کتابی منحصربفرد درباره موسیقی ژاپن

درباره موسیقی و سازهای کهن ژاپن، سالها پیش در «مجله موسیقی»، نوشتارهایی پراکنده انتشار یافته و به نظر می رسد که متاسفانه هنوز کتاب جامعی درباره این موضوع در دسترس علاقه مندان پارسی زبان نباشد. چنین مشکلی حدود نیم قرن پیش در دنیای انگلیسی زبانان هم وجود داشت و همین کمبود شد که به ویلیام مالم (William Malm) پیشنهاد شود کتابی درباره موسیقی ژاپنی به زبان انگلیسی بنویسد.

مالم از آن روزگار چنین می گوید: «در میان همه کتاب هایی که درباره گل های ژاپن، مراسم چای، جودو، آشپزی و تئاترِ این کشور نوشته شده بود تقریبا هیچ چیز درباره موسیقی ژاپنی وجود نداشت. لذا در فوریه ۱۹۵۶ نوشتن را آغاز کردم.

انرژی و شور جوانی من تا بدان حد بود که در جولای ۱۹۵۷ پیش نویس کار آماده شد… پس از این کتاب، کتاب هایی دیگری هم درباره موسیقی ژاپن نوشتم ولی هیچیک در نیویورک تایمز مورد نقد قرار نگرفت و هیچیک به این گرانی و با جلد گالینگور به چاپ نرسید. به نظر می رسد اطلاعاتی که در نسخه اصلی آن کتاب در ۱۹۵۹ به چاپ رسیده به صورت یک ماخذ استاندارد درآمده و با نهایت شگفتی دریافته ام که حتا در ژاپن نیز به عنوان کتاب درسی مورد کاربرد قرار می گیرد…»

ویلیام مالم که در سال ۱۹۲۹ میلادی (۱۳۰۸ خورشیدی) درایالت ایلینویز در آمریکا متولد شده، لیسانس و فوق لیسانس خود را در رشته آهنگسازی از دانشگاه شمال غرب (Northwestern University) و دکترای خود را در سال ۱۹۵۹ (۱۳۳۸) در رشته موسیقی شناسی تطبیقی (اتنوموزیکولوژی) از دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (UCLA) دریافت کرده است. وی برنده جایزه اتنوموزیکولوژی کویزومی فومیو (Koizumi Fumio) در سال ۱۹۹۳ است.

ویلیام مالم
کتاب «سازها و موسیقی ژاپن» از وی که برای نخستین بار در سال ۱۹۵۹ به چاپ رسیده به تازگی و پس از گذشت حدود چهار دهه، بازنگری و همراه با یک سی.دی از انواع موسیقی های رایج در عرصه موسیقی ژاپنی، تجدید چاپ شده است. مالم خاطرنشان می سازد که درصدد نبوده نثری که شور جوانی در آن موج می زند را تبدیل به نثر یک استاد سالخورده نماید ولی در چاپ تازه اشتباهاتی که در نسخه اصلی رخ داده درست شده و عکس ها نیز به پیشنهاد همکاران ژاپنی وی، برای آنکه چهره ای از حیات موسیقایی ژاپن در آن روزگار به دست دهد نیز به همان شکل پیشین به چاپ رسیده است.

مطالب نسخه جدید کتاب که با عنوان Traditional Japanese Music and Musical Instruments به وسیله انتشارات بین المللی کدانشا (Kodansha) در توکیو، لندن و نیویورک انتشار یافته در ده بخش اصلی تدوین شده است:

۱- «موسیقی گذشته و امروز ژاپن» (دربرگیرنده دو گفتار درباره فعالیت های موسیقی در جامعه ژاپن در ۱۹۵۹ و موسیقی در تاریخ ژاپن).

۲- «موسیقی مذهبی» (در سه گفتار درباره موسیقی آیین شینتو – که در آن سازهای این موسیقی ، سیستم صوتی، جشنواره برف در ناگونا و شینتوی نوین مورد بررسی قرار گرفته – ، موسیقی بودایی – همراه با توضیح درباره تئوری، اجرا، ساز ها و مراسم – و «موسیقی مسیحی»).

۳- «گاگاکو؛ موسیقی درباری ژاپن» (در سه گفتار: پیشینه موسیقی درباری، سازها، تئوری و عمل). ۴- «نوگاکو» (موسیقی نمایش نُه) که در آن به گستردگی از جنبه های گوناگون این نمایش همچون تاریخ، ساختار، بررسی بخش سازی و آوازی و … سخن به میان آمده است.

۵- «موسیقی بیوا» (همراه با ذکر پیشینه، سازها و محتوای این موسیقی).

۶- موسیقی «شاکوهاچی» .

۷- موسیقی «کوتو».

۸ – موسیقی «شامیسن».

۹- موسیقی «کابوکی».

۱۰- «هنر موسیقی محلی و مردم پسند» که در این بخش نیز ویژگی های ترانه های محلی، موسیقی شهری و موسیقی اقلیت های نژادی ژاپن مورد بررسی قرار گرفته است.

سه پیوست درباره سیستم نت نگاری موسیقی ژاپنی (با درج نمونه های گوناگون)، توضیح درباره محتوای سی.دیِ همراه کتاب با برگردان انگلیسی متن آنها و لیست منابع تصویری – شنیداری نیز در ادامه متن اصلی آمده است. پایان بخش کتاب، واژه نامه ای است که در آن، اصطلاحات رایج در موسیقی ژاپنی به طور کوتاه و روان برای خواننده ناآشنا با موضوع توضیح داده شده است.

هر یک از بخش های گوناگون کتاب، عکس های جالبی از اجرای موسیقی مورد بحث در محل را به همراه دارد و همچنین تصاویر نقاشی شده سازها به شیوه ای کمابیش دقیق، نمونه های آوانگاری شده متعدد و نقاشی های به یادگارمانده از اجرای های موسیقی در سده های گذشته ژاپن نیز همراه با متن است.

برگرداندن این کتاب به زبان پارسی، تاثیر بسیاری در آشنا ساختن علاقه مندانِ پارسی زبان با فرهنگ غنی موسیقیایی و کهن یکی دیگر از ملل آسیایی و همچنین رشته های مشترک احتمالی آن با موسیقی ایران خواهد داشت.

3 دیدگاه

  • بابک
    ارسال شده در خرداد ۱۴, ۱۳۸۵ در ۶:۴۸ ب.ظ

    امیدوارم چنین کتابی درباره موسیقی ایرانی نیز به انگلیسی انتشار یابد.

  • محسن
    ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۸۶ در ۹:۲۷ ق.ظ

    کدوم انتشارات تو ایران چاپش کرده ؟
    ممنون

  • jjj
    ارسال شده در تیر ۲, ۱۳۸۷ در ۹:۵۲ ب.ظ

    koja in ketabo darand?mer30

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

ادوارد الگار، آهنگساز انگلیسی (XXIV)

او هیچ چیزی جز سودا نمی نوشید. بی نهایت در سیگار کشیدن افراط می کرد و وسایل دود کردن خود را در کیفی زنانه به همراه خود تا خانه ی ما آورده بود. تا می توانست به همراه خود چپق و تنباکو آورده بود. در سال ۱۹۱۶، وقتی که آلیس به دوستان قدیمی خود (خانواده الگار) سر می زد، الگار در خانه ی خواهرش و در شهری دیگر به سر می برد.

امینی: وفادار حدود ۴۰۰ اثر دارد

نوشته که پیش رو دارید گفتگویی است با علیرضا امینی، نوازنده، ترانه سرا و مدیر ارکستر نیایش که قرار است در کنسرت «بگو کجایی» که قرار است ۹ شهریور ماه سال جاری در برج میلاد به روی صحنه برود؛ این گفتگو در برنامه نیستان در شبکه فرهنگ انجام شده است.

از روزهای گذشته…

منشور اخلاقی مربیان موسیقی

منشور اخلاقی مربیان موسیقی

مرام نامه های یا منشور های اخلاقی اسنادی هستند که در آن اصولا اخلاقی یک نهاد یا گروه در آنها قید شده است. در این منشور اخلاقی محور هایی مانند اخلاق اجتماعی و اخلاق حرفه ای مورد توجه قرار گرفته و انتظاراتی که آن نهاد یا گروه از نظر رفتارهای اخلاقی از افراد دارد در آن ثبت می شود.
اریک دلفی، بدعت گزار موسیقی جز

اریک دلفی، بدعت گزار موسیقی جز

در تابستان ۱۹۶۱، انجمن بین المللی منتقدان جز داون بیت down beat، اریک دلفی Eric Dolphy را به عنوان بهترین نوازنده ساکسوفون آلتو نسل جدید انتخاب کردند. این نتایج در حالی به چاپ رسید که دلفی در حال اجرای یک کنسرت تاریخی در کافه Five Spot نیویورک بود (که در سه صفحه LP کمپانی Prestige به ثبت رسیده است). یک ماه بعد، او به سمت اروپا حرکت کرد و در اوایل ماه سپتامبر کنسرت کپنهاک Copenhagen Concert او ضبط شد.
انریکو گراندوس، یک آهنگساز بد شانس!

انریکو گراندوس، یک آهنگساز بد شانس!

انریکو گراندوس (Pantaléon Enrique Costanzo Granados y Campiña) یکی از آهنگسازان بنام اسپانیا در سبک کلاسیک میباشد که نوازنده ای چیره دست در پیانو نیز بود. وی در ۲۷ جولای سال ۱۸۶۷ در شهر Lérida ایالت کاتولونیا اسپانیا بدنیا آمد. نوازندگی را بصورت حرفه ای در زمانی که در بارسلون بود زیر نظر دو استاد بنام آنزمان Joan Baptista Pujol و Francisco Jurnet فرا گرفت.
دیدگاه افلاطون و فیثاغورث در باب موسیقی (III)

دیدگاه افلاطون و فیثاغورث در باب موسیقی (III)

هر صدای تولید شده از این کرات آسمانی، یک نت از هفت نت اصلی گام دیاتونیک و تجلی نظم و حرکت الهی بود که ترتیب زیر و بمی هر یک به دوری و نزدیکی و سبکی و سنگینی آنها بستگی داشت. برای مثال، زحل که دورترین سیاره به زمین بود، زیرترین صدا و ماه که نزدیک ترین کره به زمین بود، بم ترین صدا را تولید می کرد.
چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه هشتم

چکیدۀ درس‌گفتارهای مبانی اتنوموزیکولوژی، جلسه هشتم

در اتنوموزیکولوژی و رشته‌های مرتبط مانند مردم‌شناسی و رفتارشناسی، پژوهش‌ در محل (۲) به یکی از دو شیوۀ نگاه از درون (emic) و نگاه از بیرون (etic) انجام می‌شود.
گفتگو با فرهاد فخرالدینی (II)

گفتگو با فرهاد فخرالدینی (II)

ماجرا برمی‌گردد به توجهی که من به موسیقی قدیم داشتم. همیشه معتقد بوده‌ام که اگر ما درک درستی از تاریخ خودمان نداشته باشیم، نمی‌توانیم به خودمان متکی باشیم. یعنی باید یک ریشه‌ای وجود داشته باشد تا این تنه بتواند خود را حفظ کند. باید بدانیم گذشته‌‌ی موسیقی ما چه بوده و آیا آنچه به عنوان دروس موسیقی به ما آموخته‌اند همان موسیقی گذشته‌ی ماست یا نه؟ من در آن دوره عملاً دیدم که تعریف‌ها در موسیقی ما، تعریف‌های اروپایی و مخصوصاً فرانسوی هستند و عبدالقادر مراغه‌ای، فارابی، ابن‌سینا یا صفی‌الدین ارموی و دیگران طور دیگری به موضوع نگاه می‌کرده‌اند. نگاهشان با نگاه موسیو مولر خیلی فرق می‌کرده است. البته این هر دو نگاه را باید دانست و در این بحثی نیست. تعصبی ندارم که بگویم باید یکی را نادیده بگیریم. خلاصه! با این فکرها بود که به سمت رسالات کهن کشیده شدم و اولین نوشته‌هایم در آن حوزه بود.
عصیان ِ کلیدر (V)

عصیان ِ کلیدر (V)

اما روزبه تابنده در نگاهی متعادل در نگاه به کلیدر بیان میکند:« قضاوت در مورد آثار خاص موسیقی کمی مشکل است چون همیشه ممکن است نظر ما با سلیقه و دیدگاه آهنگساز در تضاد قرار بگیرد. اظهار نظر در مورد کلیدر هم به همین دلیل ساده نیست. چون آهنگ ساز این اثر یک آهنگساز عادی نیست. کسی است که موسیقی ایران را به خوبی میشناسد و دانش آهنگ سازی وسیعی هم دارد اما هرگز به دنبال جذب مخاطب نبوده. شاید به همین دلیل هم امروز هیچ فرد عامی نام درویشی را نشنیده. اثری که در این کنسرت اجرا شد چندان قابل نقد به لحاظ آهنگسازی نیست. چون نظر ما تحت تاثیر اجرای بد ارکستر قرار می گیرد. برای تحلیل یک اثر موسیقی حتما لازم است که چندین اجرای خوب از آن با هم مقایسه بشوند تا از خلال آنها بتوان راجع به روح اثر قضاوت کرد. بنابراین چون من یک بار بیشتر این کار را نشنیدم و اون بار هم از قضا اجرای خوبی نبود اجازه بدهید که راجع به این قطعه اظهار نظر نکنم تا زمانی که یکی دو اجرای خوب از آن را بشنوم»
درباره‌ی نقد نماهنگ (III)

درباره‌ی نقد نماهنگ (III)

آنچنان که می‌توان به روشنی دید شرط لازم در زمره‌ی بدیهیات است اما این دو شرط کافی خود سربسته امکان‌های نقداند؛ زیرا بحث از «چیزی» بودن یا نبودن خود مجادله‌ای به غایت انتقادی و متعلق نقد است. به دشواری می‌توان کنشی را زیاده‌تر از بحث در حد و مرز یک مقوله‌ی انتقادی یافت؛ کنشی زیاده انتقادی که به پدیداری شاکله‌ی قلمرو از درون مه‌آلود تعین‌نیافتگی می‌انجامد. و چنان که خواهیم دید از خلال همین کنش، ورای برآوردن خود قلمرو، ورودگاه‌های ابتدایی به نقدِ پیوندهای درونی یک نماهنگ ورز می‌آید.
بوگی ووگی (III)

بوگی ووگی (III)

از اولین نمونه های ضبط شده بوگی ووگی ناب، که به محبوبیت فراوانی دست یافتند، می توان به Honky Tonk Train Blues اثر مید لاکس لوییس اشاره کرد که در سال ۱۹۳۰ منتشر شد و دیگری Pinetop’s Boogie Woogie اثر پاین تاپ اسمیت (Pinetop Smith) که در سال ۱۹۲۹ به بازار عرضه شد.
بیایید موسیقی بسازیم – ۴

بیایید موسیقی بسازیم – ۴

در نوشته های اول و دوم به ترتیب ابتدا هشت میزان ایده موسیقی مطرح کردیم، سپس در چهار میزان مدولاسیون انجام دادیم و بالآخره در نوشته سوم مجددآ هشت میزان در تنالیته جدید ملودی تهیه کردیم. اینکه با توجه به مهیا بودن فضا برای ادامه کار در تنالیته مبدا، می خواهیم در هشت میزان دیگر قطعه موسیقی خود را به پایان ببریم.