نگاهی به اپرای مولوی (XI)

ارکستر با پیتزیکاتو های ظریف زهی ها و همراهی هورن،‌ در تقابل با تامبورین یک قطعه کوتاه دوضربی را به اجرا می گذارند، شمس می خواند: « مخزن انا فتحنا برگشا، سر جان مصطفی را بازگو، مستجاب آمد دعای عاشقان، ای دعاگو آن دعا را بازگو» در پاسخ مولانا با همراهی دف، رقص کنان از عاشقی می گوید: «چون دهانم خورد از حلوای او، چشم روشن گشتم و بینای او. پا نهم گستاخ چون خانه روم، پا نلرزانم نه کورانه روم» پس از این گفته مولوی از هوش می رود…

ناگهان صدای آشنای آکورد ویبرافون (که در آثار مختلف بهزاد عبدی تکرار شده و به صورت یک امضا درآمده) شنیده می شود و در ادامه ملودی گوش نوازی توسط فلوت با حمایت پیتزیکاتو های بخش زهی، تامبرین و مثلث شنیده می شود.

این ملودی با هارمونی ملیحی توسط ویولون ها و ویولونسل اجرا می شود که از میان این آکوردها که ملودی بر بستر آنها اجرا می شود، سه توالی آکورد سه صدایی می یابیم که توسط شش آکورد دو صدایی (که همگی یا تشکیل فاصله چهارم می دهند یا پنجم)* به هم وصل می شوند.

دو توالی هارمونی چنین اند: دو آکورد در فونکسیون یک «ر» مینور (i) که با تغییر چیدمان همراه است و به یک آکورد معکوس دوم فونکسیون پنجم (V b) متصل می شود، ولی آکورد بعدی به سنت هارمونی کلاسیک یک آکورد سه صدایی نیست و یک دوبل نت است. توالی آکورد بعدی، دومیزان بعد دیده می شود که اتصال فونکسیون های پنج (V) به یک (i) و چهار به صورت معکوس دوم (iv c) است، (باز معکوس دوم به صورت کلاسیک حل نشده و) این توالی نیز به یک دوبل نت با فاصله پنجم متصل می شود. آکورد بعدی اتصال فونکسیون پنج (V) است و بعد از آن پنج دوبل نت به طور متوالی اجرا می شوند. به اعتقاد نگارنده استفاده از دوبل نتها به جای آکوردهای متداول سه و چهار صدایی در این بخش به دلیل نزدیک شدن فضای این قسمت به موسیقی غربی است (البته با وجود استفاده از این ترفند، باز فاصله زیادی با موسیقی غربی در آن احساس نمی شود که اگر هم نزدیکی احساس بشود از نظر موسیقایی به هیچ وجه ناپسند نیست ولی می تواند مارا از اتمسفر کلی اثر دور کند)

تکنیک ارکستراسیون این بخش نیز نکته قابل توجهی دارد که استفاده از این تکنیک باعث شده، صدای نهایی ارکستر، چنین با صلابت و زیبا به گوش برسد.

در قسمتی که در تصویر می بینید، ویولونسل ها نه تنها به صورت اونیسون با ویولون دوم ها می نوازند، بلکه دقیقا یک فرکانس را اجرا می کنند. این روش باعث تولد صدایی پرحجم و قوی از بخش زهی می شود که البته استفاده از این روش، عمومیت زیادی ندارد.

در ادامه گروه کر وارد می شود که آنها نیز به صورت چهار صدایی نمی خوانند و در واقع با روشی خاص که در دیگر آثار عبدی دیده می شود، دو صدایی نوشته شده است.

در این روش دو بخش سوپرانو با تنور و بخش آلتو با باس، اونیسون نوشته می شوند.

در بخش عروسکی، مولانا این آواز را که بدون کلام با تکنیک «سوتو وچه» نوشته شده است را فرشتگانی می خوانند که در حالت خلسه در نظر مولانا می آیند.

بسیاری از آهنگسازان سمفونیک ایران با وجود رعایت موازین هارمونی انتظار تولید صدایی از ارکستر دارند که گاهی، نمی توانند به رنگ صوتی مورد نظر خود دست یابند. ارکستر سمفونیک و گروه کر، توانایی های رنگ آمیزی زیادی دارد که گاهی آهنگسازان بدون رعایت قوانین رایج هارمونی و کنترپوان با شناخت توانایی های ارکستر، می توانند دست به خلق آثار بدیعی بزنند که رنگ آمیزی و بافت منحصر به فرد و زیبایی را بوجود بیاورد؛ از این دست ابداعات در آثار بزرگان موسیقی کلاسیک جهان بسیار دیده می شود.

بهزاد عبدی نیز در جایجای آثارش از این روش های شخصی استفاده می کند و نهایتا فضای مورد نظر خود را به دست می آورد.

(*) در تحلیل هارمونی تیرس، بررسی سیر هارمونی بدون مشخص شدن ماهیت اصلی آکوردها امکان پذیر نیست، پس از تحلیل آکورد های دو صدایی با فاصله پنجم و چهارم به دلیل عدم وجود فاصله سوم صرف نظر می کنیم.

یک دیدگاه

  • فاریا
    ارسال شده در خرداد ۷, ۱۳۹۲ در ۱۰:۴۴ ب.ظ

    با سلام چه نوع موسیقی امواج آلفا را بالا برده و ذهن را آرام میسازد؟ باتشکر

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

دژآهنگ: از تدریس اشمل بسیار بهره بردم

از طرفی سونوریته ای که در صداسازی‌های هارمونیکا انجام می شود به شدت قابلیت شخصی‌سازی دارد. مثلا شما می‌توانید از تغییر پوزیشن فک پائین و زبان، جنس صداهای مختلفی را ایجاد کنید که چنین چیزی با آکاردئون قابل انجام نیست.

مروری بر کتاب «بنیان های آموزش موسیقی» اثر ادگار ویلمز (IV)

ارتباط ملودیکی بین دو صدا هر چه قدر هم آرام نواخته شود همزمانی با یکدیگر پیدا می کنند و می توانند هارمونی به وجود آورند. هنگامی که سه صدا مانند دو-می-سل به صورت پیوسته و به دنیال هم خوانده شوند تصور یک آکورد را در ذهن به وجود می آورند و تمرین خوبی برای درک آکورد می باشد. فواصل هارمونیک (چهارم و پنجم) نیز در حین خواندن آکورد آن ها، شناسایی و توجه می شود. فواصل سوم و ششم را نیز در خواندن آکوردهایشان می توان درک کرد. فواصل دوم و هفتم دارای ماهیت پیوندی هستند که توسط فواصل هارمونیک قدرت و شدت می گیرند.

از روزهای گذشته…

اولین کنسرت مسعود شعاری در مادرید

اولین کنسرت مسعود شعاری در مادرید

مسعود شعاری نواساز و نوازنده برجسته سه تار، شنبه شب گذشته برای اولین بار در مادرید کنسرتی را با عنوان «موسیقی جان» اجرا کرد که با استقبال کلیه حاضران در سالن کالج ماریا ویرخن Colegio Maria Virgen رو به رو شد.
سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

سیری در تاریخ موسیقی و خنیاگری ساسانیان (X)

در دوران ساسانیان موسیقی نظامی به دلایل ایجاد خوف و هراس در دل دشمن و تقویت روحیه و نشان دادن دلیری و بی‌باکی سربازان که تقریباً بدون سلاح به جنگ و مبارزه می‌پرداختند از اهمیت خاصی برخوردار بوده است. فرماندهان سپاه فرمان‌های خود را توسط اصوات موسیقی رزم به سربازان می‌رساندند، به‌طوری‌که نوای هر ساز مفهوم خاصی داشت، مثلاً شیپور معنای حمله و یا طبل بیانگر تعقیب بود.
عدم اعتنا به بی اعتنایی! (VI)

عدم اعتنا به بی اعتنایی! (VI)

این گذرهای ناگهانی از دیسونانس های تند و تیز به کنسونانس های ملایم، از ویژگی های موسیقی آیوز است و در سراسر قطعه “اردوگاه پاتنام” شنیده می شود. پیانو، بادی های چوبی و بادی های برنجی برای جلب توجه شنونده رقابت می کنند و چندان نمی گذرد که گویی دو دسته همنواز، همزمان در تقابل با یکدیگر می نوازند.
کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (II)

کدام تغییر؟ کدام نظام؟ (II)

از سوی دیگر، ممکن است با توجه به مشی و سخنان بهمن رجبی، منظور ایشان از بیان این واژه ها نوعی نگاه اخلاقی باشد؛ بدین معنا که باید گفتار و کردار تنبک نوازان تغییر نماید. در این صورت نیز، علاوه بر این که انتخاب این واژه ها به هیچ عنوان رسا نیستند، می توان به جای «نظام تنبک نوازی» هر عبارت دیگری را جایگزین نمود؛ هر چند که در این مورد (یعنی مشی اخلاقی و غیرهنری اساتید و نوازندگان) نیز غیر از نکات و تکه پرانی های پراکنده، نکته ی دیگری دستگیر مخاطب نمی شد.
نشر سوپرمارکتی، آری یا خیر؟

نشر سوپرمارکتی، آری یا خیر؟

چندیست انتشار سوپرمارکتی آثار موسیقی مورد بحث محافل موسیقی قرار گرفته است. این نوع پخش موافقان و مخالفان زیادی دارد و تا به حال نظر سنجی گسترده ای در این زمینه صورت نگرفته است. در سال گذشته، پیوستن هنرمندان نامداری چون محمدرضا شجریان و حسام الدین سراج به این جریان باعث شد، بحث در این زمینه ابعاد جدی تری پیدا کند. امروز در نامه ای که محمد معتمدی در گفتگوی هارمونیک منتشر کرده است، نظر این خواننده جوان در مورد نشر سوپرمارکتی اعلام شده است و او نظر خوانندگان را برای آمار گیری جویا شده. نامه او را می خوانیم:
راهنمای کوک های مختلف برای سنتور

راهنمای کوک های مختلف برای سنتور

در ادامه ی مقاله ی “کوک سنتور با استفاده از تیونر” بنا به درخواست برخی از دوستان در زیر جدول کوک دستگاه های دیگر را خواهم نوشت: اگر دوستان آن مقاله را مطالعه کرده باشند می دانند که آنجا فقط از چگونگی کوک در دستگاه شور سخن رفت. در اینجا برای راحتی در درک کوک های مختلف و اختلاف آنها با یکدیگر مبنای کوک را دستگاه شور فرض می کنم و اختلافی که در دستگا ه های دیگر در مقایسه با شور دارند را می نویسم.
به دنبال نگاه (III)

به دنبال نگاه (III)

اما توجه واقعی به موسیقی‌های غیر دستگاهی در ایران تقریبا از دهه‌ی ۴۰ شمسی آغاز شده است. زمانی که تحت تاثیر جریان قوم‌موسیقی‌شناسی در غرب (۱۱) نگاه‌ها معطوف نواحی مختلف ایران شد. ذخیره‌ای عظیم از ماده‌ی موسیقایی کاوش نشده که در اختیار پژوهش‌گران قرار داشت. اکنون دیگر خطر احساس می‌شد . تغییرات سریع در جامعه‌ی سنتی ایران (تحت تاثیر اصلاحات ارضی و …) باعث ترک گسترده‌ی روستاها شده بود. همه‌گیر شدن وسایل ارتباط جمعی نیز اثر خویش را باقی می‌گذاشت. هر چند که در دوره‌ی مورد بحث بیشترین نگرانی از مرگ یک سنت موسیقایی، معطوف به موسیقی دستگاهی بود اما جامعه‌ی دانشگاهی و روشن‌فکری وقت تا حدودی نسبت به این موضوع عکس‌العمل نشان داد.
آوانگاری به روش «ابجد» در موسیقی قدیم ایرانی (II)

آوانگاری به روش «ابجد» در موسیقی قدیم ایرانی (II)

بعد از ابن زیله، صفی الدین ارموی طرحی را به بدعت گذاشت که در آن اکتاو از هجده نغمه با تکرار نت اول تشکیل شده بود و چون این هجده نغمه هفده فاصله را ایجاد می کردند به گام هفده قسمتی صفی الدین معروف شد. در این نظام تطابق نام نغمات با نامگذاری ابجد، نسبت به سیستم ابن زیله متفاوت است. این گام از مبنای دو به شرح زیر است:
اولین مسابقه سایتها و وبلاگهای موسیقی فردا در خانه هنرمندان

اولین مسابقه سایتها و وبلاگهای موسیقی فردا در خانه هنرمندان

جمعه هفدهم تیرماه، ساعت ۱۴ تا ۱۶ خانه هنرمندان ایران میزبان اولین جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی خواهد بود. در این روز قرار است به برگزیدگان مسابقه سایتها و وبلاگهای موسیقی جوایزی اهدا شود.
“MTV و اعتباری که از بین رفت” افول اقتدار موسیقی در جهان (II)

“MTV و اعتباری که از بین رفت” افول اقتدار موسیقی در جهان (II)

چند شب گذشته توجه تمام محافل موسیقی به نتایج جوایز ام‌تی‌وی جلب شد. این جوایز بنا به رای مخاطبان این کانال بین‌المللی به بهترین گروه، بهترین گروه نوپا، بهترین آلبوم، بهترین نماهنگ، بهترین خواننده مرد، بهترین خواننده زن، بهترین کلیپ رپ، بهترین کلیپ R&B، بهترین کلیپ هیپ هاپ (Hip Hop)، بهترین کلیپ راک و بهترین کلیپ پاپ تعلق می‌گیرد.