کتابی منحصربفرد درباره موسیقی ژاپن

درباره موسیقی و سازهای کهن ژاپن، سالها پیش در «مجله موسیقی»، نوشتارهایی پراکنده انتشار یافته و به نظر می رسد که متاسفانه هنوز کتاب جامعی درباره این موضوع در دسترس علاقه مندان پارسی زبان نباشد. چنین مشکلی حدود نیم قرن پیش در دنیای انگلیسی زبانان هم وجود داشت و همین کمبود شد که به ویلیام مالم (William Malm) پیشنهاد شود کتابی درباره موسیقی ژاپنی به زبان انگلیسی بنویسد.

مالم از آن روزگار چنین می گوید: «در میان همه کتاب هایی که درباره گل های ژاپن، مراسم چای، جودو، آشپزی و تئاترِ این کشور نوشته شده بود تقریبا هیچ چیز درباره موسیقی ژاپنی وجود نداشت. لذا در فوریه ۱۹۵۶ نوشتن را آغاز کردم.

انرژی و شور جوانی من تا بدان حد بود که در جولای ۱۹۵۷ پیش نویس کار آماده شد… پس از این کتاب، کتاب هایی دیگری هم درباره موسیقی ژاپن نوشتم ولی هیچیک در نیویورک تایمز مورد نقد قرار نگرفت و هیچیک به این گرانی و با جلد گالینگور به چاپ نرسید. به نظر می رسد اطلاعاتی که در نسخه اصلی آن کتاب در ۱۹۵۹ به چاپ رسیده به صورت یک ماخذ استاندارد درآمده و با نهایت شگفتی دریافته ام که حتا در ژاپن نیز به عنوان کتاب درسی مورد کاربرد قرار می گیرد…»

ویلیام مالم که در سال ۱۹۲۹ میلادی (۱۳۰۸ خورشیدی) درایالت ایلینویز در آمریکا متولد شده، لیسانس و فوق لیسانس خود را در رشته آهنگسازی از دانشگاه شمال غرب (Northwestern University) و دکترای خود را در سال ۱۹۵۹ (۱۳۳۸) در رشته موسیقی شناسی تطبیقی (اتنوموزیکولوژی) از دانشگاه کالیفرنیا در لوس آنجلس (UCLA) دریافت کرده است. وی برنده جایزه اتنوموزیکولوژی کویزومی فومیو (Koizumi Fumio) در سال ۱۹۹۳ است.

ویلیام مالم
کتاب «سازها و موسیقی ژاپن» از وی که برای نخستین بار در سال ۱۹۵۹ به چاپ رسیده به تازگی و پس از گذشت حدود چهار دهه، بازنگری و همراه با یک سی.دی از انواع موسیقی های رایج در عرصه موسیقی ژاپنی، تجدید چاپ شده است. مالم خاطرنشان می سازد که درصدد نبوده نثری که شور جوانی در آن موج می زند را تبدیل به نثر یک استاد سالخورده نماید ولی در چاپ تازه اشتباهاتی که در نسخه اصلی رخ داده درست شده و عکس ها نیز به پیشنهاد همکاران ژاپنی وی، برای آنکه چهره ای از حیات موسیقایی ژاپن در آن روزگار به دست دهد نیز به همان شکل پیشین به چاپ رسیده است.

مطالب نسخه جدید کتاب که با عنوان Traditional Japanese Music and Musical Instruments به وسیله انتشارات بین المللی کدانشا (Kodansha) در توکیو، لندن و نیویورک انتشار یافته در ده بخش اصلی تدوین شده است:

۱- «موسیقی گذشته و امروز ژاپن» (دربرگیرنده دو گفتار درباره فعالیت های موسیقی در جامعه ژاپن در ۱۹۵۹ و موسیقی در تاریخ ژاپن).

۲- «موسیقی مذهبی» (در سه گفتار درباره موسیقی آیین شینتو – که در آن سازهای این موسیقی ، سیستم صوتی، جشنواره برف در ناگونا و شینتوی نوین مورد بررسی قرار گرفته – ، موسیقی بودایی – همراه با توضیح درباره تئوری، اجرا، ساز ها و مراسم – و «موسیقی مسیحی»).

۳- «گاگاکو؛ موسیقی درباری ژاپن» (در سه گفتار: پیشینه موسیقی درباری، سازها، تئوری و عمل). ۴- «نوگاکو» (موسیقی نمایش نُه) که در آن به گستردگی از جنبه های گوناگون این نمایش همچون تاریخ، ساختار، بررسی بخش سازی و آوازی و … سخن به میان آمده است.

۵- «موسیقی بیوا» (همراه با ذکر پیشینه، سازها و محتوای این موسیقی).

۶- موسیقی «شاکوهاچی» .

۷- موسیقی «کوتو».

۸ – موسیقی «شامیسن».

۹- موسیقی «کابوکی».

۱۰- «هنر موسیقی محلی و مردم پسند» که در این بخش نیز ویژگی های ترانه های محلی، موسیقی شهری و موسیقی اقلیت های نژادی ژاپن مورد بررسی قرار گرفته است.

سه پیوست درباره سیستم نت نگاری موسیقی ژاپنی (با درج نمونه های گوناگون)، توضیح درباره محتوای سی.دیِ همراه کتاب با برگردان انگلیسی متن آنها و لیست منابع تصویری – شنیداری نیز در ادامه متن اصلی آمده است. پایان بخش کتاب، واژه نامه ای است که در آن، اصطلاحات رایج در موسیقی ژاپنی به طور کوتاه و روان برای خواننده ناآشنا با موضوع توضیح داده شده است.

هر یک از بخش های گوناگون کتاب، عکس های جالبی از اجرای موسیقی مورد بحث در محل را به همراه دارد و همچنین تصاویر نقاشی شده سازها به شیوه ای کمابیش دقیق، نمونه های آوانگاری شده متعدد و نقاشی های به یادگارمانده از اجرای های موسیقی در سده های گذشته ژاپن نیز همراه با متن است.

برگرداندن این کتاب به زبان پارسی، تاثیر بسیاری در آشنا ساختن علاقه مندانِ پارسی زبان با فرهنگ غنی موسیقیایی و کهن یکی دیگر از ملل آسیایی و همچنین رشته های مشترک احتمالی آن با موسیقی ایران خواهد داشت.

3 دیدگاه

  • بابک
    ارسال شده در خرداد ۱۴, ۱۳۸۵ در ۶:۴۸ ب.ظ

    امیدوارم چنین کتابی درباره موسیقی ایرانی نیز به انگلیسی انتشار یابد.

  • محسن
    ارسال شده در فروردین ۱۶, ۱۳۸۶ در ۹:۲۷ ق.ظ

    کدوم انتشارات تو ایران چاپش کرده ؟
    ممنون

  • jjj
    ارسال شده در تیر ۲, ۱۳۸۷ در ۹:۵۲ ب.ظ

    koja in ketabo darand?mer30

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

کارگاه آشنایی و نوازندگی «هنگ درام» توسط علی رحیمی

موسسه فرهنگی هنری فرزانه کارگاه آشنایی و نوازندگی «هنگ درام» علی رحیمی را برگزار می‌کند. این کلاس ها در شش جلسه سه ساعته برگزار خواهد شد و متقاضیان به دو صورت فعال و غیر فعال می‌توانند در این کلاس‌ها شرکت کنند. تعداد اعضای فعال محدود می‌باشد و پس از جلسه مشاوره رایگان توسط استاد رحیمی انتخاب خواهند شد.

«نیاز به کمالگرایی داریم» (I)

اگر اهل مطالعه نوشته های مربوط به موسیقی باشید حتما نام سجاد پورقناد برای شما آشناست؛ او سردبیر قدیمی ترین مجله اینترنتی روزانه موسیقی به نام گفتگوی هارمونیک است. البته فعالیت در عرصه مطبوعاتی (اینترنتی و کاغذی) تنها بخشی از فعالیت های پورقناد را تشکیل می دهد. او غیر از فعالیت گسترده در زمینه نقد، گزارش و مقاله نویسی، تلاش های قابل توجهی در زمینه تولید و اجرای موسیقی داشته است که شامل آثار مختلفی از نوازندگی، خوانندگی و در این اواخر آهنگسازی می شود.

از روزهای گذشته…

نگاهی به اپرای مولوی (III)

نگاهی به اپرای مولوی (III)

در تاریکی مطلق سالن، ناگهان فریادی شنوندگان را شوکه میکند… پرده باز میشود و نمایی از شهری سوخته و حمله مغولها دیده میشود؛ در همین صحنه مانند پرده اول اپرای عاشورا غریب پور با نهایت تکنیکهای تئاتر عروسکی بیننده را میخکوب میکند، البته تکنیک نور بسیار قوی تر از اپرای عاشورا خودنمایی میکند. ارکستر سمفونیک با تمام حجم در حال نواختن در چهارگاه است و طنین صدای “گانگ” فضا را پر استرس تر میکند.
طلایه‌دار تلفیق (II)

طلایه‌دار تلفیق (II)

هنرمند پیشرو، عباس شاپوری، نود سال پیش، در هفدهم تیرماه ۱۳۰۲ در تهران تولد یافت. پدرش غلامرضا شاپوری مدیر آن روزگار گراندهتل مشهور تهران، در خیابان لاله‌زار، بود و به همین واسطه با بسیاری از رجال نام‌آور عصر نشست و برخاست داشت. از اقبال بلند عباس شاپوری، هنرمندانی چون ابوالحسن صبا و حسین هنگ‌آفرین هم در حلقه آشنایان پدر بودند.
گفتگو با قدسیه مسعودیه (I)

گفتگو با قدسیه مسعودیه (I)

شاگردان مستقیم و غیرمسقیم محمدتقی مسعودیه قوم‌موسیقی‌شناس، آهنگساز و پژوهشگر برجسته‌ و تأثیرگذار موسیقی ایران، به دو شکل از او یاد گرفتند و بهره‌مند شدند. نخست، از دانش و علم او در کلاس‌ها و کتاب‌هایش و دوم از منش و سلوک او با عمل به توصیه‌ی مشهور لقمان حکیم. «انزوای محترمانه‌ی […] محمدتقی مسعودیه […] به ما آموخت که شیوه‌ی بنیادی‌تر و تندروانه‌تری در پیش بگیریم. روش متین و گام ‌به‌ گام پیشکسوتان ما نتیجه‌ی اندکی داده بود. […] ما از شیوه‌ی متین پیشینیان‌مان فاصله گرفتیم و در دفاع از شیوه‌ی کار خود فریاد زدیم و حتا پرخاش کردیم، چرا که دیگر برای حرکت گام‌ به‌گام دیر شده بود.» (فصلنامه‌ی ماهور، ش ۴۰، ص ۱۱) بله! منش متین مسعودیه همین بود.
از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (III)

از بداهه نوازی تا آهنگ سازی (III)

دومین و یا شاید سومین گروه سازه های میانی نت ها هستند که موجب تدوین اثر هنری و جدا شدن هویت آهنگساز از نوازنده می شوند. اگر نت ها پدید نمی آمدند، شخصیت فردی هنرمند چون آهنگساز پدید نمی آمد و آنچه شناخته می شد، تنها نوازنده بود که به عنوان عمله ی طرب از آن در خانه های اشراف اروپایی و ایرانی بهره می بردند.
طبقه‌بندی سازها (II)

طبقه‌بندی سازها (II)

استفاده‌ی دیگر ساز‌ها به‌کارگیری‌ آن در رقص بود. پارتیتورهای سازی به علت عدم نیاز به ندرت وجود داشت؛ چرا که موسیقی‌دانان با تکیه بر رپرتوار محدودی از ملودی‌ها بداهه‌نوازی می‌کردند. حتا نواختن ساز‌های زهی، تقلید کورکورانه‌ای از صدای انسان بود، که تا پیش از دوره‌ی باروک، نسبت به هر نوع ساز دیگر جایگاه بالاتری داشت. در طی دوره‌ی رنسانس سازها، نوازندگان و سازندگان‌شان، از منزلت خاصی برخوردار شدند. به‌تدریج اما بدون شبهه، موسیقی‌دانان که در جایگاه کم‌ اهمیت‌تری نسبت به خوانندگان قرار داشتند، با رسیدن به خود باوری همچون نقاشان، مجسمه‌سازان و شاعران دوره‌ی رنسانس جایگاه خاص خود را یافتند. اقتصاد پویای آن دوران نیز در هنر سازسازی بی‌تاثیر نبود.
موسیقی، ملی گرایی، نژادپرستی

موسیقی، ملی گرایی، نژادپرستی

در مقالات گذشته در مورد برخی ازمعضلات فرهنگی در موسیقی صحبت شد که ریشه بسیاری از آنها ملی گرایی عنوان شد. در این نوشته با نگاهی وسیعتر به این موضوع می پردازیم.
مفهوم تنالیته ، قسمت دوم

مفهوم تنالیته ، قسمت دوم

در مطلب قبل (مفهوم تنالیته ، قسمت اول) راجع به تونالیته در نقاشی صحبت کردیم و با آوردن چند مثال و مقایسه موسیقی با نقاشی سعی کردیم احساس تنال بودن یک نقاشی را تعریف کنیم. اینکه نقاشی باید از زوایای مختلف مرکزیت داشته باشد، اینکه در یک کار تنال نمی توان برای کشیدن صورت یک فرد، بینی را از بغل کشید و چشمها را از جلو و … یا در نورپردازی، رنگ و … در این مطلب سعی خواهیم کرد به مفهوم نبود تنالیته در نقاشی اشاره کنیم تا در مطالب بعدی بتوانیم درک بهتری از تنالیته در موسیقی بدست بیاوریم.
اطلاعیه چهارمین دوره مسابقه  گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ۸۷

اطلاعیه چهارمین دوره مسابقه گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ۸۷

مسابقات گیتار کلاسیک تهران مرداد و شهریور ماه ۱۳۸۷ برگزار میشود. این چهارمین دوره مسابقات گیتار کلاسیک تهران می باشد. متن اطلاعیه این مسابقه به شرح زیر است:
کتابی در اقتصاد موسیقی (VI)

کتابی در اقتصاد موسیقی (VI)

توجه کتاب به از قلم نیفتادن هیچ نکته‌ای در فرایند تولید و بازاریابی و فروش محصولات موسیقی در بخش‌هایی چنان پررنگ شده است که برخی فصول (مثلاً فصل پنجم) تا حدودی از بحث اصلی کتاب منحرف شده‌اند. شاید تنها جمله ای که در تمام فصل پنجم به اقتصاد موسیقی ارتباط مستقیم دارد این باشد:
زنان و موسیقی (IV)

زنان و موسیقی (IV)

به طرز عجیبی دو خواننده مشهور اُپرا، ماری-لوییز دِمَتَن (Marie-Louise Desmatins)، متولد ۱۶۷۰، و لَ موپَن (La Maupin دوشیزه دُبینی Mlle d’Aubigny) متولد همین دوره، هر دو بسیار جوان، یکی در سن سی و هشت سالگی و دیگری در سن سی و هفت سالگی در سال های ۱۷۰۸ و ۱۷۰۷ فوت کردند.