شماره‌ی پنجم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی پنجم مهرگانی (پاییز و زمستان ۱۳۹۱) منتشر شد.
از روز شنبه ۱۴ اردیبهشت ماه امسال پنجمین شماره‌ی دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی (پاییز و زمستان ۱۳۹۱) که در زمینه‌ی مطالعات تاریخی و تجزیه و تحلیل موسیقی فعالیت می‌کند، منتشر شده و در وبگاه این نشریه قابل دسترسی است. در این شماره یاران مهرگانی پس از سخن نخست، یادداشتی با عنوان «در بزرگداشت دیگرگونه اندیشیدن؛ برای “کتاب فصل مقام موسیقایی”، برپادارندگان و نویسندگانش» آورده و نسبت به خبر دگرگونی در آن کتاب ابراز نظر کرده‌اند. پس از این دو یادداشت خوانندگان می‌توانند به ترتیب پنج مقاله‌ی پژوهشی «تجزیه و تحلیل موسیقی ایرانی؛ بررسی برخی چالش‌ها، گردآوری امکانات یک مدل» نوشته‌ی آروین صداقت‌کیش، « سازهای خودصدای ملودیک در تاریخ موسیقی ایران» نوشته‌ی نرگس ذاکرجعفری، «چارچوب‌های یک بستر نظری برای تجزیه و تحلیل رایانه‌ای موسیقی دستگاهی و آزمایش درستی آن» نوشته‌ی مرجان خیراللهی، «نقد تکوینی شیوا با رویکردی بینامتنی به آثار عباس خوشدل» نوشته‌ی پویا سرایی و «تجزیه و تحلیل “قطعه‌ای در ماهور” ساخته‌ی “فرامرز پایور” بر اساس ملودی‌هایی از “احمد عبادی”» نوشته‌ی سجاد پورقناد را بخوانند.

در آستانه‌ی سومین سال بنیاد مهرگانی دگرگونی‌هایی نیز رخ داده یا در راه است که یاران مهرگانی در قالب «سخن نخست» بدین گونه به آن اشاره کرده‌اند:
زبان، این امکان بی مانند پیوند اندیشه‌ها، آنچه بی‌آن حتا به سختی می‌توان اندیشدن را در خیال آورد، به آسانی می‌تواند به سد استوار در مقابل انتقال همان اندیشه‌ها نیز تبدیل شود. هنگامی که زبان یکدیگر را نمی‌دانیم گفت و گو ناممکن می‌شود و این در راه کار دانشورانه مانعی بزرگ است. در طول تاریخ تا امروز موثرترین راه حل برای این مشکل، یافتن یک زبان مشترک علمی بوده است تا دانشوران بتوانند فارغ از تفاوت زبان‌های محلی‌شان اندیشه‌ی خویش را بر بال واژگان آن به دیگران برسانند. اگر چه همه‌گیر شدن یک زبان با عنوان زبان علمی دنیا (یا در قدیم منطقه‌ای از آن)، تابعی از مسایل درهم تنیده‌ای مانند میزان تولید علمِ گویش‌وران، قدرت و اعتبار جامعه‌ یا جوامعی که آن زبان متعلق به آنهاست و به طور کلی مسائلی سیاسی-اقتصادی-علمی، است اما ما اکنون به نتیجه می‌پردازیم نه دلایل و شرایط پدید آمدنش.

بازتاب مساله‌ی زبان در کار ما این است که دانشورانی در جهان هستند که به زبان ما نمی‌نویسند. اینان هم شمار بیشینه‌ی دانشگران را تشکیل می‌دهند و هم گاه بااعتبارترین و تاثیرگذارترینشان را. حضورشان تنها در حوزه‌هایی مربوط به موسیقی‌شناسی خودشان نیست حتا تنها بر مسایل عام موسیقی‌شناسی نیز تمرکز ندارند، برخی از آنها دقیقا در مورد موضوعاتی کار می‌کنند (یا کرده‌اند) که ما نیز به آن مشغولیم. بنابراین ناگزیریم که از دستاورد کارهای یکدیگر آگاه باشیم، تاثیر بگیریم و اگر از دستمان برآید تاثیر بگذاریم.

برای آگاهی یافتن از آنچه دیگران انجام داده‌اند ما راه برگردان متن‌ها را برگزیده‌ایم و این راهی است که همه‌ی فرهنگ‌ها فارغ از گستردگی و قدمت، ناگزیر از آنند تا سپهر خود را از گونه‌گونی اندیشه‌ی انسان پراکنده در جغرافیایی جهان رنگین و بارآور سازند و ما نیز استثنای این قاعده نیستیم و نمی‌خواهیم باشیم. برگردان به ویژه آن زمان اهمیت می‌یابد که به یاد آوریم بخش اعظم اندیشه‌ورزی انجام شده در یک رشته به زبان‌های دیگر انجام شده و محروم شدن از آن به معنای ندانستن بخشی بزرگ از گنجینه‌ی نظرات است.

گذشته از این ما به شنیده شدن نیز نیازمندیم. توهم اندیشه‌ورزی در خلا مطلق و بی‌نیاز از گفت و گو با دیگران، امری است که جز آسیب به بالندگی اندیشه‌مان سود دیگری نخواهد داشت. بنابراین مهرگانی از این پس از هر دو سو این بده بستان فرهنگی را میسر خواهد کرد. از یک سو با برگردان آثاری که شورای نویسندگان آن با اهمیت و تاثیرگذار تشخیص می‌دهند و از سوی دیگر با پذیرفتن مقالات به زبان انگلیسی.

خود ما نیز به آن معترفیم؛ بهتر آن می‌بود که تمامی مقالات پژوهشی منتشر شده در مهرگانی به هر دو زبان منتشر شوند تا تبعیضی میان خوانندگانی که تنها فارسی می‌دانند با دیگران نگذاشته باشیم اما ترجمه‌ی تمامی مقالات (یا تالیف همگی به دو زبان) اکنون از دسترس مهرگانی دور است، پس تا هنگامی که بتوانیم بی‌کم و کاست هر نوشته‌ی مهرگانی را در اختیار آنان که فارسی نمی‌دانند نیز بگذاریم (یعنی آن را بدل به یک پژوهش‌نامه‌ی دوزبانه‌ی کامل کنیم)، دو گام اولیه برمی‌داریم؛ نخست، پذیرای ترجمه‌ی مقالات تاثیرگذار در زمینه‌ی فعالیت مهرگانی و نیز مقالات پژوهشی تالیفی به زبان انگلیسی خواهیم بود و دوم چکیده‌ی انگلیسی تمامی مقالات پژوهشی را از شماره‌ی آینده (به قلم خود مولفان)، به گرمی خوش‌آمد می‌گوییم.

در آستانه‌ی سومین سال انتشار مهرگانی، علاوه بر افزوده شدن امکانات زبانی، دگرگونی‌هایی نیز در شورای نویسندگان مهرگانی رخ داده است. همکاری از ما گسسته و همکارانی تازه به ما پیوسته‌اند. شادا، که «امیر مازیار» و «پویا سرایی» از این شماره از یاران مهرگانی‌اند و امید این داریم که همراهی‌شان پژوهش‌نامه را پربارتر کند. و افسوس که «مهشید فراهانی» از یاران ما که در شکل‌گیری اندیشه‌ی برپایی مهرگانی و نیز تعیین گرایش‌های پژوهشی آن نقش داشت، سر زندگی خویش گرفت و از این شماره دیگر همراه ما نیست، شاد زی و تندرست باد.

یاران مهرگانی:
نرگس ذاکرجعفری
پویا سرایی
آروین صداقت‌کیش
امیر مازیار

برای دریافت این دوفصلنامه‌ی پژوهشی رایگان می‌توانید به آدرس www.mehregani.ir مراجعه کنید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

درباره اتصالات چسبی ویولن (I)

زمانی که در یک وسیله چوبی تغییراتی رخ می دهد، دامنه این تغییرات می تواند منجر به واکنش هایی متفاوت از سمت چوب گردد. همان طور که می دانیم چوب ماده ای پویا و تغییرکننده می باشد و تغییرات آن بر اثر دگرگونی های دما، رطوبت، فشارهای فیزیکی و مکانیکی درونی و بیرونی به وجود می آید.

مروری بر آلبوم «زمین»

«زمین» یک دونوازی است؛ دوئت برای پیانو و خوانش شعر، هوشیار خیام و احمد پوری. و نتیجه‌اش شش قطعه‌ی موسیقی است و راهی دیگر برای همنشینی خوانش و موسیقی. نام موسیقایی قطعه‌ها، پرلودیوم، سرناد، آریوزو و … هم به تمثیل همین را می‌گوید. حتا اگر ندانیم که روش ساخته شدن این آثار، اجرای همزمان بوده است، سرشت دونوازانه‌ی این خوانش خود را نخست در نسبت حضور صدای گوینده و صدای پیانو می‌یابد؛ در سکوت‌ها و مکث‌ها. آنجا که شاعر خاموشی اختیار می‌کند تا جایی به حضور همنوازش بدهد. و چه هوشمندانه و با ظرافت چنین می‌کند. می‌شنود. می‌اندیشد و در لحظه تصمیم می‌گیرد و ناگهان بافت ساخته شده از صدای پیانو/انسان دگرگون می‌شود.

از روزهای گذشته…

چرا تنظیم مجدد؟

چرا تنظیم مجدد؟

۲۵ بهمن ماه گروه موسیقی ژوله به سرپرستی نیما گوران در تالار پژوهشکده فرهنگ و هنر به روی صحنه رفت. آثاری که در این کنسرت به اجرا رسید از ساخته های دو تن از آهنگسازان برجسته موسیقی کلاسیک ایرانی، زنده یاد فرامرز پایور و مهرداد دلنوازی بود.
روش سوزوکی (قسمت پنجاه و چهارم)

روش سوزوکی (قسمت پنجاه و چهارم)

هر کسی کاری را که برایش ساده تر است مایل است که آن کار را انجام بدهد. فای درست دیگر برای کودک ساده و طبیعی تر شد به این دلیل بعد از آن دیگر فقط صدای درست را توانست بخواند. نتیجه این است که خواندن غلط دیگر رخت بر بست و ناپدید شد، پس به جد نتایجی که می‌توان بر روی یک کودک در طول شش یا هفت ماه رسید، با این روش امکان پذیر است و می توان یک آموزش درست را جایگزین آموزش غلط کرد. در نتیجه آموختیم که هدف تصحیح کردن نبوده بلکه جایگزین کردن یک از مهارت بر جای یک روش اشتباه و غلط بوده است.
بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (VI)

بررسی ساختار دستگاه شور در ردیف میرزاعبدالله» (VI)

گوشه‌های فصل دوم گوشه‌هایی در مد دشتی‌اند و با تأکید بر درجه‌ی پنجم بالا در مد شور و با تغییر ریزپرده‌ای این درجه اجرا می‌شوند و از این منظر در فصلی جداگانه درنظر گرفته شده‌اند. از سوی دیگر، به علت حضور محوری این دو گوشه در ردیف‌های مختلف دستگاه شور (نتل و بابی راکی، ۱۳۸۸) و نیز اشاره به مدی متفاوت با سه مد اصلی، این دو گوشه حذف نشده‌ و فصلی برای‌ آنها اختصاص یافته است. از این‌رو، جایگاه آنها در توالی فصول اهمیتی نداشته و می‌توانستیم آنها را همانند آنچه در کار نتل و بابی راکی صورت گرفته است درون فصل اول نیز بگنجانیم، اما با هدف متمایزکردن مد شور و نیز بنا به دلایلی که قبلاً اشاره شد از فصل اول منفک و در فصلی جداگانه منظور شده‌اند.
پروانه های موسیقی ایران (II)

پروانه های موسیقی ایران (II)

پروانه نمازی جعفری (معروف به پروانه نمازی) متولد ۱۳۱۰ در یکی از روستاهای آذربایجان بدنیا آمد و پس از مهاجرت به تبریز از سال ۱۳۲۴ به خوانندگی روی آورد ابتدا به اجرای ترانه های آذری پرداخت و شهرت بدست آورد سپس مورد توجه سرهنگ محمد شب پره قرار گرفت و آهنگهای آذری او را به فارسی برگرداند و از او خواست که فارسی بخواند با ترانه آن بام بلند که می بینی بام من است آغاز کرد و در سال ۱۳۳۲ با ترانه شبهای تهران ساخته مجید وفادار شهرتی بدست آورد و در سال ۱۳۳۵ آهنگ معروف مرا ببوس را برای اولین بار در فیلم اتهام ساخته رشید یاسمی که در خرداد ماه آن سال به نمایش درآمده بود اجرا کرد وی اولین کسی است که این ترانه را خوانده و بعدها حسن گل نراقی، ویگن و دیگران آنرا بازخوانی کرده اند.
آثار مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان کرمانشاه عرضه می شود

آثار مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان کرمانشاه عرضه می شود

برای اولین بار پارتیتورهایی از آثار آهنگساز بزرگ و صاحب سبکِ ایرانی استاد زنده یاد مرتضی حنانه به نفع زلزله زدگان غرب کشور عرضه می شود. امیرآهنگ آخرین شاگرد مرتضی حنانه اعلام کرد: به زودی ده پارتیتور از آثار استاد مرتضی حنانه توسط من و نظارت امیرعلی حنانه در اختیار علاقمندان آثار این آهنگساز برجسته و صاحب سبک قرار می گیرد.
رابرت وایز کارگردان فیلم “آوای موسیقی” درگذشت

رابرت وایز کارگردان فیلم “آوای موسیقی” درگذشت

رابرت وایز (Robert Wise)، کارگردان بزرگ آثار بزرگ سینمایی و برنده ۴ جایزه اسکار در طی ۶۵ سال فعالیت درخشان خود بود. آثار او طیف وسیعی را از تدوین “همشهری کین” ساخته اورسن ولز Orson Welles تا کارگردانی فیلم جاودانی “آوای موسیقی” –که ما آنرا با نام اشکها و لبخندها دیده ایم- و اولین فیلم از سری “پیشتازان فضا” Star Trek در بر میگیرد.
نوازندگی سازدهنی مُدرن را بیش تر بشناسیم

نوازندگی سازدهنی مُدرن را بیش تر بشناسیم

اگر به شیوه اجرای نوازندگان بزرگ امروزیِ هارمونیکا* دقت کنیم، متوجه خواهیم شد که نوازندگی آن ها تفاوت عمده ای با نوازندگان قدیمی این ساز دارد. شاید نخستین چیزی که در نگاه اول در شیوه اجرای نوازندگان قدیمی به چشم آید، این باشد که آن ها در حین نوازندگی مرتباً از دست های خود برای ایجاد برخی از افکت های خاص استفاده می کنند.
جایمنوپدی

جایمنوپدی

جایمنوپدی، نام سه قطعه بسیار مشهور برای پیانو است که توسط اریک ستی (Erik Satie – ۱۹۲۵-۱۸۶۶) آهنگساز و پیانیست فرانسوی – ساخته شده و در سالهای ۱۸۸۸ به بعد در پاریس منتشر شده اند. قبل از اینکه به مقوله معنا و تاریخچه این نام بپردازیم، لازم است راجع به شیوه تفکر اریک ستی صحبتی داشته باشیم.
نگاهی به فعالیت های حامد مهاجر

نگاهی به فعالیت های حامد مهاجر

حامد مهاجر، استاد جوان رهبر کر و مدرس پنجشنبه شب در خواب در اثر سکته قلبی دار فانی را وداع گفت. مراسم خاکسپاری این هنرمند ساعت ۹ صبح شنبه ۱۴ بهمن ۱۳۹۱ از درب منزل ایشان در مهرشهر کرج به سمت آرامگاه بهشت سکینه در کُردان انجام شد.
تمدید زمان ثبت نام  جایزه آهنگسازی «سیمف ۱۳۹۶»

تمدید زمان ثبت نام جایزه آهنگسازی «سیمف ۱۳۹۶»

مهلت ثبت نام در فراخوان آهنگسازى «سیمف ۱۳۹۶» تا پایان ساعت ۲۴ یکشنبه ١ مرداد تمدید شد. روابط عمومی اولین دوره مسابقه آهنگسازی سیمف امروز اعلام کرد که کمیته برگزاری این جایزه، مهلت ثبت نام در آن را تا پایان ساعت ۲۴ یکشنبه ۱ مرداد تمدید کرده است.