حضور بانوان در جامعه ی موسیقی ایران (II)

اولین ارکستر غیر مدرسه ای ایران با رعایت استانداردهای بین المللی، ارکستر سمفونیک بلدیه به رهبری غلامحسین مین باشیان است که بعضی از افراد به اشتباه، این ارکستر را ارکستر سمفونیک تهران می خوانند؛ فعالیت این ارکستر به شکل مستقل کوتاه بوده و به سرعت این ارکستر به هنرستان عالی موسیقی منتقل می شود.

در واقع سال ۱۳۱۳ سال افتتاح ارکستر است و ۱۳۱۴ سال انتقال آن به هنرستان است که با توجه به مطالبی که پیشتر گفته شد، در این مطلب چنین ارکسترهایی جزو آمار محسوب نمی شوند؛ هرچند جهت اطلاع خوب است که بدانیم در این ارکستر ۴۰ نفره هم، حدود سه نوازنده ی زن حضور داشته است!

ارکستر سمفونیک تهران به رهبری پرویز محمود که بیشتر اعضای آن هنرجویان هنرستان او بودند، از تاریخ ۱۳۲۰ به طور رسمی وارد کار حرفه ای و اجرایی شد. این ارکستر در دوران فعالیت مداوم و دراز مدت خود و همکاری با رهبران مختلف در پیش از انقلاب ۵۷، به طور میانگین حدود ۴% نوازندگانش را بانوان تشکیل می داده اند. تصاویر و نوشته هایی که در مورد فعالیت ارکستر سمفونیک تهران پیش از انقلاب وجود دارد، نشان از رشد حضور بانوان با گذشت سال های فعالیت ارکستر دارد.

پس از انقلاب تا مدت زیادی تعداد بانوان نوازنده ی ارکستر به تعداد انگشتان یک دست هم نمی رسید تا اینکه در اواخر دهه ی ۷۰ حضور بانوان به بیشترین حد خود در طول سال های فعالیت ارکستر رسید. با وجود حضور پر رنگ بانوان در سال های اخیر، کمبود بانوان نوازنده در اوایل انقلاب در آمار به چشم نمی آید و ما در محاسبات، به درصدی نزدیک به ۱۸% می رسیم.

ارکستر صبا در ادامه ی فعالیت ارکستر شماره ی یک هنرهای زیبای کشور (وزارت فرهنگ و هنر) که به رهبری ابوالحسن صبا و همکاری شاگردش حسین دهلوی بود، هم زمان با درگذشت صبا در سال ۱۳۳۶ تشکیل شد. این ارکستر، چند بار از فعالیت باز ایستاد و نوازندگانش نیز تغییر کردند؛ ارکستر صبا پس از انقلاب نیز به شکل ارکستر بزرگی تا سال ۵۸ با همکاری مهرداد کاظمی به عنوان خواننده، فعالیت داشت.

تصاویری از ارکستر صبا پیش از انقلاب موجود است که نشان از حضور ۱۰% نوازنده ی زن در ارکستر را دارد (متاسفانه خانواده ی دهلوی تصویری از ارکستر بزرگی که تا سال ۵۸ فعال بود نداشتند. لازم به ذکر است، از کنسرت های این ارکستر فیلم هم تهیه شده است و احتمالا در اختیار سازمان صدا و سیما است.)

ارکستر ژونس موزیکال ایران به رهبری علی رهبری، با همکاری جوانانی با میانگین سنی ۲۰ تا ۲۵ سال، در سال ۱۳۵۲ افتتاح و تا زمان انقلاب ۵۷ به فعالیت می پرداخت. ۵% نوازندگان این ارکستر را بانوان تشکیل می دادند.

ارکستر مجلسی رادیو تلویزیون که یکی از بهترین ارکسترهای تاریخ موسیقی ایران بوده است و حضور جدی و بین المللی داشته، از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۷ فعالیت داشته است. تا جایی که نگارنده به تصاویر اجرا و تمرین این ارکستر دسترسی داشته است، چهره ی بانویی در تصاویر دیده نمی شود و این ارکستر احتمالا نوازنده ی خانم نداشته است.

ارکستر اپرای تهران که بیشتر از نود درصد اعضای آن خارجی بودند از سال ۱۳۵۱ وارد اجرای صحنه ای موسیقی شد. در این ارکستر منهای بانوان خواننده، ۱۰% نوازندگان را بانوان تشکیل می دادند. ارکستر اپرای تهران تا زمان وقوع انقلاب به فعالیت مشغول بود و پس از متلاشی شدن، بخشی از نوازندگان این ارکستر وارد ارکستر سمفونیک تهران شدند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شناخت کالبد گوشه‌ها (IX)

حقیقت یافتن یکی از دو سوی این متناقض‌نما دیگر بستگی به مولف و کارش ندارد بلکه بیشتر مربوط به واکنش جامعه‌ی موسیقی است و آن کسانی که کتاب را می‌خوانند و به کار می‌بندند. احتمالا آگاه بودن بر این نکته که تحلیل ردیف به عنوان نوعی دستور زبان چه کاستی‌هایی دارد یا می‌تواند به بار آورد، همان کاستی‌ها را به نقطه‌ی قوتی در دگرگونی تلقی ما از دامنه‌ی خلاقیت در موسیقی دستگاهی تبدیل خواهد کرد، حتا اگر شده با مطرح کردن پرسش‌هایی درباره‌ی حدود تفسیر و … به بیان دیگر اگر دستاوردهای تحلیلی کتاب به عنوان یک حقیقت مسلم یا یک و تنها یک تفسیر قطعی درک شوند سوی اول روی می‌دهد و اگر به عنوان یک تفسیر خاص اما معتبر از میان بسیار تفسیرها، سوی دوم.

آثار مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان کرمانشاه عرضه می شود

برای اولین بار پارتیتورهایی از آثار آهنگساز بزرگ و صاحب سبکِ ایرانی استاد زنده یاد مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان غرب کشور عرضه می شود. امیرآهنگ آخرین شاگرد مرتضی حنانه اعلام کرد: به زودی ده پارتیتور از آثار استاد مرتضی حنانه توسط من و نظارت امیرعلی حنانه در اختیار علاقمندان آثار این آهنگساز برجسته و صاحب سبک قرار می گیرد.

از روزهای گذشته…

شناخت کالبد گوشه‌ها (V)

شناخت کالبد گوشه‌ها (V)

چنان که اشاره شد، امروزه اغلب کسانی که با متن ردیف سر و کار دارند دست کم به نوعی دسته‌بندی و نقش خاص اجزای درون‌گوشه‌ای باور دارند؛ خواه مانند مسعودیه در تحلیلی ریزمقیاس تعدادی از نقش‌مایهها را با نقش‌های آغازگر و کادانسی تشخیص داده و دسته‌بندی کنند خواه مثل نمونه‌های با اهداف تحلیلی کم‌تر پیچیده، کنش‌های فرود و گسترش و خاتمه را به شکلی بسیار کلی به وصف درآورند.
گزارش جلسه سیزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

گزارش جلسه سیزدهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (II)

«نوربرت الیاس» جامعه‌شناس که کارهایی نیز در زمینه‌ی جامعه‌شناسی هنر (و از جمله مستقیماً در مورد موسیقی) انجام داده در گزارشی می‌گوید: «[…] کنفرانسی ارائه می‌دادم و طی آن توسعه‌ی معماری گوتیک را نه به دلیل اعتلای معنوی که ارتفاع ناقوس‌ها را ایجاب کند، بلکه در نتیجه‌ی رقابت شهرها که می‌خواستند با قابل‌ رویت بودنِ عبادت‌گاه‌هایشان قدرتشان را به رخ بکشند، تبیین می‌کردم.» (نقل از الیاس در هینیک ۱۳۸۴). همان‌طور که در اینجا کاملاً قابل لمس است به جای تفسیر یک دگرگونی هنریِ منجر به شکل‌گیری سبک بر اساس دلایل دینی یا تقسیم‌بندی‌هایی براساس ذوق و سلیقه (زیباشناسی)، «پدیده‌ی هنری با علت‌های خارجی نسبت به هنر تبیین شده است، که هم «مشروعیت»شان کم‌تر است و هم ارزش معنوی‌شان» (همان‌جا).
مقصد خودِ راه می تواند باشد (I)

مقصد خودِ راه می تواند باشد (I)

بعد از توقفی یکساله بالاخره ارکستر ملی با تشکیلاتی جدید فعالیت خود را آغاز کرد. درباره دلایل توقف ارکستر ملی سال گذشته، شایعات بسیاری مطرح شد ولی هیچکدام به طور رسمی از طرف دفتر موسیقی وزارت فرهنگ و ارشاد و همچنین رهبر و در واقع پدر معنوی ارکستر ملی، فرهاد فخرالدینی تایید نشد؛ فخرالدینی در مدت این یکسال ترجیح داد سکوت کند.
جرج انسکو، بزرگترین موسیقیدان رومانی

جرج انسکو، بزرگترین موسیقیدان رومانی

جرج انسکو (George Enescu) بعنوان آهنگساز، پیانیست، ویولونیست، رهبر ارکستر و همچنین معلمی توانا در دنیای موسیقی مطرح می باشد. او بزرگترین موسیقیدان در زادگاه خویش – رومانی – و یکی از بهترین اجرا کنندگان موسیقی کلاسیک در قرن بیستم در سطح جهانی است.
یوسفی: جای خالی تفکر را در موزیسین ها میبینم

یوسفی: جای خالی تفکر را در موزیسین ها میبینم

چهار سال پیش خبری مبنی بر چاپ سالشمار موسیقی زنان توسط نیکو یوسفی در خبرگزاری ها قرار گرفت ولی به دلایل مختلفی این اتفاق به تاخیر افتاد تا اینکه قرار شد، اطلاعاتی مربوط به موسیقی زنان در سایتی خصوصی به مدیریت نیکو یوسفی به انتشار برسد. با او به گفتگو نشسته ایم درباره شکل جدید این پروژه و فعالیتش.
جایزه موسیقی بیلبورد

جایزه موسیقی بیلبورد

بارها در خبرهای موسیقی و یا برنامه های تلویزیونی با این نام برخورد کرده اید. جایزه موسیقی بیلبورد (Billboard Music Award) یکی از سه جایزه (جایزه گرمی و جایزه تالار مشاهیر موسیقی راک) معتبر موسیقی در آمریکا محسوب میشود که هر سال در ماه دسامبر برگزار میشود و در حقیقت حامی اصلی این جایزه مجله موسیقی بیلبورد میباشد.
والی: موسیقی ایرانی یک موسیقی افقی است

والی: موسیقی ایرانی یک موسیقی افقی است

مسئله هارمونی اصولا در موسیقی ایران جواب نمیدهد و موسیقی ایرانی یک موسیقی افقی است. کسانی هم که سعی کرده اند موسیقی ایران را هارمونی عمودی بدهند، تحت تاثیر هارمونی اروپایی بوده اند و تفکر مرکز اروپایی تسلط عجیبی بر موسیقی ما داشته از اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم که ناصرالدین شاه لومر را به ایران آورد.
نقدی بر عملکرد چند سالۀ اخیر پرویز مشکاتیان

نقدی بر عملکرد چند سالۀ اخیر پرویز مشکاتیان

مطمئنا نام و آثار پرویز مشکاتیان آنچنان با فرهنگ موسیقی معاصر ایران عجین گشته که می توان وی را از بزرگترین و تاثیرگذارترین نوازندگان وآهنگسازان سه دهۀ اخیر ایران به حساب آورد.
مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (III)

مقایسه‌ی روش‌های آموزش ساز عود در موسیقی ترکی (III)

نام ساز عود مأخوذ از نام درخت Agalloch است که در عربی به آن «العود» (El-oud) گفته می‌شود. ترک‌ها واژه‌ی «oud» را بر اساس ساختار زبانی و رسم‌الخط خود تغییر دادند و آن را به صورت Ud می‌نویسند. غربیان با این ساز در زمان جنگ‌های صلیبی، میان قرن‌های پنجم تا هفتم قمری (سده‌های ۱۱ تا ۱۳ میلادی) آشنا شدند و آن را «لوت» نامیدند (در زبان انگلیسیlute، در زبان فرانسوی luth، در زبان آلمانی laute و در زبان ایتالیایی liuto).
چند ساز از دوران رنسانس

چند ساز از دوران رنسانس

تعداد محدودی از سازهای دوران رنسانس همچنان بدون تغییر مورد استفاده قرار میگیرند اما نکته مهم آن است که بیشتر سازهای امروز شکل تکامل یافته آلات موسیقی گذشته می باشند.