مردان حرفه ای آواز ایران (III)

پیمان سلطانی و صدیق تعریف
پیمان سلطانی و صدیق تعریف
خوشبختانه صدیق تعریف جزو آن دسته از خوانندگان موسیقی نبوده که یه شبه بر فراز بادبان های سرگردان سوار و فردای آن نیز به افقی سرنگون گردد. او در هر اجرا پرسشی جدید را به پیش می کشد و در ادامه امضایش را به آرامی و با اطمینان پای اثرش می گذارد. آنچه در ذهن مخاطب، پس از رویت اجرای آوازی تعریف باقی می ماند، تصویر مشخصی از رمز گشایی نشانه های موسیقی یک قرن آواز دستگاهی است. به این صورت که گاه باد خبر می دهد که دریا آرام شده و گاه آنچه پشت چشمانت است، با نسیمی به آن سوی دریا روانه می شود. یعنی آوایی سراسر در ستایش انسان. از اینرو در پایه های روش شناسی اجراهای آوازی تعریف را می توان اجتماعی با نفوذ در میان غالب طبقه ها دانست.

تجانسی که میان کشیدگی های حروف بلند و فشردگی تحریرهای آوازی اش وجود دارد، نشانه ای از زیر و بالای درون یک جریان مداوم اجتماعی است. بدین گونه که مجری قرار است در آواز، سطحی نمادین را با سطحی تخیلی و واقعی به صورت عینی نشان دهد و معنایی از واژه به تصویر را فراهم آورد.

چرا که امور نمادین و تخیلی در تضاد با یکدیگر، وقتی هم زمان بکار می روند تمایز ناپذیرند و به این صورت است که صدیق تعریف، لحن اش در آواز را با یک ساختار فرهنگی نمادین متولد می کند و به این ترتیب، زبان آوازی اش به درک تفاوت نزدیک می شود.

آوای انسان زمانی که با کلام همراه می شود و از نشانه شناسی زبان پیروی می کند، جدا از منظر موسیقایی و فرکانس ها و نسبت فواصل به یکدیگر، مسئله ی خوانش، بیان حروف و تاکید آنها و نهایتا «وحدت کلمه» را نیز پیش می کشد.

غالبا آوازهایی که در موسیقی دستگاهی ایران به اجرا در آمده اند با تشویش و منش و بی نظمی همراه نبوده است و زمانی که آواز خوان بر اثر خوانش های متزلزل ارتباط خود را با مخاطب اش از دست می دهد، دیگر نمی توانند به یک زبان گفتگو کنند و دن کیشوت های آواز تنها می مانند و زیگورات ها به دست خود آوازخوانان ویران می شوند.

خوانندگان آواز ایران یک نسل پس از اولین خانواده ی فراهانی با تکیه به شعر و تاریخ مقتدر شعر کهن فارسی، خود را به بالای محفل می کشاند و سعی می کنند از نوازندگان برای ساخت برج های بابلی به عنوان صنعت گر استفاده کرده تا هرچه سریع تر بر بالای برج و دستیابی به قدرت و بابلیگری اقدام کنند و همانا که در ابتدا کلمه بود و کلمه نزد خدا بود و به تعبیری آواز خوان امروز خود را خدا می پندارد. نتیجه ی این فاصله گزاری و طلب قدرت با مفهوم معجزه ی گفتگو بسیار متفاوت تر از معجزه ی « خدا – زن – زبان» است.

تشویش زبانی در روایات یوحنا، ثمره ی گناهی دسته جمعی و تجاوز بابلیان است. پس پراکندگی آدمیان از آن پس با اغتشاش و فاجعه ی زبانی و درهم ریختگیِ روابط جنسی همراه می شود و نمونه هایی چون ضحاک، سمبل و مظهر آشفتگی آسمان و زمین می گردند، چرا که در طلب قدرت و وحدت کلمه اند. بسیاری از آواز خوانان امروز ما آنقدر بر بالانشینی خود تاکید می کنند و نوازنده را شی واره در زیر دست قرار میدهند تا خود را به عنوان مظهر قدرت – البته با غلبه و تسلط بر آنان – همه را به تصرف خود در آورند. بخش مهمی از این تصور در آشفتگی زبان و تصور خوانندگان نهفته است.

هر هم نشینی و هم جواری ساز و آواز باید به صورت توُ در توُ و همسان و یگانه انجام گیرد. هر دو باید در یکدیگر حل شوند و هر دو انعکاسی از دیگری باشند. چرا که پرسش رو در رو دلالت به آمیختن و هم سوُ بودن نیز دارد. اهورا مزدا و اهریمن هر دو هم ریشه ای مینوی دارند. چنان که در یسنه گفته شده است «… در آغاز، آن دو {اهورا مزدا و اهریمن} مینوی همزاد و در اندیشه و گفتار و کردار- یکی نیک و دیگری بد- با یکدیگر سخن گفته اند.»

2 دیدگاه

  • سنتور ني
    ارسال شده در اردیبهشت ۳, ۱۳۹۱ در ۸:۴۶ ق.ظ

    نمیدونم چرا اکثر آهنگسازان و نوازندگان فعلی درک صحیحی از زیبایی شناسی کلام و موسیقی ایرانی (و به تبع آن خواننده)ندارند!!!
    شاید هم اینقدر خواننده کم هست که به قول دکتر مهدی فروغ(نقل از کتاب شعر و موسیقی ایشان) بی مزه ترین غذاها رو با اشتهای فراوان می خورند!

  • پیمان سلطانی
    ارسال شده در اردیبهشت ۳, ۱۳۹۱ در ۱۱:۳۸ ب.ظ

    پیمان سلطانی هستم و در همین جا اعلام می کنم که به انتقادات فنی همه ی خوانندگان نوشته هایم احترام می گذارم، اما پاسخ گو و مدافع مطالبم نیز هستم و آماده ام تا درباره ی آنها رو در رو و در حضور عموم به بحث بنشینم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «ایوارگاه»

وحید طهرانی آزاد با ایوارگاهش نشان می‌دهد که امروز، برخلاف تصور درونی‌شده‌ی عمومی، می‌توان بدون عملیات محیرالعقول و شعبده ساز درخور زد و گوشی یافت. اگر از چهار دونوازی کوتاه سنتور و ویلن (پرنای ۱ تا ۴)، با همه‌ی کمیابیِ خودِ ترکیب و نگاه متفاوت به سبک و سیاق خط ویلن، موقتا چشم بپوشیم هیچ چیز عجیب و غریبی در ایوارگاه نمی‌یابیم. آنچه در ایوارگاه به گوش می‌رسد غریبه که نه، اما شخصی است.

فرایند خم کردن زه وارها و اتصال آن به ساختمان کلافها در ویولن (I)

محتوای این مقاله بخشی از دروس ارائه شده در شهریورماه ۱۳۹۷ در کارگاه رضا ضیائی (RZW) توسط رضا ضیائی است که فرشاد شالپوش آن را گردآوری و تدوین کرده و امیر خمسه ویراستاری آن را بر عهده گرفته است. متن کامل و دیگر مقالات مرتبط در آرشیو کارگاه موجود است.

از روزهای گذشته…

مستر کلاس هورن نادر زینلی برگزار می شود

مستر کلاس هورن نادر زینلی برگزار می شود

نادر زینلی نوازنده با سابقه ساز هورن، دارای دکترای موسیقی از کنسرواتوار شهر لیون و ساکن فرانسه است. وی تجربه تدریس در مراکز مطرح موسیقی را در کارنامه خود دارد که از آنها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:
نقش گم شده‌ی ویراستار (I)

نقش گم شده‌ی ویراستار (I)

موسیقی قرن بیستم همان که با نام‌هایی مانند مدرن و … به آن اشاره می‌شود در ایران هم مورد توجه قرار گرفته است. سوءال‌های زیادی در مورد دلایل این پذیرش مطرح است. به هر حال کنسرت‌ها و فعالیت‌های مرتبط با این نوع موسیقی (چه داخلی چه خارجی) در ایران با استقبال نسبی علاقه‌مندان موسیقی مواجه شده (۱). از همین رو عده‌ی روزافزونی از هنرجویان و علاقه‌مندان موسیقی مایلند که در مورد این نوع موسیقی بیاموزند یا اطلاعاتی جانبی کسب کنند.
پنجمین جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی دو ماه دیگر برگزار می شود

پنجمین جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی دو ماه دیگر برگزار می شود

جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی ایران که هر ساله در اسفند ماه برگزار می شد، این بار به دلیل همزمانی با ایام فاطمیه دو ماه دیگر برگزار خواهد شد.
دخترم، بوی فرار می آید (I)

دخترم، بوی فرار می آید (I)

مهاجرت در گذشته بسیار کند تر از امروز انجام می گرفت. اما اکنون به علت فجایع سیاسی و انسانی گاه چند میلیون انسان از جایی به جایی دیگر کوچ می کنند و از این جهت نیز عوارضی را به وجود می آورند. در گذشته مهاجرت های قومی در طی چند سده اتفاق می افتاد و به چشم هم نمی آمد و این چنین کوچ هایی گاه مبدل به جنگ های بسیار کند بطئی آرامی می شد و جوامع نیز آن را به یک تجربه ی تاریخی مبدل می کردند و نتایج اش هم این بود که این نوع تغییر به یک سنت بدل می گشت. سنت هایی چون صلح، جنگ، توافق ها و قراردادهای اجتماعی و… همه ی این ها در طی یک فرآیند رخ می داد تا این که یک مهاجر بتواند مبدل به یک شهروند درجه ی دو و شاید هم درجه ی یک بشود. مانند سیاه پوستان در آمریکا.
ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (I)

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (I)

ال سیستما که توسط خوزه آنتونیو آبرئو (Jose-Antonio Abreu)، در سال ۱۹۷۵، پایه گزاری شده است با استفاده از آموزش ارکستر به تربیت هزاران کودک و نوجوان می پردازد. این کودکان که بیشتر از خانواده های محروم کشور هستند با این نوع آموزش هم درس موسیقی و هم درس زندگی می آموزند. هدف این برنامه بکارگیری موسیقی جهت آموزش، سازگاری و پیشگیری از رفتارهای بزهکارانه است. این پروژه با نجات جوانان مواجه با فقر شدید، از انحرافات قابل پیش بینی و از گرایش به سمت سوء مصرف مواد مخدر و بزهکاری، شناخته شده است.
چکناواریان و ارکستر سمفونیک تهران

چکناواریان و ارکستر سمفونیک تهران

سه شنبه ۲۷ دی، تالار وحدت، میزبان ارکستر سمفونیک تهران به رهبری(رهبری میهمان) لوریس چکنواریان بود. ارکستر با اشاره چکناواریان قسمتی از باله گایانه ساخته آرام خاچاتوریان آهنگساز برجسته ارمنی را به اجرا گذاشت. سپس “افق بیکران” ساخته حشمت سنجری و پس از آن “رقص دایره” را از همین آهنگساز نواخت.
از نقد علمی تا نقد هنری (II)

از نقد علمی تا نقد هنری (II)

بنظر میرسد اولین و مهم ترین شرط برای ورود به حوزه زاینده هنر ظهور، انسان مستقل و متکی به خود است. انسانی که بتواند برای خود محدوده ای آزاد و عقلانی از طریق قدرت خود بیافریند، محدوده ای که دارای ارزشهای نسبی اخلاقی است. در شرایط فعلی قلمرو نسبی اخلاقی که علی القاعده باید در جهان بیرونی نسبی تلقی شود در ما معکوس شده است.
ریکاردو چایلی

ریکاردو چایلی

رهبر ایتالیایی؛ ریکاردو چایلی (Riccardo Chailly) در خانواده ای مملو از موسیقی در ۲۰ فوریه ۱۹۵۳ در شهر میلان به دنیا آمد. وی آهنگسازی را از پدرش لوچیانو چایلی (Luciano Chailly) آموخت و در کنسرواتوار موسیقی در شهرهای پروجو و میلان به تحصیل پرداخت. پس از آن در کلاسهای تابستانی سیئنا (Siena) از فرانکو فرارا (Franco Ferrara) معلم برجسته رهبری درسهای رهبری آموخت. جالب اینجاست که او در دوران جوانی در گروه ریتم و بلوز (rhythm-and-blues) درام نواز بود.
چشمه ای جوشیده از اعماق (V)

چشمه ای جوشیده از اعماق (V)

بنابراین شش حالت در رابطه T و M متصور خواهد بود که در تمامی این شش حالت، T می تواند در اکتاو نیز ظاهر شود. از نظر گردش نغمه ها نیز در روند یک اثر تینتینابلی، خط ملودیک (M)، عموماً حول مرکز ثقلی می گردد که هرچند در بیشتر موارد تونیک است اما لزوماً همیشه تونیک نبوده و می تواند دو نوت دیگر تریاد نیز باشد. نکته دیگر اینکه بخش ملودی می تواند بیش از یک خط باشد.
تالار جشنواره رویال لندن

تالار جشنواره رویال لندن

تالار جشنواره رویال (Royal Festival Hall) مکانی است با ۲۹۰۰ صندلی برای اجرای کنسرت، رقص و سخنرانی، در مرکز موسیقی Southbank واقع در شهر لندن. این تالار در کناره جنوبی رودخانه تامس که از پل هانگرفورد (Hungerford Bridge) فاصله چندانی ندارد، واقع شده است. ساختمانی درجه اول است و اولین ساختمان بعد از جنگ است که در آوریل ۱۹۸۸از آن حفاظت فراوانی شد. ارکستر فیلارمونیک لندن بیشتر کنسرتهای خود در شهر لندن خود را در این تالار (که بخشی از مرکز موسیقی Southbank است)، برگزار کرده است.