نگاهی گذرا به برخی از ویژگی های هنری و رفتاری “بهمن رجبی”

بهمن رجبی
بهمن رجبی
در روزگاری که سلاطین هنر موسیقی به فکر عقب راندن نسل های پس از خود و استثمار جوانان هنرمند هستند، بهمن رجبی، هنرمند آزاده و پیشرو، با عشق سرشار به دنبال تربیت هنرمندانی بزرگتر از خود می باشد.

چراکه معتقد است زنجیره ی تکامل بایستی روند عادی خود را طی کند و نباید با تلاش و اعمال زور، جلوی پیشرفت نسل ها را بگیریم.

در سالیان دور و زمانی که اکثر نوازندگان و خوانندگان ایرانی به دنبال اجرای باری به هر جهت بودند، هنرمندان معدودی چون وزیری، صبا، قمر، بنان، نی داوود و چند بزرگ دیگر، به دنبال ارتقا هنر و معرفت خود بودند با استفاده از ابزار عشق.

هر کدام به طریقی، وزیری با بهره گیری از موسیقی غرب و ترکیب عقلانی و هنرمندانه ی آن با ظرفیت ها و ظرافت های موسیقی ایرانی، نی داوود با استفاده از گنجینه ی موسیقی ردیفی و آثار پیشینیان و…

در چنین بستری هنرمند پیشرو و جریان ساز بهمن رجبی با طریقی نزدیکتر به وزیری رشد و نمو یافت.

تفاوت رجبی با تمبک نوازان پیش از خود در این بود که وی با بهره گیری از نظم و اصول موسیقی کلاسیک غرب، ترکیبات جدید و متفاوتی در ریتم یافت و با عبور دادن اصول غربی از صافی سینه ی ایرانی خویش و استفاده از تکنیک درخشان، به بیانی متفاوت نسبت به آنچه تا آن زمان در تمبک مرسوم بود رسید.

audio file به قسمتی از “دونوازی تنبک” با اجرای بهمن رجبی توجه کنید

از نمونه کارهای او می توان به گفتگوی چپ و راست، دو نوازی، ریتم های مطربی و… اشاره کرد که اگر اهالی موسیقی اندکی به خود زحمت دهند و نت این آثار را بنویسند و یا حداقل ببینند، شاید متوجه شوند رجبی با چه مهارت و اعجازی موتیف های بسیار ساده را آنهم با ساز غیر ملودیک و به ظاهر محدود تمبک بسط و گسترش داده است.

audio file به قسمتی از “قطعات مطربی” با اجرای بهمن رجبی توجه کنید

متاسفانه بسیاری از اهالی موسیقی و حتی تمبک نوازان سبک و شیوه ی ایشان را درک نکرده و نمی شناسند.

Audio File قسمتی از همنوازی بهمن رجبی، احمد مستنبط، علیرضا جواهری و مازیار شاهی را ببینید

به اعتقاد بنده اگر تمبک نوازان امروزی مکتب رجبی را به درستی درک میکردند، ساز تمبک را در حد کیبوردهای اسباب بازی پایین نمی آوردند و برای بزرگ نشان دادن خود، از آن صدای باد و باران و تفنگ و آبشار و اردک استخراج نمی کردند!

audio file به قسمتی از “دونوازی تنبک” با اجرای بهمن رجبی توجه کنید

تمبک نوازی امروز تبدیل شده است به مهمل نوازی که در همنوازی، فقط به دنبال مطرح کردن تمبک آنهم با سخیف ترین راه ها می باشد.

Audio File قسمتی از همنوازی بهمن رجبی، احمد مستنبط، علیرضا جواهری و مازیار شاهی را ببینید

بیشتر تمبک نوازان بدون در نظر گرفتن ساختار و فرم، فقط و فقط تلق و تلوق می کنند و تحمل چنین سازی برای نوازنده ی ساز ملودیک که هدفمند می نوازد بسیار سخت است.

Audio File قسمتی از همنوازی بهمن رجبی، احمد مستنبط، علیرضا جواهری و مازیار شاهی را ببینید

امان از نوآوری هایی که ریشه در عقده های سرکوب شده ی درون دارد!
بگذریم…

رضا شفیعیان و بهمن رجبی


در باب اخلاق بهمن رجبی به ذکر خاطره ای بسنده می کنم.

audio file به قسمتی از “دونوازی تنبک” با اجرای بهمن رجبی توجه کنید

در سال ۸۲ که بنده جوانی ۲۲ ساله بودم و در ابتدای راه، افتخار همکاری با بهمن رجبی نصیبم شد. در زمان تقسیم کردن درآمد کنسرت ها در کمال تعجب دیدم که ایشان دستمزد من و دوستانم جواهری و مستنبط را دقیقا با خودشان برابر در نظر گرفته اند، در حالی که ۹۰ درصد افراد بخاطر ایشان به کنسرت ها می آمدند.

Audio File قسمتی از همنوازی بهمن رجبی، احمد مستنبط، علیرضا جواهری و مازیار شاهی را ببینید

آن زمان به دلیل بی تجربگی ارزش کار ایشان را تمام و کمال درک نکردم؛ ارزش کار ایشان وقتی برایم روشن گشت که بعدها دیدم گروه های حرفه ای و پر آوازه چطور بر سر تقسیم پول از هم میپاشند و چگونه افراد زیاده خواه و طمع کار، نازنینی چون پرویز مشکاتیان را به “گوشه ی رینگ” می برند.

audio file به قسمتی از “گفتگوی چپ و راست” با اجرای بهمن رجبی توجه کنید

هنرمندان بزرگ دیگر هم یا دستمزد جوانان را نمی دادند یا از سیستم قطره چکانی برای پرداخت بهره می بردند. هدف پول و مادیات نیست اما متاسفانه، متاسفانه؛ متاسفانه! مسایل مادی یکی از گردنه هایی است که بسیاری از اهالی هنر موسیقی را به سمت ته دره سوق می دهد و البته عده ی بسیار اندکی را نیز چون بهمن رجبی، ایمن و آسوده از این گذرگاه کثیف رهسپار سلامت میکند.


مجتبی میرزاده، عبدالنقی افشارنیا، جلیل عندلیبی، شهریار فریوسفی و بهمن رجبی
بعد از تجربه ی کنسرت های بسیار با دیگر بزرگان تاریخ موسیقی کشور، با ادای احترام به شان و منزلت تمامی بزرگان، هنوز هم دلم فقط برای اجراهای کوچک، صمیمی و بی دردسر با بهمن رجبی تنگ می شود.

چرا که تنها در این کنسرت ها بود که با حفظ استقلال، شخصیت و حقوق مادی و معنوی، فقط و فقط به موسیقی فکر می کردیم و با عشق ساز می زدیم.
یادش بخیر

تجربه های شیرینی که در هیچ کنسرت دیگری تکرار نشد.

5 دیدگاه

  • جاوید جعفری
    ارسال شده در اسفند ۱۷, ۱۳۹۱ در ۴:۳۵ ب.ظ

    سلام.بهمن رجبی،موسیقیدانی است روشنفکر.یک هنرمند به معنی واقعی آوانگارد.ارزش کار او هنوز هم از سوی بسیاری شناخته نشده است.روشنفکری و توجه ویژه به اندیشه و زیبایی شناسی به معنی جدی آن و نگرش درست و آگاهانه به موسیقی،فلسفه،ادبیات و به طور کلی اندیشه و هنر پیشرو،در موسیقی ایرانی از سوی بسیاری نادیده گرفته شده و بهمن رجبی به گمان من برجسته ترین فردی است که به این زمینه های بسیار مهم توجه کرده.دیدار و هم صحبتی با ایشان برای من،بسیار ارزشمند بوده و هست.

  • مصطفی م
    ارسال شده در اسفند ۱۹, ۱۳۹۱ در ۹:۰۶ ق.ظ

    اگر به کار نمی بردند واژه محترم استاد را برای هر بی هنری، تنها در شان ایشان بود هرچند بهمن رجبی نیاز به پسوند و پیشوند ندارد

  • reza
    ارسال شده در اسفند ۱۹, ۱۳۹۱ در ۷:۴۳ ب.ظ

    واقعا اشاره خوبی به جایگاه (از نظر من) استاد واقعی بهمن رجبی شده هنوز بسیاری به جایگاه واقعی این هنرمند بزرگ و تاثیر گذاری او به موسیقی پی نبرده اند

    شاید از لحاظ تاثیرگذاری فقط بتوان چند هنرمند را در این جایگاه تصور کرد استادانی مثل صبا وزیری خالقی شهنازی پایور معروفی

    رجبی به ریتم معنا بخشید و آن را هدفمند کرد

  • آرپژ
    ارسال شده در اسفند ۲۵, ۱۳۹۱ در ۹:۲۷ ق.ظ

    در هنر ایشان هیچ شکی نیست. چند نفر شاگرد برجسته ای که در محضر ایشان درس گرفته اند خود بهترین گواه هنر ایشان هستند.
    از بعد اخلاقی،،،،اما چیزی که درمورد لحن صحبت کردن (احتمالا در مواقعی که زیاد خوشحال نیستند) ایشان شنیذه ام اصلا برازنده ی یک انسان محترم نیست. و تکه کاغذی دیدم که ادعا شده بود ایشان چیزهایی نوشته اند و نوشته ها واقعا شرم آور بود.

  • reza
    ارسال شده در اسفند ۲۹, ۱۳۹۱ در ۳:۰۴ ب.ظ

    آقای آرپژ بعد اخلاقی بهمن رجبی برای اونهایی که باید بشناسندش کاملا روشن است

    برخی لیاقت شناخت بهمن رجبی را ندارند و حتی نمی توانند درک کنند او کیست ، چه هدفی دارد و برای چه دارد تلاش و مبارزه می کند …

    آن یار کزو گشت سر دار بلند

    جرمش این بود که اسرار هویدا می کرد

    بهمن رجبی رنسانس اخلاقی موسیقی معاصر ایران است اون هم در عصری که بی اخلاقی حرف اول را در نظام موسیقی می زند

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پهلوگرفته بر ساحل اقیانوس موسیقی ایران (X)

فرض کنید از این ۴۰۹۶ مجموعه در طی تقریبا چهارصد سال گذشته هر سال تنها از ۲۰ مجموعه مختلف استفاده شده است. این می‌شود ۸۰۰۰ مجموعه (۴۰۰*۲۰)؛ یعنی ۴۰۰۰ تا بالاتر از گنجایش سیستم. حال به‌طور فرضی سقف مصرف سیستم را پایین بیاوریم و فرض کنیم در هر سال ۱۵ مجموعه مختلف استفاده شده. این می‌شود ۶۰۰۰ مجموعه یعنی ۲۰۰۰ مجموعه بالا تر از گنجایش سیستم. باز سقف مصرف سیستم را پایین بیاوریم و فرض کنیم در هرسال از ۱۴ مجموعه مختلف استفاده شده. این می شود ۵۶۰۰ مجموعه.

نگاهی به غلبه موسیقی پاپ بر موسیقی کلاسیک در کنسرت «ارکستر سازهای ملیِ» جدید

به یاد می آورم پس از اولین کنسرت ارکستر سمفونیک تهران با عنوان جدید «ارکستر سمفونیک ملی ایران»، غوغایی در جامعه موسیقی به پا شده بود و طرفداران طرح علی رهبری (که تعطیلی ارکستر ملی و ادغام آن با ارکستر سمفونیک تهران و تغییر نام این ارکستر بود) و فرهاد فخرالدینی (که خواستار تشکیل ارکستری مجزا از ارکستر سمفونیک تهران به مانند سالهای گذشته با عنوان ارکستر ملی بود) در مقابل هم صف کشی کرده بودند؛ در نهایت برنده این بحث رهبر سابق ارکستر ملی فرهاد فخرالدینی بود و به سرعت طی برگزاری جلسه ای، ارکستر ملی تقریبا با همان ترتیب سابق شکل گرفت البته با این تفاوت که قرار شد با دعوت از رهبران میهمان، وضعیت تک بعدی ارکستر ملی که به شدت تحت تاثیر موسیقی سبک ارکسترال ایرانی بود تعدیل یابد. *

از روزهای گذشته…

“همه رشته های موسیقی می توانند در جشنواره شرکت کنند”

“همه رشته های موسیقی می توانند در جشنواره شرکت کنند”

شاید بیش از آنکه نام سجاد پورقناد به عنوان موسیقیدان برای اهالی موسیقی آشنا باشد، نام او به عنوان نویسنده مقالات انتقادی موسیقی در اینترنت و مطبوعات دیده میشود. او یکی از قدیمی ترین چهره های فعال موسیقی در اینترنت است و امروز دوازده سال از شروع فعالیت او در این فضا میگذرد. در سال ۱۳۸۶ نشستی با حضور فعالین وب سایتهای موسیقی فارسی زبان در شیراز برگزار شد و پس از آن این نشست با تغییراتی به یک جشنواره جدی تبدیل شد. دبیری این جشنواره سجاد پورقناد است که گفتگوی ما را با او میخوانیم:
آروین صداقت کیش

آروین صداقت کیش

متولد ۱۳۵۳ تهران منتقد و محقق موسیقی [email protected]
گفتگو با عمر زیاد قانون‌نواز عراقی (I)

گفتگو با عمر زیاد قانون‌نواز عراقی (I)

نوشته ای که پیش رو دارید گفتگویی است که توسط مژگان محمدحسینی (نوازنده قانون) در حاشیه برگزاری کارگاه”نوازندگی قانون” در تهران با استاد این کارگاه «عمر زیاد حکمت» قانون نواز برجسته‌ی اهل عراق، انجام شده است. این کارگاه در شهریورماه گذشته به همت “میثاق نامی” (نوازنده قانون) برگزار شده است. محور این گفتگوی کوتاه وضعیت موسیقی و نوازندگی در کشورهایی است که در آنها ساز قانون جزو سازهای اصلی ارکستر به شمار می رود و نقش مهمی را در موسیقی شان ایفا می‌کند.
موسیقی بلوز (II)

موسیقی بلوز (II)

بلوز از شاخص ترین فرمهای هنری موسیقی غرب به شمار می رود که بر سایر سبکهای موسیقی و به خصوص موسیقی راک تاثیرات عمیقی داشته است. به همین جهت شناخت دقیق تر بلوز و تامل در ریشه های تاریخی آن امری ضروری به نظر می رسد.
هنر، روشنی زندگیست…

هنر، روشنی زندگیست…

به بهانه نزدیک شدن به زمان کنسرت پیمان شیرالی جمال ظهوریان آهنگساز و نوازنده، نوشته ای برای ژورنال گفتگوی هارمونیک ارسال کرده است که می خوانید:
مراسم جشن انتشار و رونمایی از آلبوم “راپسودی بختیاری” (I)

مراسم جشن انتشار و رونمایی از آلبوم “راپسودی بختیاری” (I)

سال از نیمه ی نود و دو گذشته و هوای ملایم باغ موزه ی قصر، لذت مطبوع راه رفتن را مضاعف می کند. سالن فرخی یزدی باغ موزه، شاهد جشن انتشار آلبوم «راپسودی بختیاری» است. اثر متفاوت و قابل تامل پیمان سلطانی. راپسودی بختیاری اثری سمفونیک بر مقام شیرعلی مردون، امروز را به چشم تاریخ ِ دوباره انداخته است. آلبوم موسیقی «راپسودی بختیاری» به آهنگسازی پیمان سلطانی و با اجرای نوازندگان ارکستر فیلارمونیک و اپرای ارمنستان توسط انجمن موسیقی ایران منتشر شده است. این اثر که در آمفی تئاتر خانه آهنگسازان ارمنستان و به خوانندگی پروین عالی پور و همخوانی کوروش اسدپور ضبط شده، بر اساس اشعاری از روشن سلیمانی ساخته شده است.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (VI)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (VI)

ابراهیم در سال ۱۲۵ هجری قمری (برابر با ۷۴۲ میلادی) در کوفه به دنیا آمد و به ابراهیم موصلی معروف شد. پدرش ماهان و جدش بهمن از کشاورزان فارس بوده‌اند. وی ضمن مسافرتی به ری، موسیقی قدیمی ایران را از شخصی به نام «جوایونه» زرتشتی فرا گرفت و در آنجا با دختری به نام شاهک رازی وصلت کرد که فرزندی بنام اسحق در سال ۱۵۰ ه ق نصیبشان گردید.
نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (IV)

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (IV)

نغمه های پویا معمولاً گرایشی برای وصل یا حل شدن به نغمه های ایستا دارند. در گام­های ماژور و مینور درجه های اول، سوم، پنجم و هشتم است که از اجرای همزمانِ آنها، آکورد ایستا یا آکورد تونیک به وجود می آید که در آخرِ تمام قطعات موسیقی به عنوان پایان­ دهنده قطعه شنیده می شود. به طوری که تمام شنوندگان حالت خاتمه اثر را احساس می کنند.
پیانو – نحوه انتخاب، قسمت دوم

پیانو – نحوه انتخاب، قسمت دوم

همانند پیانوهای دیورای پیانوهای بزرگ (رویال) در اندازه های مختلف ساخته می شوند که تفاوت اصلی آنها با یکدیگر در طول پیانو است. طول یک پیانو بزرگ (رویال) از قسمت جلوی کیبورد تا انتهای پشتی آن اندازه گیری می شود. امروزه با توجه به ساخت صنعتی این پیانوها قیمت آنها نیز کاهش چشمگیر پیدا کرده بگونه ای که می توان با بودجه نه خیلی زیاد اندازهای کوچک آنرا تهیه کرد.
دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XV)

دسته بندی و زمان بندی: ادراک متر (XV)

این به بحث ما مربوط نیست که آیا مترهایی با سطوح هم طول پایین وجود دارند یا نه. آنچه من سعی داشته ام در اینجا نشان دهم این است که، مدارکی از برخی اجراهای موسیقی وجود دارد که با همچین مدلی مطابقت ندارد و این که امکان دارد مدل دیگری این مشاهدات را بهتر توضیح دهد. من قصد ندارم اظهار کنم که مدل CSP از مدل CFP جامع تر است، اما می خواهم اعلام کنم که گونه شناسی های بهتری برای مترها نسبت به آنچه در نت نویسی غربی موجود است، احتیاج داریم.