- گفتگوی هارمونیک Harmony Talk - http://www.harmonytalk.com -

فلسفۀ سازهای ابداعی (I)

این روز ها در آشفته بازار موسیقی ایران خبر های گوناگون و متعددی می شنویم. خبر هایی داغ از گروه های “بزرگ”، کنسرت های “بزرگ”، ابداع، اکتشاف، انواع تلفیق، نوآوری و… یکی از ملال آورترین خبر های تکراری این روز ها، خبر ابداع ساز های جدید است. ساز هایی با اشکال گوناگون و در ظاهر متفاوت از لحاظ ساختار و صدا. تنور این آشفته بازار بی صاحب آنقدر داغ است که از هر صنفی در آن می توان یافت. از خواننده و آوازه خوان گرفته تا نجار و بقال و سیرابی فروش…

این روز ها همگی ادعای اختراع و نوآوری و ساخت سازی جدید و متفاوت دارند. یکی کاسه اش گنده تر است و دیگری دسته اش دراز تر، یکی سرش بیشتر خم شده و دیگری ۲ تا سوراخ بیشتر دارد. یکی زرد و دیگری مشکی و…

شاید ساختن ساز با طرح و شکل جدید به عنوان یک کار تحقیقاتی و آزمایشی ایرادی نداشته باشد، ولی ادعا ها و گنده گویی های واهی برخی دست اند کاران این ماجرا باعث شده این مبحث به بیراهه کشیده شده و در بسیاری موارد جنبه طنز و فکاهی پیدا کند.

رندی در افاضاتشان فرموده بودند، سال های سال صدای ساز های ایرانی گوش مرا می آزرد برای همین دیگر این اصوات تکراری نیاز های بیکران مرا پاسخ نمی دادند، برای همین در پی اصوات جدید بودم که خوشبختانه با ابداع این ساز ها مشکل گوشخراشی ساز های ایرانی حل شد.

در توضیح این خنیاگر بزرگ موسیقی باید گفت، منظور این بزرگوار احتمالا صدای ساز استادان شهناز، کسایی، عبادی، شریف، بهاری، پایور، مشکاتیان، لطفی، نریمان و… نبوده و احتمالا این اصوات گوشخراش و ناهنجارکه موجبات آزار گوش حضرت مبارک را فراهم نموده اند، از نوازندگان دیگری ساتع می شده است.

چندی قبل هم همایشی در خانۀ موسیقی برگزار شده بود با حضور بسیاری از خلاقان نوآور که حاصل این همه ذوق و خلاقیت و هنر نهفتۀ خویش را به علاقمندان دوربین و موبایل به دست، نشان دهند؛ البته این همایش هم مانند بسیاری دیگر از جلسات مشابه محفلی بود برای خودنمایی همیشگی برخی، به همراه ژست های روشنفکر مابانه و گرفتن امضا و عکس یادگاری… فردای آن هم دک و پز جمعی بیکار و علاف در صفحات فیس بوک و توییتر و گوگل پلاس و…

این شده حاصل کار پژوهش در عرصۀ هنری و فرهنگی مملکت ما بالاخص هنر موسیقی که این روز ها به دست شیاد ترین و شارلاتان ترین آنها می گردد.

حاصل همین حقه بازی ها و شارلاتانیسم، این خبر های به ظاهر داغ و دست اول است.

یک زمانی درست کردن گروه های تلفیقی و ملغمه های اینچنینی باب بود، امروز اختراع و ابداع ساز های جدید و از آن مهمتر آهنگسازی و تشکیل گروه و ارکستر های بزرگ با ساز های ابداعی. ولی از حق نگذریم این آخری از عهدۀ هر کسی بر نیاید! چرا که لازمۀ این همه ذوق و خلاقیت، ابتدا گذراندن دوره های فوق تخصص سنج نوازی است. مسلما هر کسی را یارای گذر از این دورۀ سخت و طاقت فرسا نیست، چرا که علاوه بر داشتن فوق تخصص در زمینۀ سنج نوازی می بایست دوره های فوق تخصصی “در حاشیه بودن” را نیز تجربه کنید، تا افتخار باز سازی آثار قدما با ارکستر جدید ساز های ابداعی نصیبتان شود!

باید ببینیم چه بر ما گذشته که این روز ها هر روضه خوان و تشت نواز و ساز بدستی ادعای ابداع ساز جدید دارد. اصولا باید دید مشکل از کجاست و موسیقی ما چه کمبود ها و اشکالاتی دارد که این نوابغ را اینگونه به تکاپوی رقابت گونه انداخته است.

اصولا این دوستان دائما خبر ساز چقدر با موسیقی و ساختار آن آشنایی دارند که تا این حد به ضرورت ابداع ساز های جدید [جهت رفع نقایص ساز های پر ایراد گذشته (البته به ادعای خودشان)] پی برده اند؟

و اصولا بسیاری از این ها آیا قادرند آلات دست ساختۀ خویش را بنوازند؟ یا مثل همیشه فقط ادعا و گنده گویی…
در آینده به این مبحث بیشتر می پردازیم.