کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (X)

او در انجام این کار با بوجود آوردن سریالیسم موفق شد و این افتخار بزرگی برای او در تاریخ موسیقی محسوب می‌شود. اما او خیلی سخت به ساختار داخلی موسیقیش وفادار ماند. سریالیسم به عنوان روشی منظم برای تهیه سری‌ها، منظره صوتی موجود را درهم ریخت و شنوندگان را با دنیای صوتی نو آفریده‌اش بیگانه کرد. در حقیقت موسیقی شوئنبرگ علی‌رغم اینکه برای تکوین یافتن نیازمند ساختار بود همین ساختار موجب تیرگی و ابهامش می‌شد. در نتیجه سریالیسم منجر به یک زیباشناسی جهانی نشد.

جان کیج –دیگر پیشگام موسیقی در نیمه قرن بیستم- نیز عمرش را بر سر یافتن این زیباشناسی گریزپا گذاشت. کیج این زیباشناسی جهانی را در نابودی ساختار جستجو کرد او حتی از آشوب هم در ارتباط با موسیقی‌اش بهره گرفت اما آنچه کیج به عنوان آشوب درک می‌کرد نوعی حس ابتدایی بود. این احساس خاص از آشوب در قالب تصادف بدون حضور نظم شنوندگان کیج را وامی‌داشت که تلاش کنند از روی قراین با موسیقی‌اش ارتباط برقرار کنند.

البته این تلاش بیهوده‌ای بود چون موسیقی او حاوی هیچ ساختمان یا بافت خاصی نبود تا شنوندگان بتوانند با آن ارتباط برقرار نمایند. به همین دلیل هم آنچه او ابهامش می‌نامید به صورت یک زیباشناسی جهانی در نیامد.

امروز آخرین کوشش‌ها برای دست یافتن به این زیباشناسی جهانی آهنگسازان را مستقیما به سوی نظریه‌ی آشوب راهنمایی کرده است. از خلال دو اصل حساسیت به شرایط اولیه و تکرار نزدیک آنها باید همزمان موجودیت‌های کاملا مخالف هم را می‌ساختند. ریاضیات نظریه‌ی آشوب، موسیقی را وادار به تغییر کرد و همزمان اجازه داد که موسیقی پیشرفت غیر منتظره‌ای باوجود الگوریتم‌های عددی پیچیده بکند. در نظریه‌ی آشوب، موسیقی، زیباشناسی جدیدی را کشف کرد که اجازه می‌داد ساختاری را که لازم داشت همچنان حفظ کند و همزمان جذابیتش را از طریق بوجود آوردن عناصر غیر تکراری بدست آورد.

نظریه آشوب و آهنگسازی مانند دو قطب مخالف هستند اما در CAC آنها با هم یکی می‌شوند: شباهت و تغییر، آشوب و نظم. این دو قطبی‌ها به صورت طبیعی از یکدیگر جدانشدنی‌اند.

بدین ترتیب نظریه آشوب که در ریشه‌هایش تناسب چندانی با موسیقی نداشت ابتدا با نفوذ به حوزه دانش و سپس به ادبیات تصویر جدیدی از هنر ارائه کرد و سپس ارتباطی عمیق با موسیقی همزمان با انقلاب آشوب (در دهه ۸۰ و ۹۰ قرن بیستم) برقرار نمود. نظریه آشوب در این زمان مانند دانه‌ای شد که هر دونیمه‌اش –آشوب و نظم– در فرهنگ، ذهن و هوس‌های انسان جوانه زد و پس از این انسان‌های بیشتری به کمک این دانه به جستجوی هماهنگی در زندگی میروند، هماهنگی که حاصل موازنه میان دو قطبی‌های تغییر و ثبات، نظم وآشوب خواهد بود.

۷- نمی‌دانم که انتخاب عدد ۱۲ برای تعداد خوانندگان ارتباطی با تکنیک‌های سریال دارد یا خیر.
۸- Golah در لغت به معنای نوعی کشتی فنیقی است. iota به معنی ذره و همچنین حرف نهم الفبای یونانی است. نلسون در این آهنگ سفر افسانه‌ای فنیقی‌ها به آمریکای جنوبی را، که گفته می‌شود هزاران سال پیش از کلمب انجام شده است، به عنوان ماده اولیه‌ی کارش مورد استفاده قرار می‌دهد (تمثیلی استعاری از ذره بودن این کشتی کوچک در اقیانوس در این نامگذاری مشاهده می‌شود).
۹- از آنجا که آثار صوتی نامبرده در متن مقاله برای بیشتر خوانندگان در ایران قابل دسترسی نیست آدرس‌های اینترنتی زیر که بعضی از این آثار را به صورت رایگان در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌دهند، می‌تواند مفید باشد.


سایتها
www.mike-andrews.com
http://mywebpages. comcast. net/djsnow/KLAVIER/NONETTE. HTM
http://www. timara. oberlin. edu/~gnelson/gnelson. htm
http://vbs. ahk. nl/david/PlentyPowerfulProg. html#Pictures

کتابنامه
جواهری نیا، فرامرز. نگرشی ژرف به یی چینگ و مفاهیم آن. بدیهه، ۱۳۷۹٫
ریگدن، جان. ابو کاظمی، محمد ابراهیم، دانشنامه فیزیک. مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه و بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، ۱۳۸۱٫
شونبرگ، آرنولد. عبدالله زاده اسماعیلی، نسرین اصول آهنگسازی. دانشگاه هنر، ۱۳۷۸٫
Adorno, Theodor W. Philosophy of Modern Music. New York: Seabury Press, 1973.
Andrews, Mike. Chaos in the Modern Jazz Movement. http://www. gweep. net/~rocko/ sufficiency/node1. html, 1996.
Bidlack, Rick. “Chaotic Systems as Simple (but Complex) Compositional Algorithms. ” Computer Music Journal vol. 16 n. 3 (1992): 33-47.
Cage, John. John Cage: An Autobiographical Statement. New York: TheJohnCageTrust. http://www. newalbion. com/artists/cagej/autobiog. html, 1989.
Griffiths, Paul. “Serialism. ” New Groves Dictionary of Music and Musicians. Ed. Stanley Sadie. Vol. 17. Washington, D. C.: MacMillan, 1980. 20 vols.
Grout, Donald, and Claude Palisca. A History of Western Music. 5th ed. New York: W. W. Norton, 1996.
Hayles, N. Katherine. Chaos Bound: Orderly disorder in Contemporary Literature and Science. New York: Cornell University Press, 1990.
Järveläinen, Hanna. Algorithmic Musical Composition. Helsinki University of Technology, Telecommunications software and multimedia laboratory, Seminar on content creation, 2000.
Kostelanetz, Richard. John Cage. New York: Preager, 1970.
Little, David Clark. Composing with Chaos: Applications of a New Science for Music. http:// www. xs4all. nl/~19521952/dcl/COMPwCHAOS. html
Lorenz, Edward. The Essence of Chaos. Seattle: University of Washington Press, 1993.
Nelson, Gary Lee. Wind, Sand, and Sea Voyages: An Application of Granular Synthesis and Chaos to Musical Composition. http://www-ks. rus. uni-stuttgart. de/people/schulz/ fmusic/gnelson. html.
Perle, George. Serial Composition and Atonality: an Introduction to the Music of Schönberg, Berg, and Webern. Los Angeles: University of California Press, 1972.
Peyser, Joan. The New Music: The Sense Behind the Sound. New York: Delacorte Press, 1971. Retallack, Joan. “Poethics of a Complex Realism. ” John Cage: Composed in America. Marjorie Perloff and Charles Junkerman, ed. Chicago: University of Chicago Press, 1994.
Walker, Elaine. Chaos Melody Theory TM. 2003. Whittall, Arnold. Musical Composition in the Twentith Century. London:OXFORD UNIVERSITY PRESS, 1999.
Xenakis, Iannis. Composer and architect. Iannis Xenakis: the Man and his Music. With Mario Bois. London: Boosey and Hawkes, 1967.

فرهنگ و آهنگ شماره‌های ۶ و ۷

یک دیدگاه

  • mahsa
    ارسال شده در آبان ۳, ۱۳۹۱ در ۱۲:۳۱ ق.ظ

    مقاله بسیار جالبی بود .با سیستم های دینامیکی اشنا بودم ولی پیوند بین نظریه آشوب و موسیقی خیلی جالب بود

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آموزش ساز، کاری دانشگاهی نیست (VI)

این جنبه اجتماعی شامل موسیقی در مدارس و دانشگاه سیر روزافزون و بهبودی مداوم داشت در تمامی دهه‌های بعد از ۱۹۲۰٫ بهتر بگویم از آن زمانی که آقای وزیری بعد از چهار سال تحصیل در فرنگ به کشور برگشت و مدرسه موسیقی را تشکیل داد.

آلبوم «به یاد لطفی» منتشر شد

آلبوم به یاد لطفی با اجرای گروه نهفت به سرپرستی جهانشاه صارمی و خوانندگی پوریا اخواص از سوی موسسه فرهنگی و هنری آوای گنبد نیلی منتشر گردید. جهانشاه صارمی که علاوه بر ۲۲ سال سرپرستی گروه نهفت، تالیف کتاب های آموزش تار و سه تار، همکاری در چندین کتاب معتبر موسیقی، انتشار چندین آلبوم صوتی و تصویری، تجربه بیش از سی سال آموزش موسیقی به ویژه در گروه سنی کودک و نوجوان را در کارنامه هنری خود دارد، در بخشی از بروشور این آلبوم می نویسد: «این آلبوم با هدف تجلیل از یکی از فرهنگ سازترین موسیقی دانان ایران و نیز ثبت توان اجرایی نسل دوم گروه نهفت منتشر می گردد.»

از روزهای گذشته…

تار مرد (I)

تار مرد (I)

نوشته ای که پیش رو دارید شش ماه پس از تاسیس روزنامه اطلاعات در تاریخ دوم آذر ماه سال ۱۳۰۵ منتشر شده است. این نوشته درگذشت استاد بزرگ موسیقی ایرانی، غلامحسین درویش را خبر می دهد و در کنار آن به شرحی از ناملایمات زمانه در عصری که درویش خان می زیسته اشاره دارد.*
بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (V)

بررسی برخی ویژگی های ساختاری آثار پرویز مشکاتیان (V)

خزان (شور): قطعۀ خران اثری است که از لحاظ ساختار با الگوی چهارمضراب مطابقت دارد و از یک پایۀ اصلی تشکیل شده و هر یک از جملات پس از اجرا به این پایه ختم می شوند. برخی از جملات این چهارمضراب نیز برگرفته از پایۀ اصلی اثر بوده و بر اساس آن بسط و گسترش می یابند. باز هم نکتۀ قابل توجه در این قطعه وزن و ضرباهنگ و دور های درونی آن است که به این قطعه حالتی مهیج و پرنشاط داده است.
کادانس ها (I)

کادانس ها (I)

همانطور که یک نقاش تصاویرش را بر روی بوم سفید نقاشی می کند، آهنگسازان هم هنرشان را روی بوم خالی سکوت، نقاشی می کنند.
غلامرضا مین باشیان، مرد اولین ها (II)

غلامرضا مین باشیان، مرد اولین ها (II)

غلامرضا خان از روی کتابهایی که با کمک مزین الدوله از فرانسه به فارسی ترجمه شده بود به هنرجویان سازشناسی و ارکستراسیون موسیقی نظامی و هارمونی درس می داد. جزوه هایی نیز از او نوشته شد در باب سلفژ و تعلیم سازهای بادی که منتشر نشده است.
گروه ریمونز (III)

گروه ریمونز (III)

آلبوم تک آهنگی “Baby I Love You با طرح جلدی از گروه دختران راک “رونتسگ” (Ronettes)، از بزرگترین موفقیتهای ریمونز بود که در رده هشتم قرار گرفت. در سال ۱۹۸۱ ششمین آلبوم ریمونز “رویاهای شیرین” (Pleasant Dreams) عرضه شد. تولیدات آنان بار دیگر رونق گرفت و این بار گراهام گولد من (Graham Gouldman) از موسیقی پاپ انگلستان بود که آنان را حمایت کرد.
هیجان یک اجرای جدید “کنسرت نی‌نوا” (I)

هیجان یک اجرای جدید “کنسرت نی‌نوا” (I)

اجرای مجدد یک قطعه در فضای موسیقی‌ای که آهنگسازی، به مفهوم یک فرآیند آفرینشی از پیش تعیین شده جزء سنت‌های رسمی و از خصوصیات اصلی آن به حساب نمی‌‌آید، اتفاقی جالب و هیجان انگیز است. این هیجان زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم مدت زمانی بسیار طولانی شنوندگان به نوعی با استبداد موسیقایی تنها اجرای موجود کنار آمده‌اند.
پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (VI)

پنجره ای موسیقی شناسانه به موسیقی آوانگارد (VI)

راز بسیاری از پیچیدگی‌های متن، یعنی منطق تحلیلی‌اش، که در نگاه اول برای خواننده‌ی فارسی‌زبان نامانوس جلوه می‌کند در همین تفاوت‌های باریک‌بینانه نهفته است. کتاب پر است از تعمیم‌های بسیار دشوار -که خود کتاب مجموع آنها را «روش جامع» نامیده-، نگره‌های بسیار کلی‌شده و تلاش‌های بی‌پایان برای فراهم‌کردن گسترده‌ترین نگاه‌ها به مقولات سنتی و مدرن که بخش بزرگی از تیرگی و ابهام آنها به منطق نگرش علمی مولفان بازمی‌گردد (۱۵). شگفت نیست زیرا ما وارد یک حوزه‌ی زبانی (نه به مفهوم زبان روسی بلکه به مفهوم یک سپهر اندیشه) با منطق خاص شده‌ایم، پس مدتی طول می‌کشد تا این منطق جدید را بیاموزیم.
ویژگی های یک سنتور خوب (VI)

ویژگی های یک سنتور خوب (VI)

به طور کلی تا امروز، اینکه بین سازهای بسیار خوب کدام سازها واقعا درجه یک هستند قضاوت بسیار مشکل است تا وقتی که رشته ی “ساز سازی” و “ساز شناسی” به عنوان یک رشته حرفه ای نگریسته و کار نشود و اجماع نظرها اتفاق نیفتد و کیفیت سازها با سطوح مختلف استاندارد نشود ماجرا همین خواهد بود. بنابراین سازی که مثلا استادی قیمت یک میلیون تومان را برای آن تعیین می کند، استاد دیگر بعید نیست آن ساز را یک ساز متوسط تلقی کند و بیش از چهارصد هزار تومان بر روی آن قیمت نگذارد و این بازار آشفته تا به سرو سامان برسد سلیقه افراد همیشه به عنوان موثرترین چاشنی عمل خواهد کرد، به طوری که نتیجه آن کماکان دورتر شدن از مبحث استاندارد خواهد بود چرا که بازه ی سلیقه ی افراد بسیار گسترده و تابع عوامل گوناگون است.
شیوه داوری در دومین جشنواره موسیقی شمسه

شیوه داوری در دومین جشنواره موسیقی شمسه

جشنواره شمسه به همت شهرداری تهران در بخشهای مختلف هنری فرخوان خود را منتشر کرده است؛ این دومین جشنواره شمسه است که سال گذشته اولین تجربه اجرایی خود را به روی صحنه برد. امروز شیوه داوری این جشنواره را روی سایت می بینید که توسط آقای امیرآهنگ هاشمی تالیف و تدوین شده است:
طراحی وب سایت

طراحی وب سایت

گروه طراحان «هفت رنگ آسمان»، قصد دارد با تخفیفی ویژه هنرمندان، به طراحی وب سایت بپردازد.