مردان حرفه ای آواز ایران (II)

شهرام ناظری و پیمان سلطانی
شهرام ناظری و پیمان سلطانی
به همین دلیل ما سال هاست با روایت های متعدد و متکثر روبه رو شده ایم و هیچ راوی ای نتوانسته است ما را در برابر انسجام روایت ها متقاعد کند. برای همین است که هنوز هم تعداد اندکی از راویان آوازیِ قبل، به گونه ای باور نکردنی به اذهان نفوذ می کنند و صدای اقتدار و عامل وحدت و انسجام به حساب می آیند. ما اکنون به یک راویِ سنخیِ آواز نیازمندیم که همزمان به رنجی که از بیگانگیِ انسان ها و نابسامانی جامعه می برد، چاره ی خود را در پناه بردن به درونِ جهانِ خود بیابد.

همان دنیایی که مشحونِ تناقض و تعارض است و شگردهای تک گویه گی و سیلان ذهنی را به منظور بازتاب انشقاق های درونی اش به کار می گیرد.

در این صورت است که تک تک روایت های صوتی آواز خوان در عرضِ یکدیگر پیش می روند و گاه تباین شان صدایی متفاوت را به وجود می آورد و در چنین شرایطی است که شنونده ی آگاه می تواند مسیر خود را از روایتِ آهنگینِ آوازی از هزار توی ترکیب های صوتی بیابد.

کدام یک از خوانندگان ما در این سی سال توانسته اند از یک نقطه ی صفرِ مفروض آغاز کنند و هم زمان و در زمان هم پیش روند؟

خوانندگانی که تنها با حضور فیزیکی خود می خواهند نوعی از مدعی بودن را به پیش کشند، تنها نشانه ای که می توانند از خود به جای گذارند، حضور مادی شان است و این نوع نگرش، گونه ای فاصله گذاری با اسطوره ها و ایدئولوژی تاریخ تکامل انسان را مطرح می کند و همانا مظهری آپولونی می شوند که همیشه درخدمت طبقه ی اشراف بوده اند و نمی تواند در یک فعالیت جمعی و سازمان دهی شده ی اجتماعی حضور یابند.

شهرام ناظری از محبوب ترین خوانندگان ایرانی است که با درک شواهد زندگی به امضا اش در آواز معنا داده و از طریق آفرینش در مقام مؤلف، نمونه ای از روزگارِ نوزاییِ موسیقی آوازی در ایران شده است. برای همین، آواز ناظری نمودار گونه گونه ی درونی یک فرهنگ ملی است. آواز او داد و ستد ذهنی جامعه با قومیت های مختلف یک فرهنگ، آینده ای از فولکلور، تاریخ، آیین، افسانه و لحنِ آوازش ریشه ی واقعی نمودهای حماسی است.

در آواز او “وحدت و تضادی” دیده می شود که از مشخصه های اصلی حماسه است و کارکرد ملی این صدای حماسی همان روایت های قومی و آرمان های گروهی اجتماعی است. این لحن در آواز با تأکید در ادا کردن صدا دارهای سنگین و کشش بر روی مصوت های کوتاه ما را به خوانشی پارسی نزدیک می کند. نمونه ای دیگر در آواز، صدیق تعریف است که آواز و قرائت شعری اش به تراژدی، جانی دوباره می دهد که در بخش بعد به آن خواهم پرداخت.

روزنامه شرق

3 دیدگاه

  • نگار
    ارسال شده در فروردین ۱۳, ۱۳۹۱ در ۶:۲۷ ق.ظ

    من سالها پیش نظر بسیار بدی به آقای ناظری و دیدگاههای ایشون داشتم که اونم تحت تاثیر استاد اوازم بود ولی بعدها فهمیدم که ایشون برای موسیقی ایرانی از وجود و حیثیت و ابروی خودش مایه گذاشته و ریسک کرده. حتی در کارهای اولیه ایشون اگه دقت کنید می بینید که اوازی می خونند که منحصر به فرده و تاکید و زیر و بم اوازی چقدر با معنی و مفهوم و آوای وازه هاهمخونی داره که نمونش همون اولسن کنسرتشون درسن ۱۹ یا بیست سالگی با استاد بهاری هستش. متاسفانه ما قدر استاد ناظری رو کمتر دونستیم ولی مطمئنم سالها بعد می فهمیم ایشون برای موسیقی ایرانی چه کردند.

  • کامران
    ارسال شده در فروردین ۱۵, ۱۳۹۱ در ۴:۴۱ ب.ظ

    به نظرم موسیقی ایرانی(آواز) یک کاستی بزرگ و مهم داشت و اون ضعف در بیان حس هیجان و حماسه بود که استاد ناظری با خلاقیت مثال زدنی قدم بزرگی در راه برطرف کردن این کاستی برداشتند به عنوان مثال میتوانم آهنگ “آب حیات عشق” را مثال بزنم اگر دقت کنید پیش از استاد ناظری هیچ خواننده ای در موسیقی ایرانی نتوانسته اند حس هیجان یک شعر را چنین بزیبایی ارائه کنند. تحریرهای ابداعی استاد ناظری در این راه خیلی کمک کرده است. بعضی خواننده های دیگر اخیرا” خواسته اند اشعار مولانا را به همین شکل اجرا کنند اما چون اکثرا لحن شان تودماغی است یا صداسازی میکنند موفق نبوده اند.

  • رضا شادمان
    ارسال شده در اسفند ۳, ۱۳۹۱ در ۱۰:۴۷ ق.ظ

    به نظرم اقای ناضری صدای بسیار عالی وجزو نوادر کشورمان هستند ولی واقعا استاد شجریان دیگر تکرار نشدنیست

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXII)

در چنین شرایط داخلی و بین المللی در موسیقی ایرانی هم جهت گیری جدیدی با برنامه «به پیش به سوی گذشته» شکل گرفت. در سال ۱۳۴۳ در وزارت فرهنگ و هنر وقت «گروه پایور» به سرپرستی فرامرز پایور نوازنده سنتور و آهنگساز، اولین ارکستری است که فقط از سازهای ایرانی تشکیل می شود و آثار آهنگسازان گذشته را (مانند درویش خان، عارف، شیدا، نی داود) در برنامه کارش قرار می دهد. تکنوازان این ارکستر: هوشنگ ظریف تار، رحمت الله بدیعی کمانچه (او اول نوازنده ویلن و از بهترین شاگردان صبا بود) و حسن ناهید نی بودند.

انتقاد از تصویب قانون واریز بخشی از درآمد کنسرت‌ها به خزانه

انجمن صنفی هنرمندان موسیقی در پی تصویب قانون تکلیف مجلس به وزارت ارشاد برای واریز بخشی از درآمد کنسرت‌ها به خزانه طی روزهای گذشته بیانیه‌ای را منتشر کرد. در متن بیانیه انجمن صنفی هنرمندان موسیقی که روز سه شنبه ۲۸ اسفندماه به رسانه‌ها ارسال شده، آمده است:

از روزهای گذشته…

ناکسوس

ناکسوس

افسانه های اساطیری یونان اینگونه بیان می کنند که نکسوس (Naxos) نام جزیره ای است که زئوس (Zeus) خدای خدایان یونان باستان در آنجا بزرگ شده است. این منطقه در یونان باستان بین سالهای ۴۰۰۰ تا ۱۰۰۰ پیش از میلاد موقعیت خاصی داشته و مرکز تمدن بوده است. اما بدون شک علاقمندان به موسیقی معمولآ با شنیدن نکسوس، به یاد محصولات شرکتی با همین نام در زمینه موسیقی خواهند افتاد. نکسوس زائیده تفکرات یک آلمانی عاشق موسیقی، بنام کلاوس هیمن (Klaus Heymann) می باشد که پایگاه فعالیت خود را در هنگ کنگ قرار داد.
گفتگو با جیمز دپریست (IV)

گفتگو با جیمز دپریست (IV)

از تجارت دوری کنند! مقدار کار زیاد نیست حتی برای ما که سالهاست در آن قرار داریم. واقعا نمی توان به جوانها توصیه ای کرد. اگر بتوانید، آنها دیگر نباید رهبر شوند! من موسیقی دانان فوق العاده با استعدادی را دیده ام که رهبری می کنند اما کار دشوار، پیدا کردن ارکستری است که بتوانند به همراه آن کارهای خوبی ارائه دهند و پایه های حرفه ای خود را بسازند.
درباره‌ی نقد نماهنگ (V)

درباره‌ی نقد نماهنگ (V)

در نمونه‌های نزدیک به سرِ راست طیف چیزی جز اجرای صرف در اختیار نیست. پس آنچه دستمایه می‌شود نگریستن است. زبان بدن، حرکت، تمهیدات صحنه و مسایلی تکنیکی‌ مانند دوربین و تدوین و … مولفه‌های زبان‌آفرین و نگاه معناساز هستند. اما این نهایت نماهنگ نیست. هنرمندان هرگز به این سادگی موضوعی را وانمی‌گذارند و راضی نمی‌شوند. آنها به دنبال طرح‌های ظریفانه‌تر و راه‌های پیچیده‌تر ابراز هنری می‌گردند. از همین رو به مرور که از سر طیف دور می‌شویم و به بخش‌های میانی می‌رویم گونه‌های دیگری سر برمی‌آورند. پیوسته با آنها عناصر جدید هم پا به میدان می‌گذارند و با نگاه ترکیب می‌شوند.
تکمیل الحان منسوب به باربد (IV)

تکمیل الحان منسوب به باربد (IV)

در مورد وجه تسمیهء برخی از این الحان روایاتی نقل شده است. برخی از آنها یاد آورد حوادث‌ تاریخی و داستانهای گذشته است که ساسانیان به ذکر آن علاقهء وافری داشتند. لحن ۲۸ مربوط به‌ حکایت سیاوش، پسر کیکاوس و کشته شدن او و لحن ۲۹ مربوط به داستان ایرج پسر فریدون و کشته‌ شدن او می‌باشد. هر دو لحن اشاره به انتقام‌جویی پس از مرگ آنها دارد. برخی الحان مانند: باغ شرین یا تخت طاقدیس اشاره به قدرت و ثروت خسرو دارد. تخت طاقدیس نام تخت طاقی شکل جواهر نشان‌ خسرو پرویز بوده است که صورتهای بروج و ستارگان را بر آن نقش نموده بودند. الحانی که با نام «گنج» آغاز می‌شود، اشاره به گنجهای خسرو دارد و لحن ۲۳ اشاره به شبدیز اسب محبوب خسرو پرویز دارد.
راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (I)

راخمانینف؛ واپسین نماینده یک سلسله بزرگ (I)

“هنرمند می کوشد و باز می کوشد تا به غیر ممکن دست یابد. گاهی خوش اقبال است و کمی به هدفش نزدیک می شود. اما همه مدت به جایی دیگر رانده می شود، به جایی که کسی نمی تواند او را آرام کند، کسی نمی تواند کمکی به او بکند.”
کمپانی آر سی ای (II)

کمپانی آر سی ای (II)

پس از مدتی در دهه ۵۰ کنسرتهای تحت قرارداد شرکت RCA از اعتبار کمتری نسبت به شرکتColumbia بر خوردار شد. RCA کنسرت های Chicago symphony Orchestra و Boston Symphony Orchestra را در دست داشت؛ در حالی که Columbia Clevand Orchestra, Philadelphia Orchestra وNew York Philharmonic Orchestra را در کارنامه خود داشت.
روش سوزوکی (قسمت سی هفتم)

روش سوزوکی (قسمت سی هفتم)

طبق معمول درهای کارخانه ویولون سازی ساعت هفت صبح باز می شد، اما از نظر کارکنان توقعی نبود که پدر من و ما بچه‌ها که به مدیریت کارخانه تعلق داشتیم زودتر از ۹ صبح در آنجا دیده بشویم. از همان روز اول کار با خودم فکر کردم که در حقیقت من هم مانند بقیه یکی از کارکنان این کارگاه هستم؛ چرا باید برتری طلبی رئیس مآبانه داشته باشم؟ از نگاه انسانی به نظرم غیرعادلانه بود که اگر دیگران ساعت هفت صبح شروع به کار می‌کنند و من دو ساعت بعد از آن ساعت شروع به کار ‌کنم و تصمیم بر این کار گرفتم. گمان می‌کنم این دید و برخورد را هم از تولستوی آموخته بودم!
گزارشی از تمرین ارکستر خنیاگران مهر

گزارشی از تمرین ارکستر خنیاگران مهر

سه‌شنبه پنج مرداد ماه سال جاری، در ساعت ۲۱/۳۰ ارکستر خنیاگران مهر به سرپرستی نیوشا بریمانی با آهنگسازی بهزاد عبدی و خوانندگی محمد معتمدی در تالار وحدت به روی صحنه می رود. گزارشی که می خوانید حاصل دیداری از تمرین این گروه است که در سالن رودکی تالار وحدت انجام شده است.
پیدایش سازهای زهی در یونان باستان

پیدایش سازهای زهی در یونان باستان

سازهای زهی قدمت بسیار زیادی دارند و به روایتی برای اولین بار ۲۰۰۰ سال پیش از میلاد مسیح در تمدن بین النهرین مشاهده شدند و به تدریج با شکل گیری تمدن یونان این سازها با سرعت بیشتری تکامل پیدا کردند.
موسیقی زنان، در سایه‌ی حمایت

موسیقی زنان، در سایه‌ی حمایت

در دنیای حقیقی و مجازی امروز، در کنار اخبار پراکنده و متنوعی که به ویژه در باب موسیقی می‌شنویم، بسیاری از مواقع به جمله‌های این‌چنینی برمی‌خوریم: «برای حمایت از موسیقی زنان لطفاً به اشتراک بگذارید!» یقین دارم بیشتر کسانیکه از چنین جملاتی در حمایت از موسیقی زنان استفاده می‌کنند نیت خیری دارند اماباید دید که آیا این کار نتیجه‌ی خوبی هم دارد.