مصالحه فیزیک و موسیقی (II)

گفتیم که مشکل از اینجا پیش آمد که در یک گام ماژور نسبت فرکانس نتها به نت پایه بصورت یکنواخت بالا نمی رود؛ یعنی برای هر فاصله نسبت فرکانس نت به فرکانس نت پایه اینگونه بود:

فاصله : اول دوم کوچک دوم بزرگ سوم کوچک سوم بزرگ چهارم درست
نسبت : ۱/۱ ۲۵/۲۴ ۹/۸ ۶/۵ ۵/۴ ۴/۳
مقدار : ۱٫۰۰۰۰ ۱٫۰۴۱۷ ۱٫۱۲۵۰ ۱٫۲۰۰۰ ۱٫۲۵۰۰ ۱٫۳۳۳۳


فاصله : پنجم کاسته پنجم درست ششم کوچک ششم بزرگ هفتم کوچک هفتم بزرگ هشتم اکتاو
نسبت : ۴۵/۳۲ ۳/۲ ۸/۵۰۰ ۵/۳ ۹/۵ ۱۵/۸ ۲/۱
مقدار : ۱٫۴۰۶۳ ۱٫۵۰۰۰ ۱٫۶۰۰۰ ۱٫۶۶۶۷ ۱٫۸۰۰۰ ۱٫۸۷۵۰ ۲٫۰۰۰۰

حالا می توان خیلی ساده از روی این جدول نسبت فرکانس هر نت را به نت نیم پرده قبل حساب کنیم.

نتیجه اعداد غیر مساوی بدست می آید که همه آنها بین ۱٫۰۴ تا ۱٫۰۸ هستند. کمی دقت کنید در همین جا می توان به مشکل این گام ماژور پی برد. گامی که در آن فاصله نیم پرده های بین نتها یکسان نیست.

اگر چه ممکن است که برای گوش خیلی محسوس نباشد و گوش به این گام عادت کند اما پیاده سازی آن برای سازهایی مانند پیانو و گیتار غیر ممکن است.

راه حل خیلی ساده است، اینکه بیایم و فاصله یک اکتاو را که میخواهیم شامل ۱۲ نیم پرده باشد، به گونه ای تقسیم کنیم که نسبت نتها یکی در آید. کافی است یک تصاعد هندسی در نظر بگیرم و قدر نسبت را محاسبه کنیم.

مثلا” برای نت C4 با فرکانس ۲۶۱٫۶۳ هرتز که همان دو وسط است و C5 با فرکانس ۵۲۳٫۲۵ هرتز، نتیجه قدر نسبتی معادل ۱٫۰۵۹۴۶ می شود. اختلافی که بدست میاد معادل حداکثر ۵ هرتز بالا یا پایین تر از فرکانس اصلی نت است. البته این مقدار کم نیست چون گوش حساس کاملا” میتواند آنرا تشخیص بدهد. اما به مرور زمان که استفاده از گام های غیر معتدل منسوخ شده و گوش مردم یا موسیقیدانان دیگر به گام معتدل آشنا شده است و دیگر احساس بد صدایی از این گام ها نمی کنند.

ما در این بحث از چند نکته خیلی ساده گذشتیم، اول اینکه این نسبت ها مثل ۹ به ۸ برای دوم بزرگ یا ۳ به ۲ برای پنجم درست و… از کجا آمده اند؟ که در آینده راجع به آنها به ریز صحبت خواهیم کرد.

5 دیدگاه

  • Remote_Network
    ارسال شده در خرداد ۲۷, ۱۳۸۷ در ۹:۲۲ ق.ظ

    قبل از هر چیز لازم میدونم از زحمات فراوانتون تشکر کنم.
    مطلب کاملا علمی و مفید میباشد.اما بهتر بود با توضیحات و مثالهای بیشتری آمیخته میشد.
    به عنوان مثال من متوجه نشدم که آیا در موسیقی قدیم نسبت فرکانس هر نت به همان نت در گام بعدی دقیقا برابر با ۲/۱ است یا نه و اگر نیست آیا این نسبت برای تمام نتها یکی است؟

  • haniye
    ارسال شده در بهمن ۲۸, ۱۳۸۷ در ۱۱:۴۸ ب.ظ

    matlabe kheili jalebi bud,agar bekhaym etelate bishtari dar in morede dashte bashim az che ketab y amanbae digeyi mitunim estefade konim?

  • ارسال شده در بهمن ۲۹, ۱۳۸۷ در ۱:۱۶ ق.ظ

    yani kari ke bach kard hamun peyda kardane adade 1.o5946 bud?(etedale bach) va in ke chera dar moseghi be oon systeme ke har kodom yeki az 1.08 ta 1.04 hastan estefade mishod? bazam mer30 matlabe aliyi budddddd

  • یوسف
    ارسال شده در مهر ۲۸, ۱۳۸۸ در ۱۲:۱۳ ق.ظ

    چیزی نمیتونم بگم جز … ایول!!!

  • فرشاد
    ارسال شده در تیر ۶, ۱۳۹۴ در ۱۰:۳۴ ب.ظ

    سلام ، خسته نباشید استاد گرامی
    اگر که امکان دارد منابعی را معرفی کنید تا ما بتوانیم در مورد این مطالب مهم اطلاعات کاملی داشته باشیم . با تشکر از زحمات شما

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

گزارشی از سخنرانی آروین صداقت کیش در سمینار «موسیقی و امر دراماتیک» (IV)

صداقت‌کیش ادامه داد: در امر دراماتیک اما این گونه نیست و درون و بیرون با هم یکی می‌شوند. اگر اجازه دهید مثالی در مورد امر هنری بزنم. کسانی که تئاتر بازی می‌کنند رابطه‌شان با متن نمایشی درونی است. یعنی نمی‌توانیم این رابطه را به درونی و بیرونی تقسیم کنیم و بگوییم این شخصیت واقعا وجود دارد و آن شخصیت فقط روی صحنه وجود دارد، همه‌شان وجود دارند. بنابراین این نظام باید با یکدیگر یکی و ادغام شده باشد. اگر به موضوع دادن پول به فروشنده به عنوان یک کنش برگردم، نمی‌توانیم بگوییم الان بیرون این نظام ارتباطی هستیم و نظام داخلی آن با نظام بیرونی‌اش متفاوت است. اگر کسی هم از بیرون به این رویداد نگاه کند فقط در حال نگاه کردن به یک کنش است و مانند موضوع داستان نیست که نتواند داخل آن شود، او هم می‌تواند وارد این کنش شود و مرزی ندارد.

از روزهای گذشته…

الن تافه زویلیچ، جلوه ای از تکنیک و اصالت در موسیقی مدرن

الن تافه زویلیچ، جلوه ای از تکنیک و اصالت در موسیقی مدرن

با ورود به قرن بیست و یکم و پدیدار شدن روزافزون سبک های مختلف موسیقی، آهنگسازانی چون الن تافه زویلیچ ELLEN TAAFFE ZWILICH در زمره نوابغ این عرصه به شمار می روند و به جرات می توان گفت در دوره معاصر تنها تعداد انگشت شماری آهنگساز با خصوصیات او پا به این عرصه نهاده اند. شهرت جهانی او به دلیل اجرا، ضبط و پخش گسترده آثارش در سراسر جهان و نیز خیل عظیم شنوندگان در رده های مختلف است که با عشق و علاقه به موسیقی او گوش می سپرند.
فرهنگ اسلامی و پیدایش موسیقی چند صدائی در اروپا (I)

فرهنگ اسلامی و پیدایش موسیقی چند صدائی در اروپا (I)

در ضمن بررسی منابعی برای تهیه مقاله ای درباره نقد تاریخنگاری موسیقی ایرانی به این مقاله جالب بر خوردم که برای روشنگری تاریخی درباره مبادلات فرهنگی و موسیقایی شرق و غرب لازم و مفید است؛ و با مقاله های «نقد تاریخنگاری موسیقی ایرانی» و جستارِ پیوست «درباره عقب ماندگی و پیشرفت» ارتباط دارد.
موسیقی هند و مقایسه آن با موسیقی ایران (III)

موسیقی هند و مقایسه آن با موسیقی ایران (III)

اما موضوعی که از همه جالب تر میباشد اینست که اکثر سازهای هنری نام خالص فارسی دارد و این خود یکی از علل روابط دیرین هنری این دو کشور می باشد. اکنون به شرح سازهای هند می پردازیم هرچند انواع متعدد و مختلف دارد ولی مهمترین آنها که در ارکستر رادیو بکار می رود بشرح زیر است:
نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (III)

نگاهی به رقابت درجشنواره موسیقی فجر (III)

در رسانه ها و میان منتقدان، جشنواره موسیقی فجر به درستی مهمترین و بزرگترین در کشورمان در عرصه موسیقی شمرده می شود. در شرایطی که کمتر جشنواره ای به شکل منظم و با این فشردگی در طول سالیان داشته ایم، انتظار از جشنواره فجر خود به خود بالا رفته است. گروه های موسیقی حاضر در بخش رقابتی فجر، اغلب به منظور حضور در همین جشنواره تشکیل می شوند و ادامه نمی یابند. طبیعی است که ادامه دار بودن یک گروه در اجراهای سالیانه و ضبط آلبوم موسیقی میسر است. جوایز مالی این جشنواره به گروه های اول تا سوم از مهمترین دلایل حضور گروه ها در بخش رقابتی است.
بررسی اجمالی آثار شادروان <br>روح الله خالقی (قسمت هفدهم)

بررسی اجمالی آثار شادروان
روح الله خالقی (قسمت هفدهم)

در حقیقت اصطلاح تنظیم نمی تواند بیانگر تحول عظیم و دگرگونی ژرفی باشد که خالقی در عرصه موسیقی ارکستری ایران به منصهِ ظهور رسانید. کار تنظیم را ده ها دست اندر کار موسیقی معاصر ما، انجام داده اند و انجام می دهند. تنها و تنها مقایسهِ یکی از تنظیم های خالقی با دیگران کافی است تا ببینیم که تفاوتِ ره از کجاست تا به کجا.
ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (I)

ویژگیهای ارتعاشی چوب و کوک کردن صفحات ویولن (I)

با توجه به ویژگیهائی چون سختی، جرم و اصطکاک درونی می توان ویژگیهای ارتعاشی چوب را تعیین کرد. ما سعی داریم به شما نشان دهیم که چگونه می توان صفحه روی ویلنی را ساخت که به ما ویژگیهای آکوستیکی (ارتعاشی) مورد نظرمان را بدهد.
ادیت در ویولن (III)

ادیت در ویولن (III)

ر-۳: گاهی برای پرش از پوزیسیون اول به پوزیسیون های بالاتر و یا برعکس، از نواختن نت های مذکور به شکل سیم آزاد استفاده می کنیم. در این حالت استفاده از سیم آزاد، امکان رهایی و پرش دست چپ از پوزیسیونی که نوازنده مشغول نواختن در آن است را به او می دهد. (نمونه-۷: بتهوون- کنسرتو ویلن اپوس۶۱)
سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (V)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (V)

در دهه سی قرن بیستم بیچام دوباره توانست مدیریت بخش بزرگی از فصل های اپرای کاونت گاردن را در اختیار خود درآورد. اما از آن جایی که تمایل داشت بر آهنگ سازی تمرکز کند تا مدیریت، وظیفه مدیر هنری را به عهده گرفت و جفری توی (Geoffrey Toye) به عنوان مدیر عامل انتخاب شد.
کیوبیس هفت (I)

کیوبیس هفت (I)

نرم افزار قدرتمند و محبوب “Cubase” که از تولیدات کمپانی “Steinberg” بشمار میرود؛ یکی از بهترین و قدیمیترین نرم افزار حوزه موسیقی و تکنولوژی صدا میباشد که از زمان تولید آن در ۱۹۸۹ تاکنون تحولات زیادی را پشت سر گذارده و هم اکنون در نسخه هفتم خود یکی از پرسرو صدا ترین و بهترین نرم افزارهای این صنعت میباشد. از دیگر محصولات شرکت آلمانی “Steinberg” میتوان به “VST” و سیستم “ASIO” اشاره داشت.
کیوان میرهادی: در موسیقی کلاسیک اخلاق اشرافی گری حاکم است

کیوان میرهادی: در موسیقی کلاسیک اخلاق اشرافی گری حاکم است

در نظر داریم در حد توان با اساتید و دست اندرکاران موسیقی کشور گفتگوهایی را داشته باشیم تا شاید بتوانیم از این طریق به افزایش آگاهی دوستداران موسیقی از وضعیت موسیقی در کشور کمک کرده باشیم. لذا طی مصاحبه ای آزاد، نظرات آقای کیوان میرهادی راجع به وضعیت موسیقی حال حاضر کشور را جویا شدیم که در اینجا قسمت اول این مصاحبه را ملاحظه می کنید، درضمن نهایت سعی بر این بوده که عین کلام ایشان بدون دخل و تصرف آورده شود.