نگاهی به اپرای مولوی (XI)

ارکستر با پیتزیکاتو های ظریف زهی ها و همراهی هورن،‌ در تقابل با تامبورین یک قطعه کوتاه دوضربی را به اجرا می گذارند، شمس می خواند: « مخزن انا فتحنا برگشا، سر جان مصطفی را بازگو، مستجاب آمد دعای عاشقان، ای دعاگو آن دعا را بازگو» در پاسخ مولانا با همراهی دف، رقص کنان از عاشقی می گوید: «چون دهانم خورد از حلوای او، چشم روشن گشتم و بینای او. پا نهم گستاخ چون خانه روم، پا نلرزانم نه کورانه روم» پس از این گفته مولوی از هوش می رود…

ناگهان صدای آشنای آکورد ویبرافون (که در آثار مختلف بهزاد عبدی تکرار شده و به صورت یک امضا درآمده) شنیده می شود و در ادامه ملودی گوش نوازی توسط فلوت با حمایت پیتزیکاتو های بخش زهی، تامبرین و مثلث شنیده می شود.

این ملودی با هارمونی ملیحی توسط ویولون ها و ویولونسل اجرا می شود که از میان این آکوردها که ملودی بر بستر آنها اجرا می شود، سه توالی آکورد سه صدایی می یابیم که توسط شش آکورد دو صدایی (که همگی یا تشکیل فاصله چهارم می دهند یا پنجم)* به هم وصل می شوند.

دو توالی هارمونی چنین اند: دو آکورد در فونکسیون یک «ر» مینور (i) که با تغییر چیدمان همراه است و به یک آکورد معکوس دوم فونکسیون پنجم (V b) متصل می شود، ولی آکورد بعدی به سنت هارمونی کلاسیک یک آکورد سه صدایی نیست و یک دوبل نت است. توالی آکورد بعدی، دومیزان بعد دیده می شود که اتصال فونکسیون های پنج (V) به یک (i) و چهار به صورت معکوس دوم (iv c) است، (باز معکوس دوم به صورت کلاسیک حل نشده و) این توالی نیز به یک دوبل نت با فاصله پنجم متصل می شود. آکورد بعدی اتصال فونکسیون پنج (V) است و بعد از آن پنج دوبل نت به طور متوالی اجرا می شوند. به اعتقاد نگارنده استفاده از دوبل نتها به جای آکوردهای متداول سه و چهار صدایی در این بخش به دلیل نزدیک شدن فضای این قسمت به موسیقی غربی است (البته با وجود استفاده از این ترفند، باز فاصله زیادی با موسیقی غربی در آن احساس نمی شود که اگر هم نزدیکی احساس بشود از نظر موسیقایی به هیچ وجه ناپسند نیست ولی می تواند مارا از اتمسفر کلی اثر دور کند)

تکنیک ارکستراسیون این بخش نیز نکته قابل توجهی دارد که استفاده از این تکنیک باعث شده، صدای نهایی ارکستر، چنین با صلابت و زیبا به گوش برسد.

در قسمتی که در تصویر می بینید، ویولونسل ها نه تنها به صورت اونیسون با ویولون دوم ها می نوازند، بلکه دقیقا یک فرکانس را اجرا می کنند. این روش باعث تولد صدایی پرحجم و قوی از بخش زهی می شود که البته استفاده از این روش، عمومیت زیادی ندارد.

در ادامه گروه کر وارد می شود که آنها نیز به صورت چهار صدایی نمی خوانند و در واقع با روشی خاص که در دیگر آثار عبدی دیده می شود، دو صدایی نوشته شده است.

در این روش دو بخش سوپرانو با تنور و بخش آلتو با باس، اونیسون نوشته می شوند.

در بخش عروسکی، مولانا این آواز را که بدون کلام با تکنیک «سوتو وچه» نوشته شده است را فرشتگانی می خوانند که در حالت خلسه در نظر مولانا می آیند.

بسیاری از آهنگسازان سمفونیک ایران با وجود رعایت موازین هارمونی انتظار تولید صدایی از ارکستر دارند که گاهی، نمی توانند به رنگ صوتی مورد نظر خود دست یابند. ارکستر سمفونیک و گروه کر، توانایی های رنگ آمیزی زیادی دارد که گاهی آهنگسازان بدون رعایت قوانین رایج هارمونی و کنترپوان با شناخت توانایی های ارکستر، می توانند دست به خلق آثار بدیعی بزنند که رنگ آمیزی و بافت منحصر به فرد و زیبایی را بوجود بیاورد؛ از این دست ابداعات در آثار بزرگان موسیقی کلاسیک جهان بسیار دیده می شود.

بهزاد عبدی نیز در جایجای آثارش از این روش های شخصی استفاده می کند و نهایتا فضای مورد نظر خود را به دست می آورد.

(*) در تحلیل هارمونی تیرس، بررسی سیر هارمونی بدون مشخص شدن ماهیت اصلی آکوردها امکان پذیر نیست، پس از تحلیل آکورد های دو صدایی با فاصله پنجم و چهارم به دلیل عدم وجود فاصله سوم صرف نظر می کنیم.

یک دیدگاه

  • فاریا
    ارسال شده در خرداد ۷, ۱۳۹۲ در ۱۰:۴۴ ب.ظ

    با سلام چه نوع موسیقی امواج آلفا را بالا برده و ذهن را آرام میسازد؟ باتشکر

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نقد آرای محمدرضا درویشی (II)

اگرچه محمدرضا درویشی کتاب «بیست ترانه‌ی محلی فارس» را در سال ۱۳۶۳ با انتشارات چنگ منتشر کرده بود ولی می‌توان گفت، او فعالیت قلمی و نوشتاری در حیطه‌ی موسیقی را با چاپ نخستین مقاله‌اش با عنوان «موسیقی محلی ایران، سنّت یا نوآوری» در فروردین ماه ۱۳۶۷ در مجله‌ی آدینه (شماره‌ی ۲۱) آغاز کرد.

امیرآهنگ: تقریبا تمام کتاب های آموزشی موسیقی نظری غربی ایران کپی است

با قاطعیت می توان گفت بجز چند مورد بسیار نادر و اِستثنایی، تقریباً تمامِ کتاب ها و مِتُد های آموزشی ای که در خصوص آموزشِ تئوری موسیقی عمومی، سُلفِژ، هارمونی و غیره توسط موسیقی دانان ایرانی نوشته شده و چاپ شده اند، رونویسیِ دوباره و کپی برابر با اصل بطور عینی از کتاب های تألیفیِ نویسندگان خارجی آن هم اغلب بطور ناقص ارائه شده اند. آن هم بدونِ در نظر گرفتن اینکه آیا اصلا طریقه و شیوه موردِ نظرِ آموزش از نظر طریقه بیان در آن کتابِ مربوطه متناسب با درک و فهم هنرجوی ایرانی می باشد یا نه؟!

از روزهای گذشته…

کریستوفر هاگوود: رهبر، موسیقی شناس و نوازنده کیبورد (II)

کریستوفر هاگوود: رهبر، موسیقی شناس و نوازنده کیبورد (II)

او همچنین در سال ۲۰۰۹ “The Rake’s Progress” از استراوینسکی را در سالن تیترو ریل مادرید به کارگردانی رابرت لپاژ رهبری کرد. او در اواخر سال ۲۰۱۰ و اوایل سال ۲۰۱۱ رهبری مجموعه ای از اجراهای عروسی فیگاروی موتسارت در خانه اپرای زوریخ را به عهده داشت. در تاریخ یک سپتامبر ۲۰۰۶، ریچار اگار (Richard Egarr) نوازنده هارپسیکورد به عنوان مدیر موسیقی آکادمی موسیقی باستانی جایگزین هاگوود شد و هاگوود به عنوان مدیر افتخاری آکادمی معرفی شد.
ایران در کشاکش موسیقی (II)

ایران در کشاکش موسیقی (II)

پس از شاه تهماسب پسرش شاه اسماعیل دوم به حکومت رسید، او که مردی نالایق عیاش و بی کفایت بود، دستور قتل برادرش سلطان ابراهیم میرزا که شاعر، موسیقیدان، خوش نویس، ادیب و فاضل بود را صادر کرد. دوره صفویه دوره رکود مطالعات نظری بشمار می رود به علت جهالت و تعصب سلاطین صفوی، اکثر موسیقیدانان جان خود را در خطر دیدند و جلای وطن کردند و رهسپار هندوستان شدند.
سان را و فلسفه کیهانی (IX)

سان را و فلسفه کیهانی (IX)

آرکسترا در اواسط دهه هفتاد، بعد از ظهر روزهای شنبه در پارک جرمن تاون در نزدیکی خانه فیلادلفیایشان به اجرای کنسرت های رایگان می پرداخت. گاهی در اجراهای اواسط دهه ۷۰ آرکسترا در کلوپ های شبانه فیلادلفیا، کسی پشت محل اجرا می ایستاد و دسته دسته ال پی های بدون مارک در جعبه های سفید را از ضبط اجراهای زنده گروه می فروخت (که یکی از آن ها ضبط اجرای هالوین بود که برای فروش آن مرد فروشنده لباس یک آدم فضایی طلایی رنگ را پوشیده بود و ال پی هم تنظیم کاوری بود از “Somewhere Over the Rainbow”.)
محبوبه خلوتی

محبوبه خلوتی

وکیلی: باید طبقه بندی مکاتب را با دقت بیشتری بررسی کرد

وکیلی: باید طبقه بندی مکاتب را با دقت بیشتری بررسی کرد

معرفی مکتب های آوازی در موسیقی دستگاهی ایران، یکی از شایع ترین روش های دسته بندی در آموزش آواز ایرانی است که در سالهای اخیر با به دست آمدن بخشی از صفحه های گرامافون کمتر شنیده شده از دوره قاجار و همچنین اسناد مکتوب گردآوری شده از آن دوره، دچار چالش های جدی شده است.
انتشار سومین آلبوم نورا جونز:Not Too Late

انتشار سومین آلبوم نورا جونز:Not Too Late

نورا جونز Nora Jones را با آلبوم های “Come Away with Me ” و ” Feels Like Home ” که به ترتیب در سالهای ۲۰۰۲ و ۲۰۰۴ منتشر شده اند، می شناسیم. آلبوم اول هشت جایزه گرمی را در سال ۲۰۰۳ برایش به ارمغان آورد و بیش از بیست میلیون نسخه از آن در سراسر جهان به فروش رسید.
رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (III)

رونمایی از آلبوم «ماندالای درون» (III)

قطعه ی سوم که پانورامای نهفت است، برگرفته از یکی از گوشه های مهم دستگاه نواست که دارای فواصل خاص و گردش نغمات خاص است که در یک سلول ۴ نتی (دو، ر، سی بمل و فا) اساسا بیشتر حرکت می کند؛ تمرکز آن روی درجه ی دوم (ر) است که این هم یک موتیف بنیادین است که در طول قطعه این موتیف بنیادین، توسط هارمونی های مختلف، گسترش ها و آگیومنت ها و رنگ آمیزی ها، دست مایه پردازش های مختلف قرار گرفته است اما به دلیل حفظ چهار چوب اینتروالها، کاملا ملودی اصلی نهفت شنیده می شود.
نابوکو (I)

نابوکو (I)

نابوکو (Nabucco) بخت النصر، اپرایی در چهار قسمت، ساخته جوزپه وردی و اشعاری از تمیستوکل سولرا (Temistocle Solera) است. این اپرا بر اساس داستانی از کتاب مقدس و نمایشنامه ای در سال ۱۸۳۷ از آگوسته بوگریوز (Auguste Anicet-Bourgeois) و فرانسیس کورنو (Francis Cornue) ساخته شده است. این سومین اپرای وردی می باشد و اولین اثری که او را به عنوان یک آهنگساز قدر مطرح نمود. نوبوکو داستان وضعیت یهودیانی است که به آنان یورش برده شد و سرانجام از سرزمینشان توسط نابوکو پادشاه بابل به تبعید فرستاده شدند.
تدارک ارکستر (VII)

تدارک ارکستر (VII)

موسیقیدانهای در هر کشوری عضو اتحادیه موسیقی آن کشور محسوب شده و طبق قوانین خاص و مقرر شده در اتحادیه کار میکنند. این قوانین شامل حقوق مالی و معنوی موسیقیدانها و کمپانی های ضبط میباشد. بعضی از این قوانین که در مورد ضبط قطعات وجود دارند و در بیشتر کشورها بکار میروند، از این قرارند:
جایگاه خوانندگان نسبت به نوازندگان

جایگاه خوانندگان نسبت به نوازندگان

اگر تا به حال شاهد پرداخت دستمزد به نوازندگان سازهای مختلف در استودیو ها بوده باشید، دیده اید که نوازندگان، با وجود نواختن در یک زمان خاص، دستمزد های متفاوتی از صاحب اثر دریافت میکنند. دلیل این اتفاق بسیار ساده است، موسیقیدانها، حدی تقریبی را برای سختی سازهای مختلف در نظر گرفته و نسبت به آن، به نوازندگان دستمزدهای گوناگون می پردازند.