کارمینا بورانا

از تصاویر نسخه خطی Carmina Burana
از تصاویر نسخه خطی Carmina Burana
کارمینا بورانا مجموعه ای از آوازهای قرن سیزدهم میلادی است که پایه و اساس کارهای موسیقی کارل ارف ، آهنگساز و مدرس موسیقی آلمانی برای ساخت آوازهای کرال قرار گرفت.

مجموعه کارهای کرالی که کارل ارف از روی این سرود ها تهیه کرد برای اولین بار در در سال ۱۹۳۷ اجرا شد و پس از آن بعنوان متداول ترین و محبوبترین کارهای کرال در قرن بیستم مطرح شد. این آوازها بصورت جدا و یا در فیلم های تلویزیونی و سینمایی – از جمله قسمت اول ارباب حلقه ها – به کررات اجرا شده است.

کارمینا بورانا مجموعه ای از دست خط هایی است که هم اکنون در کتابخانه ایالتی باواریا در مونیخ (زادگاه کارل اورف) نگهداری می شود. این مجموعه شامل بیش از ۱۰۰۰ شعر و سرود است که در اوایل قرن سیزدهم میلادی تهیه شده است.

اصطلاح کارمینا بورانا – به معنی سرودهای بورانا – برای اولین بار توسط موسیقی شناسی بنام یوهان آندریاس اشملر (Johann Andreas Schmeller) بکاربرده شد.

اشملر این مجموعه از سرود ها را از روی دست نوشته هایی تهیه کرد که در سال ۱۸۴۷ از یک صومعه در جنوب مونیخ پیدا شده بود؛ آنها متعلق به یک راهب بندیک در همان صومعه بودند. بررسی های اخیر نشان می دهد که ریشه اصلی این سرودها متعلق به این قسمت از مونیخ نبوده و به احتمال زیاد بعدها از اتریش به آنجا آورده شده است.

audio.gif از قسمتهای بسیار زیبای کارمینا بورانا

اغلب این سروده ها به زبان لاتین هستند اما برخی از آنها نیز به گونه های قدیمی تر زبان آلمانی نوشته شده اند. قسمت اعظم این سرودها دارای مضامین مذهبی، سیاسی، اخلاقی، عشقی و عرفانی هستند.

با این وجود اگر در یک جمله بخواهیم ایده ای از جمع معانی این سروده ها داشته باشیم باید به اصطلاحی که برای مردم قرن سیزدهم بکار برده می شد اشاره کنیم، یعنی : “بخور، بنوش، ازدواج کن؛ چرا که فردا ممکن است بمیری.”

از نوشته های تاریخی نیز چنین بر می آید که مردم اروپا در قرن سیزدهم بیشتر به مسائل دنیوی توجه داشتند تا مسائل مذهبی.

اشملر این سروده ها را منتشر کرد تا اینکه در سال ۱۹۳۵ کارل ارف بطور کاملآ اتفاقی با این سروده ها آشنا شد و با خواندن آنها گویی به او وحی شد که باید برای آنها موسیقی تهیه کند. لذا تصمیم گرفت تا کار بزرگی را بر اساس این سروده ها برای ارکستر و گروه کر تهیه کند.

نسخه های خط های موجود این نوشته ها خود حاوی ملودی هایی قرون وسطایی بودند، اما ارف تصمیم گرفت تا ملودیهای خود را جایگزین آنها کند تا تطبیق بهتری با کلام داشته باشند. اولین اجرا شامل حرکات نمایشی مانند رقص هم بود، اما امروزه کمتر مشاهده می شود که با اجرای این قطعات حرکات نمایشی هم اجرا شود.

کارل ارف در زیرنویس پارتیتور تهیه شده برای این سرودهای قرون وسطایی از این عبارت استفاده کرد :

“سرودهای روحانی برای خواننده و کر که بصورت گروهی با ارکستر و تصاویر جادویی باید اجرا شوند.”

کارمینا بورانا را می توان از جمله مشهورترین کارهایی که در زمان حکومت نازی ها در آلمان سروده شده است، نامید. اجرای اول این سرودها به هشتم جون سال ۱۹۳۷ در سالن اپرای فرانکفورت باز می گردد. هر چند در ابتدا منتقدین موسیقی محلی برخورد خوبی با این کار ارف نداشتند اما با علاقه و حمایتی که حزب نازی از این موسیقی نشان داد، کارل ارف به یکباره به شهرت بسیاری دست پیدا کرد و از او خواسته شد تا موسیقی های بیشتری در این فضا برای فرهنگ و تمدن “آریایی” تهیه کند.

denison.edu , wikipedia.com, bbc.co.uk

درباره اتصالات چسبی ویولن (I)

زمانی که در یک وسیله چوبی تغییراتی رخ می دهد، دامنه این تغییرات می تواند منجر به واکنش هایی متفاوت از سمت چوب گردد. همان طور که می دانیم چوب ماده ای پویا و تغییرکننده می باشد و تغییرات آن بر اثر دگرگونی های دما، رطوبت، فشارهای فیزیکی و مکانیکی درونی و بیرونی به وجود می آید.

مروری بر آلبوم «زمین»

«زمین» یک دونوازی است؛ دوئت برای پیانو و خوانش شعر، هوشیار خیام و احمد پوری. و نتیجه‌اش شش قطعه‌ی موسیقی است و راهی دیگر برای همنشینی خوانش و موسیقی. نام موسیقایی قطعه‌ها، پرلودیوم، سرناد، آریوزو و … هم به تمثیل همین را می‌گوید. حتا اگر ندانیم که روش ساخته شدن این آثار، اجرای همزمان بوده است، سرشت دونوازانه‌ی این خوانش خود را نخست در نسبت حضور صدای گوینده و صدای پیانو می‌یابد؛ در سکوت‌ها و مکث‌ها. آنجا که شاعر خاموشی اختیار می‌کند تا جایی به حضور همنوازش بدهد. و چه هوشمندانه و با ظرافت چنین می‌کند. می‌شنود. می‌اندیشد و در لحظه تصمیم می‌گیرد و ناگهان بافت ساخته شده از صدای پیانو/انسان دگرگون می‌شود.

از روزهای گذشته…

ویولون مسیح استرادیواریوس (I)

ویولون مسیح استرادیواریوس (I)

مقاله ایی که در پیش روی دارید گزارشی است از روند بررسی و در بخشهایی باز سازی هندسی ساختمان ویلن؛ تلاشی در جهت شناخت و یافتن صحت و دقت هر چه بیشتر الگوی ویلن مسیح، که با استفاده از نسخه نمونه برداری شده استادانه، تحت عنوان و نام استاد جان دیلورث و همچنین با حمایت و پشتیبانی موزه اشمولم در اکسفورد انگلستان به چاپ رسیده است. ما در این مقاله رسما به تمامی تلاشهایی که در این راستا برای انتشار این طرح به انجام رسیده است، ارج می نهیم.
شریفیان: بسیاری از آثار جشنواره ای سطحی اند

شریفیان: بسیاری از آثار جشنواره ای سطحی اند

راستش تا آنجا که به ذهنم می رسد، بسیاری از فعالیت ها مختص شده بود به فضای فیلمسازی. یادم هست در موسیقی اتفاقات به مراتب کمتری می افتاد و با اینکه سعی می کردیم کارهای مختلفی انجام بدهیم در نهایت کماکان همه جذب موسیقی فیلم می شدند به این دلیل که مسائل مختلف در سینما کار می شد و جریان اصلی هنرها را انسان در سینما یا انیمیشن می دید. بسیار بسیار سینمای فعالی بود و من این را به خوبی به خاطر دارم؛ سینمایی که انسان احساس می کرد خیلی امیدها را در خود دارد. نوع سوژه ها و کارها طیف بسیار وسیعی را دربرمی گرفت و این طور نبود که فقط در محدوده خاصی کار شود. الان انسان احساس می کند بعد از گذشت این همه سال سوژه ها اغلب در یکی دو مورد کلیشه ای محدود و کانالیزه شده اند.
موریکونه و اولین تجربه رهبری در ۷۸ سالگی

موریکونه و اولین تجربه رهبری در ۷۸ سالگی

انیو موریکونه Ennio Morricone که در زمینه ساخت و اجرای موسیقی سابقه فعالیتی ۶۰ ساله دارد، به هالیوود میرود تا پس از مدتها جایزه اسکاری که همه اهل فن سالهاست آنرا حق این موسیقیدان کهنه کار میدانند، دریافت کند. وی در این سفر برای اولین بار دست به رهبری ارکستر زده است.
میرهادی: قبلا ما فکر می کردیم سطح گیتار پایین آمده!

میرهادی: قبلا ما فکر می کردیم سطح گیتار پایین آمده!

برندگان ما در خارج از کشور هم مستر کلاس دیده اند و آنها می توانند هنرمندانی بین المللی هم باشند و دیده شوند. بنابراین مگتان به عنوان یک مسابقه حرفه ای و مشکل و قدیمی در ایران این مسئله را دارد که رده سنی ندارد، بله، اگر کودک مثلا ۲۰ نفر باشد ما بخشی جداگانه برای آنها در نظر می گیریم ولی ما در رودکی کودک دیدیم – شاید ۹ ساله! – که به او گفتم دختر جان کی با شماست؟ گفت معلم ام نیامده و پدرم هم در ماشین است خودم آمدم بالا… البته ایشان آمد زد و برد! گیتارش را گرفت رفت خانه و هیچکس هم با او نیامد و چه شخصیت قوی ای داشت، خیلی هم تحسین شد.
پیشرفت همچون یک اصل بنیادین (IV)

پیشرفت همچون یک اصل بنیادین (IV)

بسیار طبیعی است که پندار مشابهی از پیشرفت نیز در درس‌گفتارها و کردار هنری آنها دیده شود؛ به ویژه آنتون وبرن که آشکارا به آن اشاره نیز کرده است: «[…] ما [اکنون] نمی‌توانیم آثاری با روش‌های زمانی دور بیافرینیم برای آن که فرگشت هارمونی را دیده‌ایم.» (۱۰) باز هم همان پندار خطی از تاریخ دگرگونی‌های موسیقی و ارتباط گذشته و آینده با یک نقطه‌ی با اهمیت در محور زمان (اکنون؛ که ما در آن هستیم) به چشم می‌خورد. درست است که شونبرگ آغازگر راه بود و خیال پیشرفت یا فرگشت در موسیقی را با ایده‌های موسیقایی پیود زد اما این پندار از طریق شاگردش وبرن به آینده‌ی موسیقی قرن بیستم پیوست.
رندی نیومن و هنر طعنه آمیز (I)

رندی نیومن و هنر طعنه آمیز (I)

راندال استوارت مشهور به “رندی” نیومن (Randy Newman) متولد ۲۸ نوامبر ۱۹۴۳، خواننده، سراینده اشعار، برنامه ریز، آهنگساز و پیانیست آمریکایی است که برای اشعار نیش دار و ساخت موسیقی بسیاری از فیلمها شهرت دارد. نیومن معروف به نوشتن اشعاری است که از شخصیت خودش بسیار دور می باشد. برای مثال آهنگ سال ۱۹۷۲ “قایق سواری در جای دگر” (Sail Away) بیان تلاش تاجران برای جذب بردگان است، در حالی که سخنگوی آمریکا از ناسپاسی جهانی نسبت به آمریکا شکایت دارد که چرا آنان راه حل نهایی طعنه آمیزی ارائه می دهند.
وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (I)

وضعیت موسیقی ایران قبل از ورود اعراب (I)

ایرانیان به طور علمی موسیقی را بررسی کردند و الحان موسیقی را بر اساس روزهای هفته به هفت لحن تقسیم کردند که آنها را هفت خسروانی نامیدند. بعدها خسروانی به دستان و دستان به دستگاه تغییر نام داد و در نهایت هفت خسروانی به هفت دستگاه تبدیل شد.
گوشهای دقیق باخ

گوشهای دقیق باخ

معروف است که Bach بزرگ، دارای گوشهای بسیار تیز و حساسی بود بگونه ای که کوچکترین اختلاف در pitch یا فرکانس یک نت موسیقی را میتوانست تشخیص دهد. این بود که در زمان حیاتش وی تنها کسی بود که برای آزمایش سازهای جدید انتخاب میشد.
فیلیپ گلس (II)

فیلیپ گلس (II)

گلس به تدریج از حال و هوای مرتاض وار موسیقی خود کاست و با گرایش به سمت ترکیبهای پیچیده تر و نمایشی به جایی رسید که از نظر خود به هیچ وجه مینی مال نبود. قطعاتی چون Music in Similar Motion و Music with Changing Parts از جمله این آثار به شمار می آیند.
کنسرت گروه صهبای کهن به مناسبت دهمین سالگرد تاسیس گفتگوی هارمونیک

کنسرت گروه صهبای کهن به مناسبت دهمین سالگرد تاسیس گفتگوی هارمونیک

به مناسبت دهمین سالگرد فعالیت مجله گفتگوی هارمونیک، گروه موسیقی صهبای کهن به روی صحنه می رود. این کنسرت یکی از برنامه هایی است که امسال توسط نویسندگان این سایت برگزار خواهد شد. این کنسرت فردا جمعه ۱۴ شهریور ماه ساعت ۲۰ در فرهنگسرای سوهانک اجرا می شود.