نت هایی از حاشیه های موسیقی (III)

برخی از آنها نام مستعار برگزیدند، نام هایی مانند «خانم هارمونیکا»؛ بسیاری از آنها نیز به فراموشی سپرده شدند تا زمانی که رشته ی مطالعات جنسیت (gender studies) به جانبخشی به تاریخ فراموش شده ی زنان پرداخت. آرون کوهن (Aaron Cohen) در دانشنامه ی بین المللی زنان آهنگساز (International Encyclopedia of Women Composers) که در سال ۱۹۸۷ چاپ شد، از ۶۰۰۰ آهنگساز زن نام می برد.

خود من با این که کتابی درباره ی هیلگارد نوشته ام، با بسیاری از پیشگامان معاصر از الیزابت مکونکی (Elizabeth Maconchy) گرفته تا مینا کیل (Minna Keal) و جودیت ویر (Judith Weir) مصاحبه کرده ام و این موضوع را از نزدیک پیگیری نموده ام تنها بیست، سی نفر را می شناسم.

این طرز فکر که آهنگسازی حیطه ای مردانه است، حتی ذهن زنان آهنگسازی که کارشان بسیار خوب بود را نیز تسخیر کرده بود؛ آهنگساز با استعدادی مانند کلارا شومان (Clara Schumann) معتقد بود که آهنگسازی کاری برای زنان نیست. او وقت خود را صرف کمک به همسر آهنگسازش نمود. اکنون این چشم انداز تغییر کرده است و فعالیت های قابل توجهی در این زمینه صورت گرفته است:
برنامه ی “Total Immersion” مرکز باربیکان، امسال به اونسوک چین (Unsuk Chin) اختصاص یافته است؛ نامی که اخیرا از آن به بزرگی یاد می شود. زنان به طور غیر قابل مقایسه ای نسبت به گذشته در کلاس های آهنگسازی در کنسرواتوار ها شرکت می کنند. آنها در حال حاضر موقعیت های عالی رزیدنتی که به آهنگسازان پیشنهاد می شود را با استعداد سرشار خود، از آن خود نموده اند. برخی از آنها متولد دهه ی هشتاد هستند و در حال پیشروی و موفقیت.

البته ما همیشه هم به خودمان کمک نمی کنیم و من دارم کلی حرف می زنم! ظاهرا مردها به امور زنان علاقه مندند اما من نتوانستم مردی را پیدا کنم که روز سه شنبه همراه با من به کنسرت «زنان آهنگساز» بیاید یا حتی هیچ زنی (که دلیل آن بیشتر درست کردن پنکیک، پختن یا خوردن آن بود). خوشبختانه، سالن کلیسای سنت اندرو هولبورن برای کنسرت «Beneath These Alien Stars» به مناسبت روز جهانی زن پر شده بود.

کر بزرگ، با انگیزه و مختلط اوریانای لندن (London Oriana Choir) از بین آثار قرن های مختلف، قطعاتی را انتخاب کرده بود تا تنوع رپرتوار گروه را نیز نشان دهد. در واقع ۱۷ قطعه برای گروه جدید بود که یکی از آنها نخستین اجرای «Talk Show » از النا کتز-چرنین (Elena Kats-Chernin) در بریتانیا بود. النا کتز-چرنین (متولد ۱۹۵۷) شهرت خود را با ساختن آهنگ تبلیغ بانک لویدز تی اس بی (Lloyds TSB) به دست آورد.

استعداد فراوان لیلی بولانژه (Lili Boulanger) که در سن بسیار کم نیز درگذشت (۱۸۹۳-۱۹۱۸) به خوبی در اثر باشکوهِ”Hymne au Soleil” انعکاس یافته است. “God of the Moon” از سالی بیمیش (Sally Beamish)، آثار کارین رینکویست (Karin Rehnqvist) و سیسیلیا مکداول (Cecilia McDowall) و جودیت ویر (که هفته ی پیش موضوع جشنواره ای در منچستر بود) و رکسانا پنوفنیک (آهنگساز جدید در “London Mozart Players”) نیز از آثار برجسته به شمار می روند. کر تأثیرگذاری که به رهبری دیوید دروموند (David Drummond) به اجرا پرداخت، قطعه ی “Mobile” از ژاکلین پوک (Jocelyn Pook) را برای بیز اجرا کرد. این قطعه اجرای «نانا-نا-نا» از تم نوکیا را در خود دارد تا نشان دهد که زنان در موسیقی بسیار هوشیار هستند.

اکنون که بهانه ها و نابرابری ها از بین رفته اند، همه ی درها باز هستند. اما همچنان نمی توانیم از این سوال بی پاسخِ از مد افتاده ی ناخوشایند سر باز زنیم که: با وجود این همه بانوی آهنگساز خوب و حتی عالی، چرا هنوز یک آهنگساز بزرگ زن نداریم؟ پاسخ زنانه ی پرانرژی، دو آتشه و متفاوت به بتهوون که با ناشنوایی، تنهایی، نگرانی های مالی و بیماری جنگید تا شاهکارهایی ماندگار بیافریند کجاست؟

ممکن است پاسخ در بیولوژی یا در آسیب شناسی روانی نهفته باشد. اما لذتی که در یافتن پاسخ خواهد بود را تصور کنید؛ در دنیای آرمانی که یک مسواک به چوب سبک و متعادل رهبری تبدیل می گردد و میله های زندان نشان می دهند که نهایتا حاصل تربیت هستند و طبیعت. در نهایت بد نیست تا نامی از آهنگسازان زن جوان و فعال انگلیس را برای آشنایی فهرست کنیم:

کری اندرو (Kerry Andrew)
متولد ۱۹۷۸

شارلوت بری (Charlotte Bray)
متولد ۱۹۸۲

آنا کلاین (Anna Clyne)
متولد ۱۹۸۰

چریل فرانسس-هود (Anna Clyne)
متولد ۱۹۸۰

هلن گرایم (Helen Grime)
متولد ۱۹۸۱

امیلی هوارد (Emily Howard)
متولد ۱۹۷۹

آنا مردیت (Anna Meredith)
متولد ۱۹۷۸

ساشا سیم (Sasha Siem)
متولد ۱۹۸۴


guardian.co.uk
زنان موسیقی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

مروری بر آلبوم «سالنامه»

سالنامه در میان آثار فیاض، بیش از همه در مسیرِ «در گذر» است. علاوه بر مشابهت در فرایند آهنگسازی و نوعِ کنار هم نشاندنِ و برخورد با مواد و مصالح موسیقی، حضور صریحِ برخی نقش‌­مایه­‌های «در گذر»، مدگردی­‌های متنوع، استفاده از نوازندگانِ گروه در مقامِ خواننده و ساختار کلی مجموعه، این همانندی را پررنگ­‌تر می­‌کند.

از روزهای گذشته…

در نقد آلبوم سخنی نیست (I)

در نقد آلبوم سخنی نیست (I)

چند سال پیش در نقد کوتاهی بر آلبوم تنیده در خطوط موازی «علی قمصری» و با اشاره به قطعه‌ی «روشن و ناخوانا»ی او، که خودش آن را «نقطه سر خط» خوانده بود، نوشتم آن قطعه یا پیش‌نمایش یک گرایش جدید در کار قمصری است یا تجربه‌ای ناتمام و زودتر از موعد انتشار یافته و به هر حال تک افتاده در میان کارهای آن روز قمصری (۱). اکنون با انتشار آلبوم سخنی نیست روشن است که آهنگساز راه را دنبال کرده و این بار از رهگذر کامل کردن تجربه‌هایش، به موضوع هم‌آوایی و جمع­خوانی در موسیقی ایرانی پرداخته و طبیعتا در این راه با مساله­ بافت عمودی هم برخورد کرده است.
بلبل سرگشته (III)

بلبل سرگشته (III)

آثار ضبط شده ۶۰ روی صفحه که ۳۰ عدد صفحه است. نکته آنکه در این زمان استودیو های صفحه پر کنی مجهز به برق شده اند و روی صفحات گرامافون نوشته شده که با برق پر شده وضعیت صدابرداری تغییر کرده و سطح کار بالارفته است در این سری ضبط مرتضی خان نی داود است که می نوازد و برادرش موسی خان ویلن می نوازد و آثار مشترکی را با صدای قمر به ضبط می رسانند در میان آثار ضبط شده ۴ روی صفحه ۲ عدد صفحه از فلوت یعقوب خان رشتی و صدای قمر می باشد که در نوع خود جالب است به شماره کاتولگ ۳۰۰۵ – بیات زند – قطار و غم انگیز ۱ و ۲ به شماره کاتولگ ۳۰۰۵۲ می باشد هم چنین دو اثر که در چهارگاه – زابل و مخالف و منصوری با ویلن تنهای موسی خان نی داود و آواز قمر به شماره کاتولگ ۲۹ و ۳۰۰۲۸ به ضبط می رسد.
گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (V)

در این مرحله از کارگاه چند نقد به‌عنوان نمونه‌هایی از نقد سیاسی بازخوانی شد. نخست بخشی از نوشتار انتقادی «ژاک آتالی» موسیقی‌شناس انتقادی و مارکسیست سرشناس از مجموعه‌ی «مارکس و موسیقی» (به ویراستاری رگولا بورکهارت قریشی) ترجمه‌ی «شهریار خواجیان» به‌عنوان یک نمونه‌ی تاثیرگذار خوانده شد:
مردان حرفه ای آواز ایران (I)

مردان حرفه ای آواز ایران (I)

قاعدتاً باید در اینجا آواهایی را ارائه کنیم و مردانی را معرفی سازیم که هیچ تصمیم خودسرانه و واکنشی دور از مشروعیت در آن حضور نیافته باشد. پس نخستین کلام این که آواز نباید در خدمت امیال خودی باشد و امیال نباید در خدمت روایت های کوتاه ذهنی آواز خوان. ما قرار است در اینجا بحثی مشترک درباره ی نشانه هایی داشته باشیم که آواز خوان هنگام تولید آواها، مهر خود را بر آن می گذارد و این سلسله غالباً بر اساس شواهد موجود یا با پایان هنرمند آواز خوان به پایان می رسد و یا بدون هیچ افزوده ای توسط دیگران تکرار می گردد.
گفتگو با علی صمدپور (VI)

گفتگو با علی صمدپور (VI)

ببینید؛ من می گویم برای نوازنده شدن آیا فقط باید روزی ۸ ساعت ساز زد؟ آنچه محقق می‌شود هنر است؟ آدمی که امروز نگاه گسترده‌ای به جهان ندارد یا به اندازه‌ی خودش رمان نخوانده، فیلم ندیده، روانشناسی نخوانده، چه می‌خواهد بگوید؟ مسأله زاویه دید است. چه چیز در شما منجر به تولید می‌شود؟ فروش و شهرت یا کشف در موسیقی؟ یا استنتاجی از روابط انسانی‌تان؟
علینقی وزیری؛ ناسیونالیسم دولتی و روشنفکر موسیقی (V)

علینقی وزیری؛ ناسیونالیسم دولتی و روشنفکر موسیقی (V)

این مقایسهٔ ـ از دید امروزی – آشکارا تحقیرآمیز،(۱۸) که به نظر نمی‌رسد در آن روزگار نزد ترقی‌خواهان زیاد ناپسند و آزارنده بوده باشد بخش بزرگی از سیستم ارزش‌گذارانهٔ هنری (یا شالوده‌های حمایتی آن) را فراهم می‌کرد و حقانیتی به دگرگونی‌های هنری می‌داد که برآمده از نیاز به نظم و … در زندگی روزمره بود.
مرور آلبوم «پوئم سمفونی تختی»

مرور آلبوم «پوئم سمفونی تختی»

هیچ چیز، دقیقا هیچ چیز، نمی‌تواند اثری را که خودش بر پای خویش نمی‌ایستد استوار کند. نه نام رهبر ارکستر نام‌آور، علی رهبری (احتمالا شناخته‌شده‌ترین رهبر ایرانی)، نه اجرای خوش‌آهنگ و حرفه‌ای «ارکستر فیلارمونیک پراگ»، نه خوش‌صدایی خواننده‌ی مشهور، محمد معتمدی، نه شعر حماسی یادآور پهلوانان شاهنامه، و نه حتا بار عاطفی نام و سرنوشت تراژیک کسی که در ذهن مخاطب ایرانی یکی از اسطوره‌های معاصر است (غلامرضا تختی)، هیچکدام کمکی به «پوئم سمفونی تختی» نمی‌کند.
معجزتی همچنان جاری

معجزتی همچنان جاری

شماره‌ هشتادم فصلنامه‌ موسیقی ماهور به‌تازگی منتشرشده است. با این شماره، فصلنامه‌ ماهور بیست‌ساله شده و با اعتباری مثال‌زدنی، اعتباری علمی که به جرأت می‌توان گفت هیچ‌یک در تاریخ نشریات فارسی‌زبان موسیقی بدان دست نیافته‌اند. اما تکیه‌گاه این اعتبار بی‌همتا کجاست و چرا فصلنامه‌ ماهور شأنی چنین وزین یافته است؟
چاشنی های تانگوی کِرِمر

چاشنی های تانگوی کِرِمر

“ویولونیست جسور با پیاتزولا طعم تازه ای به «چهار فصل» ویوالدی می بخشد.” زمان مهم ترین مسئله برای پیوند دادن معروف ترین قطعه موسیقی کلاسیک – «چهار فصل» ویوالدی – با یادگار فصلی سلطان تانگوی جدید، آستور پیاتزولا (Astor Piazzolla) بود. باید خرسند بود از اینکه گیدون کرمرِ (Gidon Kremer) ویولونیست اولین کسی بود که به این کار پرداخت. کرمر نه تنها استاد برجسته و شناخته شده رپرتوار استاندارد و اسطوره اصلی موسیقی نو است بلکه این نوازنده ۵۳ ساله لاتویایی الاصل به یکی از مفسران ماهر و متعهد پیاتزولا نیز تبدیل شده است.
چشمه ای جوشیده از اعماق (III)

چشمه ای جوشیده از اعماق (III)

برای پارت سکوت فرصتی است برای اندیشیدن. اندیشیدن به اینکه آیا چیزی برای گفتن داریم یا نه و اینکه آیا اساساً چیزی باید گفته شود یا نه؟ در چنین نگاهی اهمیت سکوت ها هیچ کم از گفته ها نخواهد بود و پارت نیز بر همین نکته تأکید دارد: سکوتها بسیار مهم اند. او سبکی که حاصل دوره سکوت خود بود را “تینتینابلی” (tintinabuli) نامید.