شماره‌ی پنجم مهرگانی منتشر شد

شماره‌ی پنجم مهرگانی (پاییز و زمستان ۱۳۹۱) منتشر شد.
از روز شنبه ۱۴ اردیبهشت ماه امسال پنجمین شماره‌ی دوفصلنامه پژوهشی مهرگانی (پاییز و زمستان ۱۳۹۱) که در زمینه‌ی مطالعات تاریخی و تجزیه و تحلیل موسیقی فعالیت می‌کند، منتشر شده و در وبگاه این نشریه قابل دسترسی است. در این شماره یاران مهرگانی پس از سخن نخست، یادداشتی با عنوان «در بزرگداشت دیگرگونه اندیشیدن؛ برای “کتاب فصل مقام موسیقایی”، برپادارندگان و نویسندگانش» آورده و نسبت به خبر دگرگونی در آن کتاب ابراز نظر کرده‌اند. پس از این دو یادداشت خوانندگان می‌توانند به ترتیب پنج مقاله‌ی پژوهشی «تجزیه و تحلیل موسیقی ایرانی؛ بررسی برخی چالش‌ها، گردآوری امکانات یک مدل» نوشته‌ی آروین صداقت‌کیش، « سازهای خودصدای ملودیک در تاریخ موسیقی ایران» نوشته‌ی نرگس ذاکرجعفری، «چارچوب‌های یک بستر نظری برای تجزیه و تحلیل رایانه‌ای موسیقی دستگاهی و آزمایش درستی آن» نوشته‌ی مرجان خیراللهی، «نقد تکوینی شیوا با رویکردی بینامتنی به آثار عباس خوشدل» نوشته‌ی پویا سرایی و «تجزیه و تحلیل “قطعه‌ای در ماهور” ساخته‌ی “فرامرز پایور” بر اساس ملودی‌هایی از “احمد عبادی”» نوشته‌ی سجاد پورقناد را بخوانند.

در آستانه‌ی سومین سال بنیاد مهرگانی دگرگونی‌هایی نیز رخ داده یا در راه است که یاران مهرگانی در قالب «سخن نخست» بدین گونه به آن اشاره کرده‌اند:
زبان، این امکان بی مانند پیوند اندیشه‌ها، آنچه بی‌آن حتا به سختی می‌توان اندیشدن را در خیال آورد، به آسانی می‌تواند به سد استوار در مقابل انتقال همان اندیشه‌ها نیز تبدیل شود. هنگامی که زبان یکدیگر را نمی‌دانیم گفت و گو ناممکن می‌شود و این در راه کار دانشورانه مانعی بزرگ است. در طول تاریخ تا امروز موثرترین راه حل برای این مشکل، یافتن یک زبان مشترک علمی بوده است تا دانشوران بتوانند فارغ از تفاوت زبان‌های محلی‌شان اندیشه‌ی خویش را بر بال واژگان آن به دیگران برسانند. اگر چه همه‌گیر شدن یک زبان با عنوان زبان علمی دنیا (یا در قدیم منطقه‌ای از آن)، تابعی از مسایل درهم تنیده‌ای مانند میزان تولید علمِ گویش‌وران، قدرت و اعتبار جامعه‌ یا جوامعی که آن زبان متعلق به آنهاست و به طور کلی مسائلی سیاسی-اقتصادی-علمی، است اما ما اکنون به نتیجه می‌پردازیم نه دلایل و شرایط پدید آمدنش.

بازتاب مساله‌ی زبان در کار ما این است که دانشورانی در جهان هستند که به زبان ما نمی‌نویسند. اینان هم شمار بیشینه‌ی دانشگران را تشکیل می‌دهند و هم گاه بااعتبارترین و تاثیرگذارترینشان را. حضورشان تنها در حوزه‌هایی مربوط به موسیقی‌شناسی خودشان نیست حتا تنها بر مسایل عام موسیقی‌شناسی نیز تمرکز ندارند، برخی از آنها دقیقا در مورد موضوعاتی کار می‌کنند (یا کرده‌اند) که ما نیز به آن مشغولیم. بنابراین ناگزیریم که از دستاورد کارهای یکدیگر آگاه باشیم، تاثیر بگیریم و اگر از دستمان برآید تاثیر بگذاریم.

برای آگاهی یافتن از آنچه دیگران انجام داده‌اند ما راه برگردان متن‌ها را برگزیده‌ایم و این راهی است که همه‌ی فرهنگ‌ها فارغ از گستردگی و قدمت، ناگزیر از آنند تا سپهر خود را از گونه‌گونی اندیشه‌ی انسان پراکنده در جغرافیایی جهان رنگین و بارآور سازند و ما نیز استثنای این قاعده نیستیم و نمی‌خواهیم باشیم. برگردان به ویژه آن زمان اهمیت می‌یابد که به یاد آوریم بخش اعظم اندیشه‌ورزی انجام شده در یک رشته به زبان‌های دیگر انجام شده و محروم شدن از آن به معنای ندانستن بخشی بزرگ از گنجینه‌ی نظرات است.

گذشته از این ما به شنیده شدن نیز نیازمندیم. توهم اندیشه‌ورزی در خلا مطلق و بی‌نیاز از گفت و گو با دیگران، امری است که جز آسیب به بالندگی اندیشه‌مان سود دیگری نخواهد داشت. بنابراین مهرگانی از این پس از هر دو سو این بده بستان فرهنگی را میسر خواهد کرد. از یک سو با برگردان آثاری که شورای نویسندگان آن با اهمیت و تاثیرگذار تشخیص می‌دهند و از سوی دیگر با پذیرفتن مقالات به زبان انگلیسی.

خود ما نیز به آن معترفیم؛ بهتر آن می‌بود که تمامی مقالات پژوهشی منتشر شده در مهرگانی به هر دو زبان منتشر شوند تا تبعیضی میان خوانندگانی که تنها فارسی می‌دانند با دیگران نگذاشته باشیم اما ترجمه‌ی تمامی مقالات (یا تالیف همگی به دو زبان) اکنون از دسترس مهرگانی دور است، پس تا هنگامی که بتوانیم بی‌کم و کاست هر نوشته‌ی مهرگانی را در اختیار آنان که فارسی نمی‌دانند نیز بگذاریم (یعنی آن را بدل به یک پژوهش‌نامه‌ی دوزبانه‌ی کامل کنیم)، دو گام اولیه برمی‌داریم؛ نخست، پذیرای ترجمه‌ی مقالات تاثیرگذار در زمینه‌ی فعالیت مهرگانی و نیز مقالات پژوهشی تالیفی به زبان انگلیسی خواهیم بود و دوم چکیده‌ی انگلیسی تمامی مقالات پژوهشی را از شماره‌ی آینده (به قلم خود مولفان)، به گرمی خوش‌آمد می‌گوییم.

در آستانه‌ی سومین سال انتشار مهرگانی، علاوه بر افزوده شدن امکانات زبانی، دگرگونی‌هایی نیز در شورای نویسندگان مهرگانی رخ داده است. همکاری از ما گسسته و همکارانی تازه به ما پیوسته‌اند. شادا، که «امیر مازیار» و «پویا سرایی» از این شماره از یاران مهرگانی‌اند و امید این داریم که همراهی‌شان پژوهش‌نامه را پربارتر کند. و افسوس که «مهشید فراهانی» از یاران ما که در شکل‌گیری اندیشه‌ی برپایی مهرگانی و نیز تعیین گرایش‌های پژوهشی آن نقش داشت، سر زندگی خویش گرفت و از این شماره دیگر همراه ما نیست، شاد زی و تندرست باد.

یاران مهرگانی:
نرگس ذاکرجعفری
پویا سرایی
آروین صداقت‌کیش
امیر مازیار

برای دریافت این دوفصلنامه‌ی پژوهشی رایگان می‌توانید به آدرس www.mehregani.ir مراجعه کنید.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

جایگاه علم و هنر در روند جهانی شدن (VIII)

هشترودی در زمانی که هنوز جهان درگیر جنگ سرد بود و مسائل مربوط به جهانی شدن مطرح نشده بود این نکته مهم را عنوان کرد که هویت اصلی یک ملت و قدرت حضور آن در جهان، بیشتر تابعی از زایش هنری و فلسفی اوست تا صرفاً پیوستگی مجرد به علم و مباحث آن. در حقیقت او به درستی روی این نکته دست می گذارد که جریان جهانی شدن جریانی سطحی و مبتذل از فروریزی فرهنگ ها در درون حوزه یی از قدرت علمی – فنی نیست. هر فرهنگی با هویت خود که همان ظرفیت هنری و فلسفی خود است وارد این میدان می شود و حضورش نیز به اندازه همین ظرفیت صاحب ارزش می شود.

مکتب و مکتب داری (IV)

نمونه ای دیگر، کنسرت گروه اساتید (به کوشش فرامرز پایور) در مایه دشتی به سال ۱۳۵۸ همراه صدای محمدرضا شجریان است. در آلبوم «پیغام اهل راز» استاد فرامرز پایور، روایتی دیگر و برداشتی خاص از تصنیف «خون جوانان وطن» اثر عارف را ارائه داده و یکی از زیبا ترین اجراهای استاد اسماعیلی در همین آلبوم است. ارتباط شنونده این آثار باصدای ضرب (تنبک) استاد، ارتباطی ناخودآگاه است. مانند ارتباط شنونده ارکستر سمفونیک با صدای کنترباس ها و ویولونسل ها و دست چپ پیانو.

از روزهای گذشته…

میرهادی: نسل جدید آماده تر هستند

میرهادی: نسل جدید آماده تر هستند

ارکستر زهی باربد به رهبری کیوان میرهادی و سرپرستی محمد هادی مجیدی در سومین دوره جشنواره بین المللی موسیقی معاصر تهران در تاریخ سوم اردیبهشت ماه ۹۷ ساعت ۱۸ در تالار رودکی به روی صحنه رفت. در این اجرا یک قطعه از کیوان میرهادی برای با نام کنسرتو تنبور اجرا شد. امروز گفتگوی ما را با کیوان میرهادی درباره این کنسرت می خوانید:
والی: در هنرستان عالی به سبک فرانسه درس میدادند

والی: در هنرستان عالی به سبک فرانسه درس میدادند

همانطور که از طریق این سایت اطلاع پیدا کردید، دوشنبه گذشته جلسه نقد نغمه به هارمونی ایرانی پرداخت و نظراتی در این رابطه به نقد گذاشته شد. هارمونی در موسیقی ایرانی و چالش های پیش روی آن در زمینه ساخت آکورد و نیز توالی آکوردها در انواع این هارمونی مورد بررسی قرار گرفت و گرایشات مختلفی مطرح شد؛ اما به دلیل کمبود وقت تنها یک گرایش مطرح نشد و آن گروهی بودند که اصولا با استفاده از هارمونی در موسیقی ایرانی موافق نیستند؛ این طیف شامل افرادی با گرایش های سنتگرا در موسیقی دستگاهی و همینطور موسیقیدانانی تحصیل کرده با در اروپا و آمریکا است که تحت تاثیر این گروه سنتگرا، به تاکید بر موسیقی ایرانی در آثارشان گرایش پیدا کرده اند.
از مجله موسیقی تا ماهنامه رودکی (I)

از مجله موسیقی تا ماهنامه رودکی (I)

اگر از سالنامهء معروف پاریس، که در سال ۱۳۰۵ ش به همت و مدیریت محمد علی‌ امیر جاهد۱، تصنیف‌سرا و آهنگ‌ساز، بنیاد گرفت و در آن مسائل مربوط به‌ موسیقی ایران و نیز تصنیف‌های ساختهء خود او انتشار می‌یافت، درگذریم مجلهء موسیقی را باید قدیمی‌ترین نشریهء فارسی در قلمرو موسیقی به شمار آورد. این‌ مجله از سال ۱۳۱۷ تا ۱۳۵۷، سه دورهء متفاوت و جدا از هم را بسر آورده است. در دورهء نخست، ۱۲ شماره و دورهء دوم ۸ شماره انتشار یافته و در دورهء سوم‌ تعداد شماره‌های آن از ۱۵۰ نیز درگذشته است.
اولین دوره دوسالانه آهنگسازی احمد پژمان برگزار می شود

اولین دوره دوسالانه آهنگسازی احمد پژمان برگزار می شود

مرکز موسیقی “نغمه سازخانه طهران” در ادامه برگزاری مستر کلاس های خود، اولین دوره دوسالانه آهنگسازی احمد پژمان را برگزار می کند؛ متن فراخوان این مسابقه به این شرح است:
علیرضا میرعلی نقی

علیرضا میرعلی نقی

متولد ۱۳۴۵ تهران mirapril66@yahoo.com روزنامه‌نگار ایرانی، پژوهشگر تاریخ موسیقی معاصر ایران و منتقد موسیقی دستگاهی
موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VIII)

موسیقی و شعر در «گرگیعان و گرگیعان» (VIII)

در پایان این مراسم که معمولا تا پاسی از شب به طول می‌کشد، افراد گروه نذورات جمع آوری شده را بین خود و یا مستمندان تقسیم می‌کنند. همچنانکه در بالا ذکر شد، شکل اجرا در بین تمامی مناطق ترکمن نشین یکسان است. مفهوم ابیاتی که از سوی سرخوان قرائت می شود نیز یکسان است اما آن ابیات در هر منطقه با هم متفاوت است. به طور مثال، در ترکمنستان ابیاتی که سرخوان دسته می خواند، چنین است (با این توضیح که بعد از هر بند از ترانه ـ که از سوی سرخوان گفته می‌شود ـ تمام اعضای گروه، همصدا «یارمضان» می‌گویند.):
قدر و منزلت یک موسیقیدان

قدر و منزلت یک موسیقیدان

بتهوون زمانی پای به عرصه هستی نهاد که تقدیر روزگار بصورت کاملا” عجیب و مرموزی افراد نابغه و تاثیر گذار تحویل جامعه می داد از ناپلئون جاه طلب گرفته تا گوس ریاضی دان، از میشل فارادی، جیمز وات و آندره آمپر فیزیکدان ولاپلاس ریاضی دان گرفته تا ژان ژاک روسو نویسنده و محقق یا آدام اسمیت تئوریسین بزرگ اقتصادی و … در این میان قرعه بنام بتهوون افتاد که در این دوران پای به روی زمین بگذارد و بانی بسیاری تحولات در دنیای هنر موسیقی باشد.
صنعت موسیقی آماده حمله

صنعت موسیقی آماده حمله

صنعت موسیقی، در ادامه کوشش برای از میان برداشتن دزدی موسیقی در اینترنت، برای تعقیب و یافتن گیرندگان و فرستندگان موسیقی بر روی شبکه و دوباره به حالت تهاجمی درآمده است.
سخنرانی روح الله خالقی درباره وضعیت رادیو تهران (II)

سخنرانی روح الله خالقی درباره وضعیت رادیو تهران (II)

من صـدای سـاز سولو کسانی را از این میکروفون شنیدم که حتی یک دوره هم ردیف موسیقی‌ ایرانی‌ را نزد استاد مشق نکرده‌اند. کـسانی خـود را هـنرمند شهیر و خواننده بی‌نظیر دانسته‌اند که حتی یـک دسـتگاه را هـم نـمی‌توانند بـی‌عیب و نـقص بخوانند‌ و متأسفانه‌ از بس تحسین نابجا‌ شنیده‌اند‌، امر برخود آنها مشتبه شده است! شورای موسیقی می‌خواهد از این پس کسانی را که به غلط خود را به هنر بسته‌اند به وظـیفه‌ خودشان‌ آشنا سازد تا مقام‌ هنر‌ و هنرمندی معلوم شود.
گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

گزارش جلسه چهاردهم «کارگاه آشنایی با نقد موسیقی» (IV)

-در مورد نخست، موسیقی‌دان کارگر (اگر چه احتمالاً یقه سفید) محسوب شده و همان از خود بیگانگی که برای کارگران تحت سلطه‌ی سرمایه‌داری روی می‌دهد برای آنان نیز متصور است. مناسبات تولیدی موسیقی می‌تواند در پرتو چنین سازوکارهایی توصیف، یا تحلیل شود. در این هنگام «قاسم آفرین» پرسید این چه ارتباطی با مساله‌ی از خودبیگانگی روان‌شناختی دارد؟ مدرس پاسخ داد به نظر نمی‌رسد از دیدگاه مارکسیست‌ها این دو ارتباطی داشته باشند. «سعید یعقوبیان» هم اشاره کرد که علاوه بر مارکسیست‌ها لیبرال‌ها هم مفهوم از خودبیگانگی (البته به معنایی دیگر) را در کارهای نظری خود لحاظ می‌کنند و به نظر می‌رسد همه به نوعی با از خودبیگانگی دست به گریبان‌اند.