فراهانی: فرهنگ نقد پذیری را بیاموزیم

هوشنگ فراهانی، نوازنده تار و سه تار و آهنگساز و از معدود موسیقیدانان وبلاگ نویس است. به بهانه نزدیک شدن به زمان برگزاری جشنواره سایت ها و وبلاگ ها، با او به گفتگو نشسته ایم که می خوانیم.

تاثیر اینترنت در نقد موسیقی را چگونه می بینید؟
بحث نقد و نقادی یکی از شاخه های بسیار مهم و جدی است که می تواند در عرصه هنر موسیقی راهگشایی برای تعامل بین هنرمندان و مخاطبین قرار گیرد. بر هیچکس پوشیده نیست که نقد سازنده می تواند هر هنرمندی را به فکر وادارد و اینکه سخت گیری مردم و منتقدین بر هنرمندان سبب خواهد شد که هنرمندان با دقت و تفکر و گاه با احتیاط بیشتری آثار خویش را عرضه کنند. زیرا هر ضعف و کاستی از سوی هنرمندان از نگاه تیزبین منقدین و شنوندگان آشنا دور نخواهد ماند. جامعه آگاه به استانداردهای هنری توقعات بیشتری از هنرمندان خواهند داشت و هنرمندان را موظف خواهند کرد که نسبت به کار خویش سختگیرتر باشند.

دیگر اینکه هر هنرمندی می تواند بازخورد اندیشه و تکاپوی خویش در هنر موسیقی را چون آئینه ای در مقابل خویش ببیند. هنرمندی که در انزوا و تنهایی خویش در اندیشه آفرینش اثری جدید می باشد، بی گمان به شنوندگان و مخاطبین این اثر اندیشه میکند. به عبارتی هر چند که یک اثر هنری در خلوت و تنهایی یک هنرمند آفریده میشود، ولی با انتشار آن اثر تولد واقعی یافته و حیات آن آغاز می شود.

آنگاه این اثر از آن شنوندگان و مردمی خواهد بود که می خواهند این اثر هنری را با نگاهی تازه و اشتیاق بشوند و طبیعی است که هر شنونده ای با توجه به نگاه خاص خود این اثر را ارزیابی کند. البته حوزه نقد سابقه چندانی در موسیقی ایران نداشته است و متأسفانه در آشفته بازار کنونی گاه شاهد برخی اظهار نظرهای مغرض انه و غیر حرفه ای در نقد یک اثر موسیقی هستیم که بجای نقد سازنده، آسیب جدی بر صاحب اثر و بعد بر ذهن خوانندگان این نقد و یا شنوندگان می گذارد.

در این میان وجود اینترنت، فضای بازتر و قابل دسترستری را اختیار میگذارد که در این فضای مجازی نقادان و یا شنوندگان یک اثر به راحتی می توانند نظرات خود را در مورد یک اثر بیان کنند و این رو در رو نبودن مخاطبین با صاحبان آثار، اندکی از تکلف در بیان ایده و عقیده میکاهد. به هر حال اینترنت و دسترسی سریع به آن و تعداد خوانندگانی که در سراسر دنیا می توانند اخبار و یا مقالات و نقدهای موسیقی را بخوانند، امکاناتی است که در دو دهه اخیر در جامعه کنونی ایران وارد شده است و تأثیر شگرفی در جامعه موسیقی داشته است.

از دیگر ویژگیهای این فناوری، فراگیر بودن آن است که باعث می شود دیدگاههای همه اقشار جامعه بطور ملموس بیان شود و این نکته باعث میشود که از بسیاری از تصورات و توهمات برخی افراد، در مورد خویش و آثارشان کاسته شود.

وضعیت نقد موسیقی را در حال حاضر خوب می بینید؟
نقد موسیقی می بایست از سوی افراد صاحب صلاحیت صورت پذیرد. بیان برخی از دیدگاههای شخصی افراد، تأثیر چندانی در روند نقد و نقد پذیری نخواهد داشت و پر واضح است که هر پدیده تازه ای مانند نقد در حوزه موسیقی، بیان و فرهنگ خاص خود را طلب میکند. تا آنجا که منتقد بتواند نقدی صمیمانه و نه مغرضانه داشته باشد و صاحب اثر نیز بتواند به نقاط ضعف و قوت کار خویش پی ببرد.

نقد موسیقی د ر حال حاضر چه در فضای مجازی و چه در انجمن ها و جلسات موسیقی هنوز به ثبات و شاخص های واقعی خویش نرسیده است زیرا بسیاری از منتقدین از دانش کافی برخوردار نبوده و مخصوصاً گاه در فضای مجازی هویت واقعی برخی از این افراد مشخص نیست و بیشتر نقدهای هنری، گاه انتقادی یک طرفانه و یکسو نگر می باشد.

مهمتر از همه این است که فرهنگ نقادی و نقد پذیری در جامعه موسیقی نهادینه شود تا بتوانیم گفتار مخالف را تاب بیاوریم و به اصطلاح عام فرهنگ را بیاموزیم. «یکی گفتن و یکی شنفتن»

به نظر شما موسیقی در سال گذشته در اینترنت رشد داشته؟
در سالهای گذشته وبلاگها و سایت های مرتبط با موسیقی با افزایش بسیار چشمگیری روبرو بوده است. برخی از این وبلاگ ها توانسته اند صفحات بسیار ارزنده ای در معرض دید خوانندگان خود قرار دهند و این رشد هم از نظر کمی و هم از نظر کیفی جنبه های گوناگونی را در بر داشته است. زیرا برخی از مطالب این سایتها و وبلاگها بسیار ارزشمند و درخور تعمق می باشد و بنظر من اینترنت در زمینه خبررسانی بیشترین اثر را دارا بوده است.

برگزاری مسابقه در زمینه مقالات موسیقی و خبر می تواند تاثیر مثبتی داشته باشد؟
یکی از بزرگترین ویژگیهای چنین همایش ها و مسابقاتی، می تواند ایجاد انگیزه ای تازه در بین فعالان این حوزه باشد و همچنین در رشد کیفی نوشته ها و آثار، تأثیر چشمگیری داشته باشد.

ارتباط نویسندگان وبلاگ ها و گردانندگان سایتهای خبری و تعامل ایشان در ارتباط با موضوعات روز نیز می تواند، منجر به ایجاد طرحها و راهکارهای تازه در زمینه موسیقی شود زیرا برخورد اندیشه ها همواره منشاء حرکتی تازه در جامعه و رشد و درک مفاهیم اصلی فرهنگی بوده است.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر آلبوم «تصنیف‌های عارف قزوینی»

اجرایِ مقبولِ همه‌ی تصنیف‌های عارف در یک مجموعه، درباره‌ی شخصیت او و تصنیف‌سازی‌اش و در مورد تصنیفِ قاجاری به طور عام، فرصتِ تأملی دیگر می‌دهد. ازاین رو هر چند تصریح شده که هدف، گردآوریِ نمونه‌ای آرشیوی یا آموزشی نبوده اما می‌توان چنین کارکردی نیز برای این مجموعه قائل شد وگرنه با تمام تلاشی که در شنیدنی‌شدنِ اجرای همه‌ی بندهای تصانیف شده، هنوز شنیدن سیزده دقیقه تکرارِ تضرعِ عارف برای ماندنِ مورگان شوستر در ایران، در مقامِ یک اثر موسیقی چندان توجیهی ندارد*.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XXIII)

مقارن با این تحولات نوار کاست به عنوان یک وسیله ارتباط جمعی جدید و مستقل از تشکیلات دولتی در ایران رایج شد. دو گروه شیدا و عارف نیز خود نوارهای موسیقی خودشان را با کیفیت بسیار خوب به بازار عرضه کردند. گروه های شیدا و عارف همگام با انقلاب کنسرت هایی با مایه های سیاسی و اجتماعی ترتیب دادند که با استقبال مردم به خصوص گروه های دانشجویی روبرو شد. در این میان کنسرت های گروه شیدا با آهنگ های محمد رضا لطفی (بشارت و سپیده) و پرویز مشکاتیان (ایرانی) همراه با اشعار هوشنگ ابتهاج (ه. ا. سایه) و آواز محمد رضا شجریان، خاطره درویش خان، ملک الشعرا بهار و حسین طاهرزاده را زنده می کرد.

از روزهای گذشته…

درباره مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»

درباره مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»

مجموعۀ دوجلدیِ «رضا محجوبی: افسونگر نغمه‌پرداز»، پژوهش و نگارش محمدرضا شرایلی و شهاب مِنا، در دو مجلد و به‌همراه دو حلقه لوح فشرده توسط نشر خنیاگر منتشر شد.
موسیقی و گردشگری (I)

موسیقی و گردشگری (I)

در کشور ما مفهوم گردشگری در فرهنگ عامیانه و حتی مسولان سازمان گردشگری خلاصه شده به افرادی است که برای بازدید از بناهای تاریخی به این کشور آمده اند اما در بسیاری از کشورهای جهان، گردشگر معانی بسیار گسترده دیگری نیز دارد که از یک مشتری کالاهای داخلی گرفته تا یک سفیر فرهنگی و مروج صلح و آشتی میتواند تعبیر شود.
دیوید اویستراخ (I)

دیوید اویستراخ (I)

سال ۱۹۰۸ اکراین شاهد تولد نابغه ای بود که زیباترین ستایش ها از بتهوون را درطول زندگی خود به انجام رساند. دیوید اویستراخ (David Oistrakh) شناختی بسیار عمیق از آثار بتهوون داشت و در نهایت استادی آثار او را اجرا می کرد. چه آنگاه که در سال ۱۹۶۲ به همراهی اوبورین مجموعه سوناتهای ویولن و پیانو او را بطور کامل اجرا و ضبط نمود و چه آنگاه که از سال ۱۹۵۰ و به مدت پانزده سال یعنی تا سال ۱۹۶۵ میلادی با ارکسترهای مختلف کنسرتو ویولن او را در نهایت ظرافت نواخت.
جیمز براون، پدرخوانده موسیقی سول، درگذشت

جیمز براون، پدرخوانده موسیقی سول، درگذشت

اسوشیتدپرس، آتلانتا- جیمز براون James Brown، پدرخوانده پرانرژی موسیقی سول Soul، که صدای خش دار و ریتمهای انقلابی وی، او را به یکی از مهمترین بنیان گذاران موسیقی رپ، فانک و دیسکو تبدیل کرده بود، صبح روز دوشنبه ۲۵ دسامبر، در سن ۷۳ سالگی درگذشت.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (IV)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (IV)

علیت‌یابی نداریم (یا کم داریم) و تصورمان از گذشته هم زمانی آویخته در میان زمان‌ها است. پس انتظارمان از تاریخ می‌شود این‌که وقایع‌نگاری کنیم و نه تحلیل. با وجود این‌که حضور مبهم زیباشناسی و جدل میان دو سبک اخیرا بیشتر شکل تاریخ‌نگارانه به خود گرفته، اما هنوز به دوره‌بندی منجر نشده است. تاریخ موسیقی ما هنوز تاریخ آدم‌ها و نظریه‌ها است و نه آثار موسیقی و روابط‌شان وقتی به نقطه‌ی عطفی تاریخی چون وزیری می‌رسیم بیشتر اوقات به نظم شخصی و توانایی‌های افسانه‌ای او اشاره می‌کنیم و به عکس، کمتر چیزی از دلایل تاریخی موفقیت‌اش می‌شنویم (۹).
کریستوف پندرسکی

کریستوف پندرسکی

هنگام اشغال لهستان توسط نازی ها و کشتار یهودیان، پندرسکی (۱۹۳۳-) پسرکی خردسال بود. او گرچه خود در معرض تهدید نازی ها نبوده است اما با قربانیان احساس همدردی بسیار می کند و چنین می نویسد: “ بی تردید این جنایت عظیم جنگی از آن زمان در ذهن ناخودآگاهم ماندگار شده، زمانی که به عنوان یک کودک شاهد ویرانی محله یهودیان شهر کوچک زادگاهم، دبیکا بودم.”
گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (III)

در این میان و با فرآیندی مشابه جلسه‌ی گذشته (تلقی سطحی از راه دادن دغدغه‌ی اجتماعی به نقد و یکسان دانستن آن با نقد جامعه‌شناسانه) می‌توان گفت مارکسیسم عوامانه پیوندی ناگسستنی با نقد ژورنالیستی دارد. با این حال آن نقد مارکسیستی که اینجا مورد نظر است در عمیق‌ترین جنبه‌های خود دو سو دارد:
خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت اول

خلق موسیقی موفق برای انیمیشن – قسمت اول

مطلب زیر گفته های چهار آهنگساز پرکار درباره درگیریهای خلاقانه ای است که یک آهنگساز در رابطه با خلق موسیقی انیمیشن با آن روبرو است. این چهار هنرمند دنیس م. هنیگان Denis M. Hannigan، دان گریدی Don Grady، جودی گری Jody Gray و جیمز ل. ونابل James L. Venable توصیه ها و تجربیات خود را در اختیار آهنگسازان، طراحان، کارگردانان و تهیه کنندگان قرار داده اند.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XII)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XII)

آقای شجریان گفته اند: «ویلن چندصدسال قدمت دارد، روی این ساز افراد مختلف کار کرده اند تا اینکه “آنتونیو استرادیواری” در ایتالیا به شکل و صدای نهایی آن دست پیدا کرده است… اما این سازهای من مثل یک نوزاد تازه متولد شده هستند؛ باید به تدریج روی اینها کار کرد تا به کمال خود نزدیک شود و این حمایتی است که نوازندگان ایران باید انجام دهند.» به این مورد بنده بارها و بارها پاسخ داده ام مخصوصا زیر این مطلب.

حضور موسیقی سمفونیک در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت دوم)

حضور موسیقی سمفونیک در انقلاب ۱۹۷۹ (قسمت دوم)

غالب انقلابیون بدین نکته باور داشتند که هنر، خود غایت نیست، وسیله ای است برای تبلیغ و تهییج. گاه «برای حفظ جبهه خودی ها از گزند طعنه های بدخواهانی که جوانان انقلابی را فاقد هر گونه هنری می دانند.» با این همه، آثار انگشت شماری نیز در آن اتمسفر ضد ساختار گرا (anti-structuralism) پدیدار شدند که سوای پرسوناژ انقلابی، ارزش هنری و تکنیکی خود را نیز از کف ندادند.