وام‌گیری موسیقایی به مثابه ارجاع به هویت (IV)

یک پرسش اما باقی می‌ماند، و آن این که؛ چگونه از لحاظ تکنیکی مشکل فرق میان دو گونه، دو سبک و فرهنگ مختلف، اختلاف میان دو سر این آمیختگی حل شده است؟ پاسخ آهنگساز به این پرسش پنداری از «مونودی» مدرن است. او برای این که بتواند آنها را با هم ترکیب کند مونودی را همچون کلیدواژه‌ای به کار می‌گیرد که هم می‌تواند درباره‌ی ویژگی‌ خاصی در آثار موسیقی آوانگارد اروپایی به کار رود و هم درباره‌ی اکثر موسیقی‌های شرقی (از جمله نمونه‌هایی که انتخاب کرده است) و هم رابطه‌ای قوی با آموخته‌هایش، محیط هنری که در آن آموزش دیده و کار می‌کند، دارد.

علاوه بر این سازگاری خوبی نیز با ژرف‌ساخت فکری او پیدا می‌کند که مبتنی بر هم‌خانوادگی موسیقی مونودیک «شرق» و «غرب» در برهه‌ای از تاریخ است ‌(۹).

آموزش نظر‌ی موسیقی آهنگساز تحت نظر موسیقی‌شناس و نظریه‌پرداز روس «تاتیانا بِرشَدسکایا» صورت گرفته است. حتا بدون در نظر گرفتن تاثیر غیرقابل چشم‌پوشی «کریستوفر کوشناریِف» (نظریه‌پرداز پیشگام در فراهم آوردن بستری نظری برای مطالعه‌ی تحلیلی جامع موسیقی فولکلور و حل مساله‌ی مونودی) بر برشدسکایا، تعلق داشتن هر دوی آنها به مکتب سن پترزبورگ-لنینگراد (۱۰) و این که احتمالا برشدسکایا مشهورترین مفسر نظریه‌ی کوشناریف است (۱۱)، مطالعات‌ انجام شده در زمینه‌ی مونودی در بین مقالات منتشر شده‌ی او (بررسی «بنیادهای تفکر مونودیک در موسیقی شوستاکویچ» (۱۲) و همچنین «پایه‌های مونودی‌گرایانه‌ی ملودی در آثار راخمانینف» (۱۳)) کاملا گویای اهمیت موضوع در فضای آموزش کنسرواتوار سن پترزبورگ و تقویت کننده‌ی گمان تاثیرپذیری حسینی در این زمینه است.

گذشته از بررسی احتمالات تاثیرپذیری، او خود درباره‌ی مونودی چنین شرح می‌دهد: «منظور من از مونودی، نظامی است که در آن، زمینه، نغمه به نغمه تعریف شده است، در برابر نظام هارمونیک که در آن، زمینه، آکورد به آکورد گسترش پیدا می‌کند.» (۱۴) یا در نوشته‌ای دیگر (احتمالا تازه‌تر) درباره‌ی او می‌خوانیم: «در حال حاضر، او توجه عمده‌ای به تجسم ایده‌های موسیقایی‌اش در قالب یک شیوه‌ی تک‌صدایی، با استفاده از نغمات موسیقی سنتی ایران و آمیختن آنها با روش‌های غربی، دارد.» (۱۵)

پی نوشت
۹- او در مقاله‌اش (“О МАКАМЕ В ПЕРСИДСКОМ МУЗЫКОЗНАНИИ X-XV ВЕКОВ”, Opera musicologica, 2 (8)) پس از بررسی آرای «فارابی»، «ابن سینا» و «صفی الدین ارموی» و نغمه‌نگاری امروزی جدول‌های استخراج نغمات، با طرح این ادعا که در یک گام [بالقوه] ۱۷ یا ۲۴ نغمه‌ای تنها ۷ یا ۸ نغمه مهم و بقیه دگره‌های آنها هستند، نتیجه می‌گیرد که قواعد اساسی‌ای که بر ساختار موسیقی مونودیک غرب و شرق حاکم است ذاتا مشابه یکدیگرند.
۱۰- ХОДОРКОВСКИЙ, Алексей. “Христофор Степанович Кушнарев—основатель Ленинградской—Петербургской полифонической школы.” همچنین برای آشنایی بیشتر با جریان‌های نظری موسیقی در اتحاد شوروی نک. (Martynov, Ivan. “On Soviet Musicology.” Acta Musicologica (1988): 306-310.).
۱۱- یکی از این نمونه‌ها «Lad: A Selective or Universal Category?» است. علاوه بر این «استانیسلاوا یِوتوشینا» در مصاحبه‌ای با او که در ژورنال پروژه‌ی reMusik منتشر شده، از زبان برشدسکایا نقل می‌کند که شاید «نظریه‌پردازانی در چین و مغولستان، که احتمالا کارهای خود کوشناریف را نمی‌شناخته‌اند از طریق تفسیرهای وی» آن مفاهیم را به کار گرفته‌اند (Stanislava Evtushina, Tatiana Bershadskaya. The voice of Russian music theory in the 20th and 21st century, reMusik Journal).
۱۲- О монодийных принципах мышления в музыке Д. Шостоковича // Дмитрий Шостакович: Сб. ст. к ۹۰-летию со дня рождения. – С.-Петербург.: Композитор – ۱۹۹۶٫٫
۱۳- Монодийные принципы мелодии Рахманинова (Тезисы доклада на конференции Ростовской государственной консерватории, посвященной ۵۰-летию со дня смерти С.В. Рахманинова) – Ростов: ۱۹۹۳٫٫
۱۴- (Epoch Times, “Persian Ancient Music to Broaden Russia’s Cultural Boundaries.” June 11-17 2009). ۱۵- این فراز بخشی است از یک نوشته‌ی کوتاه در مورد «مونودی‌ها» که در وبگاه رسمی مهدی حسینی و دانشنامه‌ی ویکی‌پدیا نیز نقل شده است. به آهنگساز با ضمایر سوم شخص اشاره شده و نام نویسنده‌اش مشخص نیست؛ (http://www.mehdihosseini.net/world_premieremonodies/)

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

پنج مورد مهم برای موفقیت یک نوازنده

نوازندگی همچون سایر مهارتها ترکیبی از توانمندی های گوناگون است که با پرورش همه جانبه آنها میسر خواهد شد. اهمیت بیش از حد به تمرین و استعداد نتیجه ای کوتاه مدت در بر خواهد داشت و مثمر ثمر نخواهد بود. برای ماندگاری آن باید توانایی های مختلف رشد یابد تا نوازندگی به هنر بدل شود. مقاله ی پیش روبه طور خلاصه به این موضوع پرداخته است. (زهرا نصیری*)

آوازخوان معلم اخلاق (I)

در سال ۱۲۸۲ خداوند به شیخ اسماعیل واعظ اصفهانی، معروف به تاج الواعظین فرزندی عطا کرد که نامش را جلال گذاشتند. شیخ اسماعیل از خوشخوان های اهل منبر بود و مسلط به ردیف آوازی؛ جلال را به مدرسه علیه واقع در بازارچه رحیم نزدیک مسجد رحیم خان گذاشتند که فاصله چندانی با منزلش نداشت. ۸ ساله بود که مختصر زمزمه ای می کرد؛ پدرش مشوق او شد و جلال را به سید رحیم سپرد تا تعلیم آواز ببیند. بعدها نزد نایب اسدالله و سپس نزد میرزا حسین خضوعی ساعت ساز رفت و به تکمیل اطلاعات خود پرداخت تا این که مراحل ترقی را طی کرد و نامش به عنوان خوانند های برجسته بر سر زبانها افتاد.

از روزهای گذشته…

وان موریسون، نوری در تاریکی (IV)

وان موریسون، نوری در تاریکی (IV)

“طلوع جزیره آوالون” آلبوم سال ۱۹۸۹ موریسون در مقام ۱۳ رده بندی آلبومهای انگلستان جای گرفت. در سالهای ۲۰۰۰ موریسون به سفر و ضبط آثارش ادامه می داد که اغلب سه اجرا در هفته داشتند. وی برچسب شخصی و مستقل خود را به وجود آورد که او را قادر می ساخت تا کنترل و حقوق کامل هر آلبوم را دارا باشد.
تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (VIII)

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (VIII)

پس از فروپاشی ایلخانیان سه سلسله آل جلایل، آل مظفر و سربداران روی کار آمدند. پس از آن تیمور لنگ حمله می کند و ۳۶ سال حکومت می کند. موسیقی آن دوران حال و هوای مختلف ترکی، مغولی، عربی و… داشت. تیمور لنگ بیشتر از مغول ها حامی موسیقی بود. پس از مرگ تیمور دو پسرش به حکومت رسیدند. پسرش امیر شاه در غرب و پسر دیگرش شاهرخ در قسمت شرق یعنی خراسان و ماورالنهر بر مسند قدرت نشستند. بزرگترین موزیسین دربار او عبدالقادر مراغه ای بود.
محمد رضا درویشی و کلیدر (IV)

محمد رضا درویشی و کلیدر (IV)

یکی از مشکلات بزرگی که هنوز گریبانگیر موسیقی در ایران است، مشکل عدم وجود منتقد و تحلیل گر جدی و تخصصی در موسیقی است و سالها است که ما در موسیقی شاهد منتقدین و تحلیلگران متخصص در موسیقی نیستیم. به همین خاطر هر از چند گاهی شاهد هستیم چند خبرنگار و روزنامه نگار برای خالی نبودن عریضه دست به قلم می شوند و نقد هایی نه چندان جدی و تخصصی در زمینۀ موسیقی می نویسند.
زوج موتر – پروین

زوج موتر – پروین

این دو هنرمند، یکی ویولنیست، دیگری پیانیست و رهبر و آهنگساز، در سال ۲۰۰۲ عقد ازدواج و هم عقد هنری بستند. آن سوفی موتر در ایالت تاریخی بادن در جنوب غربی آلمان متولد شد(۱). روز بیست ونهم ژوئن ۱۹۶۳ بود. در پنج سالگی نواختن پیانو را آغاز کرد، ولی خیلی زود به ویولن تغییر ساز داد.
جانِ تولدی نو

جانِ تولدی نو

گوستاو کلیمت نقاش نماد گرای اتریشی، انشعاب وین (سِسِشِنیزم) را در سال ۱۸۹۷ بنیان نهاد. غالبا موضوع نقاشی های کلیمت زن است که یکی از فاکتورهای محبوب آثار او به حساب می آید. زن در نقاشی های او بیشتر جنبه ی آیینی دارد و همچنین تداعی گر حالات و وضعیت های مبهم احساسی است. در آثار او، زن ها غالبا با رنگ های طلایی و درخشان نشان داده می شوند و برخلاف آثار “ادوارد مونش” که زن در آن ها گاه تا مرز گمنامی و سادگی پیش می رود، کلیمت زنان را با حالات انسانی و مقتدر به تصویر می کشد.
موتسارت افکت

موتسارت افکت

به عقیده بسیاری از محققین گوش دادن به موسیقی موتزارت باعث تقویت حافظه و باهوش تر شدن آدم میشد. متخصصین فیزیک و پزشکی امروزه معتقدند، هنگامی که بیدار نیستم و در خواب بسر می بریم، یا حتی وقتی که بدلیلی در کما قرارداریم، موسیقی به دلیل ارتعاشات خود میتواند در اعماق سلول های بدن نفوذ کرده و اثرات خود را روی بدن بگذارد.
در خانه عنایت الله شیبانی با استاد سه تار، احمد عبادی (I)

در خانه عنایت الله شیبانی با استاد سه تار، احمد عبادی (I)

نوشته ای که پیش رو دارید، از کتاب “خاطرات هنرمندان” نوشته پرویز خطیبی انتخاب شده و سعی شده قسمتی از آن حذف نگردد تا کاملا فضای زمان وقوع ماجرا و همچنین نوع نگارش این نویسنده حذف شود: سال ۱۳۲۷، جمشید شیبانی در آمریکا به سر میبرد، همان سال اولین صفحات سی و سه دور او در لس آنجلس ضبط شد که حاصل همکاری من و کریم فکور و خود او بود. پیش از آن من و حسین استوار و پرویز محمود قراردادی بسته بودیم تا در انگلستان اقدام به ضبط صفحه کنیم ولی متاسفانه بنابر دلایلی این کار انجام نگرفت.
نمودی از جهان متن اثر (X)

نمودی از جهان متن اثر (X)

هر چند که میان آنالیز معطوف به طبقه‌بندی و آنالیز معطوف به وحدت ممکن است بتوان شباهت‌هایی پیدا کرد یا استدلال کرد که یکی ناقض دیگری نیست اما تفاوت ظریفی نیز میان آن‌ها موجود است و آن این که اولی به وضوح و در اکثر اوقات در مورد بیش از یک اثر صحبت می‌کند و در حالی که موضوع کار دومی اکثر اوقات یک اثر است، مگر زمان‌هایی که حضور وحدت خصوصیت همه‌ی آثار یک آهنگساز باشد.
خالقى از زبان خالقی (I)

خالقى از زبان خالقی (I)

در سال ۱۲۸۵موقعی که پدرم میرزا عبد الله خان در کرمان منشی فرمانفرما؛ والی ایالت بود به دنیا آمدم. هنوز چند ماهی از تولدم نگذشته بود که ماموریت پدرم به سرآمد و با اوبه تهران مراجعت کردیم. سالهای اولیه دوران کودکی را درست به خاطر ندارم ولی از سن پنج، شش سالگی را خوب به یاد می آورم که در همان خانه با مادر، خواهرو برادر بزرگترم زندگی می کردیم و در همین هنگام بود که مرا هم مانند خواهرم (مخلوقه) و برادرم (کریم) به مدرسه آمریکایی فرستادند.
وکیلی: باید طبقه بندی مکاتب را با دقت بیشتری بررسی کرد

وکیلی: باید طبقه بندی مکاتب را با دقت بیشتری بررسی کرد

معرفی مکتب های آوازی در موسیقی دستگاهی ایران، یکی از شایع ترین روش های دسته بندی در آموزش آواز ایرانی است که در سالهای اخیر با به دست آمدن بخشی از صفحه های گرامافون کمتر شنیده شده از دوره قاجار و همچنین اسناد مکتوب گردآوری شده از آن دوره، دچار چالش های جدی شده است.