مردان حرفه ای آواز ایران (III)

پیمان سلطانی و صدیق تعریف
پیمان سلطانی و صدیق تعریف
خوشبختانه صدیق تعریف جزو آن دسته از خوانندگان موسیقی نبوده که یه شبه بر فراز بادبان های سرگردان سوار و فردای آن نیز به افقی سرنگون گردد. او در هر اجرا پرسشی جدید را به پیش می کشد و در ادامه امضایش را به آرامی و با اطمینان پای اثرش می گذارد. آنچه در ذهن مخاطب، پس از رویت اجرای آوازی تعریف باقی می ماند، تصویر مشخصی از رمز گشایی نشانه های موسیقی یک قرن آواز دستگاهی است. به این صورت که گاه باد خبر می دهد که دریا آرام شده و گاه آنچه پشت چشمانت است، با نسیمی به آن سوی دریا روانه می شود. یعنی آوایی سراسر در ستایش انسان. از اینرو در پایه های روش شناسی اجراهای آوازی تعریف را می توان اجتماعی با نفوذ در میان غالب طبقه ها دانست.

تجانسی که میان کشیدگی های حروف بلند و فشردگی تحریرهای آوازی اش وجود دارد، نشانه ای از زیر و بالای درون یک جریان مداوم اجتماعی است. بدین گونه که مجری قرار است در آواز، سطحی نمادین را با سطحی تخیلی و واقعی به صورت عینی نشان دهد و معنایی از واژه به تصویر را فراهم آورد.

چرا که امور نمادین و تخیلی در تضاد با یکدیگر، وقتی هم زمان بکار می روند تمایز ناپذیرند و به این صورت است که صدیق تعریف، لحن اش در آواز را با یک ساختار فرهنگی نمادین متولد می کند و به این ترتیب، زبان آوازی اش به درک تفاوت نزدیک می شود.

آوای انسان زمانی که با کلام همراه می شود و از نشانه شناسی زبان پیروی می کند، جدا از منظر موسیقایی و فرکانس ها و نسبت فواصل به یکدیگر، مسئله ی خوانش، بیان حروف و تاکید آنها و نهایتا «وحدت کلمه» را نیز پیش می کشد.

غالبا آوازهایی که در موسیقی دستگاهی ایران به اجرا در آمده اند با تشویش و منش و بی نظمی همراه نبوده است و زمانی که آواز خوان بر اثر خوانش های متزلزل ارتباط خود را با مخاطب اش از دست می دهد، دیگر نمی توانند به یک زبان گفتگو کنند و دن کیشوت های آواز تنها می مانند و زیگورات ها به دست خود آوازخوانان ویران می شوند.

خوانندگان آواز ایران یک نسل پس از اولین خانواده ی فراهانی با تکیه به شعر و تاریخ مقتدر شعر کهن فارسی، خود را به بالای محفل می کشاند و سعی می کنند از نوازندگان برای ساخت برج های بابلی به عنوان صنعت گر استفاده کرده تا هرچه سریع تر بر بالای برج و دستیابی به قدرت و بابلیگری اقدام کنند و همانا که در ابتدا کلمه بود و کلمه نزد خدا بود و به تعبیری آواز خوان امروز خود را خدا می پندارد. نتیجه ی این فاصله گزاری و طلب قدرت با مفهوم معجزه ی گفتگو بسیار متفاوت تر از معجزه ی « خدا – زن – زبان» است.

تشویش زبانی در روایات یوحنا، ثمره ی گناهی دسته جمعی و تجاوز بابلیان است. پس پراکندگی آدمیان از آن پس با اغتشاش و فاجعه ی زبانی و درهم ریختگیِ روابط جنسی همراه می شود و نمونه هایی چون ضحاک، سمبل و مظهر آشفتگی آسمان و زمین می گردند، چرا که در طلب قدرت و وحدت کلمه اند. بسیاری از آواز خوانان امروز ما آنقدر بر بالانشینی خود تاکید می کنند و نوازنده را شی واره در زیر دست قرار میدهند تا خود را به عنوان مظهر قدرت – البته با غلبه و تسلط بر آنان – همه را به تصرف خود در آورند. بخش مهمی از این تصور در آشفتگی زبان و تصور خوانندگان نهفته است.

هر هم نشینی و هم جواری ساز و آواز باید به صورت توُ در توُ و همسان و یگانه انجام گیرد. هر دو باید در یکدیگر حل شوند و هر دو انعکاسی از دیگری باشند. چرا که پرسش رو در رو دلالت به آمیختن و هم سوُ بودن نیز دارد. اهورا مزدا و اهریمن هر دو هم ریشه ای مینوی دارند. چنان که در یسنه گفته شده است «… در آغاز، آن دو {اهورا مزدا و اهریمن} مینوی همزاد و در اندیشه و گفتار و کردار- یکی نیک و دیگری بد- با یکدیگر سخن گفته اند.»

2 دیدگاه

  • سنتور ني
    ارسال شده در اردیبهشت ۳, ۱۳۹۱ در ۸:۴۶ ق.ظ

    نمیدونم چرا اکثر آهنگسازان و نوازندگان فعلی درک صحیحی از زیبایی شناسی کلام و موسیقی ایرانی (و به تبع آن خواننده)ندارند!!!
    شاید هم اینقدر خواننده کم هست که به قول دکتر مهدی فروغ(نقل از کتاب شعر و موسیقی ایشان) بی مزه ترین غذاها رو با اشتهای فراوان می خورند!

  • پیمان سلطانی
    ارسال شده در اردیبهشت ۳, ۱۳۹۱ در ۱۱:۳۸ ب.ظ

    پیمان سلطانی هستم و در همین جا اعلام می کنم که به انتقادات فنی همه ی خوانندگان نوشته هایم احترام می گذارم، اما پاسخ گو و مدافع مطالبم نیز هستم و آماده ام تا درباره ی آنها رو در رو و در حضور عموم به بحث بنشینم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارش از نقد آلبوم عطاریه (II)

پورقناد در پایان گفت: به نظر من آلبوم عطاریه به جز در قطعه «سرچشمه» به صورت خودخواسته سعی کرده پا را فراتر از فرم های شناخته شده نگذارد. در این اثر قطعات «سرچشمه» و دو تصنیف در آواز بیات ترک که از قدرت ملودیک قابل قبولی برخوردار است، بهترین آثار این آلبوم محسوب می شوند. وی همچنین با انتقاد از اجرای بعضی از بخش های متر آزاد این اثر به صورت بداهه گفت: بخشی از آواز های این آلبوم خوشبختانه به صورت طراحی شده ارائه شده بود که کیفیت قابل قبولی داشت ولی ظاهرا در بخش هایی از آلبوم بداهه نوازی انجام شده که بهتر است امروز از این کار اجتناب شود چراکه به خاطر تکرار مکررات، دچار کلیشه و اشباع شده ایم.

مرور آلبوم «مثنوی صبا»

بازنویسی/تنظیم آثار برای سازهای دیگر در اولین سطح به کار گستراندن کارگان (رپرتوار) می‌آید، حال با هدف آموزش باشد یا دسترسی‌پذیری قطعات برای نوازندگان آموزش دیده. از این رو نفس حضور آلبوم «مثنوی صبا» (و بیش از آن کتاب نغمه‌نگاری‌‌اش) مغتنم است. آنچه در خود آلبوم شنیده می‌شود ۲۱ قطعه و نواخته از «ابوالحسن صبا» موسیقیدان افسانه‌ای و پرجاذبه‌ی تاریخ ماست که اگر از سطح نخست برگذریم ابعادی از مساله‌ی کارهای مشابه را بر ما هویدا می‌کند.

از روزهای گذشته…

اریک دلفی، بدعت گزار موسیقی جز

اریک دلفی، بدعت گزار موسیقی جز

در تابستان ۱۹۶۱، انجمن بین المللی منتقدان جز داون بیت down beat، اریک دلفی Eric Dolphy را به عنوان بهترین نوازنده ساکسوفون آلتو نسل جدید انتخاب کردند. این نتایج در حالی به چاپ رسید که دلفی در حال اجرای یک کنسرت تاریخی در کافه Five Spot نیویورک بود (که در سه صفحه LP کمپانی Prestige به ثبت رسیده است). یک ماه بعد، او به سمت اروپا حرکت کرد و در اوایل ماه سپتامبر کنسرت کپنهاک Copenhagen Concert او ضبط شد.
بداهه نوازی، معضلی در موسیقی ایران

بداهه نوازی، معضلی در موسیقی ایران

در مطلب قبلی راجع به محاسن و معایب بداهه نوازی بحث و نتیجه گیری شد که بداهه نوازی اگرچه محاسنی هم دارد، ولی اگر روی صحنه اجرای بیاید میتواند تاحد زیادی مخرب باشد.
پروژه ساخت ویلن “کانون” (IV)

پروژه ساخت ویلن “کانون” (IV)

مقاله ایی را که ملاحظه می نمائید در ادامه مجموعه مقالات پروژه ساخت کنن می باشد البته به عنوان مبحث تکمیلی و نهایی. همان طور که تاریخ نگارش آخرین شماره مقاله نشان میدهد، فاصله زیادی را تا امروز پیموده است و آن گونه که تصمیم من بود قراری برای بخش کنونی در نظر نگرفته بودم اما به سفارش و تاکید برخی از دوستان به جهت تشریح بیشتر وقایع پیش آمده در مسیر تکمیل این پروژه و همچنین بیان ارزشهای فکری و احساسی و زمان ارزشمندی که صرف خلق این ساز شد متقاعد به نوشتن این متن شدم.
در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (IV)

در‌آمدی بر دیسکوگرافی و کتابشناخت ردیف دستگاه‌های موسیقی ایران (IV)

تار فخام‌الدوله بهزادی(مجموعه‌ی ۳ نوار، از مجموعه‌ی مهدی کمالیان و ۲ سی‌دی ماهور با عنوان بخش‌هایی از ردیف میرزا حسینقلی)،‌ فخام‌الدوله‌ی بهزادی، آوای بارید.
لری ادلر، هنرپیشه هارمونیکا (II)

لری ادلر، هنرپیشه هارمونیکا (II)

لری ادلر در سال های ۱۹۳۸ و ۱۹۳۹ تورهای کنسرتی را، پیش از بازگشتن به آمریکا، در آفریقای جنوبی و استرالیا برگزار کرد (در واقع، در استرالیا بود که برای اولین بار به اجرای سولو در کنسرت کلاسیک با ارکستر سمفونیک سیدنی پرداخت). ادلر در دهه ۴۰ همراه با پاول دریپر (Paul Draper)، رقصنده، تورهایی را در ایالت های مختلف آمریکا برگزار کرد و آنها همچنین با برنامه های خود، اسباب سرگرمی سربازان آمریکایی را در آفریقا و خاور میانه فراهم آوردند.
فیلیکس مندلسون، نابغه هامبورگ (I)

فیلیکس مندلسون، نابغه هامبورگ (I)

جاکوب لودویگ فیلیکس مندلسون بارتولدی (Felix Mendelssohn-Bartholdy) آهنگساز یهودی در ۳ فوریه ۱۸۰۹ در هامبورگ متولد شد. فلیکس مندلسون، آهنگساز آلمانی در اوایل دوره رمانتیک زندگی می کرد. آثار وی شامل قطعاتی در فرمهای سمفونی، کنسرتو، قطعاتی برای پیانو و موسیقی مجلسی (chamber music) می باشد. بعد از مدت زمانی طولانی انزوا و به دست فراموشی سپرده شدن، مندلسون و آثارش بار دیگر به رسمیت شناخته شد. او فرزند آبراهام، بانکدار و شخصی که خود فرزند فیلسوف بزرگ یهودی؛ موسز مندلسون (Moses Mendelssohn) و لی سالمون (Lea Salomon) عضو گروه یهودی ایزاک (od the Itzig) بود.
مجید کیانی و “طبیعت در هنر موسیقی” (II)

مجید کیانی و “طبیعت در هنر موسیقی” (II)

کلدانیان از ۶۲۶ تا ۵۳۸ قبل از میلاد در سرزمین حاصل خیز بین النهرین استقرار داشتند. از زمان سومریان معابد مرکز عمده کاهنان ٬ شاعران ٬ ریاضی دانان و منجمان بود. بر اساس نوشته های برخی مورخان قدیمی مانند Plutarch در زمان کلدانیان با توجه به گسترش نجوم و ارتباط موسیقی نظری با اخترشناسی و ریاضیات عقایدی مانند اعتقادات زیر مرسوم گردید:
پروژه ساخت ویلن “کانون” (III)

پروژه ساخت ویلن “کانون” (III)

این پروژه برای بار سوم به عنوان ساز حرفه ای ساخته و تولید می گردد که نمونه اول آن در سال ۲۰۰۷ (فرانسه) و نمونه دوم آن، سال ۲۰۰۸ (ایران) ساخته شده و همچنین نمونه سوم آن در سال ۲۰۱۱ آغاز گردیده است. در تمام نمونه های ساخته شده قبلی از بهترین مواد و کیفیت ساخت بهره برده ایم اما آنچه در این نمونه بدان پرداخته ایم کیفیت بسیار نزدیک به الگوی اصلی به لحاظ VARNISH و همچنین قدمت بالای چوبهای انتخاب شده برای تمام اجزای بدنه می باشد که می توان از این مجموعه به طول عمر و کهنگی بسیار بالای صفحه رو اشاره نمود.
سرگذشت موسیقی کلاسیک در شوروی کمونیستی (I)

سرگذشت موسیقی کلاسیک در شوروی کمونیستی (I)

روزهای سختی بود؛ سرد و سیاه. سایه مرگ بر سراسر اتحاد جماهیر شوروی گسترده بود. ترس از اعدام، تبعید و اسارت هیچکس را لحظه ای رها نمی کرد، به خصوص هنرمندان و دیگر افرادی را که اهل تفکر بودند. کسی جرات مخالفت با استالین را نداشت. مردم کاملا مسخ شده بودند. همه آنها انگار دو شخصیت داشتند: اول آنچه رژیم از آنها می خواست و دیگری موجودیت واقعی خودشان.
«رو به آن وسعت بی‌واژه» برای نی و ارکستر

«رو به آن وسعت بی‌واژه» برای نی و ارکستر

ارکستر مجلسی لوس‌آنجلس در روزهای سوم و چهارم نوامبر ۲۰۰۷ اثری از رضا والی را خواهد نواخت. این قطعه «رو به آن وسعت بی‌واژه» نام دارد که با الهام از سروده‌های سهراب سپهری آفریده شده است.