نگاهی به اپرای مولوی (XII)

پرده هفتم
زهی ها آغازگر پرده هفتم اپرا هستند؛ پرده ای که «ملاقات» نام گذاری شده و گوشه ای از پرسش و پاسخ مولانا و شمس را به نمایش می گذارد. بخشی که زهی ها و به دنبال آن سولوی آوازی کلارینت اجرا می کند، با اینکه یادآور آغاز پرده پنجم یعنی «بازار» است ولی تفاوتی نامحسوس در این آغاز اتفاق می افتد که آن تاکید بر دومینانت گام ماژور است و البته در طول این بخش ایست و شاهد بارها تغییر می کند.

در لیبرتوی این بخش، شعری از مولانا با تیزبینی خاصی انتخاب شده است که نوع پرسش و پاسخی و گفت و شنودی که مولانا در محضر شمس داشته و طی این همنشینی مولوی به مقامی رفیع رسیده را به خوبی می نمایاند؛ شمس پاسخ مولانا را به نحوی می دهد که نه تنها پاسخ خود را مستقیما نمی یابد بلکه در جریانی از پرسشهای مداوم قرار می گیرد، چنانکه مولانا خود بعدها می گوید: «آب کم جو، تشنگی آور به دست»

در طول این دیالوگ شمس و مولانا، ارکستر فضای شیرین این پرسش و پاسخ را بدون القای مشخص ریتمیک همراهی می کند و به شیرینی این دیالوگ می افزاید.

این رویه تا بخش پایانی که شمس می گوید: «سخت گیرد خام ها مر شاخ را زانکه در خامی، نشاید کاخ را» آکوردها از مایه ماهور به اصفهان رفته که در ردیف این تغییر را با عنوان اصفهانک می شناسیم، در این یک بخش ویولاها، به صورت دیویزه القای ریتم را به عهده دارند، اما بازگشت به ماهور در همراهی این بخش شعر: « چون بپخت و گشت شیرین لب گزان، سست گیرد شـاخ ها را بعد از آن» اتفاق می افتد، این تغییر یکبار دیگر در لحظه ای که شمس می گوید: «چیز دیگر ماند، اما گفتنش، با تو روح القدس گوید بی منش…» اتفاق می افتد که اینبار بازگشت به ماهور در شیدایی مولانا اتفاق می افتد: «…این چه میبینم مگر هستم به خواب» و این پرده تقریبا بلافاصله به پرده هشتم پیوند می خورد.

پرده هشتم
باز مولانا را در خانه می بینیم که در حالی که در خلسه سماع است و باز متوجه می شویم حضور شمس در این صحنه نیز در قلب مولانا اتفاق افتاده! ناگهان همسر او با نگرانی به خلوتش می آید…. آکورد خاصی که از ارکستر می شنویم، این نگرانی را تداعی می کند (آکوردها از سمت چپ به راست از بم به زیر:)؛ Re#-La-Re-la که بستر را برای سولوی فلوت در مایه دشتی فراهم می کند و در پس آن سولوی کلارینت و باسون که فرود به شور را اجرا می کنند و دوباره تکرار همان آکورد و اینبار صدای مولانا که همسرش را از سرزنش باز می دارد: «دم مزن تا بشنوی زان آفتاب، آنچه نامد در کتاب و در خطاب» در ادامه این بیت، بیت دیگری می آید که روی درجه دوم شور که تداعی گر ابوعطا است ایست دارد.

در اینجا به دلیل اینکه برای بعضی از سازهای ارکستر سمفونیک اجرای کرن (که شاهد ابوعطا است) مقدور نیست، آهنگساز از شور تعدیل شده استفاده کرده است و آکورد بعدی را به این صورت نوشته است:Do-Mi b –Sol-La خواننده ولی با استفاده از ویبراسیون روی می بمل، این نغمه را با نواسانات ویبراسیون بالاتر می برد و در نهایت شبیه به می کرن آنرا اجرا می کند. این روش در بسیاری از آثار سمفونیک آهنگسازان ایرانی به کار رفته است.

2 دیدگاه

  • ریزوندی
    ارسال شده در خرداد ۲, ۱۳۹۲ در ۲:۳۷ ب.ظ

    چرا دیگه کسی برای پست های این سایت نظر نمیذاره؟
    قبلا هر پست گاهی بیش از ۱۰۰ نظر داشت!!

  • ارسال شده در خرداد ۲, ۱۳۹۲ در ۱۱:۲۹ ب.ظ

    دوست گرامی پاسخ شما در بخش نظرات این مطلب است:
    http://www.harmonytalk.com/id/7307

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

اولین دکتر موسیقی (I)

حســین ناصحی در سال ۱۳۰۴ در خانواده ای هنردوست به دنیا آمد. مادرش از شاگردان استاد درویش خان بود و تار می نواخت. به همین جهت ذوق موسیقی او از اوان کودکی پرورش یافت. وی از ســن ۱۴ سالگی با ورود به هنرستان عالی موسیقی و انتخاب ساز ترومبون زیر نظر اســتاد چک «ژوزف اسالدک» مشغول تحصیل گردیــد و پس از مــدت کوتاهی به همکاری با ارکســتر رادیو به سرپرستی پرویز محمود پرداخت. او جزو شاگردان ممتازی بود که به دعوت دولت ترکیه و با بورســیه هنرستان برای ادامه تحصیل روانــه آنکارا گردید و در آنجا زیر نظر اســتاد «کاظم آکســس» از شاگردان برجســته «بلا بارتوک» آهنگساز شهیر مجارستان به همراه دوست دیرینه اش ثمین باغچه بان به فراگیری آهنگسازی پرداخــت.

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران (مگتان ۱۲- بهمن ماه ۹۶) برگزار می شود

دوازدهمین دوره مسابقات گیتار تهران در روز ششم بهمن ماه ۱۳۹۶ به صورت اینترنتی برگزار خواهد شد. ای دومین دوره مسابقات مگتان است که به صورت اینترنتی به صورت ترکیب اجرای زنده و اینترنتی برگزار می شود و طبق معمول به برنده این مسابقه یک گیتار با ارزش اهدا خواهد شد.

از روزهای گذشته…

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (III)

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (III)

در زمان ازدواجشان، آلیس به تنهایی خانه ای در مالوِرن اجاره کرده بود اما الگار اعتقاد داشت که برای تثبیت نام خود به عنوان یک موسیقی‌دان برجسته، باید نزدیک لندن باقی بماند. این، به معنای زندگی کردن در لندن بود. ازدواج آنها، در این مدت دچار مشکلات فراوانی بود چرا که الگار می خواست (و نمی توانست) که خود را در پایتخت تثبیت نماید. بعد از گذراندن ماه عسل، در کنینگتون غربی سکنی گزیدند.
پیشرفت همچون یک اصل بنیادین (II)

پیشرفت همچون یک اصل بنیادین (II)

گسترش جغرافیای سیاسی اروپا (به ویژه آلمان بعد از بیسمارک، و امپراتوری هاپسبورگ) (۲)، دیدگاه‌های فلسفی هگل در مورد تاریخ و ماتریالیسم تاریخی مارکس (۳) را نیز نباید از نظر دور داشت که در مورد سوم وضعیت اقتصادی-سیاسی-اجتماعی بشر فرگشت اجباری می‌پذیرد و نوعی جبر تاریخی را پیش می‌نهد.
ویولون گوارنری ویوتام (I)

ویولون گوارنری ویوتام (I)

قیمت درخواستی، ویولون گوارنری ویوتام را به گران ترین ویولون دنیا تبدیل می کند. این ویولون که در سال ۱۷۴۱ توسط گوارنری دل جزو ساخته شده است اکنون توسط شرکت بین و فوشی در شیکاگو، به این امید که قیمت آن تا ۱۸ میلیون دلار (۱۲ میلیون پوند) برسد، به فروش می رود. در دنیای ویولون های قدیمی، ویولون های استرادیواری به بهترین معروفند. اما بسیاری از ویولون شناسان و نوازندگان، اوج ویولون سازی را در ویولون های ساخته شده در شهر کرمونای ایتالیا به دست گوارنری دل جزو می دانند.
مقصد خودِ راه می تواند باشد (III)

مقصد خودِ راه می تواند باشد (III)

هفته پیش در جلسه ای بردیا کیارس به عنوان رهبر ارکستر ملی انتخاب شد؛ این خبر به خاطر ۳۱ ساله بودن این موسیقیدان مورد تعجب خبرنگاران قرار گرفت و به نوعی اهالی مطبوعات، با تیترهایشان به گونه ای طعنه آمیز، انتخاب کیارس را مورد انتقاد قرار دادند. هرچند تا قبل از اجرای کیارس با ارکستر ملی جدید، نمیتوان به طور قاطع در مورد توانایی ها و یا کاستیهای کار این موسیقیدان جوان قضاوت کرد ولی میتوانیم سابقه فعالیت او را مورد بررسی قرار دهیم تا در مورد این انتخاب، قضاوت شتابزده نداشته باشیم.
افسانه ۱۹۰۰

افسانه ۱۹۰۰

فیلم داستان زندگی مردی است که هیچگاه پا روی خشکی نگذاشته و همواره در یک کشتی تا هنگام مرگ زندگی می کند و پیانو می نوازد.
اکسپرسیونیسم در موسیقی

اکسپرسیونیسم در موسیقی

حرکت اکسپرسیونیسم (Expressionism) در هنر از اواخر قرن ۱۹ و اوایل قرن ۲۰ ام میلادی بدنبال محقق شدن ایده های امپرسیونیسم شروع شد و بر خلاف امپرسیونسیم که غرق در رویاها و تفکرات غیر واقعی بود سعی کرد که به واقعیات درونی هنرمند بپردازد، بخصوص قسمتهایی از درون انسان که افراد هموراه برای حفظ ظاهر و شخصیت، آنها را از دیگران و اجتماع پنهان میکنند.
آشنایی با رشته موسیقی کلاسیک (I)

آشنایی با رشته موسیقی کلاسیک (I)

با وجود آنکه بسیاری از علاقمندان به موسیقی در ابتدای راه تحصیل و فراگیری موسیقی، به رشته موسیقی کلاسیک علاقمند می شوند اما اغلب در ادامه راه پس از آشنایی با پیچیدگی و گستردگی آن دچار رعب و وحشت در ادامه و یا شک و تردید در انتخاب مسیر آینده می شوند. این ترس به حدی است که ممکن است باعث رها کردن این رشته و یا حتی در نهایت تحصیل موسیقی شود.
مستند مارتین اسکورسیزی (II)

مستند مارتین اسکورسیزی (II)

اسکورسیزی در باره کار فیلمسازان دیگر این مجموعه چنین قضاوت می کند : “فیلم چارلز برنت، یک درام شخصی و شاعرانه در باره بلوز است که از دید یک پسر جوان روایت می شود. ویم وندرس، فیلمی خا طره انگیز در باره گذشته، حال و آینده بلوز، از طریق زنده کردن خاطره سه خواننده بزرگ بلوز ساخته است.”
رساله ای از خواجه نصیر الدین طوسی در علم موسیقی (III)

رساله ای از خواجه نصیر الدین طوسی در علم موسیقی (III)

طنین: عبارت است از بعد میان دو صوت مانند دو – ر یا بعد میان فا-سل در تدوین زیر ابعاد سابق الذکر نموده شده است (توجه کنید به عکس پایین صفحه و نوشته های زیر هر فاصله)
برامس موسیقیدان فروتن (II)

برامس موسیقیدان فروتن (II)

در فروتنی برامس همین بس که روزی در جمع بسیاری از هنرمندان گفته بود “اگر من می توانستم قطعه ای مانند Hebrides Overture تصنیف کنم حاضر بودن همه کارهایم را در ازای آن بدهم”. (هبریدیز جزایری است در اسکاتلند و قطعه فوق کاری است از مندلسن).