حضور بانوان در جامعه ی موسیقی ایران (I)

بیش از صد سال است که جامعه شناسان، حضور بانوان در زمینه های مختلف اجتماعی را در جوامع، معیاری برای رشد اجتماعی آن جامعه می دانند و با داشتن آمارهای مختلف، حضور بانوان را در عرصه های مختلف اجتماعی تحلیل می کنند. متاسفانه در کشور ما این آمار و ارقام کمتر در دسترس محققان بوده است و گاهی اصلا آمار گیری خاصی در این زمینه انجام نشده است.

در این مطلب سعی داریم با آمار گیری بر مبنای اطلاعات ناچیز قابل دست رسی از لیست اعضای ارکسترهای بزرگ که در ایران از ابتدای سده ی حاضر فعالیت داشته اند، به آماری تقریبی از حضور بانوان در ارکسترهای مختلف برسیم.

پس از پرداختن به موضوع، لازم است به هشت نکته ی مهم توجه داشته باشیم:
۱- لیست نوازندگان ارکسترهای ایران کمتر منتشر می شده، چنانکه در دیگر کشورهای جهان نیز، بیشتر نام و اطلاعات مربوط به رهبر و ارکستر در اطلاعات درون بروشور ها وجود دارد و کمتر نام تمامی نوازندگان ارکستر را در بروشور می نویسند؛ پس ناچارایم به دوران هایی که تصویر یا نوشته ای از آنها موجود است، رجوع کنیم و تخمینی در مورد حضور بانوان بزنیم.

۲- بسیاری از نوازندگانی که در ارکسترهای بزرگ، پیش از انقلاب فعالیت داشته اند، اصولا ایرانی نبوده اند و مهاجرانی از ممالک دیگر محسوب می شدند که در ارکسترهای ایرانی استخدام شده بودند و اکثرا هم پس از انقلاب کشور را ترک کردند؛ با این وجود ما ناچاریم با ذکر این مورد، آمار آنها را هم در لیست بگنجانیم، چراکه بالاخره حضور آنها در آن مقطع، در جامعه ی زنان تاثیر گذار بوده است و نیز بسیاری از آنها در آن مقطع، شهروند ایران محسوب می شدند.

۳- در این آمار گیری، به سراغ نوازندگان ارکسترهای هنرستان نرفتیم، چراکه حضور بانوان در این ارکسترها، اجباری بوده است و فعالیت حرفه ای محسوب نمی شود.

۴- نکته ی چهارم اینکه متاسفانه اطلاعاتی مربوط به نام نوازندگان ارکسترهای پرتعداد رادیو را در دست نداشتم و احتمالا تنها از طریق دسترسی به اطلاعات سازمانی صدا و سیما بتوان به لیست دقیق نوازندگان این ارکسترها رسید.

۵- تنها حضور بانوان را در ارکسترها بررسی می کنیم، پس تکرار شدن نام یک نوازنده ی زن در ارکسترهای مختلف، تغییری در آمار ما به وجود نخواهد آورد.

۶- ارکسترهایی که تنها از بانوان تشکیل شده اند از لیست آمار حذف شدند، چراکه حضور بانوان در کنار آقایان مورد بحث این نوشتار است؛ همینطور گروه های کر به دلیل حضور اجباری خانم ها از لیست آمار خارج می شوند.

۷- در این نوشته ما به ارکسترهای حرفه ای و نامدار می پردازیم که به طور رسمی فعالیت داشته اند نه هر ارکستر آماتوری در گوشه و کنار کشور؛ برای اینکه استانداردی را برای حذف بعضی ارکسترها تعیین کنیم، ارکسترهایی که بیش از ۵ سال فعالیت مداوم داشته اند و اعضای آنها بیشتر از ۲۰ نفر بوده است را در سرشماری برخواهیم گزید.

۸- طبیعتا به دلیل نبود لیست قابل استناد اعضا یا عکس کاملی از بعضی از ارکسترهای بزرگ مانند گلها و فارابی، نگارنده از دادن آماری درباره ی این ارکسترها، ناتوان است، هرچند تصاویری از ارکستر گلها با رهبری روح الله خالقی وجود دارد که ارکستری فاقد نوازنده ی زن را نشان می دهد ولی به خاطر نزدیکی تاریخ این تصاویر با هم و فعالیت مداوم ارکستر گلها در سالهای متمادی، نمی توان این تصاویر را در آمار گیری قابل توجه دانست.

۹- ارکسترهای ایرانی به دلایل مختلف، هر چند سال یا حتی چند ماه، نوازندگان خود را تا حدی تغییر می دهند، از این رو دادن آمار دقیق در مورد حضور نوازندگان زن یا مرد غیر ممکن می باشد. آماری که در این مطلب می بینید، میانگینی است از حضور بانوان در ارکسترها با تکیه بر اسناد کم تعداد موجود و این آمار، حدودی را به نظر خواننده می رساند که وی بتواند وضعیت کلی حضور بانوان در ارکسترهای ایران و مشارکت آنها را در زمینه ی اجرایی موسیقی تخمین بزند؛ به امید روزی که تمام اطلاعات مربوط به تاریخ موسیقی ایران در دسترس پژوهشگران قرار گیرد…

زنان موسیقی

یک دیدگاه

  • ارسال شده در خرداد ۱۰, ۱۳۹۱ در ۸:۳۰ ب.ظ

    خیلی عالی بود دمتووووووووووووووون گرم

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

امینی: انتقال نت ها کار وقت گیری است

قرار است یعنی این مجموعه آلبوم ۸ تایی در یک جزوه پارتیتور چاپ شود و گروه‌ها از این به بعد می‌توانند یک پارت ارکستر کامل هم داشته باشند و اگر خواستن استفاده کنند.

ال سیستما، مدلی موسیقی و اجتماعی متولد ونزوئلا (VI)

در پی تظاهرات های ضد دولتی ماه های اخیر که به کشته شدن یکی از نوازندگان اِل سیستما به نام آرماندو کانیزالس (Armando Cañizales) نیز منجر شد، گوستاوو “خشونت و سرکوب” را شدیدا محکوم کرد و از رییس جمهور، نیکلاس مادورو درخواست کرد که “به صدای مردم گوش فرادهد”.

از روزهای گذشته…

نگاهى به زندگى و آثار یوهان سباستین باخ

نگاهى به زندگى و آثار یوهان سباستین باخ

جان بوت با بررسى زندگى باخ و ارائه دلایل متعدد، معتقد است باخ نه صرفاً آهنگسازى مذهبى بلکه بیشتر یک «مدرنیست» است. عکس روى جلد CDهاى جدید آثار باخ از همان نگاه اول، بسیار تعجب برانگیزند؛ به جاى طرح هاى همیشگى که معمولاً پیکره اى از آهنگساز باکلاه گیس را نشان مى داد و دست نوشته هایش و ارگ کلیسا و صلیب، به تازگى دوکانتات (فرم مرکب آوازى متعلق به دوره باروک) از باخ منتشر شد که طرح جلد یکى از آنها کودکانى با نگاهى پرشور و ظاهرى غیرغربى بود و دیگرى تصویرى از آبشارى با عظمت؛ اما در این میان از همه عجیب تر، عکس آهویى است که روى جلد کنسرتو براندنبورگ کار شده است.
اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (X)

اِدیت پیاف، گنجشککِ آواز فرانسه (X)

برای ژینو که تحسین و وفاداری خاص و بی حدی برای بانویِ بزرگش، ادیت داشت، ورود به دنیای دوستی با ادیت به مانند ورود به مذهب می ماند. ژینو به کسی ایمان پیدا کرده بود که به او عشق ورزیده بود. ژینو خود در این باره این چنین بیان می کند: «پیروزی های ادیت، موفقیتش، خوشبختی هایش، در دوستی یا در عشق، من را لبریز می کرد. همیشه دوست داشتم او را شاد، خوشبخت و شکوفا ببینم و شدیداَ زجر می کشیدم زمانی که حادثه ای او را تحت تأثیر قرار می داد. من به ادیت احتیاج داشتم همان گونه که او به وفاداری تمام و کمالِ من احتیاج داشت.» از نظر ژینو این دو کلمه به خوبی ادیت را توصیف می کنند: «عشق» و «رنگِ آبی».
زبیگنف پرایزنر، آهنگساز افسانه ای فیلم

زبیگنف پرایزنر، آهنگساز افسانه ای فیلم

زبیگنف پرایزنر (Zbigniew Preisner) در ۲۹ مارس ۱۹۵۵ در لهستان بدنیا آمد. شاید مهمترین عامل شهرت وی ساخت موسیقی فیلم برای کارگردان شهیر دنیای سینما کیشلوفسکی بود که توانست وی را به دنیا معرفی نماید هر چند موسیقی جادویی ساخته شده توسط پرایسنر بقدری زیبا بود که یکی از عوامل بسیار تاثیر گذار بر آثاری چون سه گانه های کیشلوفسکی و دیگر آثار این فیلمساز فقید بود.
فواصل در موسیقی

فواصل در موسیقی

مقایسه می شنود، فاصله بین آنها گفته می شود. ممکن است این دو نت یا باهم نواخته شوند (بصورت آکورد) و یا بطور متوالی (بصورت ملودی) به دنبال هم.
جامعه، موسیقی، در منشور رادیو (I)

جامعه، موسیقی، در منشور رادیو (I)

موسیقی امری اجتماعی است، بیش از اغلب هنرها، شاید چون بخش مهمی از کنشی که به عینیت یافتنش منجر می شود پیش چشم و گوش مردم روی می دهد یا شاید چون بیش از هر هنری می تواند در رگ و پی زندگی آدمی برود، با آن آمیخته شود و همه جایش حاضر باشد. به همین نسبت لااقل در میان نویسندگان فارسی زبان موسیقی، تمایلی وجود دارد برای نپرداختن به این وجه که لابد از فرط بدیه ی بودن بسیاری اوقات بحث درباره ی آن را از یاد می برند یا به تلویح برگزار می کنند.
صداسازی در آواز (VI)

صداسازی در آواز (VI)

قرار گرفتن صدا در ناحیه خاکستری به این مفهوم است که کانون صدا درجایی بیرون سر احساس شود و در صورتی که این کانون خارج از ناحیه خاکستری باشد یعنی صدا داخل سر احساس می شود.
نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (I)

نقد تئوری پردازیِ داریوش طلایی (I)

داریوش طلایی از موسیقیدانان نسل سوم بعد از وزیری است، او نوازنده برجسته تار و سه تار و استاد ردیف شناسی در موسیقی ایرانی است. «نت نویسی آموزشی و تحلیلی او از ردیف میرزاعبدالله» بهترین منبع و مرجع برای آموزش ردیف تار و سه تار میرزا عبدالله است. او در سال ۱۳۷۲ رساله «نگرشی نو به تئوری موسیقی ایرانی» (۱)، را ارائه داده است.
رسیتال پیانوی پوریا رمضانیان در شهر مشهد برگزار می شود

رسیتال پیانوی پوریا رمضانیان در شهر مشهد برگزار می شود

در تاریخ ۱۴ و ۱۵ مردادماه ۱۳۹۵ ساعت ۱۹:۳۰ با همکاری «انجمن پیانو مشهد» رسیتال پیانوی پوریا رمضانیان در شهر مشهد برگزار می شود. در این برنامه آثاری از چهار دوره تاریخ موسیقی کلاسیک از باروک، کلاسیک، رومانتیک و مدرن به از باخ، بتهوون، شوپن، راخمانیِنُف و پراکوفیِف به اجرا در می آید.
باس نوازی با بزرگان!

باس نوازی با بزرگان!

تال ویلکنفیلد (Tal Wilkenfeld) سال ۱۹۸۶ در شهر سیدنی استرالیا بدنیا آمده و نوازنده گیتار باسی است که در سبکهای چون راک، جز و جز فانک فعالیت های بسیاری را انجام داده است. وی دبیرستان خود را نیمه تمام رها ساخت و در سال ۲۰۰۲ به امریکا مهاجرت نمود. در ابتدا در شهر لس آنجلس مدتی را سپری نمود اما پس از مدتی کوتاه به نیویورک رفت و در آنجا ساکن شد.
به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (II)

به مناسبت ۷ مهر تولد حسین دهلوی (II)

در این میان نقطه قوت حنانه یکی در استفاده از هارمونی متفاوتی برای صدادهی موسیقی ایرانی بود که خود او به آن هارمونی زوج، اطلاق می کرد (که به احتمال قوی بی تاثیر از هارمونی امثال بلا بارتوک نبود) و دیگری پژوهشهای گسترده ای بود که درباره خاستگاه و ریشه های موسیقی ایرانی و چارچوب موسیقی دستگاهی فعلی آنها صورت میداد (که بخشهای کوچکی از آنها در کتاب گامهای گمشده آمده است)؛ امانوئل ملیک اصلانیان هم نخستین فردی بود که ساختار موسیقی مدرن و آتنال را وارد ساختار آهنگسازی ایرانی کرد که برای نخستین بار در ایران چنین آثاری اجرا می شد، گرچه بسیاری ساختار موسیقایی او را برای موسیقی ایرانی مناسب نمی دانند، ولی بهرحال تلاشهای او برای ایجاد حرکات نوینی در موسیقی ارکسترال ایران ستودنی است.