نمودی از جهان متن اثر (VIII)

اما هر چقدر هم که تحلیل‌گری موفق شده باشد نمودهای ارزش‌گذاری را حذف کند، به ‌ناچار در دو نقطه داوری‌های ارزشی در کارش دخالت خواهد یافت؛ یکی از این نقاط پیش از این بررسی شد و در جریان آن به این نتیجه رسیدیم که انتخاب ویژگی‌های موسیقایی برای بررسی، حاوی نوعی ارزش‌گذاری است. این ارزش‌گذاری ممکن است مرتبط با متن خود قطعه باشد یعنی بتوان گفت «ویژگی مورد بحث در قطعه شاخص است» (۳۱)، یا مرتبط با علاقه‌مندی‌های تحلیل‌گر یا ارزش‌های تاریخی.

روشن است که در این دو مورد ارزش‌گذاری به مفهوم نقض کننده‌ی بی‌طرفی پدیدار می‌شود.

برای مثال در «شکافتن یک بافته» (۳۲) که تحلیلی ساده از یک آلبوم «محمدرضا فیاض» است، انتخاب فرم و بافت چندصدایی برای آنالیز و یافتن «تفسیر» فرم‌گرایانه‌ی مرتبط با تکنیک‌های موسیقی ایرانی برای آن به‌خوبی ترجیح نویسنده را فاش می‌کند. نقطه‌ای که بیش و پیش از آن نماینده‌ی ارزش‌گذاری‌های تحلیل‌گر (از هر نوع) است، انتخاب خود قطعه برای تحلیل است (۳۳).

این موضوع را می‌توان در انتخاب‌های «آلن فورته» (Allen Forte)، «هنریش شنکر» (Heinrich Schenker) و دیگر تحلیل‌گران دید (۳۴). بنابراین در بهترین حالات هم حضور پوشیده‌ی ارزش‌گذاری اولیه در لباس انتخاب موضوع، گریبان کار تحلیلی را رها نمی‌کند.

آنالیز درباره‌ی چیست؟ معطوف به چیست؟
تا این مرحله نشان داده شد که تجزیه و تحلیل نوعی کنش تفسیری است یا نوعی خواندن موسیقاییِ موسیقی، چیزی که به‌نظر می‌رسد از این پس نیاز داریم در مورد آنالیز بدانیم این است که آیا این تنها هدف نهایی یک نوشتار تجزیه و تحلیلی است؟ که به نظر می‌رسد پاسخ داده شد: خیر. پس اگر این‌طور نیست تجزیه و تحلیل معطوف به چیست؟ برای روشن‌تر شدن این موضوع به این گفته‌ی آدورنو توجه کنید: «آنالیز به عنوان رمزگشای اثر در ارتباط با خود اثر، ژانر یا الگو‌های اصلی آهنگسازی (۳۵) است که موجودیت می‌یابد…» (۳۶) در این گفته که نمونه‌های دیگرش را هم در آثار دیگرانی که به موضوع آنالیز می‌پردازند می‌توان یافت (۳۷) نکات جالبی موجود است: آنالیز در معنای مورد بحث به مفهوم یافتن «ارتباط» (Relationship) است؛ رابطه‌ی عناصر جزیی با خودشان، کلیت اثر موسیقایی، با آثار دیگر آهنگساز، کارهای هم‌عصران و غیر از آن.

پی نوشت
۳۱- در این حالت توجه بی‌طرفانه نقض نمی‌شود به شرطی که بتوان نشان داد تنها شاخص بودن باعث انتخاب شده و شاخص بودن هم تابع کیفیتی کاملاً عینی مانند فراوانی باشد.
۳۲- صداقت‌کیش، آروین. (۱۳۸۷) «شکافتن یک بافته، نگاهی به آلبوم پرسه در آینه»، فرهنگ و آهنگ، ۱۷٫
۳۳- از آن‌ جهت که دوبار دیگر در این متن به مساله‌ی انتخاب قطعه برای آنالیز بر می‌خوریم- یک بار در پاسخ به پرسش آیا دستاورد آنالیز ارزش قطعه را مشخص می‌کند؟ و بار دیگر در بررسی نقدهای وارد بر آنالیز- اینجا موضوع به همین شکل باز نشده باقی می‌ماند.
۳۴- مثال دیگری از این انتخاب در آثار فرهت، ذوالفنون، آزاده‌فر دیده می‌شود؛ هر سه آثاری از درویش‌خان را برای تحلیل برگزیده‌اند. اهمیت این قضیه آنجا به‌خوبی معلوم می‌شود که به یاد آوریم [احتمالاً] اولین اثر تجزیه و تحلیلی در مورد آهنگی از یکی از آهنگسازان موسیقی دستگاهی ایران «وزن و ضرب در آهنگ‌های درویش» است که «هرمز فرهت» بر «رنگ پریچهر و پریزاد» نوشته (فرهت، هرمز. (۱۳۶۶) «وزن و ضرب در آهنگ‌های درویش» در شعر و موسیقی در ایران، تهران: هیرمند؛ نسخه‌ی اصلی ۱۳۳۷ در موسیقی دوره‌ی ۳، شماره‌ی ۲۵). هر چند او برخلاف سنت دامنه‌دار آنالیز در موسیقی غرب اصلاً سعی در پنهان داشتن ارزش‌گذاری ندارد و لابه‌لای متن، اهمیتی که وی به آثار درویش می‌داده کاملاً مشخص است.
۳۵- Compositional Archetype
۳۶- Adorno, Theodor w. (1969) “On the Problem of Musical Analysis” in essays on Music, Translated by Max Paddison, Berkeley: University of California Press. P 169.
۳۷- برای مثال به این جمله توجه کنید: « این عناصر سپس به شکل جدا، در ارتباط با دیگری، در ارتباط با اثر به عنوان یک کل یا در ارتباط با شماری از آثار دیگر مطرح می‌شوند» Bread, David & Gloang, Kenneth. (2005) Musicology The Key Concepts. Routledge. P 8.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (II)

به این ترتیب نظام آموزشی دو جزیی با نظام سه جزیی یک اختلاف بنیادین پیدا می کند و آن حضور فرد با توان خودآموزشی است. البته برخی از افراد جامعه خود به خود دارای این استعداد هستند اما در بیشتر موارد این استعداد انسانی باید تحریک شود و استاد نظام سه جزیی چنین می کند. بنابراین روابط او با شاگردانش دیگر نمی تواند نشان روابط استاد در نظامی دو جزیی باشد. در جدول زیر چند تمایز مهم را آورده ایم.

کتاب سازشناسی کاربردی (سازهای موسیقی کلاسیک ایران) از مجید کولیوند منتشر شد

کتاب سازشناسی کاربردی (سازهای موسیقی کلاسیک ایران) با نویسندگی مجید کولیوند، نوازنده سنتور، آهنگساز و مدرس دانشگاه هنر تهران، با همکاری نشر نای و نی منتشر شد. کتاب در سه بخش نگارش شده است. بخش نخست هوا صداها (سازهای بادی) که ساز نی را در بر می گیرد. بخش دوم، زه صداها که خود به دو بخش زهی مضرابی شامل سازهای سنتور، قانون، تار، سه تار و عود و زهی آرشه ای شامل کمانچه، قیچک سوپرانو، قیچک آلتو، قیچک باس می باشد. در نهایت بخش سوم به پوست صداها (سازهای کوبه ای) اختصاص داده شده که شامل ساز تنبک و دف است.

از روزهای گذشته…

مرگ کریستف پندرسکی، آهنگساز بزرگ لهستانی (II)

مرگ کریستف پندرسکی، آهنگساز بزرگ لهستانی (II)

رکوئیم که از شانزده قطعه تشکیل شده برای چهار سولیست، گروه کُر مختلط و ارکستر بزرگ نوشته شده است و اجرای آن کمی بیشتر از ۹۰ دقیقه طول می کشد. متن آن به زبان لاتین است که دو بار با یک سرود سنتی لهستانی به نام مقدسات سه گانه (Święty Boże) آمیخته شده است.
آکاردئون

آکاردئون

آکاردئون (accordion) یکی از سازهای بادی کلید دار است که مکانیزمی شبیه به سازدهنی دارد ولی با این تفاوت که نیازی به استفاده از دهان برای دمیدن در آن نیست و با وجود بهره گیری از امکاناتی که در پائین خواهید خواند، این ساز توانایی اجرای چندین صدا بصورت همزمان را دارا می باشد و از این جهت توانایی های بیشتری نسبت به ساز دهنی دارد؛ البته ساز دهنی بخاطر ارتباط مستقیم با دم و بازدم انسان، انعطاف خاصی در اجرای ملودی ها دارد و این عامل باعث شده که هنوز به حیات خود ادامه دهد. آکاردئون شباهت زیادی نیز به ارگ های بادی کلیسا دارد ولی بخاطر داشتن کانال های صوتی ای که عینا در ساز دهنی وجود دارد صدای آن مانند سازدهنی است.
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VII)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VII)

«این شیوه آموزشی را به ویژه باید به هنرجویان موسیقی ایرانی توصیه کرد که با وجود این همه مُد و مقام و مایه و گام و گوشه و دستگاه و شعبه و آواز نمی دانند این همه شاهد و ایست و متغیر و بُن مایه و تُنیک را چگونه مهار کنند. راه حل بسیار ساده است. فقط کافی است در هر مُد و مقامی که هستیم الگوی جاذبه دو ماژور را به آن تزریق کنیم. همه مشکلات بطور تمپورال و مترونومی ک و بدون کاربرد هرگونه آگوگیک در زمانی کمتر از یک دولا چنگ ترکیبی حل خواهند شد. ربع پرده ها و ردیف آلتره های تمامی هم که مشکلی ندارند. همانطور که آلتره های غربی نیم پرده بالا – پایین می شوند، آلتره های ما فقط ربع پرده تغییر می کنند و در نتیجه خواندن آنها هم بسیار ساده تر است.» (بیضایی ۱۳۸۴، ۲۰۴)
سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VI)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VI)

بیچام با نزدیک شدن تولد شصت سالگیش تصمیم گرفت که یک سال از دنیای موسیقی فاصله بگیرد و تعطیلاتش را در یک کشور آفتابی سپری کند. اما شروع جنگ جهانی دوم در ۳ سپتامبر ۱۹۳۹ برنامه های او را به هم زد و در عوض مجبور شد برای تضمین آینده ارکستر فیلارمونیک لندن که حامیانش پشتیبانی مالی خود را با اعلام جنگ قطع کرده بودند، مبارزه کند.
مروری بر آلبوم «هزاره‌ی تنبور»

مروری بر آلبوم «هزاره‌ی تنبور»

تنبوریان همیشه تنبور را در متقال مقدسی از اعماق تاریخ و اسطوره پیچیده‌اند. هر کجا صحبت از تنبور است، رد پای گزاره‌های ماورایی صوفی‌نمایانه و باستان و اعصار را نیز می‌توان یافت.
گزارشی از رونمایی «لحظه های بی زمان» در شهر کتاب فرشته

گزارشی از رونمایی «لحظه های بی زمان» در شهر کتاب فرشته

پنجشنبه بیستم آذر، شهر کتاب فرشته برگزار کننده رونمایی آلبوم «لحظه های بی زمان» با آهنگسازی‌، روزبه تابنده و رهبری پروفسور منوچهر صهبایی بود. «لحظه های بی زمان» به تازگی توسط موسسه فرهنگی و هنری «شهر آفتاب» شیراز منتشر شده است و توسط پخش «جوان» در فروشگاه های آثار صوتی و تصویری در اختیار علاقمندان قرار گرفته است.
دانشکده موسیقی منهتن

دانشکده موسیقی منهتن

دانشکده موسیقی منهتن (Manhattan School of Music)، در آموزش موسیقی حرفه ای در سطح ملی و بین المللی جریانی اصلی می باشد که این مرکز در حدود ۹۰ سال پیش به وجود آمده است و امروزه یکی از بزرگترین کنسرواتوآرهای خصوصی دنیا می باشد که موسیقی جاز و کلاسیک در سطح بالا در آنجا تدریس می شود. این دانشکده افراد با استعداد را برای دنبال کردن حرفه خود و پیشرفت و کار در جامعه به عنوان موسیقیدان و مدرس آماده می کند و همواره تماشاچیان بسیاری را برای دیدن اجراهای زنده هنرجویان در دانشکده دعوت می کند. این دانشکده در سال ۱۹۱۸ توسط ژانت د.شنک (Janet D. Schenck) پیانیست و خیر در یکی از ساختمانهای شهر نیویورک تشکیل شد.
وان موریسون، نوری در تاریکی (II)

وان موریسون، نوری در تاریکی (II)

وان موریسون، حرفه خود را به طور مستقل با کمپانی ضبط “بنگ” و کمپانی ضبط “دختر چشم قهوه ای” (Brown Eyed Girl) در سال ۱۹۶۷ آغاز کرد، وارنر بروز (Warner Bros) از کمپانی بنگ او را متقاعد کرد که به نیویورک برود و با برچسب آنان اثر خود را ضبط کند. موریسون پیشنهاد آنان را پذیرفت و قراردادی را امضا نمود که به درستی آن را مطالعه نکرده بود، در این قرارداد درج شده بود که وارنر حق هرگونه انتخاب و تغییر را در آهنگها دارد. در ۲۸ مارچ ۱۹۶۷ در طی دو روز ضبط در استودیوی A & R هشت آهنگ او ضبط شد!
بزرگداشت حسن ناهید در ارسباران برگزار می شود

بزرگداشت حسن ناهید در ارسباران برگزار می شود

مراسم بزرگداشت، استاد حسن ناهید، نوازنده و مدرس پیشکسوت ساز نی، با همکاری موسسه فرهنگی – هنری «راد نواندیش» پنجشنبه ۲۶ دی ماه، در ساعت ۱۷:۳۰ در فرهنگسرای ارسباران برگزار می شود.
اختتامیه دومین جشنواره صبا برگزار شد

اختتامیه دومین جشنواره صبا برگزار شد

دومین جشنواره موسیقی صبا در بخش غیررقابتی پنجشنبه ۱۴ آذرماه با اجرای کنسرت دلبر حکیم‌ آوا پیانیست برجسته‌ تاجیکی-روسی بعد از گذشت دو هفته به کار خود پایان داد. بخش دوم این جشنواره از روز دوشنبه ۱۱ آذرماه با برگزاری مسترکلاس‌ و اجرای کنسرت همراه بود و آخرین برنامه اجرای این فستیوال با رسیتال پیانو حکیم‌آوا در تالار رودکی همراه بود.