نی و قابلیت های آن (XIV)

عبدالنقي افشارنيا
عبدالنقي افشارنيا
مطالب ذکر شده در این قسمت برای نی هفت بند رایج نگاشته شده. بسیاری ازنوازندگان و آهنگسازان معتقدند که بهتر است برای ترکیب بندی ساز های ایرانی از نی هفت بند ساده استفاده کنند و برای برخی محدودیت های صوتی آن از ترکیب چند ساز به صورت انتقالی استفاده می کنند. برخی از نوازندگان چیره دست در اجرا های زنده هم ممکن است از چند ساز متفاوت استفاده کنند. با این روش بسیاری از فواصل و گوشه ها در محدوده های متفاوت و با رنگ بندی های متنوع قابل اجراست.

البته معضل بزرگ موسیقی معاصر ایران عدم آشنایی اکثر دست اندر کاران موسیقی ایرانی و نوازندگان این ساز ها با سایر ساز های ایرانیست.

شاید لازم باشد این مبحث تحت عناوینی چون سازشناسی ایرانی یا ارکستراسیون ایرانی (یا هر نامی که قابل قبول تمامی قشر های فعال در موسیقی ایرانی باشد) در محافل آکادمیک موسیقی ایران مانند هنرستان ها و دانشگاه ها بیشتر مطرح شود تا علاقمندان به آهنگسازی ایرانی بیشتر با ساز های ایرانی و قابلیت ها و مشکلاتش آشنا شوند.

همانطور که می دانیم علم ارکستراسیون قرن هاست در انواع موسیقی ها و آنسامبل ها و ترکیبات گروهی مطرح است و آهنگسازان هر نوع از موسیقی های آکادمیک خود را موظف به فراگیری علم ساز شناسی و ارکستراسیون می دانند.

علمی که هنوز در ایران جا نیفتاده و بسیاری از آهنگسازان معاصر ما توان و دانش خود را ودیون نرم افزار های نت نویسی و آهنگسازی هستند.

ولی بسیاری از ما غافل از این هستیم که این نرم افزار ها با تمامی قابلیت هایشان فاقد ذوق و استعداد لازم برای خلق لحظات ناب هنری هستند. و اصل داستان و ماجرای هنر در اندیشه های یک هنرمند خلاصه می شود نه تکنولوژی های رایج در اطراف آن.


حسن ناهید
به هر روی به عقیدۀ نگارنده لازم است دست اندر کاران موسیقی ایرانی در کنار ساز اصلی خود با ویژگی های اجرایی سایر ساز های ایرانی و غیر ایرانی هم آشنا باشند تا در هنگام نوشتن یا تمرین و اجرا بتوانند از بهترین امکانات این ساز ها بهره مند شوند. شاید توجه به همین نکات ظریف بتواند تا حد زیادی جایگاه علمی و آکادمیک موسیقی ایرانی را بالاتر ببرد.

همانطور که ذکر شد مطالب بیان شده در جدول بالا برای ساز نی هفت بند در فواصل و اندازه های مختلف آن است و نوازندگانی که معتقدند بهتر است برای اجرای نی از همان نی سنتی یا کهن ایران استفاده کرد. سازی که بسیاری از استادان ما مانند حسن کسایی، محمد موسوی، حسن ناهید، محمدعلی کیانی نژاد، عبدالنقی افشارنیا و … از آن استفاده کرده اند.

برخی از نوازندگان و آهنگسازان هم معتقدند می توان از تمهیداتی برای رفع نقایص اجرایی ساز نی استفاده نمود، مثلا استفاده از کلید یا سوراخ های اضافه روی ساز.


حسین عمومی
برخی از نوازندگان معاصر نی نواز معتقدند تعداد انگشتان بیکار در حین نواختن نی هفت بند زیاد است و می توان از برخی از آنها استفادۀ بیشتری نمود برای مثال انگشت شمارۀ ۱ در دست راست و یا انگشت شست دست راست این قابلیت را دارند که فقط نقش نگه داشتن ساز را ایفا نکنند و در عمل نوازندگی نیز نقش داشته باشند.

برای مثال یکی از معضلات اکثر نی نوازان در اجرای ماهور دو کم بودن نت می بکار و نزدیکی صدای آن به می کرن است به طوری که برخی مواقع شنونده احساس میکند نوازندۀ نی وارد آواز بیات ترک شده است.

البته دلیل این مساله اینجاست که سوراخ سوم نی در اصل برای می کرن طراحی شده و نوازنده برای اجرای ماهور و نت می بکار موظف است این تغییر کوک و فاصلۀ صوتی را با گوش انجام دهد ولی می توان برای دقت بیشتر به خصوص در حین اجرای سریع نغمات از انگشت شست دست راست استفاده کرد به نحوی که برای اجرای می کرن از همان روش قدیم استفاده شود و برای اجرای می بکار از سوراخ اضافی تعبیه شده زیر انگشت شست دست راست استفاده نمود.

حمشید عندلیبی

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

نکاتی درباره امپراتوری جاذبه (VI)

همین طور است اصطلاح آگوگیک که تعریف ارائه شده دارای سه ایراد است، اول آنکه منبعی برای این تعریف ذکر نشده است، دوم آنکه این تعریف یعنی «تغییرات نامحسوس و غیرقابل نمایش سرعت (تمپو) در موسیقی که برای بیان سرزنده موسیقی ضروری است» (بیضایی ۱۳۸۴، ۱۹۷) همان «گستره تمپو (tempo span) و در واقع تغییرات کوچک و ظریف تمپو بدون از دست دادن ضربان اصلی است» (رودلف ۱۳۷۸، ۴۹۸) که قاعدتاً نگاشته هم نمی شود.

دومین دوسالانه جایزه پیانو باربد برگزار می شود

دومین دوسالانه جایزه پیانوی باربد با سرمایه گذاری مجموعه پیانوی باربد و برنامه ریزی و مدیریت مؤسسه فرهنگی-هنری شهرآفتاب و همکاری اساتید برجسته موسیقی کلاسیک کشور ۵ و ۶ اسفندماه در تهران برگزار می شود.

از روزهای گذشته…

۷th Chords

۷th Chords

یک نوازنده Jazz بندرت یک آکورد سه تایی ساده را در کارهای خود استفاده می کند. حد اقل کاری که او می تواند انجام دهد هفت کردن آکورد است. حال باتوجه به حال و هوای موسیقی می تواند از فاصله هفتم بزرگ یا کوچک استفاده کند.
کنسرت اروپایی گروه بین المللی رومی و علیرضا قربانی

کنسرت اروپایی گروه بین المللی رومی و علیرضا قربانی

تور اروپایی “گروه رومی و علیرضا قربانی” از روز ۳۰ سپتامبر برای اجرای هشت کنسرت در سوئد، نروژ، سوییس و اسپانیا آغاز می شود. شماری از نوازندگان برجسته ایرانی و اروپایی در این گروه بین المللی گردهم آمده اند تا در ترکیبی ویژه آثار جاوید افسری راد آهنگساز ایرانی مقیم نروژ را اجرا کنند. تعداد نوازندگان در نخستین تور اروپایی “گروه رومی” بین ۱۲ تا ۱۶ نفر متغییر است.
چوب، عاملی ارزشمند برای ساخت سازها (II)

چوب، عاملی ارزشمند برای ساخت سازها (II)

در این میان هنرمندان، صنعتگران و سایر اقشار متقاضی این ماده اولیه، دچار مشکلات عدیده ای هستند.به طور مثال هنرمندان و سازندگان ادوات موسیقی که مشخصا در گروه تولید کنندگان سازهای چوبی هستند، نابسامانی واتلاف این ماده مورد نیاز را بیشتر لمس کرده و متاسفانه در بعضی از مواقع راهی به جز استفاده از همین کیفیت نا مطلوب برایشان فراهم نمی شود،البته تعجب آور است که گاهی همین چوب نامناسب نیز یافت نمی شود.
باغسنگانی: کتابسازی نکردم

باغسنگانی: کتابسازی نکردم

وقتی شما نواری را از آرشیو تحویل می گیرید یک کارت به شما داده می شود تا اسامی و شماره نوارها را در آن بنوسید من با دوستانی که در آرشبو کار می کردند رفاقت خوبی داشتم و به من اجازه می دادند تا مابقی کارتها را هم ببینم. بسیاری از تهیه کنندگان برنامه های فرهنگی و هنری مراجعه کنندگان به این برنامه بوده اند. چند سال بعد متوجه یک فاجعه بزرگ شدم. متوجه شدم بخش قابل توجهی از این گنجینه در آرشیو مرکزی ناپدید شده است.
ارکستر سمفونیک لندن (I)

ارکستر سمفونیک لندن (I)

ارکستر سمفونیک لندن (London Symphony Orchestra)، مهمترین ارکستر انگلستان و همچنین یکی از مشهورترین ارکسترهای دنیا می باشد. از سال ۱۹۸۲ این ارکستر در مرکز هنری باربیکن (Barbican) لندن قرار گرفت و امروز بسیاری از مشهورترین آثار موسیقی کلاسیک ضبط شده، با این ارکستر ضبط شده است.
قطعه افسانه ای از آلبنیز – قسمت دوم

قطعه افسانه ای از آلبنیز – قسمت دوم

Leyenda ساخته آلبنیز بعنوان یکی از مهیج ترین قطعات موسیقی، الهام بخش داستانهای بسیاری در زندگی ما انسانها بشمار می آید. این اثر می تواند یادآور داستانهای دراماتیک از وقوع توفانهایی که در کتابهای مقدس ادیان الهی از آنها نام برده شده تا بروز زلزله های مخرب در گوشه کنار جهان، افسانه های مردمان انقلابی بر علیه ظلم و ستم حاکمان و … باشد.
درباره تازه ترین اثر گروه نور

درباره تازه ترین اثر گروه نور

گروه نور با آلبوم «آلبا» به جست وجوى ریشه هاى کهن موسیقى برخاسته اند. جست وجویى که واکنش انسان معاصر به گم شدن ریشه ها در دوره مدرن و فرامدرن است.
پورساعی: سونوریته مهمترین اصل در نوازندگی است

پورساعی: سونوریته مهمترین اصل در نوازندگی است

نخستین اصلی را که هر نوازنده باید به آن اهمیت دهد، کیفیت نوازندگی است و مهم‌ترین عاملی که به کیفیت نوازندگی کمک می‌کند، سونوریته‌ی ساز است و من همواره به شاگردان خود توصیه می‌کنم به‌جای اینکه به نواختن قطعات بیشتر و سریع‌تر فکر کنند، از ابتدای کار دستیابی به برترین‌ کیفیت نوازندگی و سونوریته‌ی ساز خود و همچنین به افزایش توانایی خود در اجرای باکیفیت و نوانس بیشتر قطعات اهمیت بدهند. متأسفانه در ایران هنرجویان به‌دنبال اجرای قطعات بیشتر هستند و انتظار دارند، هر بار که به کلاس می‌آیند، قطعه‌ای جدید یاد بگیرند، صرف نظر از اینکه با چه کیفیتی قرار است اجرا کنند.
چندگاه کورش متین به روی صحنه می رود

چندگاه کورش متین به روی صحنه می رود

فرهنگسرای نیاوران در ۲ اسفند ۱۳۹۲، ساعت ۱۹:۰۰ شاهد اجرای کوارتتی از سازهای ایرانی به سرپرستی کورش متین آهنگساز و نوازنده سنتور است. نوازندگان این کوارتت: احسان امامی نوازنده عود، مسعود براره نوازنده تمبک و سازهای کوبه‌ای، فرشاد صارمی نوازنده کمانچه، کورش متین نوازنده سنتور و نوازنده میهمان این گروه متین آهنگری نوازنده کمانچه آلتو است.
ماکسیم ونگروف

ماکسیم ونگروف

در دورانی که نوازندگان با استعداد، درخشان و جوان ویولون مانند گلهای پیوندی فراوانند، ماکسیم ونگروف Maxim Vengerov یک نمونه درخشان و متفاوت است. او به سال ۱۹۷۴ در نووسیبیرسک Novosibirskروسیه و در خانواده ای اهل موسیقی متولد شد. مادرش رهبر گروه کر و پدرش نوازنده ابوا در ارکستر فیلارمونیک نووسیبیرسک بودند. ماکسیم کوچک هنگام حضور در تمرینهای پدرش در ارکستر، با جدیت اعلام کرده بود که از نظر او، جایگاه نوازنده ویولون اول ارکستر بسیار جالبتر از نوازنده ابواست.