سه سبک آهنگسازی فرامرز پایور

اگر بخواهیم آهنگسازی استاد فرامرز پایور را به دوره های مختلف تقسیم بندی کنیم، دو گروه اصلی را باید مدنظر قرار بدهیم، آثار ساخته شده برای سنتور و آثار ساخته شده برای ارکستر سازهای ایرانی. ابتدا به آثاری که وی برای ساز سنتور ساخته می پردازیم: این دسته از آثار استاد پایور بیشتر جنبه آموزشی و افزایش توانایی و مهارت در نوازندگی دارند، هر چند در این رابطه نمی توان ارزش ملودیک این دسته قطعات را که بیشتر شامل پیش درآمدها، رنگها و چهارمضراب ها می شوند را نادیده گرفت. آثاری مانند پیش درآمد اصفهان (راست کوک) ، رنگ سه گاه (راست کوک) وچهارمضراب دشتی (چپ کوک) که چه از لحاظ تکنیک نوازندگی و چه از لحاظ محتوی و ارزش ملودیک در سطح بالایی قرار دارند و در شمار مهمترین قطعات در موسیقی ایرانی به شناخته میشنود.

فرامرز پایور، بخش بزرگی از فعالیت هنری خود را صرف آموزش و تدوین قطعات آموزشی برای ساز تخصصی خود، سنتور نمود و به جرأت می توان گفت که مکتب آموزشی پایور در حال حاضر کاملترین و مدون ترین روش آموزشی سازی در بین مکاتب آموزشی موسیقی ایرانی در بین همه سازها می باشد.

دسته دوم مجموعه قطعاتی است که استاد پایور برای ارکستر ایرانی و به عبارت دیگر برای بیش از یک ساز تصنیف و اغلب اجرا و ضبط نموده است. با بررسی این دو دسته مهم از قطعات استاد پایور به سه سبک آهنگسازی میرسیم:
اول سبک شاخص آهنگسازی پایور، روش های نوین آهنگسازی و چند صدایی موسیقی ایرانی است که اولین تجربیات خود را پشت سر میگذاشت؛ قطعاتی مانند “گفتگو” که به قول خود استاد به یاد زمانی که نزد مرحوم صبا به یادگیری ساز سنتور مشغول بوده ساخته و به نوعی تداعی گفتگوی شاگرد و استاد در کلاس درس می باشد.

دومین سبک از آثار این هنرمند که در آن، پایور همزمان با شروع فعالیتش در وزارت فرهنگ و هنر و تاسیس و راه اندازی ارکستر نوازندگان سازهای ملی فرهنگ وهنر می باشد، بسیاری از آثار قدما همچون درویش خان، عارف، امیرجاهد، رکن الدین مختاری را برای ارکستر ایرانی تنظیم و اجرا نمود. این دوره را می توان پربارترین دوران هنری پایور از نظر اجرای صحنه ای، ضبط، تنظیم و آهنگسازی نامید. وی با امکانی که به واسطه حضور نوازندگان پرقدرت و دوره دیده نظام آموزشی نوین موسیقی آن زمان از جمله هوشنگ ظریف، رحمت الهق بدیعی، محمد اسماعیلی فراهم شده بود، توانست آثار بدیع و بی مانندی خلق نماید و روش منحصر به فردی را در اجرای ارکسترال با سازهای ایرانی با تاثیر از موسیقی غربی تا جایی که به فضای موسیقی ایرانی لطمه وارد نکند، ابداع نماید.

مجموعه آثار درویش خان و رکن الدین مختاری و اجرای آثار مختلف خودش به همراه ارکستر نوازندگان سازهای ملی فرهنگ و هنر در برنامه های رادیو و تلویزیون و جشن هنر شیراز، آلبوم قطعاتی در دستگاه شور و ماهور و بسیاری قطعات دیگری که با ارکستری که به نام خود وی نیز نامیده میشد، محصول این دوران می باشد؛ به نحوی که می توان گفت، عمده وجه تمایز پایور با بسیاری از نوازندگان و آهنگسازان موسیقی ایرانی و هم دوره های خود، فعالیت های وی در این دوران می باشد.

دسته سوم، قطعاتی که به سبک قدما تصنیف شده اند. این مجموعه قطعات ادامه سنت ملودی سازی قدما را پیگیری میکند و فضای این قطعات علی رغم سادگی در جمله بندی، دارای غنای ملودیک بوده و تحت تاثیر قدما و البته با پیروی از اسلوب سبک شخصیش ساخته شده است. بیشتر قطعاتی که فرامرز پایور با حضور گروه اساتید موسیقی ایرانی به اجرا ضبط رسانده، با همین نگاه ساخته و پرداخته شده اند.

همکاری استاد پایور با نوازندگانی چون حسین تهرانی، علی اصغر بهاری، جلیل شهناز و در ادامه محمد اسماعیلی و محمد موسوی درقالب گروه اساتید هم زمان با فعالیت ارکستر سازهای ملی فرهنگ و هنر بود که بعدا به ارکستر پایور تغییر نام داد. این دو گروه همزمان به اجرای کنسرت می پرداختند اما فرم کاری آنها اختلافاتی داشت، تفاوت عمده را باید فرم و ساختار قطعاتی که پایور با این گروه اجرا می نموده، دانست.

گروه اساتید به دلیل اینکه نوازندگان آن دارای توانایی بسیار زیادی در تکنوازی بودند، می بایست قطعاتی را اجرا مینمودند که قابلیت تکنوازی نوازندگان گروه بیش از بخش نوازندگی در ارکستر، نمود پیدا کند. از این رو پایور قطعاتی را برای این گروه تصنیف و به اجرا در آورد که در راستای نشان دادن این قابلیت باشد.

آلبوم های “رازدل” با آواز محمدرضا شجریان، “کنسرت گروه اساتید” با آواز شهرام ناظری، “چهارباغ” با آواز علی رستمیان و اجرای کنسرتهای مختلف در داخل وخارج ایران در طی حدود چهل سال با گروه اساتید، خود دلیل اهتمام فرامرز پایور به تداوم این نوع آثار در طول فعالیت هنری وی می باشد.

روزنامه آرمان

یک دیدگاه

  • ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۹۲ در ۲:۱۸ ب.ظ

    محمد سلیمی
    soldo_music@yahoo.com
    هروقت زندگی و آثار استاد رو مطالعه میکنم با خود فکر می کنم که باید گفت او به اندازه چند نفر موسیقیدان پر کار فعالیت کرده؟؟؟ بی شک وبدون اغراق بیش از ۵ نفر واین اصلا شوخی بردار نیست. او یک اسطوره بود وخواهد بود. یادش گرامی.
    —————————————-
    کرم یافتی

    عالی بود
    ——————————
    میرحسینی
    mirhoseinihasan@yahoo.com
    استاد پایور دائره المعارف موسیقی ایرانی بود.چراغی که او در دست داشت با گذر زمان پر نورتر می شود .یادش گرامی ….
    —————————–

    mohammad
    mohammad.habibi13@yahoo.com
    خدایش بیامرزددیگه فکر نکنم کسی مانند استاد پای به عرصه هنر ایرانی در نوازندگی سنتور بگذارد.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

شهرام صارمی از مدیریت اجرایی جشنواره موسیقی فجر استعفا کرد

در پی استعفای اعتراض آمیز علی ترابی، شهرام صارمی مدیر اجرایی سی و پنجمین جشنواره موسیقی فجر، یک روز پس انتصاب مدیر جدید دفتر موسیقی وزارت ارشاد با انتشار نامه‌ای سرگشاده از سمت خود استعفا کرد.

از روزهای گذشته…

برگزاری مستر کلاسهای فلوت فیروزه نوائی

برگزاری مستر کلاسهای فلوت فیروزه نوائی

فیروزه نوایی نوازنده برجسته فلوت به تازگی جهت برگزاری مستر کلاس به ایران آمده است. کارگاه های دوره ای فلوت نوازی، شامل آموزش نوازندگی فلوت، تکنیک تنفس و گروه نوازی فلوت است که در آموزشگاه موسیقی کوشان برگزار می شود.
در باب متافیزیک موسیقی (IX)

در باب متافیزیک موسیقی (IX)

یک رشته آکورد کنسونانت، همچون کرختی ناشی از برآورده شدن امیال، ملال آور و خسته کننده و پوچ می شود. از این رو گرچه دیسونانس ها ناراحت کننده اند و تاثیری تقریبا دردناک دارند، با این حالب باید به کار روند، اما تنها برای آنکه دوباره و با آمادگی مناسب در کنسونانس ها حل شوند. در حقیقت، در سرتاسر موسیقی تنها دو آکورد اصلی وجود دارد، یعنی آکورد دیسونانت هفتم و تریاد هارمونیک و تمامی آکوردهای موجود را می توان به این دو آکورد برگرداند.
جیمی هندریکس، پدر گیتار الکتریک (II)

جیمی هندریکس، پدر گیتار الکتریک (II)

در دهه شست هر چند هندریکس توانسته بود برای خود شهرتی کسب نماید اما چت چندلر نوازنده گیتار باس گروه مشهور Animals به وی توصیه کرد که به انگلیس برود و فعالیتهایش را در آنجا ادامه دهد. انگلیش مهد موسیقی راک اند رول، به راستی تنها جایی بود که توانست نبوغ و استعدادهای هندریکس را به نمایش گذارد؛ مهارت وی در نوازندگی و استیل خاص جیمی هندریکس به همراه ابداعاتش در نوازندگی باعث شد به سرعت نامش بر سر زیانها بیفتد.
موسیقی اینتریتیو

موسیقی اینتریتیو

به نوعی از موسیقی بداهه یا از پیش ساخته شده گفته می شود که در آن یک سیستم هوشمند – معمولآ نرم افزار – بنا بر ویژگیهای محیطی تصمیم میگیرد که چه قسمتی از موسیقی نواخته شود. نمونه آشکار کاربرد موسیقی Interactive استفاده از آن در صنعت تولید بازیهای کامپیوتری است که روزبروز پیشرفته تر می شود. در برخی از مباحث به موسیقی از پیش نوشته و تنظیم شده موسیقی خطی و به نوع Interactive آن موسیقی غیر خطی یا Nonlinear گفته می شود.
عمومی: مردم با نظریه های جدید در ابتدا مخالفت می کنند

عمومی: مردم با نظریه های جدید در ابتدا مخالفت می کنند

من در سال ۱۳۴۲ وارد دانشگاه شدم و سال دوم دانشکده بودم که در اردوها شرکت کردم و همان موقع بود که با اساتید آشنا شدم و به دنبال آن به هنرستان رفتم و به کلاس‌های استاد محمود کریمی برای فراگیری ردیف رفتم و تئوری و سلفژ را با استاد فرهاد فخرالدینی کار کردم؛ در همان موقع بود که من به گروه آقای فرامرز پایور رفتم یعنی من حدود ۵۰ سال پیش، سال ۴۵ یا ۴۶ به گروه سازهای ملی آقای پایور که تأسیس شده بود پیوستم. ایشان کنسرت من را در پایان سال تحصیلی یا هنرستان دیده بودند و از استاد کریمی خواسته بودند که من را دعوت کنند تا به گروه ایشان بپیوندم.
روش سوزوکی (قسمت چهاردهم)

روش سوزوکی (قسمت چهاردهم)

چنانچه که قبلا یادآور شدم رابطه خواهر من هینا با کوجی مثل یک مادر بود و از او خیلی مراقبت می کرد. در ماتسوموتو کوجی با یک روحانی کاتولیک آشنا شد و هر یکشنبه به کلیسا میرفت، در مدت کوتاه او یک کاتولیک شد. خواهرم که کوجی برایش خیلی اهمیت داشت هر یکشنبه او را تا کلیسا همراهی می کرد. بعد از نیمی از سال او هم کاتولیک شد! خواهرم به کارهای کلیسا هم کمک میکرد. به همان شکلی که در کنار من برای متد تربیت استعدادها کمکم میکرد.
صداهای مشهور I – Star Wars

صداهای مشهور I – Star Wars

بن بارت در مصاحبه با مجله Film Sound Today گفته است : در اولین مذاکره با جرج لوکاس، او اعتقاد داشت – ومن هم موافق بودم – که از صداهای ارگانیک (organic بنیانی، زنده) استفاده کنیم و او این لفظ را در برابر صداهای الکترونیک و مصنوعی به کار میبرد.
نوازنده و تمرین (IV)

نوازنده و تمرین (IV)

۱۴ – مفهوم عبارت ” قوی تر شدن دست نوازنده” که در اثر گذشت زمان و تمرین کردن بدست می آید، چیست؟
جزئیاتى که آموزش موسیقى به آن نیاز دارد

جزئیاتى که آموزش موسیقى به آن نیاز دارد

یک تمرین خوب با یک برنامه خوب و صحیح آغاز مى شود. اگر شما ۵ دقیقه تمرین را در برنامه یک روز شلوغ خود جا مى دهید یا یک بعدازظهر کامل را صرف این کار مى کنید، باید نحوه درست تمرین کردن را بدانید. تمرین کردن جزئیات زیادى دارد که آموزش موسیقى محتاج آن است. البته قطعاً زمانى که به درستى تمرین مى کنید هم مسائلى از قبیل مشکلات موجود در قطعات، شگفتى هاى پنهان در آنها و تجربه هاى تازه هم به وجود مى آید. اما مى توانید از قبل خود را براى آنها آماده کنید. یک برنامه صحیح به شما شیوه تمرکز حواستان روى یک مشکل براى برطرف کردن آن را آموزش مى دهد. منظور من از برنامه، توالى خشک یک سرى فعالیت نیست.
گذر از مرز ستایشِ محض (III)

گذر از مرز ستایشِ محض (III)

در ۲۶ آوریل ۱۹۶۴ تعدادی از فعالان چپ‌گرای آمریکایی (تصویر پایین صفحه) که خود را «جنبش علیه امپریالیسم فرهنگی» می‌نامیدند، در نیویورک در مقابل مکانی که قرار بود آثاری از آهنگسازان آوانگار و از جمله اشتوکهاوزن اجرا شود تجمع کردند تا مانع ورود مردم به محل کنسرت شوند (در تصویر آنها را با شعارهای «با نژادپرستی موسیقایی بجنگ!» می‌بینیم)، این افراد که مهم‌ترین آن‌ها «هنری فلینت» از «حزب جهانی کارگران» (۷) به شمار می‌رود، نماینده‌ی دومین جریان انتقادی به کارهای اشتوکهاوزن هستند، جریانی که در دهه‌ی ۱۹۶۰ و از نظرگاه اجتماعی از مهم‌ترین نقدها به حساب می‌آمد.