دلاور سهند (IV)

احمد پژمان
احمد پژمان
بازی‌ها:
تواناترین و برجسته‌ترین بازیگران اپرا، «حسین سرشار» (بابک) و «سودابه تاجبخش» (رخسانه) هستند. صدای سرشار -همانگونه که همیشه نوشته‌ام- واقعا «سرشار» است و بخصوص حدصدائی او (بارینتون) با نقش‌آفرینی یک قهرمان ملی‌ مطابقت دارد.

اگر اندام او کمی درشت‌تر و قدش بلندتر می‌بود، برای‌ آفرینش صحنه‌ای شخصیتی چون «بابک» ایده‌آل می‌بود. «سودابه‌ تاجبخش» {با صدای} سوپرانو، «رخسانه» ی مناسبی برای لیبرتوی حاضر است. صدائی جذاب، پرتوان و در صورت ضرورت محزون و رنجیده دارد. یکی‌ از بهترین بازی‌های «دلاور سهند» را «تاجبخش» ارائه میدهد. بخصوص‌ در دو «دوئت» -در یکی با «آذر» و در دیگری با «بابک»- اوج صدائی‌ خود و دل‌ انگیزی آن را مینماید.

«فاخره صبا» (متسو سوپرانو) نقش «آذر» را دارد و با وجود محدودیت نقش خوب می‌خواند، درست چون فاخره صبای همیشگی.

«روبن آقابگیانس» (باس) در نقش «آفرین» -که گویا موبدی‌ باشد- با آنکه در اندک زمان نقش‌آفرینی خود، پختگی و زیبایی صدایش‌ را مینمایاند، معهذا به اعتقاد من وجودش بکلی در این اپرا -از نظر داستانی- زائد است و حذف این نقش هیچ لطمه‌ای به شکل و شمای اصلی لیبرتو نمیرساند.

بعد از این پنج تن، نوبت به گروه اپرا میرسد که نقش‌ سیاهی لشگر را دارند و چند آواز جمعی ارائه میدهند.

کارگردانی اپرا، با «عنایت رضائی» است که قبلا از وی‌ «کوزی فان توته» ی «موزار» و «کاوالریا روستیکانا» ی «ماسکانی» بر وی‌ صحنه آمده است. رضائی تنها کارگردان ورزیده و مکتب دیده‌ی اپرا در ایران است. نقش موثر او در پرورش بازی‌سازان و نیز در پیشبرد جریان‌ داستان بخوبی محسوس است. اگر ضعف لیبرتو نمی‌بود، تلاش‌های وی‌ ارزش بیشتری می‌یافت.

لباس‌ها خوب است و حداقل در آن‌ها -و بخصوص در لباس‌ «بابک»- میتوان اثری از قهرمان‌گری و مبارزه‌جوئی پیدا کرد!

دکوراژ «تئولاو» نیز پسندیده است، منهای آنکه رنگ‌های‌ پریده‌ی دیوارها، بیشتر این مخفی‌گاه مبارزه را {به} صومعه‌های قرون‌ وسطائی شباهت داده است.

قرار دادن صحنه در پائین و در ورودی در بالای پله‌ها، برای‌ القاء حالت زیرزمینی مخفی‌گاه چشم‌گیر و جالب است.

* آنچه در پایان بدین مقال باید افزود آنست که اپرای دلاور سهند با توجه به آنکه نخستین اپرای ساخته و پرداخته‌ی ایرانی است، باید گامی‌ موثر در راه گسترش اپرای ملی در ایران و آشنا ساختن توده‌ها با آن، تلقی شود. به شرط آنکه بهای بلیطهای ورودی آنچنان نباشد که تنها همان‌ اسنوب‌ها و «خواص» همیشگی را بدان راه باشد و با این امید که آنچه در این مقال آمد، بر نیت خیر و بدون شائبه نویسنده حمل شود و لاغیر…

مجله نگین

2 دیدگاه

  • هومن خلعتبری
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۹۲ در ۱۰:۲۶ ب.ظ

    ممنون از به اشتراک گذاشتن این مقاله قدیمی . این دو اجرا و ضبط تاریخی از اپرای دلاور سهند در هست که نوارش توسط خود استاد احمد پژمان ، در سایت یوتیوپ گذاشته شده .

  • ارسال شده در دی ۱۳, ۱۳۹۵ در ۳:۴۴ ب.ظ

    در مقاله اصلی – بعد از توضیح در مورد اجرا و نقش خانم سودابه تاجبخش ، در مورد نقش « ماهیار » که توسط ” آلک ملکونیان ” خواننده تنور – اجرا شده مطلبی نوشته شده که در اینجا نیست !!!

    جناب دکتر خوشنام نوشته اند :

    پس از این دو باید از ” آلک ملکونیان ” نام برد که نقش « ماهیار » را می آفریند. تنور پخته و ظریفی است ، هر چند که وی از نظر طبیعی نمیتواند و نباید در یک نقش « آنتی پاتیک » ظاهر شود. صدای آلک ما را به آینده موفق وی امیدوار میسازد

    متشکرم / هومن خلعت بری

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

رمضان: به اجرای آثار معاصر علاقه داشتم

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با لیلا رمضان، نوازنده و مدرس پیانو درباره فعالیت های اخیرش، این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است. لیلا رمضان مدتی است که مشغول ضبط و اجرای آثار آهنگسازان ایرانی برای ساز پیانو است و اخیراً هم با یکی از انتشارات‌های معتبر موسیقی کلاسیک در فرانسه یک CD از این آثار ضبط و منتشر کرده است.

مشاهدات موسیقی شناس آلمانی از موسیقی ایران (II)

ممکن نیست درباره موسیقی ایرانی قضاوت کرد بدون‏ آنکه اختصاصات اجتماعی گسترش تاریخی دولت در قرن‏ بیستم، سیاست فرهنگی و حتی سیاست خارجی کشور ایران‏ در نظر گرفته شود. در حقیقت این حاصل سیاست فرهنگی‏ ایران است که جشنواره شیراز هم یکی از مظاهر آن شمرده‏ می‏ شود. پس آنکه در سال ۱۳۰۵ شمسی (۱۹۲۶) حکومت‏ فاسد قاجار برافتاد، کشور ایران با سرعت و شدت بسوی‏ تمدن غربی رو آورد.

از روزهای گذشته…

خنیاگر پیانو؟ (I)

خنیاگر پیانو؟ (I)

هفت روز دریا با کارهای گذشته‌ی «هوشیار خیام» از جنبه‌هایی متفاوت است. این تفاوت نه به رسم برتر شمردن که به حساب برشمردن ویژگی‌های آثار گذشته‌ی اوست. اگر سه ویژگی اصلی قطعات پیانویی او را بهره‌گیری از امکانات پیانوی از پیش مهیا شده یا تغییریافته، کاربست بعضی تکنیک‌های مینی‌مالیستی (که این هر دو را می‌توان به پای رابطه‌ی او با مکتب نیویورک نوشت) و راه دادن اکنون موسیقی ایرانی (به پهنای سه دهه تجربیات موسیقایی) به ساختار نوازندگی پیانوی ایرانی بدانیم (۲)، آنگاه ناچاریم اذعان کنیم که اولی به کلی در این آلبوم غایب است و بر دومی هم تاکیدی نمی‌یابیم -هر چند به شکل گذرا در دل قطعات هنوز حضور دارد- و سومی هم دست‌کم به اندازه‌ی آلبومی مانند «تاتاری» ظاهر نیست. از همین روست که «هفت روز» دریا را میان آثار پیانویی هوشیار خیام متفاوت می‌بینیم.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XVIII)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (XVIII)

یک نکته اخلاقی را در جدال کلامی یادآور می شوم، یکی اینکه “قضاوت موردی” در مورد اشخاص حقیقی یک نقد را غیر قابل استناد میکند.
ویلنسل (X)

ویلنسل (X)

بسیاری از ویولنسل نوازان ریزاندام نواخن با ویولنسل هفت هشتم را ترجیح می دهند، چون با این ساز کشیدگی پنجه در پوزیسون های بالای دسته دشواری کمتری برایشان می آفریند. به ندرت ویولنسل هایی بزرگتر از چهار چهارم هم وجود دارد. نوازنده هایی که دستهایی با بزرگی نامعمول دارند، ممکن است ویولنسلی را بنوازند که کمی از full-size بزرگتر باشد.
Ray Charles

Ray Charles

روز گذشته در خبرها داشتیم که Ray Charles خواننده و نوازنده پیانو در سن ۷۵ سالگی از دنیا رفت. او با وجود آنکه بیشتر یک خواننده بود تا نوازنده پیانو بخاطر توانایی در مطرح کردن قطعات زیادی از سبکهای Jazz ، Blues ، R&B و Soul بعنوان قطعات کلاسیک، به عنوان یک نابغه معروف شده بود و واقعا” هم اینگونه بود.
گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (X)

گفت و شنودی درباره سازهای ابداعی (X)

آقای شجریان گفته اند: «من این سازها را ابداع کردم، شانزده ساز مختلف هست که محدوده ی صدایی موسیقی ایرانی را از سه اکتاو به هفت اکتاو گسترش می دهد ولی تعصب نوازندگان ایرانی مشکل آفرین است در پذیرش این سازها… نوازندگان ایرانی فکر می کنند سازهای ایرانی مثل قرآن از آسمان نازل شده و نباید دست کاری شود!» می دانید همین یک پاراگراف می تواند یک سازگر را در اروپا به درجه ای از بی اعتباری برساند که دیگر کسی او را سازگر نداند؟ آقای شجریان هنوز نمی دانند که موسیقی ایرانی وسعتش سه اکتاو نیست!؟ ساز تخصصی ایشان سنتور است؛ من فرض می کنم تا به حال هیچ ساز دیگری را نشناخته اند، سنتور معمولی حداقل سنتور معمولی و سنتور باس را که می شناسند! سنتور معمولی کمی از ۳ اکتاو بیشتر است و همراه با سنتور باس (که یک اکتاو بم تر از سنتور معمولی است می شود چهار اکتاو!)‌ این فقط سنتور بود! حالا فرض کنید عود و کمانچه به این فهرست افزوده شوند، آن وقت ما ۵ اکتاو خواهیم داشت. آن هم پنج اکتاو با کیفیت، نه کدر مانند «بم ساز» (یکی از سازهای ابداعی آقای شجریان) که نوازندگان از بخش بم آن به عنوان ساز کوبه ای استفاده می کنند (اشاره من به اولین سمپلی است که برای معرفی این ساز ضبط شد و نوازنده در بخشهای بم به خاطر مشکل ارتعاش تنها به اجرای ریتمیک پرداخت.)
طلوع مشکاتیان

طلوع مشکاتیان

مرکز حفظ و اشاعه موسیقی، از اواخر دهه پنجاه با هدف آموزش، احیا و رواج سنتهای موسیقی ایرانی بوسیله نورعلی خان برومند و داریوش صفوت، تاسیس و سپس با دعوت از اساتید بزرگ آن زمان تکمیل شد. نقش این مرکز، در پیشرفت موسیقی ملی، غیر قابل انکار است بطوریکه بسیاری از اساتید شاخص حال حاضر، پرورش یافته همین مرکز بودند.
صبا از زبان سپنتا (I)

صبا از زبان سپنتا (I)

استاد ابو الحسن صبا در سال ۱۲۸۱ هجری‌ شمسی در تهران تولد یافت. پدر او کمال السلطنه‌ که مردی ادیب و هنرمند بود، ابو الحسن خان‌ شش ساله را برای فراگرفتن سه تار نزد میرزا عبد الله‌ هدایت کرد. صبا سه تار را از استاد زمانه میرزا عبد الله و درویش‌خان، سنتور را از میرزا علی اکبر شاهی، تنبک را از حاجی خان، کمانچه را از حسین خان اسماعیل‌زاده، فلوت را از اکبرخان و ویلن را از حسین هنگ آفرین فرا گرفت.
فخرالدینی: ۱۷ سالگی چهارمضراب نوشتم

فخرالدینی: ۱۷ سالگی چهارمضراب نوشتم

من در سال ۱۳۳۴ وارد شدم؛ یعنی تقریبا همزمان با اینکه وارد رادیو شدم، در ارکستر گلها در زمان آقای روح الله خالقی هم فعالیت خود را آغاز کردم. همچنین با ارکستر های زیاد دیگر همکاری داشتم، اولین بار که من در آن زمان وارد ارکستر گلها شدم، آقای خالقی و جواد معروفی رهبر ارکستر بود. مدت زمان کوتاهی که گذشت ارکستر دیگری به نام ارکستر باربد تشکیل شد که آقای حبیب‌الله بدیعی رهبر آن بود.
Arpegiation برای تهیه ملودی تنال

Arpegiation برای تهیه ملودی تنال

برای تهیه یک موسیقی تنال و تحمیل تنالیته به گوش شنونده می توان با رعایت مواردی در نوشتن ملودی حتی بدون وجود هارمونی تنالیته را بوضوح در ملودی احساس کرد. توجه داشته باشید که هرگز صرف استفاده از نت های یک گام نمی تواند به تنهایی به ملودی شما تنالیته مشخصی را القا کند.
انتخاب ساز- قسمت سوم

انتخاب ساز- قسمت سوم

۹- فیزیک بدن و قدرت بدنی نوازنده از مواردی هستند که بایستی در انتخاب ساز مورد توجه جدی قرار بگیرند. بسیاری از سازها برای نواختن یا حتی نگهداریشان در هنگام نواختن توسط نوازنده توان بدنی بالایی رامی طلبند و از طرف دیگر نباید از نقش فیزیک بدن نوازنده نیز غافل شد، زیرا این امر در کوتاه مدت و دراز مدت تاثیرات زیادی را دارد.