حضور بانوان در جامعه ی موسیقی ایران (II)

اولین ارکستر غیر مدرسه ای ایران با رعایت استانداردهای بین المللی، ارکستر سمفونیک بلدیه به رهبری غلامحسین مین باشیان است که بعضی از افراد به اشتباه، این ارکستر را ارکستر سمفونیک تهران می خوانند؛ فعالیت این ارکستر به شکل مستقل کوتاه بوده و به سرعت این ارکستر به هنرستان عالی موسیقی منتقل می شود.

در واقع سال ۱۳۱۳ سال افتتاح ارکستر است و ۱۳۱۴ سال انتقال آن به هنرستان است که با توجه به مطالبی که پیشتر گفته شد، در این مطلب چنین ارکسترهایی جزو آمار محسوب نمی شوند؛ هرچند جهت اطلاع خوب است که بدانیم در این ارکستر ۴۰ نفره هم، حدود سه نوازنده ی زن حضور داشته است!

ارکستر سمفونیک تهران به رهبری پرویز محمود که بیشتر اعضای آن هنرجویان هنرستان او بودند، از تاریخ ۱۳۲۰ به طور رسمی وارد کار حرفه ای و اجرایی شد. این ارکستر در دوران فعالیت مداوم و دراز مدت خود و همکاری با رهبران مختلف در پیش از انقلاب ۵۷، به طور میانگین حدود ۴% نوازندگانش را بانوان تشکیل می داده اند. تصاویر و نوشته هایی که در مورد فعالیت ارکستر سمفونیک تهران پیش از انقلاب وجود دارد، نشان از رشد حضور بانوان با گذشت سال های فعالیت ارکستر دارد.

پس از انقلاب تا مدت زیادی تعداد بانوان نوازنده ی ارکستر به تعداد انگشتان یک دست هم نمی رسید تا اینکه در اواخر دهه ی ۷۰ حضور بانوان به بیشترین حد خود در طول سال های فعالیت ارکستر رسید. با وجود حضور پر رنگ بانوان در سال های اخیر، کمبود بانوان نوازنده در اوایل انقلاب در آمار به چشم نمی آید و ما در محاسبات، به درصدی نزدیک به ۱۸% می رسیم.

ارکستر صبا در ادامه ی فعالیت ارکستر شماره ی یک هنرهای زیبای کشور (وزارت فرهنگ و هنر) که به رهبری ابوالحسن صبا و همکاری شاگردش حسین دهلوی بود، هم زمان با درگذشت صبا در سال ۱۳۳۶ تشکیل شد. این ارکستر، چند بار از فعالیت باز ایستاد و نوازندگانش نیز تغییر کردند؛ ارکستر صبا پس از انقلاب نیز به شکل ارکستر بزرگی تا سال ۵۸ با همکاری مهرداد کاظمی به عنوان خواننده، فعالیت داشت.

تصاویری از ارکستر صبا پیش از انقلاب موجود است که نشان از حضور ۱۰% نوازنده ی زن در ارکستر را دارد (متاسفانه خانواده ی دهلوی تصویری از ارکستر بزرگی که تا سال ۵۸ فعال بود نداشتند. لازم به ذکر است، از کنسرت های این ارکستر فیلم هم تهیه شده است و احتمالا در اختیار سازمان صدا و سیما است.)

ارکستر ژونس موزیکال ایران به رهبری علی رهبری، با همکاری جوانانی با میانگین سنی ۲۰ تا ۲۵ سال، در سال ۱۳۵۲ افتتاح و تا زمان انقلاب ۵۷ به فعالیت می پرداخت. ۵% نوازندگان این ارکستر را بانوان تشکیل می دادند.

ارکستر مجلسی رادیو تلویزیون که یکی از بهترین ارکسترهای تاریخ موسیقی ایران بوده است و حضور جدی و بین المللی داشته، از سال ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۷ فعالیت داشته است. تا جایی که نگارنده به تصاویر اجرا و تمرین این ارکستر دسترسی داشته است، چهره ی بانویی در تصاویر دیده نمی شود و این ارکستر احتمالا نوازنده ی خانم نداشته است.

ارکستر اپرای تهران که بیشتر از نود درصد اعضای آن خارجی بودند از سال ۱۳۵۱ وارد اجرای صحنه ای موسیقی شد. در این ارکستر منهای بانوان خواننده، ۱۰% نوازندگان را بانوان تشکیل می دادند. ارکستر اپرای تهران تا زمان وقوع انقلاب به فعالیت مشغول بود و پس از متلاشی شدن، بخشی از نوازندگان این ارکستر وارد ارکستر سمفونیک تهران شدند.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

«شیوه‌ی نوازندگی» در موسیقی ما چه معنایی دارد؟ (I)

اگر در موسیقی کلاسیک غربی کار می‌کنیم دادن جواب همه‌فهم به این سوال نسبتا ساده است. یعنی روشی که هر نوازنده آثار را می‌نوازد. بخشی به رابطه‌ی فیزیکی‌ای که یک نوازنده با سازش دارد مربوط است، یعنی مسائلی مثل روش دست گرفتن ساز یا پشت ساز نشستن، نحوه‌ی انگشت گذاشتن، انتقال نیرو به ساز (تقریبا اِکول) و … بخشی هم به مسایل صوتی، مثل صدایی که از ساز درمی‌آورد، دامنه‌ی شدت و ضعف‌هایی که می‌تواند به هر نت یا پاساژ بدهد، شیوش‌های مختلفی که می‌تواند هنگام نواختن هر نغمه یا تکنیک ایجاد کند و بخشی هم به مسایل تکنیکی مثل دامنه‌ی ویبراتوها و از این قبیل.

جمال الدین منبری پس از سالها سکوت به روی صحنه می رود

ارکستر ملی ایران به رهبری فریدون شهبازیان و خوانندگی جمال الدین منبری و پوریا اخواص، ۱۶ اسفند ماه ۹۷ ساعت ۲۱:۳۰ دقیقه در تالار وحدت به روی صحنه می رود. این برنامه آخرین کنسرت سال ۹۷ ارکستر ملی با رهبری شهبازیان خواهد بود.

از روزهای گذشته…

چارلی چالین ، قسمت اول

چارلی چالین ، قسمت اول

بسیاری چارلی چاپلین را تنها یک کمدین موفق می دانند حال آنکه او در طول زندگانی خود در زمینه موسیقی نیز استعداد فراوانی از خود نشان داد. ساخت موسیقی فیلم کار عادی وی بود و توانست در مجموع موسیقی ۲۳ فیلم را به پایان برساند.
یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی <br>در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (III)

یادآوری های پیرامون بررسی سه شیوه هنر تک نوازی
در موسیقی ایرانی، پژوهش مجید کیانی (III)

«در این آثار (مانند نمونه سوم)… اندیشه هست، احساس هست، زیبایی هست، ذوق هست، حرکت زمان هست، تازگی، طراوات، امید، حرکت و شادابی مدام هست، و مهمتر از همه اینها انسان و انسانیت هست». «این ها را (نمونه سوم را) می توان “اثر هنری” نامید (ص۵۳).»
موسیقی الکترو آکوستیک

موسیقی الکترو آکوستیک

اصطلاح electro-acoustic music به موسیقی ای گفته می شود که در آن از تجهیزات الکترونیکی به تنهایی و یا با ترکیب آنها در کنار سازهای آکوستیک برای ساخت موسیقی استفاده شده باشد. با این روش صداهای جدیدی برای خلق موسیقی – و یا حتی اصوات غیر موسیقی – تولید می شود. این اصطلاح به مرور زمان به موسیقی الکترونیک تبدیل و خلاصه شده است.
وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VI)

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (VI)

جوانی به او گفت: از این نام شرم نمی کنی؟ نام خود را عوض کن و به او پیشنهاد داد که به جای ابراهیم ابن ماهان از آن پس خود را ابراهیم بن میمون معرفی کند. ابراهیم صدای زیبایی داشت و مدتی هم آوازخوان گروهی از راهزنان بود و به خاطر صدایش بین آنها محبوبیت به دست آورده بود. بعدها برای فراگیری موسیقی به بندر ابله رفت که شنیده بود در آنجا موسیقیدان بزرگی به نام جُوانُویَه موسیقی تدریس می کند. بعد از آن در محضر یونس الکاتب که ایرانی الاصل بود و به اسارت عربها در آمده بود رفت و بسیار کسب فیض نمود.
اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (VI)

اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (VI)

سال ۱۹۵۳ پیاف یک دوره ی ترک اعتیاد را گذراند و تبدیل به ستاره ی موزیک هال در غرب و به ویژه در ایالات متحده گردید. سال ۱۹۵۶ در کارنِگی هالِ (Carnegie Hall) نیویورک به موفقیت چشم گیری دست یافت و به مدت دو سال در آن جا برنامه های دائمی اجرا کرد.
درباره مشکل کوک

درباره مشکل کوک

اگر در جمع موسیقیدانان موسیقی ایرانی باشید، حتما” شنیده اید که گاهی نوازندگان به هم توصیه هایی راجع به بالاتر یا پائینتر بردن پرده های سازها می دهند و بعد از تغییر دستگاه، دوباره نوازنده را می بینیم که پرده ها را به جای اولیه خود باز می گرداند! حتما” این سوال برای شما پیش آمده که آیا جایگاه مشخصی برای نتهای مختلف در موسیقی ایرانی وجود ندارد؟ بهترین جواب برای این پرسش اجراهای دقیق جلیل شهناز و احمد عبادی است.
تقلای یافتن راهی نو (III)

تقلای یافتن راهی نو (III)

در آلبوم “سخنی نیست” هم‌گاه با این مساله طرفیم. برای مثال، در خود قطعهٔ “سخنی نیست”، بر روی “پشت درهای فرو بسته، شب از دشنه و دشمن پر”، این اتفاق رخ می‌دهد که البته به دلیل خصوصیات فضاسازانه‌اش در تناسب با تصویر شعری و هم چنین حل شدن‌اش در ریتم روانی که پیش از آن جریان داشته، نمی‌توان آن را نقطهٔ ضعف دانست؛ با این حال، این مساله در دیگر قطعات این آلبوم به چشم می‌خورد، به خصوص در قطعهٔ “آنکه مست…” (یا در خارج از این آلبوم، قطعهٔ “بزم تو” و بر روی مصرع “غمِ شب‌های جدایی”) که بر روی غزلی با ابیات هم وزن و قرینه، ایجاد تنوع در شکل ریتمیک جملات با کلام دشوار‌تر است و در نتیجه خطر ایجاد این تنوع‌های تحمیلی بیشتر.
بهاریه سال ۹۴ و دو شب اجرا از ارکستری که هنوز تشکیل نشده است!

بهاریه سال ۹۴ و دو شب اجرا از ارکستری که هنوز تشکیل نشده است!

سایت گفتگوی هارمونیک به رسم ده ساله ی اخیر، سر آغاز هر نوروزی را با عرض شادباش به اهالی موسیقی، آرزوی بهروزی برای ایشان و ارائه ی مطلبی آغاز می کند و گاه در آن سعی می شود به اتفاقات مهمی که در یک سال گذشته ی موسیقی کشور رخ داده است، بپردازد. اما از آنجا که سخن از چگونگی روند موسیقی کشورمان طی چند سال اخیر منجر به بازگویی تلخکامی های این اهالی خواهد شد و به قول قدیمی تر ها شگون ندارد سال نو را با این دست گلایه ها شروع کنیم، بهتر دیدم فقط از مهمترین اتفاق سال گذشته حرف بزنم: اجرای ارکستر سمفونیک تهران. اما آیا واقعاً این یک اتفاق بزرگ بود؟ به طور قطع می توان گفت تعطیلی و سکوت این ارکستر که تا امروز سه – چهار سال طول کشیده است، اتفاق مهمتری تلقی می شود.
با هم به راه افتادیم، بی او برگشتیم (I)

با هم به راه افتادیم، بی او برگشتیم (I)

قرار بود، ساعت نه‌وسی دقیقه‌ی بامداد روز یکشنبه، مراسم تشییع از منزل شخصی‌اش آغاز شود. اما به‌دلیل گروه بی‌شماری از یاران و مشتاقانش که هر لحظه از راه می‌رسیدند تا در آخرین وداع با استاد گرانقدر شریک باشند، حرکت مشایعین تا ده‌وده دقیقه‌ی بامداد به تعویق افتاد و در این دقایق بود که همه به راه افتادیم.
موسیقی به مثابه ابزار ژست! (I)

موسیقی به مثابه ابزار ژست! (I)

یادداشت زیر نه قرار است نکته ای بدیع را در بر داشته باشد و نه در تکاپوی یافتن راه چاره ای است، بلکه بیشتر نوشته ای است که مروری اجمالی بر چرایی پدید آمدن وضع موجود موسیقی هنری در ایران بیندازد؛ این بار با تمرکز بر قشری خاص که می توانست بزرگترین حامی جریان موسیقی هنری کشور باشد و نیست.