نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (IV)

حسین خواجه امیری (ایرج)
حسین خواجه امیری (ایرج)
آهنگسازان به نامی که ایرج قطعات آنها را اجرا کرده، در ذیل نام برده شده اند، همچنین آهنگسازان دیگری نیز با ایرج همکاری داشته اند که بدلیل نداشتن اطلاعات کافی فعلا” نام آنها را نمی بریم، البته از هر آهنگساز تعداد محدودی تصنیف که منابع و اطلاعات موجود اجازه میداده ذکر شده است و مسلما” کل آثار بسیار بیشتر از موارد ذکر شده میباشد.

پیشاپیش از آقای بهداد احمدخانی نیز که برای تکمیل دانسته های خود از اطلاعات ایشان استفاده کرده ام، تشکر و قدر دانی میکنم.

۱- دکتر رضا ناروند
شمع شب افروز (اصفهان با شعری از حافظ)، کبک و چشمه (ماهور که در اواسط ترانه ایرج آوازی در ر اک عبدالله اجرا میکند)، گلریزان (با شعری از عبدالله الفت)، زمزمه چوپان (دشتی با مدولاسیون بسیار زیبا و با آوازی بسیار قوی در اواسط تصنیف در گوشه چوپانی) دختر صحرا نشین (۲ اجرا سولو و یک اجرا به صورت دو صدایی با بهشته در دشتی با مدولاسیون بسیار زیبا که مهارت آهنگساز را نشان می دهد)، صبح دهکده (با شعری از اصغر واحدی)، صید دلها (با شعری از پرویز افشار پور)، اثری در یک فیلم در سال ۱۳۳۴ به همراه ارکستر دانشجویان، هیزم شکن (اصفهان)، افسون ساز (با شعری از کریم فکور)، محو تماشا (با شعری از بیژن ترقی)

۲- عبدالله جهان پناه
گل خود رو (اصفهان با شعری از عبدالله الفت)، فتنه (اصفهان با شعری از پرویز خطیبی)، بازگشت (اصفهان با شعری از پرویز وکیلی) (اصفهان)، دشت جنون (سه گاه با شعری از نظام فاطمی)، غارتگر دلها (ابوعطاء با شعری از دکتر نیر سینا) اگر یادم نکنی، دام دل (دشتی با شعری از شهر آشوب)، پیام عاشق (دشتی با شعری از نظام فاطمی)، پیام عاشق (دشتی با شعری از شهر آشوب)، سفری با تو (دشتی با شعری از شاه زیدی)، نهال شکسته (شور با شعری از پرویز وکیلی)، نقشی زیبا (بیات ترک با شعری از شهر آشوب) بیگانه (شور با شعری از شهر آشوب)، برای من (شور با شعری از شهر آشوب)، جهان جان (شور با شعری از شهر آشوب)، تنها مرو (شور با شعری از کریم فکور)، گذری به چمن (شور با شعری از حسین سرور)، خزان عاشق (شوشتری با شعری از تیمور تاش)، خزان من (همایون)، چمن آرا (همایون با شعری از شهر آشوب)، آواز ارکسترال “حکایت از دست رفته” (سه گاه با شعری از نواب صفا که باارکستر شماره هفت به رهبری عبدالله جهان پناه اجرا شده است. در این آواز خود جهان پناه آواز ایرج را همراهی میکند و جواب آواز را میدهد)، بلای من (شور با شعری از نواب صفا)

۳- ابراهیم خان منصوری*
تصنیف و آوازی در همایون همراه با ارکستر در سال ۱۳۲۸ (از اولین اجراهای ایرج)

۴- عبدالعلی وزیری
بر اشکم خندیدی (همایون با ارکستر خالقی و تنظیم استاد جواد معروفی با شعری از معینی کرمانشاهی، این تصنیف به دلیل اوج هایی که دارد به جای بنان آهنگساز ایرج را برای اجرا انتخاب میکند)

۵- سید جواد بدیع زاده
ابر نوبهار (نوا با شعری از بیژن ترقی)، اثری ارکسترال (بر دیباچه گلستان سعدی با نثر مسجع «منت خدای را عز و وجل…» در مایه دشتی)، میکده (با شعری از حافظ)، دختر کوهستان (افشاری)، حیرانم اثر ارکسترال (اصفهان)، باز آمدی (بر روی غزلی از مولانا به همراهی گروه کر)، چشم بد دور (شور با شعری از شاه زیدی)

۶- ابراهیم سرخوش
هوس های بهاری (اصفهان با شعری از تیمور تاش)، یادگار (شور با شعری از ابوالقاسم حالت)

۷- علی تجویدی
کوچه باغی (با شعری از مهدی سهیلی)، چه شود (سه گاه در برنامه موسیقی ایرانی)

۸- محمد میرنقیبی
رسوا (بیات ترک)، بی ماه رویت (مخالف سه گاه)، بی ماه رویت (چهارگاه)، غزل نگاه (سه گاه)، عروس شب (ابوعطاء با شعری از دکتر نیر سینا)، نقش گناه (شور با شعری از ابوالفاسم حالت)، فسونکار (دشتی)، شب دیدار (با شعری از سیمین بهبهانی)

۹- همایون خرم
دوستی (دشتی)، میگریزم (دشستانی با شعری از شیرازی)، خدایا (دشستانی با شعری از شیراز)، غم دوست (با شعری از حافظ)، یوسف گم گشته (با شعری از حافظ)، دلم را مسوزان (اثر ارکسترال در همایون) کوه بلند (ماهور-اصفهان)، زاهد خلوت نشین (با شعری از حافظ)

۱۰- نصرالله زرین پنجه
در برنامه موسیقی ایرانی اثر مژده بخت (شور)، چون به چمن میگذری (بیات ترک)

۱۱- اکبر محسنی
عطر یاس (اصفهان با شعری از کریم فکور)

۱۲- رضا گلشن راد
بزم شبها (با شعری از رضا جنتی عطایی)

۱۳- سلیم فرزان (حسین سلیمی تبار)
نازک دل (با شعری از پژمان بختیاری)

۱۴- فرهنگ شریف
چوپان، قصر زرین (دشتی)

۱۵- عطا الله خرم
دل غمگین، گل و لاله (با شعری از بهادر یگانه)، عشق آموختنی نیست

۱۶- حسین صمدی
ستاره (نوا با شعری از منزوی)، پرنده (شور)، مرغ دل، ستاره های شب من (شور با شعری از بهمنی)، گلدون بی گل، خاتون، گله، دل شکسته

۱۷- ناصر تبریزی
دست تقدیر (با شعری از بامداد جویباری)، آهوی گریزان ( اجرا شده با ارکستر رادیو)، طلیعه جدایی (با ارکستر عطا الله خرم با شعری از بامداد جویباری)

۱۸- عبدالحسین خان برازنده
دیدی آخر دل ما را شکستی (تصنیفی در ماهور با شعری از سالک که به همراه آثاری از درویش خان، شامل پیش درآمد ماهور و رنگ ماهور (دوم) به سرپرستی فریدون ناصری با گروه سماعی با تکنوازی جلیل شهناز و حضور هنرمندانی چون شهریار فریوسفی، امیر ناصر افتتاح، حسن ناهید، کامران داروغه و… ضبط تلویزیونی شده است)، آتش دل ( ابوعطاء همراه با تار فرهنگ شریف با شعری از حسن سالک)

۱۹- اسفندیار منفرد زاده
شمع و گل و پروانه (چهارگاه با شعری از کریم فکور)، تو شمع محفل آرایی (چهارگاه)، قایقران، سپیده دم (سه گاه با شعری از منفرد)، خطا مکن (با شعری از پرویز افشار پور)، دختر دریا (دشتی با شعری از عبدالله الفت)، نفرین (با شعری از بامداد جویباری)، نازآفرین (چهارگاه با شعری از عبدالله الفت)، خنده می (با شعری از عبدالله الفت)

۲۰- انوشیروان روحانی
عاشقم بی طاقتم (با شعری از پور هاشمی)، لبخند دنیا (ماهور و آوازی در اواسط تصنیف در گوشه عراق با شعری از بهادر یگانه)، دور از تو دارم (ماهور و آوازی در اواسط تصنیف در گوشه عراق اجرایی دیگر با شعری از پور هاشمی)، تنها شدم (دشتی)، سوز دل (همایون با شعری از بهادر یگانه)، تا کی، دیوانه دل (همایون دو صدایی)، بلایت به جانم، عشق و مستی، دیگر طی شد انتظارم (دشتی)

۲۱- اسدالله ملک
بهار جاودان، وصل تو، ای بهار لاله رویم، جدایی، ترانه من، دل دیوانه، ساقی، یادگاری

۲۲- علی اکبر پور
عزیزی مثل جان

۲۳- جعفر پور هاشمی
خرابم امشب (همایون)، خلوت دل (سه گاه)

۲۴- حسین واثقی تبریزی
گل ناز (اصفهان با شعری از رضا شمسا)، مگه میشه (شور)، آلاله های صحرا (سه گاه)، دست خوش (اصفهان)

۲۵- عباس شاپوری
گریلی

۲۶- عباس زندی
کارون (بیات ترک با شعری از تورج نگهبان)

۲۷- جواد لشگری
کاروان دل (با شعری از مینو صابری)، بیگانه از عشق (دشتی)، غزل ستارگان

ایرج تصانیف بسیاری را نیز با آهنگسازانی چون: فضل الله توکل، مجید واصفی، حسن کسایی، جلیل شهناز، پرویز مقصدی، حسن لشگری، منوچهر لشگری، بزرگ لشگری، بابک افشار، امیر پازوکی، غیاثیان، اتابکی، گودرزی، هنر جو، مهر افشان و… اجرا کرده است که امید است در آینده نزدیک به این اطلاعات دستیابیم.

پی نوشت
ابراهیم منصوری آثار بسیاری را برای ایرج ساخته که در کتابی که به تازگی در مورد آثار وی به زیور طبع آراسته شده، تعدادی از آنها نقل شده است. منبع

6 دیدگاه

  • حسين
    ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۹۱ در ۸:۳۴ ب.ظ

    اگر ترانه ها وآوازهای درج شده در بالا را برای دانلود میزاشتید خیلی بهتر بود

  • فخیم نیا
    ارسال شده در مرداد ۱, ۱۳۹۲ در ۲:۴۶ ب.ظ

    سلام خسته نباشی اگر غزل بیمار ایرج خواجه امیری را می گذاشتید حرفی نداشت تشکر

  • امینی
    ارسال شده در تیر ۱۷, ۱۳۹۳ در ۱۱:۲۷ ق.ظ

    درود و سپاس از شما.
    میشه مطلع تصنیف های “غزل ستارگان” و “گل خودرو” را بنویسید برای من؟
    ممنون

  • فرشاد خالصی
    ارسال شده در تیر ۲۶, ۱۳۹۳ در ۸:۰۷ ق.ظ

    با سلام ، اقای امینی تصنیف گل خودرو کاریست از جهان پناه با شعری از عبدالله الفت در مایه اصفهان با مطلع:
    به کنار جویی دیدم گل خودرویی
    زده دستی بر دامان گل خوشبویی
    گل خودرو گویی زچنان خودرویی نکند پروا….

    ولی در مورد غزل ستارگان از جواد لشگری اطلاعی ندارم ، شاید هم شنیده باشم ولی نمیتوان نام تصنیف را با اشعار آن تطبیق داد چون همانطور که میدانید شاید انتخان نام تصانیف بر اساس سلیقه شخصی افراد بوده باشد چون شناسنامه بسیاری از تصانیف در دست نیست…
    با تشکر از شما

  • حامد
    ارسال شده در تیر ۲۶, ۱۳۹۳ در ۶:۰۵ ب.ظ

    سلام میشه تصنیف چشمه نور ایرج رو در سایت بزارید یا برام بفرستید. این تصنیف مدتی در فیسبوک استاد قرار داده شده بود

  • محمد
    ارسال شده در آذر ۱۹, ۱۳۹۵ در ۵:۳۵ ب.ظ

    ممنون از نوشته و مطالبی که در خصوص ایرج نوشته اید
    لطفا اگر کتابی را میدانیذ که تصنف های ایرج را با ذکر دستگاه و شعر و شاعر و آهنگساز نام برده معرفی کنید ….. متشکر م

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXIII)

مقارن با این تحولات نوار کاست به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی جدید و مستقل از تشکیلات دولتی در ایران رایج شد. دو گروه شیدا و عارف نیز خود نوارهای موسیقی خودشان را با کیفیت بسیار خوب به بازار عرضه کردند. گروه های شیدا و عارف همگام با انقلاب کنسرت هایی با مایه های سیاسی و اجتماعی ترتیب دادند که با استقبال مردم به خصوص گروه های دانشجویی روبرو شد. در این میان کنسرت های گروه شیدا با آهنگ های محمد رضا لطفی (بشارت و سپیده) و پرویز مشکاتیان (ایرانی) همراه با اشعار هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه) و آواز محمد رضا شجریان، خاطره درویش خان، ملک الشعرا بهار و حسین طاهرزاده را زنده می کرد.

نگاهی به کتاب «موسیقی ایرانی»شناسی (II)

پیش از انتشار این کتاب، استادانی بودند که موسیقی ایرانی را اول با گوشه‌های مدال ردیف درس می‌دادند؛ کسی که مجدانه در این زمینه تا امروز فعال بوده، حسین عمومی نوازنده و مدرس موسیقی دستگاهی است. عمومی در کلاس‌هایش قبل از آموزش کل ردیف، درسی به نام «پیش‌ردیف» را تدریس می‌کند که در زمانی حدود ۲۰ دقیقه، کل گوشه‌های مدال ردیف را پشت هم می‌خواند. (۵)

از روزهای گذشته…

سلطانی: من اهل ایرانم!

سلطانی: من اهل ایرانم!

من بیشتر از آن که از گذشته آموخته باشم، از روزگار و کشاکش دهر آموخته ام؛ از آموخته های نوجوانی ام و تاوانی که بابتش پرداخته ام. امیر کبیر برای تاریخ شخصیت مهمی است و برای من هم. او می توانست خیلی چیزها را زیر پا بگذارد و خیلی از کارهایی را که نکرد، انجام دهد، اما انجام نداد. او به عهدش با خود و ملت پایبند ماند و برای همین خوشنام است. خوشنامی یک ارثیه ی قابل توجه از دوران دور است که غالباً همه با دل و جان در پی اش می گردند.
بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (I)

بررسی جنبش احیای موسیقی دستگاهی در نیمه سده‌ حاضر (I)

جنبش احیا یا بازگشت به موسیقی سنتی (دستگاهی) ایران که در سال‌های دهه‌ی ۴۰ شمسی آغاز شد، به نوعی تابعی از انواع بازگشت به هنرهای سنتی و فرهنگ قدیم بود، که در آن زمان به عنوان یک جریان روشنفکری و در تقابل نسبی با سلیقه‌ی هنر رسمی قرار داشت (هر چند، گاهی نیروهای درون حاکمیت وقت نیز، به دلایل مختلف از آن حمایت می‌کردند). این پدیده پس از آن که در دهه‌ی ۵۰ به اوج قدرت خود رسید و به بار نشست، تقریبا تمامی فعالیت‌های موسیقی را در ایران تحت تاثیر قرار داد و آن چنان فراگیر شد که حتا حوزه‌هایی را هم که به طور مستقیم با موسیقی دستگاهی رابطه نداشتند، در برگرفت. درست به همین دلایل پژوهش درباره‌ی این برهه از تاریخ موسیقی ایران و جریان‌های مربوط به آن یکی از حوزه‌های مهم پژوهش در موسیقی را تشکیل می‌دهد.
فقط یک دقیقه سکوت !

فقط یک دقیقه سکوت !

گروه Qeen که پس از درگذشت فردی مرکوری در سال ۱۹۹۱، با خواننده جدید خود بنام پاول راجرز (Paul Rodgers) مجددا” مشغول به فعالیت می باشد، با وجود آنکه احتمال لغو شدن کنسرت خود را به علت مرگ پاپ می داد، روز دوشنبه هفته جاری وارد شهر رم شد.
صفحه های علی اکبر شهنازی؛ سیمرغ قله تارنوازی (II)

صفحه های علی اکبر شهنازی؛ سیمرغ قله تارنوازی (II)

در این سری ضبط دو اثر تک نوازی دیگر به شماره کاتولک ۳ و ۱۲۹۲- ۷ می باشد که روی آن نوشته ترکیبات شهنازی. از صفحات بســیار جالب در این سری ضبط ۲ روی صفحه با صدای مجید وفادار و تار علی اکبر خان شهنازی است که تنها اثر از صدای آواز و تصنیف مجید وفادار نوازنده ویلن و آهنگســاز برجسته می باشد.
نکاتی که سازندگان تار و سه تار باید بدانند

نکاتی که سازندگان تار و سه تار باید بدانند

معمولا” آلات موسیقی ای که شامل سیم و دسته هستند، پس از مدت زمانی باید رگلاژ دسته شوند چراکه مقداری جاخوردگی در دسته ساز بوجود می آید. در سالهای اخیر که چسب چوب و دیگر انواع چسبهای صنعتی به بازار آمده، عده ای مبادرت به استفاده از این نوع چسبها می کنند که متاسفانه ساز تولید شده آنان جنبه یکبار مصرف پیدا می کند چون در آینده دور (مثلا ۷۰ یا ۸۰ سال دیگر) پس از هرگونه جاخوردگی، پیچ خوردگی، شکستگی بر اثر حوادث و ضربه، دیگر ساز را نمی توان ترمیم اصولی کرد، چون اصولا” این چسبها باز نمی شوند.
جاوید افسری راد و ارکستر سمفونیک رادیو و تلویزیون نروژ

جاوید افسری راد و ارکستر سمفونیک رادیو و تلویزیون نروژ

«ماه در چاه»، مجموعه ای از ساخته های جاوید افسری راد آهنگساز ایرانی و نوازنده سنتور، به زودی توسط ارکستر سمفونیک رادیو و تلویزیون نروژ به اجرا در می آید. این مجموعه هفت قطعه در مایه های شور، اصفهان، بیات شیراز، سه گاه، نوا و چهارگاه است که ۶۰ نوازنده نروژی در روزهای ۱۴ و ۱۵ سپتامبر (۲۳ و ۲۴ شهریور) در اسلو به اجرا آن می پردازند. رهبری این ارکستر را پتر زیلوی (Peter Szilvay) برعهده دارد.
پدرام فریوسفی: به خاطر بی نظمی در ارکستر سمفونیک تهران، همکاریم را متوقف کردم

پدرام فریوسفی: به خاطر بی نظمی در ارکستر سمفونیک تهران، همکاریم را متوقف کردم

اگر یک سولیست ویولون ایران بداند میتواند با زدن یک کنسرتو ویولون چایکوفسکی به اندازه یکسال کارش در کلاس و استودیو کسب درآمد کند و مشهور شود چرا وقتش را برای اینکار نگذارد؟! مشکل اینجا ضعیف بودن بخش های حاشیه ای مانند هزینه و پشتیبانی معنوی است. متاسفانه بیشتر مسئولین موسیقی ما، حتی آنهایی که سواد موسیقی دارند هم لیاقت و اطلاعات لازم را برای اینکار ندارند و این باعث افت موسیقی کلاسیک در ایران شده است.
درباره‌ی نقد نماهنگ (VII)

درباره‌ی نقد نماهنگ (VII)

در این دسته (زیباشناسی موقعیت)، اولی‌ها اغلب موقعیت‌هایی ایستایند -گرچه گاه نگاه دوربین (سوبژکتیو) در زمان و مکان حرکت کند-، و دومی‌ها پویا. خود موقعیت پویایی زمانی دارد. سلسه رویدادهای درونش زمان دارند. چون رویدادند و سلسله‌اند و سرانجام به نحوی در پی هم ردیف می‌شوند. از این سطح است که اندک اندک روایت نیز برمی‌آید. موضوع نماهنگ بعدی دیگر می‌یابد. دیگر تصویر تنها نیست که با موسیقی می‌آمیزد و از طریق اشارت‌های پنهان و آشکار، راستا و عمق نگاه زیباشناسی ربط را برآورده می‌کند. این جنبه‌ی جدید، بدنه‌ی اصلی جریان مصرفی نماهنگ‌ها را می‌سازد. نوعی «جریان اصلی» که بخش عمده‌ی محصولات در زیر چتر آن می‌گنجد. و همچون هر جریان اصلی‌ای چنان شمول عامی یافته که مترادف نام گونه‌ی خویش شده است؛ هرگاه از نماهنگ سخن به میان آید بی‌درنگ این جریان به ذهن درمی‌آید.
در عمق کارون (I)

در عمق کارون (I)

ابتدا قرار بود این نوشته یک گفتگوی مکتوب با «مهدی میرمحمدی» از هفته نامه ی آسمان باشد. پس از آن که پرسش ها را فرستادند و من در قالب گفتگو پاسخ دادم بنا به صلاحدید همکاران در آن مجله، شکل نهایی یک یادداشت یافت. به دلیل مکتوب بودن مصاحبه و نیز انتشار نهایی آن به شکل یادداشتی از قلم من متن در گفتگوی هارمونیک به نام منتشر شده و نه چنان که رسم است، به نام گفتگو کننده.
اپرای لا بوهم (I)

اپرای لا بوهم (I)

لا بوهم (La bohème) اپرایی در چهار قسمت اثر جاکومو پوچینی (Giacomo Puccini) و اشعار اپرا از لوئیجی ایلیسا (Luigi Illica) و جوسپه جوسوکا (Giuseppe Giacosa) که اولین اجرای جهانی آن در اول فوریه ۱۸۹۶ در تئاتر رجیو شهر تورین ایتالیا، با رهبری آرتور توسکانینی جوان و جان پیرس (Jan Peerce) در نقش رودولفو و لیسیا آلبانس (Licia Albanese) در نقش می می به روی سن رفت.