تفضلی: نیاز به افزایش ادبیات کرال ایرانی حس میشود

محمدرضا تفضلی
محمدرضا تفضلی
در مورد قطعاتی که قرار است کر شهر تهران از شما اجرا کند صحبت کنید.
از اینجانب پنج مینیاتورکرال برای گروه کر آکاپلّا بر روی اشعار شعرای معاصر ایران اجرا خواهد شد که به ترتیب ازاین قرارند: «شب است» (نیما یوشیج)، «اندوه» (مهدی اخوان ثالث)، «هایی»(سهراب سپهری)، «سوتک» (دکتر علی شریعتی) و «فقط رویا» (احمدرضااحمدی)

تا کنون چه آثاری برای کر نوشته اید؟
به جز این پنج مینیاتور، سه قطعه برای کر آکاپلّا بر روی اشعار صائب تبریزی و کانتات سمفونیک «به یاد پیرمحمّد احمدآبادی» بر روی شعر مهدی اخوان ثالث به یادبود زنده یاد دکتر محمّد مصدّق نوشته ام.

به عقیده شما چرا آثار آهنگسازان جوان ایرانی کمتر با گروه های متعدد کری که در ایران هستند اجرا می شود و رپرتوار اکثر این کرها قطعات کلاسیک و یا تنظیم های زنده یاد گریگوریان هستند؟
باید بپذیریم که سنت گروه کر در ایران سنت چندان دیرپایی نیست و جای خالی آثاری برای گروه کر آکاپلّا در ادبیات موسیقایی ما به شدت حس می شود. اتفاقاً ابتدا، این موسیقیدانان ارمنی بودند که در ایران به گروه کر توجه کردند.

آنها با استفاده از ملودیهای محلی برای گروه کر، با تغییر فواصل ریز پرده به فواصل پرده و نیم پرده و نزدیک کردن مدهای مرسوم در موسیقی مناطق مختلف به سیستم ماژور ومینور، آثاری برای کر نوشتند که ابتدا توسط زنده یاد روبن گریگوریان این عمل صورت گرفت.

بعداً توسط زنده یاد ثمین باغچه بان وآلفرد ماردویان آثاری با این نگرش ساخته شدند. این را نیز باید خاطر نشان کرد که خوانندگان گروه کر به طور طبیعی علاقه به فواصل سوم و ششم دارند و تمایل آنها به خواندن آثار کلاسیک از همینجا ناشی می شود.

تعدد شاهکارهای کرال کلاسیک نیز به این تمایل دامن می زند اما گروه کر شهر تهران به رهبری آقای مهدی قاسمی جزو آن دسته از گروههایی است که جسارت اجرای آثاری با نگرش هارمونیک جدید تر را دارد.

شما تجربه زندگی در روسیه را هم داشته اید، آیا در آنجا هم دید موزیسینها نسبت به آهنگسازان جوان همینگونه است؟
به هر حال اجرای اثر آهنگساز زنده به سهولت اجرای اثر آهنگساز درگذشته نیست! اما در کشورهایی که موسیقی آکادمیک دارای اهمیت است فوندهایی برای حمایت آهنگسازان معاصر وجود دارد.

مسابقات آهنگسازی که در جشنواره های مختلف برگزار می شود نیز به همین منظور صورت می گیرد. در مسکو و سن پترزبورگ اتحادیه آهنگسازان وجود دارد که آهنگسازان جوان بعد از طی کردن مراحلی موفق به اجرای آثارشان می شوند که البته در این میان سهم اجرای آثار مجلسی و با آنسامبل محدودتر به مراتب بیشتر از آثار سمفونیک است.

آیا قصد ندارید آثاری از خودتان را به ضبط برسانید؟
گروه کر شهر تهران در ادامه برنامه های خود تصمیم بر ضبط قطعاتی از آهنگسازان ایرانی دارد که این پنج مینیاتور از آن جمله اند.

پنج سال قبل با بودجۀ شخصی اقدام به ضبط سمفونی شمارۀ یک با ارکستر ناسیونال اوکراین کردم اما به دلیل محدودیت بودجه تنها موفق به ضبط دو موومان از چهار موومان سمفونی شدم. از آن موقع تا کنون موفق به ضبط ادامۀ سمفونی نشدم.

به ویژه با وجود شرایط اقتصادی اخیر و چند برابر شدن قیمت دلار این امکان محدود تر شده است. درادامۀ پروژه های ضبطی قراراست قطعۀ بالاد برای فلوت وپیانو توسط دو تن از نوازندگان خوب و جوان مهرداد غلامی و مریم مهربان در تابستان آتی ضبط شود.

با کوارتت اروند و با یک پیانیست روس صحبت هایی برای ضبط و اجرای کوارتت زهی و سونات برای پیانو داشته ام. همینطور قرار است برای ضبط سونات برای ویلنسل و پیانو صحبتی با نوازندگانی از ارمنستان داشته باشم.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

گزارشی از دومین نشست «نقدِ نقد» (V)

فیاض ادامه داد: من به روشنی به خاطر دارم که اگر ۳۰ سال پیش می‌گفتیم که فلانی نقد می‌کند، معنی‌اش این بود که فلانی با چیزی مخالفت می‌کند ولی در ذهن حداقل بنده و فکر می‌کنم شمار بسیار زیادی از دوستانی که در آذر ۱۳۹۷ زندگی می‌کنند منتقد کسی نیست که ایراد بگیرد. این جا یک رویداد همزمانی را شاهد هستیم. یعنی ما همزمان دوستانی را داریم که در زمانی زندگی کرده‌اند که نقد عبارت بوده است از موضع‌گیری مخالف با یک موضوع و بعد به مرور با کنش‌های نسل‌های دیگری معانی دیگری پیدا کرده است و این از جمله جاهایی است که من شکاف نسلی را می‌بینم. اگر به خیلی از عزیزانی که مثلا ممکن است ۲۰ سال از من بزرگ‌تر باشند بگوییم قرار است نقد شوید با نوعی جبهه‌گیری آن‌ها مواجه می‌شویم، چون فکر می‌کنند منتقد به معنی مخالف است.

یادداشتی بر مجموعه کنسرت‌های «چندشب عود»

شاید اگر با چند جابه‌جایی یا اضافه‌کردن شب چهارم، اجرای نوازندگانی همچون حمید خوانساری، شهرام غلامی، مریم خدابخش، سیاوش روشن و امیرفرهنگ اسکندری و… را در چنین برنامه‌ای می‌شنیدیم، می‌شد سنجه‌های دقیق‌تری از عیار عودنوازیِ امروز ایران بدست داد. با اینحال آنچه در این سه شب رخ داد چنین بود:

از روزهای گذشته…

بلندگو ، عامل مهم کیفیت پخش موسیقی

بلندگو ، عامل مهم کیفیت پخش موسیقی

در یک سیستم پخش صوتی جعبه بلندگوها۱ عامل تبدیل انرژی الکتریکی به صوتی هستند لذا بنظر می رسد انتخاب نا مناسب آنها با وجود کیفیت بالای دستگاه پخش و آمپلی فایر، می تواند بر نتیجه نهایی تاثیر نامطلوب بگذارد.
یادداشتی بر موسیقی فیلم آرایش غلیظ (I)

یادداشتی بر موسیقی فیلم آرایش غلیظ (I)

از مدتها قبل و از بدو انتشار آلبوم «آرایش غلیظ» (۱)، مقوله ای در پستوی ذهنم رژه می رفت؛ ترجیح دادم دست نگه دارم تا سیل منتقدان موافق و مخالف فروکش کند و نظرهای اهل فن را مطالعه کنم و پس از آن یادداشتی پیرامون این موسیقی بنویسم. همه می دانیم که یک اثر متعلق به خالق آن است و هر آنچه در آن اتفاق می افتد زیر پرچم درایت و آگاهی خالق است. موسیقی جامعه ما، سالهای طولانی است که زیر سلطه خواننده سالاری است و هر اثر با کلامی را اغلب مردم به خواننده نسبت می دهند نه آهنگساز آن. به ندرت کسی می گوید «بیداد مشکاتیان» مگر اهل فن باشد؛ بیداد را به نام محمد رضا شجریان می شناسند.
رنگین چون هزار دستان (II)

رنگین چون هزار دستان (II)

خود حنانه در جایی اشاره می‌کند که نادرستی این موضوع را با برداشتن ملودی از روی بخش همراه آثار دیگر آهنگسازان هم‌دوره‌اش (و حتا استادش محمود) کشف کرده: «همراهی تفاوتی با کرساکف یا نمونه‌های مشابه نداشت». او در موسیقی ایرانی اصالتی می‌دید شایسته‌ی توجه و البته نه شایسته‌ی نگهبانی به مفهوم جلوگیری از هر گونه تغییر. این موضوع را می‌توان در این یاداشت‌ها دید:
کلاف سردرگم (I)

کلاف سردرگم (I)

جشنواره‌ها به عنوان فعالیت جمعی مرتبط با مسائل فرهنگی و هنری، بخشی از چرخه‌ی تولید و مصرف را در جامعه‌ی امروز تشکیل می‌دهند. بخشی که بیشتر مربوط به فرآیند معرفی تولیدات یا تولیدکنندگان است. اما جشنواره‌های موسیقی در ایران از ابتدا با مشکل بنیادی مواجه بوده‌اند درست به این دلیل که چنین هدفی نداشته‌اند یا اگر هم در نظر و بر روی کاغذ چنین هدفی در میان بوده به دلایلی هرگز عملی نشده است.
توضیحاتی در مورد مرور آقای بهرنگ نیک آئین (II)

توضیحاتی در مورد مرور آقای بهرنگ نیک آئین (II)

در این جا در دو مورد سوء تفاهم ایجاد شده است؛ یکم علت وجود صداهای فرعی و دوم نقش جنسیت ها در مقام. از ص ۶۰ تا ۷۵ مقام های ماهور و سه گاه (با استناد به ردیف ها و ترانه ها) بررسی شده اند. این بررسی با تئوری «مقام های دودانگی» که در حال حاضر در ایران رواج یافته است، مقایسه شده و نشان می دهد که مقام ها از دو دانگ یا «سلول» های دیگری هم ساخته نشده اند. نقش صدا ها به ترتیب اهمیتشان در صفحه ۵۹ تعریف شده است: صداهای فرعی مشخص کننده حدود مقام هستند.
آفرینندگی اعداد (I)

آفرینندگی اعداد (I)

«ارتعاشاتی مکانیکی که در محیطی ارتجاعی منتشر می شوند»؛ این تعریفی است از «صوت». حال اگر این صوت دارای ارتعاشی ثابت و منظم باشد، «نت موسیقایی» خواهد بود. اگر دو ارتعاش صوت به طور هم زمان به گوش انسان برسند، بسته به نسبت فرکانس دو ارتعاش، گوش احساس ملایمت (Consonance) یا عدم ملایمت (Dissonance) خواهد کرد. هر چه نسبت فرکانسی دو صوت، به صورت یک کسر ساده تر باشد، برای گوش ملایم تر خواهد بود. با نواختن یک نت موسیقی، «هارمونیک»هایی به گوش خواهد رسید که هارمونیک های دورتر از نت اصلی ناملایم تر می شوند.
سایه روشن تاریخ موسیقی ما (X)

سایه روشن تاریخ موسیقی ما (X)

یکی از مهم‌ترین شاخه‌های پژوهشی تاریخ موسیقی در سال‌های گذشته ترسیم روند تحول موسیقی ایرانی (حداقل نظری) است و پاسخ به این سوال که چگونه ساختارهای اجرایی قدیمی به دستگاه‌های امروزی تبدیل شده است (۳۲). در این مورد نیز باید گفت که دست کم از برخی ساده‌اندیشی‌های گذشته مانند منسوب کردن ساختارهایی از قبیل هفت دستگاه به ساختارهای اجرایی اواخر دوره‌ی ساسانی که تنها اسمی از آن در دست ما باقی مانده دور شده‌ایم (۳۳).
اینک، شناخت دستگاه‌ها (III)

اینک، شناخت دستگاه‌ها (III)

معمولا در متن چنین آشناسازی‌هایی یک تعریف اعلام شده یا نشده در نظر گرفته می‌شود و بدون آن که خواننده با مبانی‌اش آشنا شود مرجع شکل دادن به روند شناخت قرار می‌گیرد. در کتاب حاضر تلاش زیادی صورت گرفته تا خواننده دست‌کم بخشی از سربالایی تلاشی را که امروزه برای درک سازماندهی موسیقی دستگاهی صورت می‌گیرد با کمک متن و مولفش بپیماید. اگر جز این باشد به هیچ شکل نمی‌توان وجود آن مقدار توضیحات را درباره‌ی مساله‌ی طبقه‌بندی و دیگر مقولاتی که به نظر نویسنده پایه‌ی شکل‌گیری دستگاه شده‌اند را روا داشت.
قطعه افسانه ای از آلبنیز – قسمت اول

قطعه افسانه ای از آلبنیز – قسمت اول

شاید گزاف نباشد که بگوییم جوهر موسیقی اسپانیایی را بطور کامل می توان در قطعه آستوریاس (Asturias) از ایزاک آلبنیز (Isaac Albeniz ,1860 – 1909) دریافت کرد. قطعه ای که همواره مورد علاقه آندره سگوویا (Andrés Segovia , 1893 -1987) و کلیه نوازندگان گیتاری که از او پیروی می کنند بوده و خواهد بود.
نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (II)

نگاهی به پیوند شعر و موسیقی آوازی اثر حسین دهلوی (II)

اختلاف سلیقه موضوعی است که درجه زیبایی یک تصنیف را از طرف افراد تعیین می کند. اینکه کدام آهنگ زیباتر است می تواند معرف زیر مجموعه ی عوامل و شرایطی باشد که سلیقه ی فرد را ساخته است. اگر بپذیریم که به عنوان یک اصل آهنگ هایی که از ماندگاری بیشتری برخوردار هستند از لحاظ معدل می توان گفت که زیباتر هستند با یک نگاه و بررسی اجمالی می توانیم به این نکته پی ببریم که این آهنگها تحت تأ ثیر سه عامل می باشند: