کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (X)

او در انجام این کار با بوجود آوردن سریالیسم موفق شد و این افتخار بزرگی برای او در تاریخ موسیقی محسوب می‌شود. اما او خیلی سخت به ساختار داخلی موسیقیش وفادار ماند. سریالیسم به عنوان روشی منظم برای تهیه سری‌ها، منظره صوتی موجود را درهم ریخت و شنوندگان را با دنیای صوتی نو آفریده‌اش بیگانه کرد. در حقیقت موسیقی شوئنبرگ علی‌رغم اینکه برای تکوین یافتن نیازمند ساختار بود همین ساختار موجب تیرگی و ابهامش می‌شد. در نتیجه سریالیسم منجر به یک زیباشناسی جهانی نشد.

جان کیج –دیگر پیشگام موسیقی در نیمه قرن بیستم- نیز عمرش را بر سر یافتن این زیباشناسی گریزپا گذاشت. کیج این زیباشناسی جهانی را در نابودی ساختار جستجو کرد او حتی از آشوب هم در ارتباط با موسیقی‌اش بهره گرفت اما آنچه کیج به عنوان آشوب درک می‌کرد نوعی حس ابتدایی بود. این احساس خاص از آشوب در قالب تصادف بدون حضور نظم شنوندگان کیج را وامی‌داشت که تلاش کنند از روی قراین با موسیقی‌اش ارتباط برقرار کنند.

البته این تلاش بیهوده‌ای بود چون موسیقی او حاوی هیچ ساختمان یا بافت خاصی نبود تا شنوندگان بتوانند با آن ارتباط برقرار نمایند. به همین دلیل هم آنچه او ابهامش می‌نامید به صورت یک زیباشناسی جهانی در نیامد.

امروز آخرین کوشش‌ها برای دست یافتن به این زیباشناسی جهانی آهنگسازان را مستقیما به سوی نظریه‌ی آشوب راهنمایی کرده است. از خلال دو اصل حساسیت به شرایط اولیه و تکرار نزدیک آنها باید همزمان موجودیت‌های کاملا مخالف هم را می‌ساختند. ریاضیات نظریه‌ی آشوب، موسیقی را وادار به تغییر کرد و همزمان اجازه داد که موسیقی پیشرفت غیر منتظره‌ای باوجود الگوریتم‌های عددی پیچیده بکند. در نظریه‌ی آشوب، موسیقی، زیباشناسی جدیدی را کشف کرد که اجازه می‌داد ساختاری را که لازم داشت همچنان حفظ کند و همزمان جذابیتش را از طریق بوجود آوردن عناصر غیر تکراری بدست آورد.

نظریه آشوب و آهنگسازی مانند دو قطب مخالف هستند اما در CAC آنها با هم یکی می‌شوند: شباهت و تغییر، آشوب و نظم. این دو قطبی‌ها به صورت طبیعی از یکدیگر جدانشدنی‌اند.

بدین ترتیب نظریه آشوب که در ریشه‌هایش تناسب چندانی با موسیقی نداشت ابتدا با نفوذ به حوزه دانش و سپس به ادبیات تصویر جدیدی از هنر ارائه کرد و سپس ارتباطی عمیق با موسیقی همزمان با انقلاب آشوب (در دهه ۸۰ و ۹۰ قرن بیستم) برقرار نمود. نظریه آشوب در این زمان مانند دانه‌ای شد که هر دونیمه‌اش –آشوب و نظم– در فرهنگ، ذهن و هوس‌های انسان جوانه زد و پس از این انسان‌های بیشتری به کمک این دانه به جستجوی هماهنگی در زندگی میروند، هماهنگی که حاصل موازنه میان دو قطبی‌های تغییر و ثبات، نظم وآشوب خواهد بود.

۷- نمی‌دانم که انتخاب عدد ۱۲ برای تعداد خوانندگان ارتباطی با تکنیک‌های سریال دارد یا خیر.
۸- Golah در لغت به معنای نوعی کشتی فنیقی است. iota به معنی ذره و همچنین حرف نهم الفبای یونانی است. نلسون در این آهنگ سفر افسانه‌ای فنیقی‌ها به آمریکای جنوبی را، که گفته می‌شود هزاران سال پیش از کلمب انجام شده است، به عنوان ماده اولیه‌ی کارش مورد استفاده قرار می‌دهد (تمثیلی استعاری از ذره بودن این کشتی کوچک در اقیانوس در این نامگذاری مشاهده می‌شود).
۹- از آنجا که آثار صوتی نامبرده در متن مقاله برای بیشتر خوانندگان در ایران قابل دسترسی نیست آدرس‌های اینترنتی زیر که بعضی از این آثار را به صورت رایگان در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌دهند، می‌تواند مفید باشد.


سایتها
www.mike-andrews.com
http://mywebpages. comcast. net/djsnow/KLAVIER/NONETTE. HTM
http://www. timara. oberlin. edu/~gnelson/gnelson. htm
http://vbs. ahk. nl/david/PlentyPowerfulProg. html#Pictures

کتابنامه
جواهری نیا، فرامرز. نگرشی ژرف به یی چینگ و مفاهیم آن. بدیهه، ۱۳۷۹٫
ریگدن، جان. ابو کاظمی، محمد ابراهیم، دانشنامه فیزیک. مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه و بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، ۱۳۸۱٫
شونبرگ، آرنولد. عبدالله زاده اسماعیلی، نسرین اصول آهنگسازی. دانشگاه هنر، ۱۳۷۸٫
Adorno, Theodor W. Philosophy of Modern Music. New York: Seabury Press, 1973.
Andrews, Mike. Chaos in the Modern Jazz Movement. http://www. gweep. net/~rocko/ sufficiency/node1. html, 1996.
Bidlack, Rick. “Chaotic Systems as Simple (but Complex) Compositional Algorithms. ” Computer Music Journal vol. 16 n. 3 (1992): 33-47.
Cage, John. John Cage: An Autobiographical Statement. New York: TheJohnCageTrust. http://www. newalbion. com/artists/cagej/autobiog. html, 1989.
Griffiths, Paul. “Serialism. ” New Groves Dictionary of Music and Musicians. Ed. Stanley Sadie. Vol. 17. Washington, D. C.: MacMillan, 1980. 20 vols.
Grout, Donald, and Claude Palisca. A History of Western Music. 5th ed. New York: W. W. Norton, 1996.
Hayles, N. Katherine. Chaos Bound: Orderly disorder in Contemporary Literature and Science. New York: Cornell University Press, 1990.
Järveläinen, Hanna. Algorithmic Musical Composition. Helsinki University of Technology, Telecommunications software and multimedia laboratory, Seminar on content creation, 2000.
Kostelanetz, Richard. John Cage. New York: Preager, 1970.
Little, David Clark. Composing with Chaos: Applications of a New Science for Music. http:// www. xs4all. nl/~19521952/dcl/COMPwCHAOS. html
Lorenz, Edward. The Essence of Chaos. Seattle: University of Washington Press, 1993.
Nelson, Gary Lee. Wind, Sand, and Sea Voyages: An Application of Granular Synthesis and Chaos to Musical Composition. http://www-ks. rus. uni-stuttgart. de/people/schulz/ fmusic/gnelson. html.
Perle, George. Serial Composition and Atonality: an Introduction to the Music of Schönberg, Berg, and Webern. Los Angeles: University of California Press, 1972.
Peyser, Joan. The New Music: The Sense Behind the Sound. New York: Delacorte Press, 1971. Retallack, Joan. “Poethics of a Complex Realism. ” John Cage: Composed in America. Marjorie Perloff and Charles Junkerman, ed. Chicago: University of Chicago Press, 1994.
Walker, Elaine. Chaos Melody Theory TM. 2003. Whittall, Arnold. Musical Composition in the Twentith Century. London:OXFORD UNIVERSITY PRESS, 1999.
Xenakis, Iannis. Composer and architect. Iannis Xenakis: the Man and his Music. With Mario Bois. London: Boosey and Hawkes, 1967.

فرهنگ و آهنگ شماره‌های ۶ و ۷

یک دیدگاه

  • mahsa
    ارسال شده در آبان ۳, ۱۳۹۱ در ۱۲:۳۱ ق.ظ

    مقاله بسیار جالبی بود .با سیستم های دینامیکی اشنا بودم ولی پیوند بین نظریه آشوب و موسیقی خیلی جالب بود

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «ایوارگاه»

وحید طهرانی آزاد با ایوارگاهش نشان می‌دهد که امروز، برخلاف تصور درونی‌شده‌ی عمومی، می‌توان بدون عملیات محیرالعقول و شعبده ساز درخور زد و گوشی یافت. اگر از چهار دونوازی کوتاه سنتور و ویلن (پرنای ۱ تا ۴)، با همه‌ی کمیابیِ خودِ ترکیب و نگاه متفاوت به سبک و سیاق خط ویلن، موقتا چشم بپوشیم هیچ چیز عجیب و غریبی در ایوارگاه نمی‌یابیم. آنچه در ایوارگاه به گوش می‌رسد غریبه که نه، اما شخصی است.

فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در شهریورماه ۱۳۹۷ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که فرشاد شالپوش آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است.

از روزهای گذشته…

کنسرتو  پیانوی شماره سه راخمانینف

کنسرتو پیانوی شماره سه راخمانینف

راخمانینف (Rachmaninoff) کنسرتو پیانو سوم خود که به Rach-3 مشهور است را به عنوان اثر اصلی و برای نمایش توانمندی خود در اولین تور کنسرتش در ایالات متحده آماده کرد.
از سمفونی ۹ بتهوون تا قدرت فاشیسمی آدلف هیتلر (I)

از سمفونی ۹ بتهوون تا قدرت فاشیسمی آدلف هیتلر (I)

نوشته ای که پیش رو دارید ترجمه و خلاصه نویسی کتابی است از نویسنده رومن رولاند (Romain Rolland) با عنوان «زندگی بتهوون» (Vie de Beethoven) که توسط ارغوان امیرصمیمی و سعید حکیمیان انجام شده است. در این کتاب و مقاله های مرتبط با آن؛ ابتداً به بررسی زندگی بتههون اشاره شده است و سپس تاثیرات سمفونی شماره ۹ او در شکل گیری قدرت فاشیسمی آدولف هیتلر بررسی گردیده است.
گزارش جلسه ی رونمایی از آلبوم «عشیران» (I)

گزارش جلسه ی رونمایی از آلبوم «عشیران» (I)

جلسه رونمایی از آلبوم «عشیران» به آهنگسازی علی کاظمی و سعید کردمافی و خوانندگی مجتبی عسگری، روز پنجشنبه، ۲۳ اسفند ۱۳۹۷، با سخنرانی دکتر ساسان فاطمی و دکتر بابک خضرائی و با حضور دست اندرکارانِ آلبوم و جمعی از اهالی موسیقی، در فرهنگسرای نیاوران، برگزار شد.
“رازهای” استرادیواری (XIV)

“رازهای” استرادیواری (XIV)

به غیر از قالب ساخته شده از چوب درخت بید برای نخستین ویولای کنترالتو ساخت استرادیواری در سال ۱۶۷۲ و نیز قالب مورد استفاده برای ویلن ۴/۱ به نام Aiglon که از چوب سپیدار ساخته شده بود، تمام قالبهای ویلن، کنترآلتو و ویولای تنور از چوب گردو درست شدند. (ضخامت قالب ویولا کنترآلتو ۱۷ میلی متر و ضخامت قالب ویلن Aiglon 13 تا ۱۵ میلی متر می باشد).
آثار مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان کرمانشاه عرضه می شود

آثار مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان کرمانشاه عرضه می شود

برای اولین بار پارتیتورهایی از آثار آهنگساز بزرگ و صاحب سبکِ ایرانی استاد زنده یاد مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان غرب کشور عرضه می شود. امیرآهنگ آخرین شاگرد مرتضی حنانه اعلام کرد: به زودی ده پارتیتور از آثار استاد مرتضی حنانه توسط من و نظارت امیرعلی حنانه در اختیار علاقمندان آثار این آهنگساز برجسته و صاحب سبک قرار می گیرد.
ابوحمزه: سه سی دی در دست انتشار دارم

ابوحمزه: سه سی دی در دست انتشار دارم

اولین اثر من با نام «پایان پریشانی» بر روی اشعار انتظار مرحوم قیصر امین پور شکل گرفته است. ترکیب دوتار با پیانو دو ترک را به خود اختصاص داده که شاید اولین بار باشد که چنین ترکیبی صورت گرفته است. دو تصنیف که با همراهی ارکستر سازهای زهی، سازهای ایرانی و پیانو ساخته شده است. ترک های دیگر هم از پیانو و آواز، پیانو و دکلمه، پیانو و نی و دکلمه تشکیل شده و یک قطعه کوتاه برای گروه کر ساخته آقای امیر آهنگ هاشمی است.
آشنایی با اولین ساز الکترونیکی: <br>تصادفی که تاریخ موسیقی را متحول کرد

آشنایی با اولین ساز الکترونیکی:
تصادفی که تاریخ موسیقی را متحول کرد

همه ما الیشا گری (Elisha Gray) را به‌عنوان مخترع تلفن می‌شناختیم، اگر الکساندر گراهام‌بل یک ساعت قبل از او به دفتر ثبت اختراعات نرفته بود در عوض نام‌ گری در تاریخ «موسیقی الکترونیکی» به‌عنوان مخترع اولین ساز الکترونیکی ثبت شده است. حال اگر بخواهیم فهرستی از بدشناس‌ترین مردان تاریخ تهیه کنیم، نام الیشا گری (Elisha Gary) بعد از Remo Giazotto (آهنگ‌ساز و محقق موسیقی سبک باروک ایتالیا) در ردیف دوم قرار می‌گیرد. به هر حال در کنار این بدبیاری بزرگ، او اختراع اولین ساز الکترونیکی را مدیون یک اتفاق تصادفی است.
بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

بررسی کوتاه در باب سنت و نوآوری در موسیقی ایرانی (II)

این مفاهیم در سایر هنرها از جمله نقاشی معماری، مشترک است. در نگاره های ایرانی مصادق این تفکرات موجود است. تفکر دایره وار و حضور مرکزیت مطلق در آن از ویژگی های یک تفکر سنتی است. در خط نستعلیق انتهای اکثر حروف به طرف بالا است که تداعی کننده یِ وصال است. اینها همگی خود نماد پردازی محسوب می شوند و هم جنبه بصری آن و هم مفاهیم آن قدسی است.
چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (I)

چه کار کنیم که او به ایران نیاید! (I)

سمفونی شماره ۴ از گوستاو مالر با اجرای ارکستر فیلارمونیک اسلواکی، تازه‌ترین اثر ضبط شده به رهبری علی رهبری است؛ رهبر ارکستر و آهنگساز ایرانی مقیم اتریش. او حدود سی و پنج سال است که ایران را برای گسترش فعالیت‌های هنری‌اش ترک کرده است.
بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (I)

بررسی مقایسه‌ای آثار آریستوگزنوس تارنتی و ابونصر فارابی (I)

«ابونصر طرخان ابن محمد فارابی» را «معلم ثانی» لقب داده‌اند (به تعقیب ارسطو که معلم نخست بود) که یعنی ارسطوگراترین متفکر دوره‌ی خودش بوده است. اندیشه‌ی موسیقایی فارابی نیز در بعضی دیدگاه‌ها بی نصیب از تاثیر اندیشه‌های یونانی نمانده تا حدی که برخی آرا و اندیشه‌های موسیقی‌شناسانه‌ی او را تنها ترجمانی از آرای موجود در نوشته‌های نظریه‌پردازان موسیقی یونانی می‌دانند: