کاربرد نظریه آشوب در آهنگسازی (X)

او در انجام این کار با بوجود آوردن سریالیسم موفق شد و این افتخار بزرگی برای او در تاریخ موسیقی محسوب می‌شود. اما او خیلی سخت به ساختار داخلی موسیقیش وفادار ماند. سریالیسم به عنوان روشی منظم برای تهیه سری‌ها، منظره صوتی موجود را درهم ریخت و شنوندگان را با دنیای صوتی نو آفریده‌اش بیگانه کرد. در حقیقت موسیقی شوئنبرگ علی‌رغم اینکه برای تکوین یافتن نیازمند ساختار بود همین ساختار موجب تیرگی و ابهامش می‌شد. در نتیجه سریالیسم منجر به یک زیباشناسی جهانی نشد.

جان کیج –دیگر پیشگام موسیقی در نیمه قرن بیستم- نیز عمرش را بر سر یافتن این زیباشناسی گریزپا گذاشت. کیج این زیباشناسی جهانی را در نابودی ساختار جستجو کرد او حتی از آشوب هم در ارتباط با موسیقی‌اش بهره گرفت اما آنچه کیج به عنوان آشوب درک می‌کرد نوعی حس ابتدایی بود. این احساس خاص از آشوب در قالب تصادف بدون حضور نظم شنوندگان کیج را وامی‌داشت که تلاش کنند از روی قراین با موسیقی‌اش ارتباط برقرار کنند.

البته این تلاش بیهوده‌ای بود چون موسیقی او حاوی هیچ ساختمان یا بافت خاصی نبود تا شنوندگان بتوانند با آن ارتباط برقرار نمایند. به همین دلیل هم آنچه او ابهامش می‌نامید به صورت یک زیباشناسی جهانی در نیامد.

امروز آخرین کوشش‌ها برای دست یافتن به این زیباشناسی جهانی آهنگسازان را مستقیما به سوی نظریه‌ی آشوب راهنمایی کرده است. از خلال دو اصل حساسیت به شرایط اولیه و تکرار نزدیک آنها باید همزمان موجودیت‌های کاملا مخالف هم را می‌ساختند. ریاضیات نظریه‌ی آشوب، موسیقی را وادار به تغییر کرد و همزمان اجازه داد که موسیقی پیشرفت غیر منتظره‌ای باوجود الگوریتم‌های عددی پیچیده بکند. در نظریه‌ی آشوب، موسیقی، زیباشناسی جدیدی را کشف کرد که اجازه می‌داد ساختاری را که لازم داشت همچنان حفظ کند و همزمان جذابیتش را از طریق بوجود آوردن عناصر غیر تکراری بدست آورد.

نظریه آشوب و آهنگسازی مانند دو قطب مخالف هستند اما در CAC آنها با هم یکی می‌شوند: شباهت و تغییر، آشوب و نظم. این دو قطبی‌ها به صورت طبیعی از یکدیگر جدانشدنی‌اند.

بدین ترتیب نظریه آشوب که در ریشه‌هایش تناسب چندانی با موسیقی نداشت ابتدا با نفوذ به حوزه دانش و سپس به ادبیات تصویر جدیدی از هنر ارائه کرد و سپس ارتباطی عمیق با موسیقی همزمان با انقلاب آشوب (در دهه ۸۰ و ۹۰ قرن بیستم) برقرار نمود. نظریه آشوب در این زمان مانند دانه‌ای شد که هر دونیمه‌اش –آشوب و نظم– در فرهنگ، ذهن و هوس‌های انسان جوانه زد و پس از این انسان‌های بیشتری به کمک این دانه به جستجوی هماهنگی در زندگی میروند، هماهنگی که حاصل موازنه میان دو قطبی‌های تغییر و ثبات، نظم وآشوب خواهد بود.

۷- نمی‌دانم که انتخاب عدد ۱۲ برای تعداد خوانندگان ارتباطی با تکنیک‌های سریال دارد یا خیر.
۸- Golah در لغت به معنای نوعی کشتی فنیقی است. iota به معنی ذره و همچنین حرف نهم الفبای یونانی است. نلسون در این آهنگ سفر افسانه‌ای فنیقی‌ها به آمریکای جنوبی را، که گفته می‌شود هزاران سال پیش از کلمب انجام شده است، به عنوان ماده اولیه‌ی کارش مورد استفاده قرار می‌دهد (تمثیلی استعاری از ذره بودن این کشتی کوچک در اقیانوس در این نامگذاری مشاهده می‌شود).
۹- از آنجا که آثار صوتی نامبرده در متن مقاله برای بیشتر خوانندگان در ایران قابل دسترسی نیست آدرس‌های اینترنتی زیر که بعضی از این آثار را به صورت رایگان در دسترس علاقه‌مندان قرار می‌دهند، می‌تواند مفید باشد.


سایتها
www.mike-andrews.com
http://mywebpages. comcast. net/djsnow/KLAVIER/NONETTE. HTM
http://www. timara. oberlin. edu/~gnelson/gnelson. htm
http://vbs. ahk. nl/david/PlentyPowerfulProg. html#Pictures

کتابنامه
جواهری نیا، فرامرز. نگرشی ژرف به یی چینگ و مفاهیم آن. بدیهه، ۱۳۷۹٫
ریگدن، جان. ابو کاظمی، محمد ابراهیم، دانشنامه فیزیک. مرکز تحصیلات تکمیلی در علوم پایه و بنیاد دانشنامه بزرگ فارسی، ۱۳۸۱٫
شونبرگ، آرنولد. عبدالله زاده اسماعیلی، نسرین اصول آهنگسازی. دانشگاه هنر، ۱۳۷۸٫
Adorno, Theodor W. Philosophy of Modern Music. New York: Seabury Press, 1973.
Andrews, Mike. Chaos in the Modern Jazz Movement. http://www. gweep. net/~rocko/ sufficiency/node1. html, 1996.
Bidlack, Rick. “Chaotic Systems as Simple (but Complex) Compositional Algorithms. ” Computer Music Journal vol. 16 n. 3 (1992): 33-47.
Cage, John. John Cage: An Autobiographical Statement. New York: TheJohnCageTrust. http://www. newalbion. com/artists/cagej/autobiog. html, 1989.
Griffiths, Paul. “Serialism. ” New Groves Dictionary of Music and Musicians. Ed. Stanley Sadie. Vol. 17. Washington, D. C.: MacMillan, 1980. 20 vols.
Grout, Donald, and Claude Palisca. A History of Western Music. 5th ed. New York: W. W. Norton, 1996.
Hayles, N. Katherine. Chaos Bound: Orderly disorder in Contemporary Literature and Science. New York: Cornell University Press, 1990.
Järveläinen, Hanna. Algorithmic Musical Composition. Helsinki University of Technology, Telecommunications software and multimedia laboratory, Seminar on content creation, 2000.
Kostelanetz, Richard. John Cage. New York: Preager, 1970.
Little, David Clark. Composing with Chaos: Applications of a New Science for Music. http:// www. xs4all. nl/~19521952/dcl/COMPwCHAOS. html
Lorenz, Edward. The Essence of Chaos. Seattle: University of Washington Press, 1993.
Nelson, Gary Lee. Wind, Sand, and Sea Voyages: An Application of Granular Synthesis and Chaos to Musical Composition. http://www-ks. rus. uni-stuttgart. de/people/schulz/ fmusic/gnelson. html.
Perle, George. Serial Composition and Atonality: an Introduction to the Music of Schönberg, Berg, and Webern. Los Angeles: University of California Press, 1972.
Peyser, Joan. The New Music: The Sense Behind the Sound. New York: Delacorte Press, 1971. Retallack, Joan. “Poethics of a Complex Realism. ” John Cage: Composed in America. Marjorie Perloff and Charles Junkerman, ed. Chicago: University of Chicago Press, 1994.
Walker, Elaine. Chaos Melody Theory TM. 2003. Whittall, Arnold. Musical Composition in the Twentith Century. London:OXFORD UNIVERSITY PRESS, 1999.
Xenakis, Iannis. Composer and architect. Iannis Xenakis: the Man and his Music. With Mario Bois. London: Boosey and Hawkes, 1967.

فرهنگ و آهنگ شماره‌های ۶ و ۷

یک دیدگاه

  • mahsa
    ارسال شده در آبان ۳, ۱۳۹۱ در ۱۲:۳۱ ق.ظ

    مقاله بسیار جالبی بود .با سیستم های دینامیکی اشنا بودم ولی پیوند بین نظریه آشوب و موسیقی خیلی جالب بود

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:

از روزهای گذشته…

نطفه معصوم موسیقی در لجنزار کین و جنگ (II)

نطفه معصوم موسیقی در لجنزار کین و جنگ (II)

آن زمان‌ها بر روی پیشخوان صفحه فروشی‌ها دو سه تایی گرام می‌گذاشتند آن هم با گوشی بزرگ که خریداران بتوانند صفحه خود را شنیده و انتخاب کنند. پس من صفحه را از جلدش بیرون آوردن و بر روی گرام گذاشته آن را روشن کرده و گوشی را به گوشم گذاشتم . حالتی داشتم که گویا کسی به زور می‌خواهد مرا وادار به کاری کند و من هم علی‌رغم میل خود به آن تن داده‌ام.
اصول نوازندگی ویولن (VII)

اصول نوازندگی ویولن (VII)

۳/۱/۳/۴ : با توجه به بزرگی فاصله طولی و دور بودن نامتعارف انگشتان اول و چهارم، انگشت اول می تواند در هنگام اجرای دوبل های فاصله نهم و دهم ، به شکل شکسته در ناحیه ناکل در آید و نکته اشاره شده مربوط به شیوه نشستن انگشت اول در بند شماره ۵/۲/۱/۳ مبنی بر هم امتدادی بند اول این انگشت در پشت دست، با امتداد ساعد و دست چپ برقرار نیست.
تحقیر ده هزار تومانی (II)

تحقیر ده هزار تومانی (II)

طنز تلخ قضیه آنجا بود که در مدت آنتراکت اعلام شده -به رسم صفهای شیر کوپنی و قبایل بدوی- هیچ کس جرات نداشت از روی صندلی خودش بلند شود تا مبادا همان جایی هم که به خیال خودش با زرنگی(!) به دست آورده بود از دست بدهد. ای کاش اگر منفعت مادی تا این حد برای برگزارکنندگان کنسرت اهمیت داشت، این تمایل را به شیوه‌ای کم‌توهین‌آمیزتری بصورت غیرآشکار بروز می دادند (مثلا می‌توانستند قیمت بلیت‌ها را دو هزار تومان بیشتر کنند).
رولینگ استونز ، امشب در شانگهای

رولینگ استونز ، امشب در شانگهای

Rolling Stones روز پنجشنبه برای اجرای اولین کنسرتشان در چین وارد این سرزمین پهناور شدند و مورد استقبال و خوش آمدگویی چینی ها قرار گرفتند.
گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VI)

گزارش جلسه چهارم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (VI)

مدرس در ادامه بخشی از یک نمونه‌ی –به گفته‌ی او- افراطی و بزرگنمایی شده را از وبلاگی با عنوان «شجریانی‌ها» که به دست نویسنده‌ای ناشناس نوشته شده است نقل کرد: «دستگاه نوا که خیلیها معتقدن دستگاه نیست بلکه نغمه است چون بسیار نزدیک به مایه افشاری دستگاه شور می باشد. اگر کسی بخواهد نوا بخواند میتواند نزدیک سی گوشه مختلف رو بخواند که بعصی اصلا تو مایه افشاری نیستند. شجریان آوازی دارد به نام نوا – مرکب خوانی […]. یه بخشی از این آواز واقعا فاجعه است واقعا فاجعه. […] این آلبوم مرکب-نوا از همین فاجعه هاس.
تور اروپایی گروه بین المللی رومی و سالار عقیلی

تور اروپایی گروه بین المللی رومی و سالار عقیلی

گروه بین المللی مولانا رومی، تور اروپایی امسال (۲۰۱۲) خود را به خوانندگی سالار عقیلی در چند کشور اجرا خواهند کرد. گروه رومی (Rumi Ensemble) را جاوید افسری راد آهنگساز و سنتور نواز، پایه گذاری کرده و جمعی از هنرمندان برجسته از ایران، هند، اروپا و آمریکا در آن حضور دارند. این گروه از نیمه دوم فوریه امسال برای اجرای کنسرتهایی در هلند، بلژیک، آلمان، اسپانیا، سوئد و نروژ به روی صحنه خواهد رفت.
لنی و من: خاطراتی با برنشتاین (II)

لنی و من: خاطراتی با برنشتاین (II)

تلوزیون برای او رسانه طبیعی بود، نه فقط برای اجرا بلکه او با دوربین طوری حرف می زد که انگار با دوستش صحبت می کند. برای کنسرت بچه ها او بعضی وقت ها از آهنگ های بیتل ها استفاده می کرد به عنوان تصاویری که ایده های موسیقایی از جمله مد را نشان می دهند. برای بزرگسالان او در مورد موسیقی، زبان و سبک، با رسیتاتیف های فی البداهه به سبک موزار، وردی و واگنر سخنرانی می نمود!
امینی: انتقال نت ها کار وقت گیری است

امینی: انتقال نت ها کار وقت گیری است

قرار است یعنی این مجموعه آلبوم ۸ تایی در یک جزوه پارتیتور چاپ شود و گروه‌ها از این به بعد می‌توانند یک پارت ارکستر کامل هم داشته باشند و اگر خواستن استفاده کنند.
موسیقی و ایدئولوژی (I)

موسیقی و ایدئولوژی (I)

بحث در مورد موسیقی و خصوصیات ذاتی آن امری است مشکل. این موضوع را میتوان دلیل دو بعدی بودن موسیقی دانست؛ یعنی موسیقی از جهتی متاثر از اندیشه و عواطف بشری و نشات گرفته از یکسری فعل و انفعالات ذهنی است و از جهتی دارای قواعد و اصولی است که با معیارهای مادی و حقیقی تا حدی قابل تجزیه و تحلیل و ارزیابی میباشد.
نگهداری پیانو (I)

نگهداری پیانو (I)

احساس آن ساده است بخصوص اگر پیانو شما مشکی با روکش پلی استر باشد. حتی اگر هر روز آنرا تمیز کنید باز روز بعد متوجه خواهید شد که چقدر گرد و غبار روی ساز نشسته است. البته این فقط قسمتی است که شما آنرا مشاهده می کنید، بخصوص اگر شما عادت به باز نگاه داشتن درب پیانو – چه از نوع بزرگ (رویال) و چه دیواری – باشید، در اینصورت شاهد نشستن خاک و غبار بر روی همه قسمتهای داخلی خواهید بود.