دلاور سهند (IV) – گفتگوی هارمونیک Harmony Talk

دلاور سهند (IV)

احمد پژمان
احمد پژمان
بازی‌ها:
تواناترین و برجسته‌ترین بازیگران اپرا، «حسین سرشار» (بابک) و «سودابه تاجبخش» (رخسانه) هستند. صدای سرشار -همانگونه که همیشه نوشته‌ام- واقعا «سرشار» است و بخصوص حدصدائی او (بارینتون) با نقش‌آفرینی یک قهرمان ملی‌ مطابقت دارد.

اگر اندام او کمی درشت‌تر و قدش بلندتر می‌بود، برای‌ آفرینش صحنه‌ای شخصیتی چون «بابک» ایده‌آل می‌بود. «سودابه‌ تاجبخش» {با صدای} سوپرانو، «رخسانه» ی مناسبی برای لیبرتوی حاضر است. صدائی جذاب، پرتوان و در صورت ضرورت محزون و رنجیده دارد. یکی‌ از بهترین بازی‌های «دلاور سهند» را «تاجبخش» ارائه میدهد. بخصوص‌ در دو «دوئت» -در یکی با «آذر» و در دیگری با «بابک»- اوج صدائی‌ خود و دل‌ انگیزی آن را مینماید.

«فاخره صبا» (متسو سوپرانو) نقش «آذر» را دارد و با وجود محدودیت نقش خوب می‌خواند، درست چون فاخره صبای همیشگی.

«روبن آقابگیانس» (باس) در نقش «آفرین» -که گویا موبدی‌ باشد- با آنکه در اندک زمان نقش‌آفرینی خود، پختگی و زیبایی صدایش‌ را مینمایاند، معهذا به اعتقاد من وجودش بکلی در این اپرا -از نظر داستانی- زائد است و حذف این نقش هیچ لطمه‌ای به شکل و شمای اصلی لیبرتو نمیرساند.

بعد از این پنج تن، نوبت به گروه اپرا میرسد که نقش‌ سیاهی لشگر را دارند و چند آواز جمعی ارائه میدهند.

کارگردانی اپرا، با «عنایت رضائی» است که قبلا از وی‌ «کوزی فان توته» ی «موزار» و «کاوالریا روستیکانا» ی «ماسکانی» بر وی‌ صحنه آمده است. رضائی تنها کارگردان ورزیده و مکتب دیده‌ی اپرا در ایران است. نقش موثر او در پرورش بازی‌سازان و نیز در پیشبرد جریان‌ داستان بخوبی محسوس است. اگر ضعف لیبرتو نمی‌بود، تلاش‌های وی‌ ارزش بیشتری می‌یافت.

لباس‌ها خوب است و حداقل در آن‌ها -و بخصوص در لباس‌ «بابک»- میتوان اثری از قهرمان‌گری و مبارزه‌جوئی پیدا کرد!

دکوراژ «تئولاو» نیز پسندیده است، منهای آنکه رنگ‌های‌ پریده‌ی دیوارها، بیشتر این مخفی‌گاه مبارزه را {به} صومعه‌های قرون‌ وسطائی شباهت داده است.

قرار دادن صحنه در پائین و در ورودی در بالای پله‌ها، برای‌ القاء حالت زیرزمینی مخفی‌گاه چشم‌گیر و جالب است.

* آنچه در پایان بدین مقال باید افزود آنست که اپرای دلاور سهند با توجه به آنکه نخستین اپرای ساخته و پرداخته‌ی ایرانی است، باید گامی‌ موثر در راه گسترش اپرای ملی در ایران و آشنا ساختن توده‌ها با آن، تلقی شود. به شرط آنکه بهای بلیطهای ورودی آنچنان نباشد که تنها همان‌ اسنوب‌ها و «خواص» همیشگی را بدان راه باشد و با این امید که آنچه در این مقال آمد، بر نیت خیر و بدون شائبه نویسنده حمل شود و لاغیر…

مجله نگین

2 دیدگاه

  • هومن خلعتبری
    ارسال شده در مهر ۳, ۱۳۹۲ در ۱۰:۲۶ ب.ظ

    ممنون از به اشتراک گذاشتن این مقاله قدیمی . این دو اجرا و ضبط تاریخی از اپرای دلاور سهند در هست که نوارش توسط خود استاد احمد پژمان ، در سایت یوتیوپ گذاشته شده .

  • ارسال شده در دی ۱۳, ۱۳۹۵ در ۳:۴۴ ب.ظ

    در مقاله اصلی – بعد از توضیح در مورد اجرا و نقش خانم سودابه تاجبخش ، در مورد نقش « ماهیار » که توسط ” آلک ملکونیان ” خواننده تنور – اجرا شده مطلبی نوشته شده که در اینجا نیست !!!

    جناب دکتر خوشنام نوشته اند :

    پس از این دو باید از ” آلک ملکونیان ” نام برد که نقش « ماهیار » را می آفریند. تنور پخته و ظریفی است ، هر چند که وی از نظر طبیعی نمیتواند و نباید در یک نقش « آنتی پاتیک » ظاهر شود. صدای آلک ما را به آینده موفق وی امیدوار میسازد

    متشکرم / هومن خلعت بری

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آیین نکوداشت استاد قاسم رفعتی در تالار وحدت برگزار می شود

آیین نکوداشت استاد قاسم رفعتی خواننده پیشکسوت موسیقی ایران روز یکشنبه چهارم شهریور ماه با حضور تعدادی از علاقه مندان و هنرمندان در تالار وحدت تهران برگزار می شود. به گزارش روابط عمومی موسسه فرهنگی هنری «رادنواندیش»، آیین نکوداشت استاد قاسم رفعتی خواننده پیشکسوت موسیقی ایران ساعت ۲۱:۳۰ روز یکشنبه چهارم شهریور ماه توسط موسسه فرهنگی هنری «راد نو اندیش» به مدیریت بردیا صدرنوری و مشارکت بنیاد فرهنگی هنری رودکی در تالار وحدت تهران برگزار می شود.

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XII)

به نظر من، اختصاص این مشاهدات، توجیه قانع کننده ای برای مرکزیت داشتن متر از منظر حرکات بدن، ارائه می کنند. این صرفا یک مشاهده ی عادی نیست که در آن ضربان قلب یا تکرار قدم برداشتن را به تکرر بیت های موجود در برخی ژانر های موسیقی مرتبط کنیم. بالعکس، بلوم نشان می دهد که برخی مشخصه های حرکت بدن با مشخصه های متریک موسیقی مد نظر، مطابقت دارد.

از روزهای گذشته…

مگر کار سختی است؟ (درسی از عدم موفقیت در موسیقی پاپ)

مگر کار سختی است؟ (درسی از عدم موفقیت در موسیقی پاپ)

نوشتن یک ترانه آسان است. مگر نه؟ ظاهرا هرکسی که بتواند درست بخواند، چند آکورد بر روی گیتار نواخته یا یک ملودی را با پیانو اجرا کند، تمام دانش مورد نیاز برای نوشتن یک ترانه سه دقیقه ای پاپ کلاسیک را خواهد داشت. اما ماجراهایی که در دنیای ترانه سرایی وجود دارند به ما میاموزند که این قالب هنری ظاهرا عامه پسند، در حقیقت به استعداد و مهارت بسیار بیشتری از آنچه اکثر ما در اختیار داریم، نیاز دارد.
مخالف خوانی (I)

مخالف خوانی (I)

درست بعد از انتشار آگهی افتتاح “مدرسهٔ عالی موسیقی”، در سال ۱۳۰۲ دشمنان و مخالفان کلنل علینقی خان وزیری سر از تخم بیرون می آورند.
موسیقی با کلام و تاثیر آن

موسیقی با کلام و تاثیر آن

زبان مهمترین ابزار ارتباطی انسانهاست. اهمیت زبان را از این جهت باید بررسی کرد که سهولت و سرعت انتقال مفاهیم، از بارزترین خصوصیات آن میباشد. همانطور که در مقالات گذشته در رابطه با موسیقی و نقش آن در میان مفاهیم مطالبی عنوان شد صرفا” موسیقی بی کلام مورد بررسی قرار گرفت و به این نتیجه رسیدیم که موسیقی به طور کلی توانایی نشان دادن مفهوم مدنظر آهنگساز را در ذهن شنونده ندارد.
رحمتی: روی وزیری و صبا کار می کنم

رحمتی: روی وزیری و صبا کار می کنم

تحصیل در دوره ی کارشناسی ارشد به لحاظ پژوهشی برای من دوره ی پرباری بود. در این دو سال علاوه بر پی ریزی و فراهم نمودن زمینه ی مناسب برای انجام دو پروژه ی مهم، چند پروژه ی تحقیقی، پژوهش میدانی و ترجمه را تقریبا به طور کامل انجام دادم. یکی از مهمترین آنها که دردسرهای فراوانی هم به همراه داشت، یک تحقیق میدانی-کتابخانه ای توامان بود با عنوان: «از کافه تا سفره خانه: بررسی روند تغییرات در بستر سیاست های فرهنگی». بخش گزارش پژوهش میدانی این پروژه، در دوره ی پنجم و در بخش مقالات علمی_پژوهشی جشنواره ی سایت ها و وبلاگ های موسیقی ایران (که محملی برای ارائه ی پژوهش های جدی موسیقایی بوده و در نوع خود دارای اعتبار است)، برگزیده شده و مورد تقدیر قرار گرفت.
تریوی زهی، اثرِ یِفیم گالیشُف (II)

تریوی زهی، اثرِ یِفیم گالیشُف (II)

تریوِ فوق در سالِ ۱۹۱۴ یعنی هفت سال پیش از آغازِ نخستینِ اثرِ دودِکافُنیکِ شوِنبرگ انتشار می‌یابد. این تریو گرداگردِ الگوهای متقارن میان حرکت‌های ریتم نظم داده‌شده‌است و آهنگ‌ساز گاهی اجازه می‌دهد تا «تکرارهای ایستای یک نُت»، «گذرِ یک نُت از یک ساز به سازِ دیگر»، و «دوبله‌کردنِ در اکتاو» در این الگوها نمود بیابند. پِیس می‌گوید: “دسته‌های دوازده-‌تُنی با شمارگان یک تا دوازده در دست‌خطِ خودِ آهنگ‌ساز نیز موجود است.” در هر بخش کلِ هر دوازده نُت استفاده می‌شوند، اما نه در نظمی ثابت و ازپیش‌تعیین‌شده. هر موومان براساسِ علامت‌های دینامیکی (= شدت‌وری) نام‌گذاری شده‌است: (۱٫ مِتزو- فورته، ۲٫ فورتیسّیمو، ۳٫ پیانو، ۴٫ پیانیسّیمو، ۵٫ آداجّو [انتخابِ شدت‌وری در این موومانِ پنجم بر عهده‌ی نوازندگان است])، که به نظرِ من، او با این کار الگوها را به دینامیک نیز تعمیم می‌دهد.
ال گالادورو افسانه جاودان ساکسیفون

ال گالادورو افسانه جاودان ساکسیفون

ال گالادورو (Al Gallodoro)یکی از افسانه های عرصه موسیقی است، این استاد با سابقه ای ۸۰ ساله در زمینه ساکسیفون و کلارینت کماکان در اجراهایش شنوندگان را متحیر می کند. او آموزش موسیقی را از سن هفت سالگی آغاز نمود، در سن ۱۳ سالگی به طور حرفه ای وارد دنیای موسیقی گشت و امروز در آستانه ۹۳ سالگی همچنان به فعالیت مشغول است.
مادری با تار (II)

مادری با تار (II)

ابراهیمی از سال های زندگی در کردستان می گوید: “آن وقت بچه بودم و ۵ سالم بود. پدرم خان بود و خان های بزرگ کردستان می آمدند منزل، ولی مادرم جلوی آنها هیچ وقت ساز نمی زد. مادر من نسبت به زن های دیگر پدرم یک احترام دیگری داشت. من در تهران با موسیقی آشنا شدم.”
ارکستر سمفونیک بی بی سی (I)

ارکستر سمفونیک بی بی سی (I)

ارکستر سمفونیک بی بی سی ارکستر اصلی بنگاه سخن پراکنی بریتانیا (بی بی سی) است که یکی از برجسته ترین ارکستر های بریتانیا به شمار می رود. بی بی سی تقریبا از ابتدای فعالیت خود، سال ۱۹۲۲، پخش موسیقی را با آنسامبل هایی هم نام خود (یا با نام های متفاوت) آغاز نمود. اولین آنسامبلی که در سال ۱۹۲۳ با بی بی سی کار کرد گروه “۲LO Military Band” بود.
آیا همیشه باید واضح خواند؟

آیا همیشه باید واضح خواند؟

این سئوال در موسیقی ایران بارها تکرار شده، عده ای روی واضح خواندن خواننده تاکید دارند و اعتقاد دارند که اگر قرار است کلامی به گوش شنونده برسد و ما موسیقی با کلامی عرضه کنیم، چرا کلام واضح نباشد؟!
پایانی بر آغاز (III)

پایانی بر آغاز (III)

اولا من به یاد ندارم که به رهبران دیگر گفته باشم آثار آهنگسازان ایرانی را اجرا کنند شاید در مصاحبات گوناگون پیش از این گفته باشم که خودم در حال حاضر (یعنی در آن زمان و در اروپا) مشغول اجرا و ضیط آثار آهنگسازان بزرگ ایرانی هستم. اما این موضوع ربطی به آن نداشته که من برای رهبران قبلی تعیین تکلیف کنم!