نمودی از جهان متن اثر (XVII)

شدیدترین نقدی که از این زاویه بر آنالیز وارد شده نوشته‌ی جوزف کرمن است (۷۸). همان‌طور که قبلا چند بار به آن اشاره شد فرا رفتن از این ناتوانی آنالیز با توجه به ایده‌ی مرکزی‌اش (نزدیک شدن به دانش تجربی) تنها از طریق گرویدن به نوعی «طبقه‌بندی کور» میسر است.

در نتیجه‌ی اتخاد چنین شیوه‌ای آنچه آنالیز می‌تواند بگوید نه ارزشمندی یک قطعه بلکه تعلق یا عدم تعلق آن قطعه به این یا آن طبقه است و از این راه تنها گام دیگری که بیش از این می‌تواند بردارد این است که اگر اثری متعلق به هیچ یک از دسته‌های شناخته شده نبود، برای آن طبقه‌ی جدیدی تاسیس کند.

آن چه این عمل را امکان‌ناپذیر می‌کند (جدا از این‌که اصلا دلیلی برای این کار بیابیم یا نه) چیزی است که آن را «رژیم اقتصادی آنالیز» نام نهاده‌ام، به این معنی که انجام عمل تحلیلی، بسیار دشوار و مستلزم صرف وقت و انرژی زیاد و همچنین نیازمند توانایی ویژه است.

از طرفی مطمئنا تعداد آثار موسیقی هم بسیار زیاد است، بنابراین مشابه دنیای اقتصاد هر جا که منابع با تقاضا یکسان نباشد، اولویت‌ها به میان می‌آید. بر همین مبنا تحلیل‌گران ترجیح می‌دهند بیشتر به آثاری بپردازند که از نظرشان با ارزش‌تر است.

رژیم اقتصادی آنالیز هم مانند بیشتر مفاهیم شبیه به آن، تابعی از علاقه‌ی عمومی و دانشورانه‌ی موجود در هر عصر و نه یک قانون سخت لایتغیر است. یکی از جالب‌ترین تغییرات در این رژیم را می‌توان در دگرگونی نظر تحلیل‌گران نسبت به موسیقی روز یا گونه‌هایی از موسیقی تجاری دید (۷۹). در اواخر قرن بیستم برخی از آثار تحلیلی در مورد موسیقی عامیانه (Popular Music) ظاهر شد. این جریان در ادبیات موسیقی‌شناسی، «بازنگری» (Reassessment) در آنالیز نامیده می‌شود. این بازنگری باعث شد که کار تجزیه و تحلیلی از حوزه‌ی نظریه‌ی موسیقی به حوزه‌ی کثرت‌گراتری مانند موسیقی‌شناسی نزدیک‌تر شود.

آنالیز در این شرایط پذیرای نوعی دموکراسی موسیقایی شد. در خواست برای رخ دادن این دموکراسی را در بخشی از نقد جوزف کرمن می‌توان به خوبی دید: «من حقیقتا فکر نمی‌کنم ما می‌باید آنالیز را کنار بگذاریم… تنها کافی است از زیر نفوذش خارج شویم.» (۸۰) ‌ اگر به نقدهایی که شرح داده شد توجه کنیم، درست در نقاط بحرانی حضور پررنگ اما بیشتر اوقات مبهم زیباشناسی را، به عنوان زیرساختی که برخی از اشکالات تجزیه و تحلیل و راه حل‌های ارائه شده بر پایه‌ی آن صورت تحقق می‌پذیرد، می‌بینیم.

برای این که موضوع کمی روشن‌تر شود به مثالی از یکی از نقدها بازگشته و سوالی را مطرح می‌کنم: زمانی که آنالیز را به خاطر سنجش آثار بر اساس نمونه‌های به‌هنجار شده‌ای از ساختار موسیقایی سرزنش می‌کنیم به نظر می‌رسد که نگرانی ضمنی‌ای در مورد تشخیص آثار نوگرایانه داریم که پیش از این هم به آن اشاره شد، اما سوال این است که اصلا چرا تشخیص یک اثر نو باید برای‌مان مهم باشد؟ اگر بخواهیم به این پرسش پاسخ شایسته بدهیم، به‌ناچار باید وارد زیباشناسی شویم (۸۱).

پی نوشت
۷۸- Kerman, Joseph. (1994) ‘How We Got into Analysis, and How to Get Out’, in Write all These Down ,Berkeley and London, University of California Press. از این مقاله ترجمه‌ای به قلم ناتالی چوبینه در ماهور شماره‌ی (۳۴) با عنوان «چگونه وارد تحلیل شدیم و چگونه از آن خارج شویم» نیز منتشر شده است. در ضمن در همان شماره می‌توانید بازبینی انتقادی «لزلی کینتن» از این مقاله (ص ۱۱۹) و پاسخ «سندی ثربرن» به وی (ص ۱۳۵) را بخوانید. پاسخ کینتن به ثربرن نیز با عنوان « A Response to Sandy Thorburn’s Response to “How We Got Out of Analysis and How to get Back In: A Polemical Re-Appraisal of Joseph Kerman”» در Discourses In Music جلد ۶ شماره‌ی ۱ (تابستان ۲۰۰۶) قابل دسترسی است. این چند مقاله نمونه‌ی جالبی از گفتگوی انتقادی درباره‌ی آنالیز را در اختیار قرار می‌دهد.
۷۹- برای مثال نک. به نمونه‌ی با ارزش Moore, Allan. Ed. (2003) Analyzing Popular Music, Cambridge University Press. یا Covach, John & Boone, Graeme M. Ed. (1997) Understanding Rock ESSAYS IN MUSICAL ANALYSIS, Oxford Univ. Press.
۸۰- Kerman, Joseph. (1994) ‘How We Got into Analysis, and How to Get Out’, in Write all These Down ,Berkeley and London, University of California Press. P 30.
۸۱- در بخش بزرگی از تاریخ موسیقی جدی غرب این گونه عمل شده است؛ نوآوری ارزشمندتر از تکرار است، به همین دلیل یکی از دل‌نگرانی‌های منتقدان آنالیز این است که آنالیز چه برخوردی با آثار نو خواهد کرد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

خودآموختگی؛ از ورطه های تکرار تا هاویه های توهم (II)

به این ترتیب نظام آموزشی دو جزیی با نظام سه جزیی یک اختلاف بنیادین پیدا می کند و آن حضور فرد با توان خودآموزشی است. البته برخی از افراد جامعه خود به خود دارای این استعداد هستند اما در بیشتر موارد این استعداد انسانی باید تحریک شود و استاد نظام سه جزیی چنین می کند. بنابراین روابط او با شاگردانش دیگر نمی تواند نشان روابط استاد در نظامی دو جزیی باشد. در جدول زیر چند تمایز مهم را آورده ایم.

کتاب سازشناسی کاربردی (سازهای موسیقی کلاسیک ایران) از مجید کولیوند منتشر شد

کتاب سازشناسی کاربردی (سازهای موسیقی کلاسیک ایران) با نویسندگی مجید کولیوند، نوازنده سنتور، آهنگساز و مدرس دانشگاه هنر تهران، با همکاری نشر نای و نی منتشر شد. کتاب در سه بخش نگارش شده است. بخش نخست هوا صداها (سازهای بادی) که ساز نی را در بر می گیرد. بخش دوم، زه صداها که خود به دو بخش زهی مضرابی شامل سازهای سنتور، قانون، تار، سه تار و عود و زهی آرشه ای شامل کمانچه، قیچک سوپرانو، قیچک آلتو، قیچک باس می باشد. در نهایت بخش سوم به پوست صداها (سازهای کوبه ای) اختصاص داده شده که شامل ساز تنبک و دف است.

از روزهای گذشته…

“ماندگاری کر، ارزش زیادی دارد” (I)

“ماندگاری کر، ارزش زیادی دارد” (I)

مهدی قاسمی رهبر کر، شاید پیگیرترین و فعالترین هنرمند در زمینه موسیقی کرال ایران پس از انقلاب بوده است. قاسمی سالهاست به تعلیم موسیقی کرال میپردازد و سعی داشته از انواع سبکهای موسیقی کرال در کنسرتهایش استفاده کند. یکی از مهمترین اتفاقات هنری در زمینه موسیقی کرال، تشکیل یک گروه کر بزرگ با ۲۵۰ خواننده بود که در فرهنگسرای بهمن کنسرتهایی را به اجرا گذاشتند. این گروه به مرور زمان با عدم همکاری مسئولین مربوطه کوچکتر شد و به گروهی ۵۰ نفره رسید که در آموزشگاه موسیقی پارت زیر نظر مهدی قاسمی فعالیت های خود را ادامه داد.
داوودیان: اثرم در حصار آرشیو استاد شجریان محبوس است!

داوودیان: اثرم در حصار آرشیو استاد شجریان محبوس است!

زندگی هنری من در امریکا بسیار سخت و در تنهائی و عدم امکانات انجام میگیرد، این وضیت برای هنرمندی که بخواهد با عشق و خلوص و عمق به هنرش بدور از شارلاتان بازی و بیزینس کردن در کارش بپردازد، بسیار سنگین و آزاردهنده است و در واقع هنرمند به مانند پرنده ای در قفس زندگی میکند. هنرمند برای کار خلاقه و کلا پرداختن به موسیقی و ساز زدن و غرق شدن در کارش، نیاز به شادابی در جهت کارش و احساس درک و حمایت و قدر دانی و احترام مردم دارد.
گفتگو با آن سوفی موتر (I)

گفتگو با آن سوفی موتر (I)

تنها با در نظر گرفتن فعالیت های آن سوفی موتر (Anne-Sophie Mutter)، ویولونیست، نیز می توان به راحتی تحت تأثیر قرار گرفت چه برسد به تماشای نوازندگی او. موتر در دهه چهل زندگیش دیسک گرافی شگفت آوری دارد: در سی سال گذشته با ۳۵ آهنگساز در بیش از ۳۰ اثر ضبط شده همکاری کرده است. وقتی که موتر تازه شروع به کار کرده بود نامش همیشه با نام هربرت فون کارایان همراه بود. اما موتر از آن زمان به بعد با بیش تر رهبران و موزیسین های سرشناس اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم همکاری کرده است.
گفتگو با ویولونیست هلندی، جانین جانسون (I)

گفتگو با ویولونیست هلندی، جانین جانسون (I)

جانین جانسون (Janine Jansen) ویولن نوازی هلندی، متولد ۷ ژانویه ۱۹۷۸ در شهر اوترخت است. او در سن ۶ سالگی به یادگیری ویولن پرداخت. جانین همیشه دوست دارد کارها را به شیوه و جهت شخصی خود انجام دهد، بنابراین ما هم مجبور به قبول تاخیر یک ماهه مصاحبه با وی شدیم تا بتوانیم مصاحبه ای از طریق تلفن و نه با ایمیل انجام دهیم. شاید به همین علت است که او آنچنان عاشق ذات صمیمی و صریح موسیقی گروهی است، موسیقی ای که با آن بزرگ شده است. اگرچه همواره تاکید دارد که اجرا در ارکسترهای بزرگ به قلب وی نزدیک است، اما ارتباط سریع و صمیمانه ای که بین موسیقیدانان در گروههای کوچکتر به وجود می آید به طبیعتش بسیار نزدیک به نظر می رسد.
فستیوال جز مونترو

فستیوال جز مونترو

یکی از برترین فستیوال های موسیقی جز که هر ساله خیل عظیمی از علاقمندان به این سبک از موسیقی را به سوی خود جذب مینماید، فستیوال جز Montreux میباشد که هر سال در ماه جولای و در کنار دریاچه Geneva و در کشور سوئیس برگزار میشود.
یو-تو (I)

یو-تو (I)

یوتو (U2) گروه موسیقی راک ایرلندی که در سال ۱۹۷۶ در دوبلین شکل گرفت و امروزه به‌عنوان یکی از معروفترین، محبوبترین و پرافتخارترین گروه‌های موسیقی در جهان محسوب می‌شود. اعضای این گروه: پال هیوسن معروف به بونو (Paul Hewson -Bono) خواننده اصلی، دیوید ایوانس معروف به اِج (Dave Evans – The Edge) و برادر بزرگترش دیک (Dik Evans) گیتار، آدام کلایتون (Adam Clayton) از دوستان برادران ایوانس، گیتار بیس و لری مولن جونیور (Larry Mullen, Jr) درام.
ضرابی: آشنایی با قطعات مختلف هنرجو را علاقمند میکند

ضرابی: آشنایی با قطعات مختلف هنرجو را علاقمند میکند

قطعات خالقی هم شسته رفته است منتها برای یک ساز نبوده. ببینید، هنرجویان سنتور که شروع به یادگیری این ساز میکنند حتما که قصد استاد شدن ندارند، ۸۰% هنرجویان وقتی ساز را شروع میکنند، می آیند تا ببینند که اصلا این ساز را دوست دارند، ندارند! کم کم ادامه میدهند و از هر ۲۰ یا ۳۰ هنرجو یکی می مانند، بعد از یک سال ۵۰ درصد و بعد از دو سه سال ۷۰ درصد هنرجویان ساز زدن را رها میکنند؛ بهانه ای که میشود با آن باعث لذت بردنشان از موسیقی شد، بوسیله موسیقی های خوبی است که آنها میشناسند و دوست دارند، کسی که یک سال ساز زده مثلا از آقای بیگجه خانی چند قطعه شنیده؟! یا چقدر لذت میبرد از آن قطعات؟ ولی مثلا تمایلش به “بهار دلنشین” آقای خالقی بسیار بیشتر است و دوست دارد این قطعه را بزند و بگوید این را میتوانم بزنم. حالا اگر پیشرفت کرد آن قطعات را هم میزند…
تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولون (II)

تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولون (II)

در ادامه مطلب پیشین، برای روشن تر شدن موضوع با استفاده از نمونه هایی از آثار تصنیف شده این ساز به بررسی چگونگی تاثیر ساختار جملات بر ادیت در ویولن خواهم پرداخت. همزمان با سیر تکامل آرشه در طی تاریخ و بدست آمدن امکان ساخت آرشه هایی با توانمندی و قابلیت های بیشتر اجرایی، سیر تکامل و ابداع تکنیک های مختلف دست راست نیز در آثار آهنگسازان و نوازندگان نیز به چشم می خورد.
گاه های گمشده (IV)

گاه های گمشده (IV)

به طور کلی این دستگاه از سه نت امکان آغاز دارد. (نوعی دیگر از آغاز نیز توسط نوازندگان استفاده می شود که از گوشه مخالف شروع و با نوع خاصی از جملات پایین رونده به درآمد و نت پایان آن متصل می شود) این سه نت عبارتند از:
فراز و نشیبهای ارکستر ملل

فراز و نشیبهای ارکستر ملل

پس از افت و خیزهای فراوان ارکستر ملل در ۱۰ و ۱۱ مهرماه در تالار وحدت به اجرای کنسرت می پردازد. پیشتر قرار بود این ارکستر برنامه ای در تخت جمشید به اجرا بگذارد، که باز این برنامه به تعویق افتاد. ارکستر ملل با پشتوانه فکری و سیاستهای موسیقایی پیمان سلطانی (آهنگساز نوازنده و رهبر ارکستر) تشکیل شده است.