نگاهی به آثار و توانایی های حسین خواجه امیری (IV)

حسین خواجه امیری (ایرج)
حسین خواجه امیری (ایرج)
آهنگسازان به نامی که ایرج قطعات آنها را اجرا کرده، در ذیل نام برده شده اند، همچنین آهنگسازان دیگری نیز با ایرج همکاری داشته اند که بدلیل نداشتن اطلاعات کافی فعلا” نام آنها را نمی بریم، البته از هر آهنگساز تعداد محدودی تصنیف که منابع و اطلاعات موجود اجازه میداده ذکر شده است و مسلما” کل آثار بسیار بیشتر از موارد ذکر شده میباشد.

پیشاپیش از آقای بهداد احمدخانی نیز که برای تکمیل دانسته های خود از اطلاعات ایشان استفاده کرده ام، تشکر و قدر دانی میکنم.

۱- دکتر رضا ناروند
شمع شب افروز (اصفهان با شعری از حافظ)، کبک و چشمه (ماهور که در اواسط ترانه ایرج آوازی در ر اک عبدالله اجرا میکند)، گلریزان (با شعری از عبدالله الفت)، زمزمه چوپان (دشتی با مدولاسیون بسیار زیبا و با آوازی بسیار قوی در اواسط تصنیف در گوشه چوپانی) دختر صحرا نشین (۲ اجرا سولو و یک اجرا به صورت دو صدایی با بهشته در دشتی با مدولاسیون بسیار زیبا که مهارت آهنگساز را نشان می دهد)، صبح دهکده (با شعری از اصغر واحدی)، صید دلها (با شعری از پرویز افشار پور)، اثری در یک فیلم در سال ۱۳۳۴ به همراه ارکستر دانشجویان، هیزم شکن (اصفهان)، افسون ساز (با شعری از کریم فکور)، محو تماشا (با شعری از بیژن ترقی)

۲- عبدالله جهان پناه
گل خود رو (اصفهان با شعری از عبدالله الفت)، فتنه (اصفهان با شعری از پرویز خطیبی)، بازگشت (اصفهان با شعری از پرویز وکیلی) (اصفهان)، دشت جنون (سه گاه با شعری از نظام فاطمی)، غارتگر دلها (ابوعطاء با شعری از دکتر نیر سینا) اگر یادم نکنی، دام دل (دشتی با شعری از شهر آشوب)، پیام عاشق (دشتی با شعری از نظام فاطمی)، پیام عاشق (دشتی با شعری از شهر آشوب)، سفری با تو (دشتی با شعری از شاه زیدی)، نهال شکسته (شور با شعری از پرویز وکیلی)، نقشی زیبا (بیات ترک با شعری از شهر آشوب) بیگانه (شور با شعری از شهر آشوب)، برای من (شور با شعری از شهر آشوب)، جهان جان (شور با شعری از شهر آشوب)، تنها مرو (شور با شعری از کریم فکور)، گذری به چمن (شور با شعری از حسین سرور)، خزان عاشق (شوشتری با شعری از تیمور تاش)، خزان من (همایون)، چمن آرا (همایون با شعری از شهر آشوب)، آواز ارکسترال “حکایت از دست رفته” (سه گاه با شعری از نواب صفا که باارکستر شماره هفت به رهبری عبدالله جهان پناه اجرا شده است. در این آواز خود جهان پناه آواز ایرج را همراهی میکند و جواب آواز را میدهد)، بلای من (شور با شعری از نواب صفا)

۳- ابراهیم خان منصوری*
تصنیف و آوازی در همایون همراه با ارکستر در سال ۱۳۲۸ (از اولین اجراهای ایرج)

۴- عبدالعلی وزیری
بر اشکم خندیدی (همایون با ارکستر خالقی و تنظیم استاد جواد معروفی با شعری از معینی کرمانشاهی، این تصنیف به دلیل اوج هایی که دارد به جای بنان آهنگساز ایرج را برای اجرا انتخاب میکند)

۵- سید جواد بدیع زاده
ابر نوبهار (نوا با شعری از بیژن ترقی)، اثری ارکسترال (بر دیباچه گلستان سعدی با نثر مسجع «منت خدای را عز و وجل…» در مایه دشتی)، میکده (با شعری از حافظ)، دختر کوهستان (افشاری)، حیرانم اثر ارکسترال (اصفهان)، باز آمدی (بر روی غزلی از مولانا به همراهی گروه کر)، چشم بد دور (شور با شعری از شاه زیدی)

۶- ابراهیم سرخوش
هوس های بهاری (اصفهان با شعری از تیمور تاش)، یادگار (شور با شعری از ابوالقاسم حالت)

۷- علی تجویدی
کوچه باغی (با شعری از مهدی سهیلی)، چه شود (سه گاه در برنامه موسیقی ایرانی)

۸- محمد میرنقیبی
رسوا (بیات ترک)، بی ماه رویت (مخالف سه گاه)، بی ماه رویت (چهارگاه)، غزل نگاه (سه گاه)، عروس شب (ابوعطاء با شعری از دکتر نیر سینا)، نقش گناه (شور با شعری از ابوالفاسم حالت)، فسونکار (دشتی)، شب دیدار (با شعری از سیمین بهبهانی)

۹- همایون خرم
دوستی (دشتی)، میگریزم (دشستانی با شعری از شیرازی)، خدایا (دشستانی با شعری از شیراز)، غم دوست (با شعری از حافظ)، یوسف گم گشته (با شعری از حافظ)، دلم را مسوزان (اثر ارکسترال در همایون) کوه بلند (ماهور-اصفهان)، زاهد خلوت نشین (با شعری از حافظ)

۱۰- نصرالله زرین پنجه
در برنامه موسیقی ایرانی اثر مژده بخت (شور)، چون به چمن میگذری (بیات ترک)

۱۱- اکبر محسنی
عطر یاس (اصفهان با شعری از کریم فکور)

۱۲- رضا گلشن راد
بزم شبها (با شعری از رضا جنتی عطایی)

۱۳- سلیم فرزان (حسین سلیمی تبار)
نازک دل (با شعری از پژمان بختیاری)

۱۴- فرهنگ شریف
چوپان، قصر زرین (دشتی)

۱۵- عطا الله خرم
دل غمگین، گل و لاله (با شعری از بهادر یگانه)، عشق آموختنی نیست

۱۶- حسین صمدی
ستاره (نوا با شعری از منزوی)، پرنده (شور)، مرغ دل، ستاره های شب من (شور با شعری از بهمنی)، گلدون بی گل، خاتون، گله، دل شکسته

۱۷- ناصر تبریزی
دست تقدیر (با شعری از بامداد جویباری)، آهوی گریزان ( اجرا شده با ارکستر رادیو)، طلیعه جدایی (با ارکستر عطا الله خرم با شعری از بامداد جویباری)

۱۸- عبدالحسین خان برازنده
دیدی آخر دل ما را شکستی (تصنیفی در ماهور با شعری از سالک که به همراه آثاری از درویش خان، شامل پیش درآمد ماهور و رنگ ماهور (دوم) به سرپرستی فریدون ناصری با گروه سماعی با تکنوازی جلیل شهناز و حضور هنرمندانی چون شهریار فریوسفی، امیر ناصر افتتاح، حسن ناهید، کامران داروغه و… ضبط تلویزیونی شده است)، آتش دل ( ابوعطاء همراه با تار فرهنگ شریف با شعری از حسن سالک)

۱۹- اسفندیار منفرد زاده
شمع و گل و پروانه (چهارگاه با شعری از کریم فکور)، تو شمع محفل آرایی (چهارگاه)، قایقران، سپیده دم (سه گاه با شعری از منفرد)، خطا مکن (با شعری از پرویز افشار پور)، دختر دریا (دشتی با شعری از عبدالله الفت)، نفرین (با شعری از بامداد جویباری)، نازآفرین (چهارگاه با شعری از عبدالله الفت)، خنده می (با شعری از عبدالله الفت)

۲۰- انوشیروان روحانی
عاشقم بی طاقتم (با شعری از پور هاشمی)، لبخند دنیا (ماهور و آوازی در اواسط تصنیف در گوشه عراق با شعری از بهادر یگانه)، دور از تو دارم (ماهور و آوازی در اواسط تصنیف در گوشه عراق اجرایی دیگر با شعری از پور هاشمی)، تنها شدم (دشتی)، سوز دل (همایون با شعری از بهادر یگانه)، تا کی، دیوانه دل (همایون دو صدایی)، بلایت به جانم، عشق و مستی، دیگر طی شد انتظارم (دشتی)

۲۱- اسدالله ملک
بهار جاودان، وصل تو، ای بهار لاله رویم، جدایی، ترانه من، دل دیوانه، ساقی، یادگاری

۲۲- علی اکبر پور
عزیزی مثل جان

۲۳- جعفر پور هاشمی
خرابم امشب (همایون)، خلوت دل (سه گاه)

۲۴- حسین واثقی تبریزی
گل ناز (اصفهان با شعری از رضا شمسا)، مگه میشه (شور)، آلاله های صحرا (سه گاه)، دست خوش (اصفهان)

۲۵- عباس شاپوری
گریلی

۲۶- عباس زندی
کارون (بیات ترک با شعری از تورج نگهبان)

۲۷- جواد لشگری
کاروان دل (با شعری از مینو صابری)، بیگانه از عشق (دشتی)، غزل ستارگان

ایرج تصانیف بسیاری را نیز با آهنگسازانی چون: فضل الله توکل، مجید واصفی، حسن کسایی، جلیل شهناز، پرویز مقصدی، حسن لشگری، منوچهر لشگری، بزرگ لشگری، بابک افشار، امیر پازوکی، غیاثیان، اتابکی، گودرزی، هنر جو، مهر افشان و… اجرا کرده است که امید است در آینده نزدیک به این اطلاعات دستیابیم.

پی نوشت
ابراهیم منصوری آثار بسیاری را برای ایرج ساخته که در کتابی که به تازگی در مورد آثار وی به زیور طبع آراسته شده، تعدادی از آنها نقل شده است. منبع

6 دیدگاه

  • حسين
    ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۹۱ در ۸:۳۴ ب.ظ

    اگر ترانه ها وآوازهای درج شده در بالا را برای دانلود میزاشتید خیلی بهتر بود

  • فخیم نیا
    ارسال شده در مرداد ۱, ۱۳۹۲ در ۲:۴۶ ب.ظ

    سلام خسته نباشی اگر غزل بیمار ایرج خواجه امیری را می گذاشتید حرفی نداشت تشکر

  • امینی
    ارسال شده در تیر ۱۷, ۱۳۹۳ در ۱۱:۲۷ ق.ظ

    درود و سپاس از شما.
    میشه مطلع تصنیف های “غزل ستارگان” و “گل خودرو” را بنویسید برای من؟
    ممنون

  • فرشاد خالصی
    ارسال شده در تیر ۲۶, ۱۳۹۳ در ۸:۰۷ ق.ظ

    با سلام ، اقای امینی تصنیف گل خودرو کاریست از جهان پناه با شعری از عبدالله الفت در مایه اصفهان با مطلع:
    به کنار جویی دیدم گل خودرویی
    زده دستی بر دامان گل خوشبویی
    گل خودرو گویی زچنان خودرویی نکند پروا….

    ولی در مورد غزل ستارگان از جواد لشگری اطلاعی ندارم ، شاید هم شنیده باشم ولی نمیتوان نام تصنیف را با اشعار آن تطبیق داد چون همانطور که میدانید شاید انتخان نام تصانیف بر اساس سلیقه شخصی افراد بوده باشد چون شناسنامه بسیاری از تصانیف در دست نیست…
    با تشکر از شما

  • حامد
    ارسال شده در تیر ۲۶, ۱۳۹۳ در ۶:۰۵ ب.ظ

    سلام میشه تصنیف چشمه نور ایرج رو در سایت بزارید یا برام بفرستید. این تصنیف مدتی در فیسبوک استاد قرار داده شده بود

  • محمد
    ارسال شده در آذر ۱۹, ۱۳۹۵ در ۵:۳۵ ب.ظ

    ممنون از نوشته و مطالبی که در خصوص ایرج نوشته اید
    لطفا اگر کتابی را میدانیذ که تصنف های ایرج را با ذکر دستگاه و شعر و شاعر و آهنگساز نام برده معرفی کنید ….. متشکر م

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «بوم خیال»

اگر اجرای موسیقی آوازیِ مو به مو مبتنی بر بلوک‌بندی و جمله‌بندی و ساختار خرد و کلان ردیف‌ها را یک سرِ طیف، و موسیقی آوازیِ آهنگسازی‌شده را، که شاید از ماحضر موسیقی کلاسیک ایرانی تنها اشل‌هایِ صوتیِ مدها را در خود داشته باشد و تمام دیگر عناصرش (از الگوهای ملودیک و ریتمیک گرفته تا نحوه و روند تغییر مدها، فرم و غیره) از چشمه‌ی خلاقیتِ سازنده/نوازنده‌اش جوشیده، سرِ دیگرِ طیفِ آن سنتی بدانیم که در قرن اخیر بداهه‌نوازی نام گرفته است، پنج تکه تکنوازیِ مجملِ صائب کاکاوند در «بوم خیال» را باید جایی نزدیک به پایانه‌ی نخستِ طیف در نظر گرفت.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XV)

در واقع، هم او است که شایع کرد «دستگاه ماهور» همان «گام ماژور» غربی است. در دستور تار اولین تعریف از موسیقی ایرانی در مورد آواز ماهور است:

از روزهای گذشته…

نشانه های نبوغ در موتسارت

نشانه های نبوغ در موتسارت

هر چند او کودکی بیمار حال و شکننده بود، اما خوشبخت بنظر می آمد. موسیقی در مرکز فکر و دنیای او بود. در درسهای دیگر هم هوشیار و تند ذهن بود، در یادگیری زبان ایتالیایی و علم حساب استعداد درخشانی داشت.
دستانم یاریم نمی کنند (I)

دستانم یاریم نمی کنند (I)

امروزه یکی از شایعترین معضلات عضلانی که گریبان نوازندگان را می گیرد (به خصوص نوازندگانی که بصورت حرفه ای موسیقی را دنبال می کنند)، سندروم کرامپ نویسندگان یا نوازندگان (Writers Cramp) می باشد. این سندروم بصورت انقباض عضلانی به خصوص در دو ناحیه شست دست و ساعد بوجود می آید و باعث اختلالات حرکتی در دست نویسندگان، نوازندگان و تمامی کسانی که بصورت دائمی از انگشتان دست فعالیتی تکراری را طلب میکنند، می شود.
سیستم فیثاغورثی و اعتدال مساوی (II)

سیستم فیثاغورثی و اعتدال مساوی (II)

ضربان Beating: ضربان تغییر متناوب و ریتمیک حجم صوتی است به دلیل تداخل Interference دو موج صوتی با فرکانس بسیار نزدیک به هم. میزان این تغییر حجم یا واحد ضربان در واحد ثانیه BPM یا Beat per minute سنجیده می شود و برابر است با تفاوت دو فرکانس. به عنوان مثال دو موج سینوسی ۱۰۰ و ۱۰۴ هرتز ضربانی با سرعت ۴ بار در ثانیه تولید می کنند.
از هم پاشیده شدن گروه کول

از هم پاشیده شدن گروه کول

در طی سالهای ۴۷ و ۴۸ تغییراتی در گروه و زندگی خصوصی نات کول (Nat Cole) به وقوع پیوست. اسکار مور گیتاریست و جانی میلر نوازنده بیس به فاصله چند ماه پس از ده سال گروه را ترک کردند. اروینگ اشبی (Irving Ashby) و جو کامفرت (Joe Comfort) جایگزین آنها شدند.
رضا ضیائی

رضا ضیائی

متولد ۱۳۵۴ Maestro liutaio (master violinmaker) Approved by professional master violinmaker in Italy-Cremona Making: violin-viola-cello-bass Classic & baroque instruments Copy of original instruments Repair and restoration of fine instruments Workshop for violinmaking (training) نماینده اختصاصی “Cremona books & violins” از ایتالیا نمایندگی فروش و عرضه کلیه محصولات اورجینال از کمپانی آلمان GEWA music (CERTIFICATE OF…
ادامهٔ مطلب »
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XIII)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XIII)

به عقیده ی آدرنو مطمئنا شیوه ی کارِ کارگران در خط مونتاژ کارخانه ها، یا کار با ماشین های اداری امکانِ هرگونه نوآوریِ راستین را از انسان ها سلب می کند. بی خیالیِ شنونده موسیقی عامه پسند نه تنها پیش انگاشت بلکه پیامد موسیقی عامه پسند است. ملودی های موسیقیِ عامه پسند لالاییِ بی خبریِ شنونده را در گوشش زمزمه می کنند و دلداریش می دهند تا نگران نباشد، زیرا از قافله عقب نمانده است.
حفظ کنیم یا نه؟ (II)

حفظ کنیم یا نه؟ (II)

همسر متکاف، امیلی والهوت، نوازنده ویلون سل است و با ارکسترشان برخی از آثار قرون شانزدهم و هفدهم را اجرا می کند. اعضای ارکستر به این نتیجه رسیده اند که واکنش شنوندگان زمانی که آنها از نت استفاده نمی کنند خیلی بیشتر است:“ شنوندگان عاشق دیدن این صحنه هستند.”
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VII)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VII)

«این شیوه آموزشی را به ویژه باید به هنرجویان موسیقی ایرانی توصیه کرد که با وجود این همه مُد و مقام و مایه و گام و گوشه و دستگاه و شعبه و آواز نمی دانند این همه شاهد و ایست و متغیر و بُن مایه و تُنیک را چگونه مهار کنند. راه حل بسیار ساده است. فقط کافی است در هر مُد و مقامی که هستیم الگوی جاذبه دو ماژور را به آن تزریق کنیم. همه مشکلات بطور تمپورال و مترونومی ک و بدون کاربرد هرگونه آگوگیک در زمانی کمتر از یک دولا چنگ ترکیبی حل خواهند شد. ربع پرده ها و ردیف آلتره های تمامی هم که مشکلی ندارند. همانطور که آلتره های غربی نیم پرده بالا – پایین می شوند، آلتره های ما فقط ربع پرده تغییر می کنند و در نتیجه خواندن آنها هم بسیار ساده تر است.» (بیضایی ۱۳۸۴، ۲۰۴)
«گام کاسته»

«گام کاسته»

از گامهای مهمی که در موسیقی جز بکار برده می شود گامی است که بنام کاسته یا Diminished معروف است. این گام بر خلاف گام ماژور معمولی که از هفت نت تشکیل شده است از از توالی هشت نت که یکی درمیان فاصله بین آنها پرده و نیم پرده است درست می شود. به بیان دیگر ترکیب نتهای C-D-Eb-F-Gb-Ab-A-B-C یک گام کاسته روی پایه C درست می کند.
جلیل شهناز و چهارمضراب (I)

جلیل شهناز و چهارمضراب (I)

چهارمضراب یکی از گونه‌های (۱) موسیقی پیش ساخته‌ی (یا نیمه پیش ساخته) ایرانی است که درباره‌ی نظام ساختاری‌ آن بحث‌های زیادی شده است و به گمان اکثر پژوهش‌گران در حوزه‌ی نظریه‌ی موسیقی ایران تنها قطعه‌ای است که بیشتر توانایی‌های اجرایی یک ساز در آن به نمایش در می‌آید. در حدود ۱۰۰ سال پیش از این (و شاید کمی پیش‌تر) چهارمضراب-که چندتایی از آن‌ها در متن ردیف‌های دوره‌ی قاجار باقی مانده- قطعات کوتاهی بود که در ابتدای یک اجرای موسیقی دستگاهی نواخته می‌شد.