هوشنگ ظریف: در ضبطها کنترباس زده ام! – گفتگوی هارمونیک Harmony Talk

هوشنگ ظریف: در ضبطها کنترباس زده ام!

هوشنگ ظریف
هوشنگ ظریف
چطور به تار علاقه پیدا کردید؟
من ساز آقای لطف الله مجد را بسیار دوست داشتم و وقتی هم به هنرستان رفتم، آقای خالقی پرسیدند، چه سازی دوست داری بزنی؟ گفتم تار! همان موقع من با چوب، یک چهارچوب درست کرده بودم، یک دسته که به آن میخ شده بود داشت و به آن نخ بسته بودم …! به تار علاقه زیادی داشتم.

وقتی کلاس دهم بودم، هر وقت میهمان خارجی هنرستان داشت، آقای خالقی به من می گفتند که برای آنها تار بنوازم. یکبار برای یکی از این میهمانان خارجی یک اجرای کوچک در آواز اصفهان کردم؛ بعدا در سفرهایی که به فرانسه داشتم، دیدم صفحه ای هست که روی آن تصویری از آقای کسائی، بهاری و من است! صفحه را که متعلق به یونسکو بود خریدم و دیدم همان اجرای اصفهان در آن ضبط شده!

سازی که آنجا زدید سبکش به چه کسی نزدیک است؟
ترکیبی از فرم آقای جلیل شهناز و فرهنگ شریف است. آن زمان هر روز صبح، صبگاهی آقای حسن کسایی را با تار آقای فرهنگ شریف رادیو پخش می کرد…

اتفاقا در مراسم فارغ التحصیلان هنرستان در سال ۱۳۳۶، از من خواستند که تار بزنم، آنجا همه استادان مثل آقای وزیری، خالقی حضور داشتند؛ من هم یک بیات ترک سی بمل اجرا کردم؛ سی بمل و فا کوک کردم…

آن زمان هم که بیات ترک سی بمل، شیوه هنرستانی نبوده!
بله، ولی علاقه داشتم. یک همکلاسی هم داشتم به نام وادانی که برادر آقای بهنام وادانی بود، سه تار میزد و صدای خوبی هم داشت که آنجا با آواز او تار زدم.

در هنرستان تنبک ساز اجباری بود و من دو سال پیش آقای حسین تهرانی، این ساز را کار کردم. بعدا گفتند باید یک ساز دوم هم داشته باشیم، من اول فلوت را انتخاب کردم و مدتی زدم، دیدم دوست ندارم و سازم را به کنترباس تغییر دادم. بعدا در ضبط هایی که ارکستر فرهنگ و هنر داشت من کنترباس زدم و ضبط شده است ولی برای جواب آواز تار زدم!

آیا آقای موسی معروفی دقیقا با شیوه و استیل آقای وزیری تدریس می کردند؟
بله، آقای معروفی هم روی استیل تاکید داشتند.

هر ماه آقای خالقی برای هنرجویان کنسرت می گذاشت. مسئولین دولتی را آقای خالقی دعوت می کردند به این برنامه، مثل وزیر آموزش پرورش (که البته نام این وزارت خانه آموزش پرورش نبود در آن زمان) آقای علینقی وزیری هم به این کنسرتها دعوت می شدند. همان زمان یکبار آقای وزیری به روی صحنه آمد و توضیحاتی داد درباره نواختن تار بدون استفاده از مچ، ایشان یک روش مضراب زدن بدون استفاده از مچ و ساعد را نشان دادند و با انگشت مضراب را حرکت می دادند و یک ملودی کوتاه هم نواخت.

وقتی آقای وزیری بازنشسته شده بود، برنامه ای در انجمن ایران و شوروی (که الان سازمان انتقال خون است) آقای خالقی گرفت که معاون ایشان آقای مهدی مفتاح با آواز آقای بنان یک برنامه اجرا کرد و آقای خالقی از من و آقای اسماعیل تهرانی خواستند که قطعه ای از آقای وزیری اجرا کنیم که من بندباز را زدم. بعدا در نودمین سالگرد تولد آقای وزیری یک برنامه در هتل هیلتون برگذار شد که من با همراهی گروه آقای پایور برنامه ای اجرا کردم.

2 دیدگاه

  • سیدحمید حیدری
    ارسال شده در اردیبهشت ۲۲, ۱۳۹۲ در ۱۲:۳۹ ق.ظ

    درود ، آقای پور قناد پیشنهاد می شود شما که در پایتخت حضور دارید و بهره مند اید از نفس با برکت این اساتید ، گزارش های دقیق و عمیق از آنچه که تا بحال به آن پرداخته نشده و شاید خود این اساتید مایل به ارائه آن هستند ( عمدتاً خاطرات و زوایای

    ناشناخته نوازندگی هر استاد مثل ؛ مهر تار ، نوع مضراب ، آثار خصوصی ای که قابلیت انتشار بخشی از آن در سایت وجود دارد و … ) را جمع آوری و ارائه فرمایید.
    دو هفته پیش برای کاری به تهران آمده بودم و قصد مکتب خانه میرزا عبدالله کردم ، دقایقی که با استاد لطفی هم کلام بودم به جز حسرت حضور در کلاسهایش به چیز دیگری فکر نمی کردم . ( چه می شود کرد ؟ )
    قدر بدانیم و هنوز که هستند …

  • ارسال شده در اردیبهشت ۹, ۱۳۹۳ در ۶:۰۲ ب.ظ

    درود بر شما آقای حیدری
    همیشه سعی کردم از وجود اساتید و هنرمندان استفاده کنم و مطالبی را از این عزیزان به اشتراک بگذارم؛ سعی خواهم کرد این رویه را بیش از پیش ادامه دهم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تار و پودِ نشانه (I)

تار و پود بیش از آن که یک آلبوم باشد یک نشانه است؛ نشانی از دشواری‌های یک راه نکوبیده و نپیموده در موسیقی کلاسیک ایرانی. با آن، حمید متبسم که پیش از این طبع خود را رویاروی بلندترین قله‌ی شعر حماسی فارسی (شاهنامه‌ی فردوسی در قطعه‌ی سیمرغ) آزموده بود، حالا به صرافت طبع‌آزمایی موسیقایی با یکی از بلندترین ستیغ‌های شعر غنائی فارسی (خسرو و شیرین نظامی) افتاده است. به این ترتیب مجموعه‌ی تار و پود بدل به نشان مسئله‌ی موسیقی ما با روایت داستانی شده است. سیمرغ را می‌توانستیم «یک تجربه‌ی منفرد» (یا نادر) بشماریم و بگذریم یا همچون یک راه تازه‌گشوده با آن برخورد کنیم و منتظر آنچه در تداوم راه پیش می‌آمد بمانیم. اما با آمدن تار و پود، هنگامی که کار از یک گذشت، به وادی مقایسه می‌رسیم و خواه‌ناخواه آنچه پیش‌تر مبهم بود آشکار می‌شود. موقعیت این مجموعه به‌عنوان دومین تلاش است که آن را نشانه می‌کند.

امامی: استقبال خوبی از برنامه ما در سوئیس شد

من علاقه زیادی به موسیقی قدیم ایران داشته ام و سعی کرده ام در حد توانم بر روی آن حوزه موسیقی کارکرده و بر روی موسیقی دوره قاجار و هم قبل از آن دوره مطالعات مختصری داشته ام و به طبع در آثارم از آن ها بهره می برده ام در این سال ها آلبوم های تولید کرده ایم با همراهی دوستانم مثل آلبوم برافشان و آلبوم چهار سو که با آهنگسازی دوست خوبم حمید شریفی بوده و همچنین آلبوم بزم ۲ با آهنگسازی دوستانم سعید کورد مافی و علی کاظمی که همه این آلبوم ها توسط انتشارات ماهور منتشر شده است و تمامی این آثار رویکردی که ما داشته ایم استفاده از امکانات بالقوه موسیقی قدیم ایران بوده است و اینکه این امکانات بالفعل کرده و امکاناتی نظیر فرم و دورها و متدهای متفاوتی که در آن موسیقی وجود داشته است و الان کمرنگ شده است و یا کمتر استفاده می شوده است. این امکانات در هر صورت به ما راهی را نشان می دهند که شاید از این طریق بتوان رنگ و بوی تازه از موسیقی ایران رو شنید، البته شاید! در هر صورت راهی است که می شود در بستر تاریخی اصالت ها را حفظ کرد و موسیقی گذشته را به این شکل منتقل کرد.

از روزهای گذشته…

چند درخشش در میان انبوه ابتذال (II)

چند درخشش در میان انبوه ابتذال (II)

نخستین گروه «موسیقی اصیل ایرانی» که در جشن هنر برنامه‌ای داشت، گروه هنرمندان‌ وزارت فرهنگ و هنر بود به سرپرستی «محمد حیدری» و مرکب از سازهای سنتور، قیچک، تار، کمانچه و تنبک. دو «ردیف‌خوان» گروه «تورج» بود و «ابراهیمی» و دو تصنیف‌خوان آن «افخم» و «پریوش». «رحمت الله بدیعی» و «حیدری» تک‌نوازان‌ شایسته‌ای هستند و اولی تکنیک و شناخت برجسته‌ای‌ دارد. ولی هم او در این برنامه، «قیچک» را برخلاف انتظار، -انتظاری که از سوابق‌ کار او ناشی میشد- آنگونه که باید ننواخت‌ پرشتاب و شاید کمی سرسری آرشه را جولان‌ میداد.
موسیقی دهه پنجاه (II)

موسیقی دهه پنجاه (II)

تعطیلی هنری تابستان پنجاه و پنج که به سر آمد، قطعی شد که اجرای سنفونی نهم، برای اولین بار در ایران، در برنامه فصل هنری بعد جا دارد. بعضی از جوان‌ترها اجرای چند سال پیش این سنفونی به رهبری رهبری را اولین بار نوشته‌اند و گفته‌اند بارها. گناه ندارند. سنشان اقتضا نمی‌کند اجرای مشکوه را بدانند. اما این که خود صاحب مجلس هرگز تلاش نکرده در رفع این اشتباه، قدری حیرت آور است.
هنر و انقباض ایدوئولوژیک (II)

هنر و انقباض ایدوئولوژیک (II)

وجود این رابطه یا باز خورد امنیّت ــ مالیات نه تنها باعث جدایی این دو قدرت و حفظ حریم یکدیگر می شود، بلکه از طریق همین نیاز متقابل، زمینه برای ظهور دموکراسی فراهم می شود. با این حال باید توجه داشت که استثنائی وجود دارد که ممکن این تعامل دوسویه بین اقتصاد و سیاست را بر هم بریزد و آن وقتی ست که سیاست از طریق انحصارات فروش موادّ خام ( در کشور ما نفت ) به قدرت مورد نیاز خود دست پیدا کند.
جادوگر پیانو

جادوگر پیانو

ری اسپنسر (Ray Spencer) در زندگینامه اش اشاره کرده که آرت تاتوم به طور غریزی با موسیقی خود را تهذیب میکرده و قطعاتی به یاد ماندنی از خود به جای گذاشته که نیازی به قضاوت در مورد آنها نیست.
تدارک ارکستر (III)

تدارک ارکستر (III)

این دسته به ترتیب اندازه از کوچک به بزرگ ویلن، ویلا، ویلن سل و کنترباس هستند. در این میان ویلن غالبآ مسئولیت اجرای ملودی ها را به عهده دارد چرا که توانایی آن در بیان احساسات بی نظیر بوده و صدای کششی آن میتواند نقش یک راوی را در ارکستر ایفا کند. در ارکستر، ویلن ها به دو دسته (گروه ویلن اول و گروه ویلن دوم) تقسیم میشوند که هر دسته شامل تعدادی نوازنده ویلن است که معمولآ پاساژهای یکدیگر را ادامه میدهند و با یکدیگر مینوازند.
دوران انتقالی در تاریخ موسیقی و پس از آن (II)

دوران انتقالی در تاریخ موسیقی و پس از آن (II)

یکی از این راه‌ها شاید فرارفتن از دایره‌ی تنگ تاریخ هنر محض و نگاه‌کردن به امور مختلف اجتماعی، سیاسی و اقتصادی باشد. کیست که نداند پاگرفتن –تقریباً- هرجریانی در تاریخ هنر و موسیقی وابسته به بسترهای چندجانبه‌ی شکل‌گیری آن بوده است. نکته‌ی قابل‌توجّه امّا اینجاست که این تغییر وتحوّل در هنر همیشه کاملاً همزمان با تغییرات اجتماعی، فرهنگی، سیاسی یا اقتصادی نیست. امکانات جدید ضبط، پیشرفت‌های تکنولوژیک، یا حتّی پیشرفت «الکتریسیته»، تأثیری مشخص روی تغییرات سبکی موسیقی در غرب و حتّی تعریف خود مفاهیم موسیقایی داشته است؛ امّا این تغییرات در دنیای موسیقی معلول عواملی بوده‌اند که پیش از جهان موسیقی محض، در دنیای بیرون رخ نمایانده بود. بنابراین، اگر منتقد بخواهد به چنین توانایی‌ای دست پیدا کند، ناچار باید تا حدّ ممکن به هرچه پیرامونش می‌گذرد آگاه باشد، قدرت تحلیل و اندیشه‌ورزی درباره‌ی آن را داشته باشد و بالاخره بتواند به اثرات قریب‌الوقوع احتمالی آن در هنر و موسیقی بیاندیشد یا لااقل هنرمندان را نسبت به این وضعیت آگاه کند.
تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (II)

تأثیر موسیقی ایران در موسیقی عهد اسلامی (II)

حجاز آواز حزین و بزمی بود که آن را نصب العرب می‌نامیدند و موسیقی‌دانان حیره شیوه‌های {اجرایی} هنرمندانه‌تر این آواز را می‌دانستند و عود کاسه چوبی را نیز عربها از مردم حیره اقتباس کردند و به جای عود با کاسه پوست دار {که} مزمر نامیده می‌شد و در حجاز معمول بوده بکار می‌بردند و همچنین در حیره چنگ و تنبور رواج داشت.
بیانیه‌ی هیات داوران پنجمین جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی

بیانیه‌ی هیات داوران پنجمین جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی

پنجمین دوره‌ی جشنواره‌ی سایت‌ها و وبلاگ‌های موسیقی ایران را در شرایطی به اجرا در می‌آوریم که ضرورت حضور بیشتر اهالی هنر موسیقی در چنین فعالیت‌هایی بیش از پیش احساس می‌شود به ویژه که در این دوره، هیات داوران با مقالاتی ارزشمند در شاخه‌های مختلف موسیقی روبرو بودند. هیات داوران امیدوار است در جشنواره‌ی امسال توانسته باشد زمینه را برای حضور بیشتر اهل اندیشه و موسیقی در جهت نمایان شدن بهتر پتانسیل‌های موجود در این شاخه از موسیقی کشور فراهم سازد.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت شانزدهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت شانزدهم)

بسیاری از سرودهای ساخته شده بوسیلهِ خالقی بنا به تقاضای سازمان یا تشکیلاتی خاصّ بوده و طبیعتاً متناسب با آنزمان ساخته شده اند. به همین علّت جای تعجب نیست که این سروده ها به ندرت شنیده شده اند یا امروزه در دسترس عموم قرار ندارند. امّا تردیدی نیست که جمع آوری و حفظِ همگی این ساخته ها در مجموعهِ آثار آهنگساز از اهمیتی تاریخی برخوردار است، بویژه آنکه در ساخت و پرداختِ تمامی این آثار دقت و ظرافتی کم نظیر بکار رفته است.
هیچ تقدیری جوابگوی زحمات بی دریغ<br /> این بزرگ مرد موسیقی نیست

هیچ تقدیری جوابگوی زحمات بی دریغ
این بزرگ مرد موسیقی نیست

هفته پیش با شنیدن اعلام حکم بازنشستگی آقای شریف لطفی بعد از ۳۰ سال خدمت بی وقفه این بزرگ مرد، دانشجویان، اساتید، مدرسین، اعضائ هیات علمی و کارکنان و کارمندان دانشکده موسیقی دانشگاه هنر به یکباره احساس کردند که حامی بزرگ دانشکده موسیقی را از دست دادند. این تغییر و تحول در حالی انجام شد که همین چند ماه پیش آقای شریف لطفی با همکاری آقای “دکتر محسن حجاریان” رشته “اتنوموزیکولوژی” (موسیقی شناسی قومی) را در وزارت علوم به تصویب رساندند تا از سال آینده نیز در دانشکده موسیقی دانشگاه هنر پذیرای دانشجو باشند و همزمان برنامه تفصیلی “کارشناسی ارشد آکوستیک” پیشنهاد شده از طرف آقای دکتر خسرو مولانا در دست بررسی و اقدام بود.