موسیقی آفریقای جنوبی (I)

موسیقی آفریقای جنوبی
موسیقی آفریقای جنوبی، از اوایل دوره مستعمرگی این کشور، از ترکیب ایده ها و فرم های محلی با ایده ها و فرم هایی که از کشورهای دیگر به این کشور منتقل شدند، شکل گرفته است که باعث شده رنگ و بویی به خود بگیرد که خاص آفریقای جنوبی است.

آغاز
در دوره استعمارگری هلند بر آفریقای جنوبی، از قرن هفدهم میلادی به بعد، مردم و برده های آفریقای جنوبی که از شرق به این کشور وارد می شدند سازها و ایده های موسیقی غربی را نیز با خود به همراه می آوردند. به عنوان مثال، قبیله خوی-خوی (Khoi-Khoi)، رامکیه (ramkie) که گیتاری است با سه یا چهار زه را پیشرفته تر ساخت و از آن برای تلفیق آهنگهای خوی و فولکلور غربی استفاده نمود. آنها همچنین از مموخورنگ (mamokhorong) که ویولونی است بومی و تک زهی، در ساختن آهنگ های خود و در برنامه های رقص مرکز مستعمره، یعنی کیپ تاون، استفاده می کردند.

موسیقی غربی توسط ارکسترهای بردگان و نوازندگانی که با نژادهای مختلف به این سرزمین سفر می کردند، در برنامه های رقص و جشن های دیگر، اجرا می شد. در واقع، این سنت تا دوره تسلط انگلیس بر این کشور، از سال ۱۸۰۶ به بعد، همچنان پا بر جا بود.

باند های موسیقی رنگین پوستان از اوایل دهه بیست قرن نوزدهم به اجراهای خیابانی در شهر کیپ تاون پرداختند. این سنت با آغاز اجراهای موزیسین های سیار در دهه ۸۰ قرن نوزده، اهمیت بیشتری یافت و تا امروز نیز در قالب کارناوال های موزیسین ها در جشن سال نو ادامه یافته است.

مبلغان مذهبی و گروه های کر
نفوذ مبلغان مذهبی به داخل کشور در قرن های متوالی تأثیر فراوانی بر سبک های موسیقی آفریقای جنوبی داشته است. در اوایل قرن نوزدهم، آهنگ سازانی مانند جان ناکس (John Knox Bokwe) به ساختن سرودهایی پرداختند که بر اساس الگوهای هارمونی خوسا (Xhosa) شکل گرفته بود. در سال ۱۸۹۷، اینوخ سونتونگا (Enoch Sontonga) که هنوز معلم بود، سرود «خداوند آفریقا را حفظ کند» (Nkosi Sikelel’ iAfrika) را ساخت که بعدها سرود جنبش آزادی شد و پس از سال ۱۹۹۴ این سرود به بخشی از سرود ملی آفریقای جنوبی دموکراتیک تبدیل شد.

audio file بشنوید قسمتی از سرود «خداوند آفریقا را حفظ کند» برای کر آکاپلا

تأثیر موسیقی مبلغان و سرودهای مذهبی آمریکایی جنبش گاسپل (gospel movement) را به گونه ای تغذیه و تشویق کردند که هنوز هم قوی و پا بر جاست. این جنبش که از سنت های ادیان بومی مانند کلیسای مسیحی صـهیونیست (Zion Christian Church) بهره می گیرد، پیشگامانی دارد که سبک های آنان گستره ای از صدای خوانندگان گاسپل را رقم زده است که از سنتی تا خوانندگان گاسپل پاپ کنونی مانند ربکا ملوپ (Rebecca Malope) و لاندی تیامارا (Lundi Tyamara) را در بر می گیرد. ژانر گاسپل، با فرم های گوناگون، یکی از پر فروش ترین ژانرهای موسیقی آفریقای جنوبی است که هنرمندان آن مرتبا به رتبه فروش گلد و تیتانیوم می رسند.

تأکید مبلغان بر گروه های کر و ترکیب آن با موسیقی وکال سنتی آفریقای جنوبی و عناصر دیگر، همچنین باعث پیدایش نوعی از آکاپلا (خواندن بدون آلات موسیقی) شد که در اصل ترکیبی بود از سرودهای مذهبی غربی و هارمونی های بومی آفریقای جنوبی. این سنت در قدیمی ترین موسیقی سنتی آفریقای جنوبی، یعنی ایسیکاتامیا (isicathamiya)، مورد استفاده قرار می گیرد که از هنرمندان برجسته و شناخته شده آن می توان به لیدی اسمیت بلک مامبازو (Ladysmith Black Mambazo) اشاره کرد.

سازهای آفریقایی مانند “کمان دهنی” (mouth bow) و بعدها اومبیرا (mbira) از زیمبابوه و درامز و زیلوفون (xylophones) از موزامبیک کم کم جایگاهی در سنت های موسیقی آفریقای جنوبی یافتند. حتی بعدها، سازهای غربی مانند کنسرتینا و گیتار وارد سبک های موسیقی بومی شدند و به عنوان مثال در موسیقی ماسخند (maskhand) قبیله زولو (Zulu) مورد استفاده قرار گرفتند.

افزایش طبقه کارگر شهری سیاهپوست و انتقال تعداد زیادی از کارگران سیاهپوست به معدن ها در آغاز قرن بیستم باعث شد که موسیقی فولکلور سنتی مناطق مختلف با یکدیگر تلاقی نمایند و بر یکدیگر تأثیر بگذارند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (VIII)

هشترودی در زمانی که هنوز جهان درگیر جنگ سرد بود و مسائل مربوط به جهانی شدن مطرح نشده بود این نکته مهم را عنوان کرد که هویت اصلی یک ملت و قدرت حضور آن در جهان، بیشتر تابعی از زایش هنری و فلسفی اوست تا صرفاً پیوستگی مجرد به علم و مباحث آن. در حقیقت او به درستی روی این نکته دست می گذارد که جریان جهانی شدن جریانی سطحی و مبتذل از فروریزی فرهنگ ها در درون حوزه یی از قدرت علمی – فنی نیست. هر فرهنگی با هویت خود که همان ظرفیت هنری و فلسفی خود است وارد این میدان می شود و حضورش نیز به اندازه همین ظرفیت صاحب ارزش می شود.

مکتب و مکتب داری (IV)

نمونه ای دیگر، کنسرت گروه اساتید (به کوشش فرامرز پایور) در مایه دشتی به سال ۱۳۵۸ همراه صدای محمدرضا شجریان است. در آلبوم «پیغام اهل راز» استاد فرامرز پایور، روایتی دیگر و برداشتی خاص از تصنیف «خون جوانان وطن» اثر عارف را ارائه داده و یکی از زیبا ترین اجراهای استاد اسماعیلی در همین آلبوم است. ارتباط شنونده این آثار باصدای ضرب (تنبک) استاد، ارتباطی ناخودآگاه است. مانند ارتباط شنونده ارکستر سمفونیک با صدای کنترباس ها و ویولونسل ها و دست چپ پیانو.

از روزهای گذشته…

«نقد موسیقی چیست؟»

«نقد موسیقی چیست؟»

بارها پیش آمده که ببینیم عده‌ای در مورد نوشته‌ای که عنوان نقد دارد با هم اختلاف نظر داشته باشند که آیا نقد است یا نیست. گاهی مشابه این جمله را می‌گویندکه نوشته را رد/حقیر کنند. خب، این نوع شک را می‌توان به حال خود گذاشت. فرض کنیم قصد تحقیر و تخفیف نوشته در کار نیست و سوال واقعی است. اگر این‌طور باشد برای اینکه با اطمینان بگوییم این نوشته نقد است یا نیست، باید ببینیم «نقد» چیست و چون ما در حوزه‌ی موسیقی کار می‌کنیم، درستش این است که بپرسیم «نقد موسیقی» چیست؟
منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (I)

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (I)

توضیح: انتشار ویراست دوم کتاب «درک و دریافت موسیقی» نوشته پرفسور «راجر کیمی‌ین» با ترجمه بسیار دقیق و تحسین برانگیز «حسین یاسینی» که اینبار علاوه بر ترجمه و حذف و اضافه‌هایی که در ویرایش جدید اعلام داشته، معادل واژه‌های موسیقایی را به زبان فارسی گنجانده بود از یک سو، همچنین ارزش و اهمیت کتاب درک و دریافت موسیقی در دنیای موسیقی از سوی دیگر، معرفی از جانب قلمی وزین و پرآوازه علمی را می‌طلبید از این رو دکتر هومان اسعدی، استاد برجسته موسیقی دانشگاه تهران انتخاب شایسته‌ای برای این منظور بود که ایشان با لطف و بزرگواری معرفی ذیل را بر این کتاب نوشته و به صفحه موسیقی روزنامه توسعه ایرانی سپردند که به انتشار رسید، در اینجا نسخه ای کامل تر این نوشته را می خوانید (بیتا یاری):
امیرآهنگ: سعدی حسنی توجه من را به سبک استاد حنانه جلب کرد

امیرآهنگ: سعدی حسنی توجه من را به سبک استاد حنانه جلب کرد

بیست و چهارم مهر ماه امسال مصادف است با بیست و هشتمین سالگرد درگذشت هنرمند بی بدیل و نامدار موسیقی ایران، آهنگساز صاحب سبک، رهبر ارکستر، محقق و پژوهشگر استاد مرتضی حنانه؛ موسیقی دانی که شوربختانه در اوج پختگی و فعالیت هنری اش رخت از جهان بربست؛ اگر در چنگال بیماری سرطان گرفتار نشده بود و حیات داشت، امروز در آستانه نود و پنج سالگی اش بود و در طی این سالها قطعا میراثی بسیار گرانقدر تر از او در موسیقی کلاسیک ایران و جهان به یادگار مانده بود.
بداهه نواز خوب باشیم (II)

بداهه نواز خوب باشیم (II)

موسیقیدانان و نوازندگان خبره جز (Jazz) از لحاظ جسمی یا روحی چیزی بیش از شما ندارند. در واقع اینطور نیست که خداوند چیزی بیش از شما در وجود آنها قرار داده باشد. برتری آنها بر دیگر علاقمندان عادی به موسیقی آن است که با جدیت و نظم بیشتری به تمرین موسیقی می پردازند بطوریکه پس از مدتی توانایی شنیدن ایده های موسیقی در مغز و انتقال آن به انگشتان خود را بدست می آورند.
آرشیو موسیقی بلوز قبل از جنگ جهانی

آرشیو موسیقی بلوز قبل از جنگ جهانی

یک کمپانی صفحه پرکنی کوچک در اسکاتلند موفق شده است حق انتشار آرشیوی از صفحه هایی که قبل از جنگ جهانی دوم در کمپانی ادیسون ضبط شده بود را تحت تملک خود درآورد. اکثر این صفحه ها از ترانه ها و اجراهایی هستند که به ندرت شنیده شده یا اصلا شنیده نشده اند. این مجموعه، بزرگترین آرشیو موسیقی بلوز آکوستیک در جهان به شمار میرود.
گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

در این مرحله از کارگاه چند نقد به‌عنوان نمونه‌هایی از نقد سیاسی بازخوانی شد. نخست بخشی از نوشتار انتقادی «ژاک آتالی» موسیقی‌شناس انتقادی و مارکسیست سرشناس از مجموعه‌ی «مارکس و موسیقی» (به ویراستاری رگولا بورکهارت قریشی) ترجمه‌ی «شهریار خواجیان» به‌عنوان یک نمونه‌ی تاثیرگذار خوانده شد:
بحرانی با افق نامعلوم (II)

بحرانی با افق نامعلوم (II)

اگر بازار تولید و نشر آثار شنیداری موسیقی در ایران گاه سرد و گاه گرم است، بازار نشر و انتشار آثار نوشتاری، جریان همیشه کند و ثابت دارد. کتاب های موسیقی به دو دسته تقسیم میشوند: متن ها(ی تاریخی، تحلیلی، آموزشی و…) و نت های (ی آموزشی یا نوشته شده از روی اجراهای اساتید). تعداد عناوین منتشره در بیست سال گذشته، قابل مقایسه با سالهای پیش از انقلاب نیست و حتی میتوان گفت چندین برابر هفتاد سال گذشته اش؛ رشد و رونق داشته است.
چشمه ای جوشیده از اعماق (V)

چشمه ای جوشیده از اعماق (V)

بنابراین شش حالت در رابطه T و M متصور خواهد بود که در تمامی این شش حالت، T می تواند در اکتاو نیز ظاهر شود. از نظر گردش نغمه ها نیز در روند یک اثر تینتینابلی، خط ملودیک (M)، عموماً حول مرکز ثقلی می گردد که هرچند در بیشتر موارد تونیک است اما لزوماً همیشه تونیک نبوده و می تواند دو نوت دیگر تریاد نیز باشد. نکته دیگر اینکه بخش ملودی می تواند بیش از یک خط باشد.
گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه نهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

از سوی دیگر پدیدآورندگان این روش نقد تاکید بسیار زیادی بر «علم» بودن آن داشتند و ادامه دهندگان راه آنان نیز همین روش و منش را دنبال کردند. بنابراین در نقد تکوینی به‌ویژه هنرهایی که برساخته‌هایشان (اعم از پیش‌نویس یا نهایی) ماهیت مادی دارد (نقاشی، مجسمه‌سازی، ادبیات) از یک سو ردپای روش‌های باستان‌شناسانه مانند تعیین قدمت، ارتباط دادن اشیاء و… از سوی دیگر ردپای یافته‌های علوم شناختی و روان‌شناسی خلاقیت به چشم می‌خورد، به شکلی که آن را بدل به ترکیبی از زندگی‌نامه، تاریخ، نسخه‌شناسی، روان‌شناسی و جامعه‌شناسی می‌کند.
رامین بحیرایی «شبی با خیام» را در مالزی اجرا می کند

رامین بحیرایی «شبی با خیام» را در مالزی اجرا می کند

به مناسبت ۲۷ اردیبهشت (۱۷ می) روز خیام، برنامه ای با عنوان «شبی با خیام» در کولالامپور مالزی اجرا می شود. این برنامه با آواز رامین بحیرایی خواننده موسیقی کلاسیک ایرانی و همراهی تار حمیدرضا فولادگران با اشعاری از حکیم عمر خیام اجرا می شود.