
گفتگوی هارمونیک دوازده ساله شد

گفتگوی هارمونیک دوازده ساله شد

گفتگوی هارمونیک امسال دوازدهمین سال فعالیت خود را جشن می گیرد. دوازده سال فعالیت گفتگوی هارمونیک نه تنها در فضای مجازی تأثیراتی بر جای گذاشته است بلکه به دنبال این بوده که در تمامی این سال ها با ایجاد معیارهایی برای شناسایی و شناساندن هنر موسیقی، مطالب مفیدی را با خوانندگان خود به اشتراک بگذارد.
منوچهر صهبایی: ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود

منوچهر صهبایی: ترجیح میدهم بیشتر آثار ایرانی ضبط شود

بدنبال تهیه مطلب “آخرین پرچمدار” با منوچهر صهبایی موسیقیدان معاصر مصاحبه ای انجام دادیم که در این مطلب قسمت اول آنرا میخوانید.