آشنایی با «باس رونده»

باس رونده (در حال حرکت) یا “Walking Bass” از زیباترین روشهای اجرای باس در موسیقی سبک جز (Jazz) است، با وجود سادگی نواختن و نداشتن تئوری های پیچیده پشت آن، گاه آنچنان زیبا اجرا می گردد که خطوط اجرایی آن حتی بیش از ملودی در ذهن شنونده تاثیر می گذارد. این سبک اجرای باس در موسیقی های سوئینگ، بلوز و بوگی ووگی کاربرد بیشتری دارد.

در بیشتر موارد، از این سبک نواختن باس برای کسر میزانهای ۴/۴ استفاده می شود. در این حالت نوازنده باس (گیتار باس یا کنترباس) با استفاده از نتهایی با کشش سیاه اقدام به اجرای چهار نت سیاه برای هر میزان باتوجه به هارمونی می کند. باس در حال حرکت تاثیر بسیار زیادی روی موسیقی در حال اجرا می گذارد فضای خاصی را به موسیقی القاء می کند.

روشهای خاصی برای انتخاب نتها و نحوه اجرا وجود دارد که راجع به آن صحبت خواهیم کرد. اگر به تعداد زیادی از کارهای Jazz گوش کنید و یا آنها را تماشا کنید متوجه خواهید شد که این سبک نواختن باس بیشتر بر اساس تجربه و حس نوازنده صورت میگیرد و به ندرت نتهایی از پیش برای این خط از موسیقی تهیه می شود.

نکته مهم
در اجرای باس حرکت کننده مهمترین نکته آن است که نوازنده نباید از نتهای ضد ضرب استفاده کند. یعنی حتی اگر تصمیم بگیرد در برخی موارد برای ایجاد تنوع در خط باس نتهای چنگ یا حتی دولا چنگ هم استفاده کند نباید بگونه آنها را بکار ببرد که احساس ضد ضرب بودن پدید آورد.

و واقعیت امر آن است که یکی از مهمترین دلایلی که این سبک نواخت باس موسیقی را زیبا می کند، حرکت مدام و هماهنگ ضرب باس در زیر سایر بخش های موسیقی است، بگونه ای که حتی در برخی موارد احساس می شود نوازنده باس بدون توجه به سایر بخش ها، در حال نواختن است (به صورت فردی که با حال روی خوش در حال تفریح و قدم زدن در خیابانها است).

به نمونه ای از اجرا این باس در قطعه زیر توجه کنید:

audio file Oscar Peterson – Stéphane Grappelli – Walkin’ My Baby Back Home

آشنا ترین فرم
شاید آشناترین فرم اجرایی همان فرمهای بوگی ووگی باشد، به مثال شکل زیر دقت کنید که چگونه خط باس در طول میزانها به حرکت بالا و پایین رونده خود ادامه می دهد.

چهارچوبهای اجرا
•   اگر هارمونی تنها در یک میزان ثابت است بهتر است که ضرب اول پایه آکورد باشد.
•   اگر هارمونی در دو یا بیشتر میزان ثابت بماند میزانهای بعدی می تواند ضرب اولی غیر از نت پایه آکورد را داشته باشد.
•   ضرب چهارم هر میزان می تواند نتهایی باشد که با ضرب اول میزان بعدی اختلاف نیم پرده کروماتیک بالاتر یا پایین تر داشته باشد.
•   در ضرب های دوم و سوم با خیال راحت می توانید از هر نتی استفاده کنید هرچند نوازندگان معمولآ یکی از آنها را از نت های آکورد انتخاب می کنند.
•   مسیر حرکت نتهای باس بالا یا پایین رونده است و بندرت اتفاق می افتد که نوازنده بخواهد در یک میزان پرش از روی نتها داشته باشد.
•   هرگز فراموش نکنید که بعنوان نوازنده باس مسئولیت نگهداری ضربان موسیقی و هارمونی در دست شما است.



نمونه غالب های اجرایی برای یک میزان
Major 7 : Root + 3rd + 5th + 7th
Minor 7 : Root + b3rd + 5th + 7th
Dominant 7 : Root + b3rd + 5th + b7th
Diminished 7: Root + b3rd + b5th + bb7th
Major 6: Root + b3rd + b5th + 6th
در موارد بالا چنانچه در دو میزان هارمونی یکسان باشد، معمولآ نت دیگری به مسیر رفت اضافه می شود و مسیر برگشت از فاصله هفتم آغاز می شود.

19 دیدگاه

  • حمیدرضا
    ارسال شده در خرداد ۱, ۱۳۸۵ در ۹:۳۷ ب.ظ

    مرسی جالب بود. گاهی اوقات از ترکیب چنگ نقطه دار و دولا چنگ هم بجای نت سیاه استفاده میشه.

  • Babak
    ارسال شده در خرداد ۱, ۱۳۸۵ در ۹:۵۸ ب.ظ

    mamnoon. matlabe besiar mofidi bood

  • ارسال شده در تیر ۲۲, ۱۳۸۵ در ۱۲:۴۱ ب.ظ

    سایت جالبی داری ممنون لطفا آکوردهای گیتار باس را به صورت تصویر وجای قرار گرفتن آنها را روی فینگر برد نشان بده بای

  • behnam
    ارسال شده در شهریور ۲۸, ۱۳۸۵ در ۳:۰۰ ب.ظ

    merci , matalebi ke tooye sitet neveshti kheyli khooban .

  • Nima
    ارسال شده در مهر ۱, ۱۳۸۵ در ۱:۰۰ ق.ظ

    آموزنده و بسیار مفید بود . ممنونم .
    بخش جز سایت خیلی خوبه . لطفا مطالب رو کامل تر کنید .
    دنیای جز برای خیلی از مردم نا شناختست ، به این شیوه میشه این گرایش موسیقی رو بیشتر معرفی کرد تا همه ازش لذت ببرند.
    در مورد کاربرد گیتار بیس در جز و استفاده اون در جز های مدرن و کلاسیک اگر مطلبی هست ممنون میشم بنویسد
    سپاس .

  • ارسال شده در مهر ۷, ۱۳۸۵ در ۶:۱۵ ب.ظ

    مطالب عالی نوشتید ولی توضیحات کمه …امید وارم این وب مرجع آموزش هارمونی بشه…و من و همه تنظیم کننده ها استفاده کنن……

  • ناشناس
    ارسال شده در آذر ۱۳, ۱۳۸۵ در ۷:۵۵ ق.ظ

    Woohooo!!!

  • ارسال شده در آذر ۱۹, ۱۳۸۵ در ۱۲:۱۲ ب.ظ

    سلام از مطالب خیلی ممنونم اگه می شه بیشتر توضیح بدید همیشه موفق باشید.

  • toomaj.h
    ارسال شده در آذر ۲۴, ۱۳۸۵ در ۲:۱۵ ق.ظ

    kheyli khoob bood merci.

  • .hormozanbahman
    ارسال شده در دی ۲۳, ۱۳۸۵ در ۱:۵۵ ب.ظ

    besiyar aliye ke az sabke jazz sohbat kardid
    hazer be hamkari ba site hastam

  • a i
    ارسال شده در بهمن ۳, ۱۳۸۵ در ۱:۲۶ ب.ظ

    ba salam, hamantor ke midoonid manabe baraye moosighye JAZZ besyar kame pas harche matlab bishtar bezarin ma hame bishtar mamnoon mishim…

  • ارسال شده در بهمن ۱۰, ۱۳۸۵ در ۱۰:۵۳ ب.ظ

    lotfan ta akharesh bekhonin ok salam kheyli kheyli bahlin ham khodeton ham site manam mse hameye dostan lotf konin kamel tar bashe mamnon misham akhe taghsire khodetone inaro yademon midin tavaghoat mire bala

  • ارسال شده در اسفند ۲۷, ۱۳۸۵ در ۷:۴۷ ب.ظ

    با سلام و تشکر از آقای رهنما
    بنده ۱۳ سال سابقه توازندگی الکتریک بیس دارم بسیاری از مطالب بالا در مورد واکینگ بیس کاملا” صحیح است البته نمونه هایی از کارهای استاد “جان پاتیتوچی” وجود دارد که بویژه در تمپوهایی که از ۱۳۰ به بالا هستند نتهای آف بیت در استایل واکینگ بسیار واضح ( و البته هنرمندانه ) خودنمایی میکنند.
    با تشکر از سایت خوب شما

  • امید
    ارسال شده در آبان ۲۷, ۱۳۸۶ در ۱۱:۲۶ ب.ظ

    هی بد نبود ولی ای کاش با نتهای دو ر می فا سل لا سی دو نوشته میشد شاید بعضیا با حروف پنج خط آشنا نباشن

  • ارسال شده در فروردین ۲, ۱۳۸۷ در ۴:۰۰ ق.ظ

    khyli khobe bishtar dar morede baas begin

  • ariod
    ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۸۷ در ۱:۱۷ ق.ظ

    fekr nemikonee baraye dars dadan kheili zaeefi?
    in pattern benazare man ke kheili cherte

  • ناشناس
    ارسال شده در مرداد ۱, ۱۳۸۷ در ۵:۴۳ ق.ظ

    walking bass be soorate nesfe zarbam zade mishe

  • ارسال شده در آذر ۲۹, ۱۳۸۷ در ۶:۴۵ ب.ظ

    .kheyli khoob bood merci

  • وحید
    ارسال شده در دی ۱۶, ۱۳۸۷ در ۸:۵۵ ب.ظ

    be nazare man ostad babake riyahi por dar iran ke take vadar jahanam jozve behtarin hast.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

روی دانوب زیبای آبی (II)

یوهان اشتراوس این والس را کـه اصـلا بـرای آواز جمعی‌ و ارکستر‌ نوشته بود و به «انجمن خـوانندگان ویـن‌» تقدیم‌ کرد و آنها‌ در‌ ۱۵‌ فوریه ۱۸۶۷ در تالار‌ دیانا (محل امروز دیاناباد) {این اثر را} به‌ اجرا در آوردند. مـتن اشـعار آن را افسر پلیس یوزف وایل‌‌ سـاخته‌ و بـا این مـطلب شـروع مـی‌شد:

عمومی: مردم با نظریه های جدید در ابتدا مخالفت می کنند

من در سال ۱۳۴۲ وارد دانشگاه شدم و سال دوم دانشکده بودم که در اردوها شرکت کردم و همان موقع بود که با اساتید آشنا شدم و به دنبال آن به هنرستان رفتم و به کلاس‌های استاد محمود کریمی برای فراگیری ردیف رفتم و تئوری و سلفژ را با استاد فرهاد فخرالدینی کار کردم؛ در همان موقع بود که من به گروه آقای فرامرز پایور رفتم یعنی من حدود ۵۰ سال پیش، سال ۴۵ یا ۴۶ به گروه سازهای ملی آقای پایور که تأسیس شده بود پیوستم. ایشان کنسرت من را در پایان سال تحصیلی یا هنرستان دیده بودند و از استاد کریمی خواسته بودند که من را دعوت کنند تا به گروه ایشان بپیوندم.

از روزهای گذشته…

ارکستر سمفونیک شیکاگو (CSO)

ارکستر سمفونیک شیکاگو (CSO)

در ۱۹۸۱ Charles Norman Fay، یک بازرگان اهل شیکاگو، تئودور توماس (Theodore Thomas) را دعوت کرد تا در شیکاگو یک ارکستر تاسیس کند. ارکستر به رهبری تئودور توماس تحت عنوان «ارکستر شیکاگو» اولین کنسرت خود را در ۱۶ اکتبر ۱۸۹۱ اجرا کرد. این ارکستر، همراه با فیلارمونیک نیویورک، ارکستر سمفونیک بوستون و ارکستر سمفونیک لوییس مقدس یکی از قدیمی ترین ارکسترهای آمریکاست.
حال دیگر چه باید کرد ؟

حال دیگر چه باید کرد ؟

ترانه “What Shall We Do Now” از آلبوم The Wall پینک فلوید نمونه بسیار بارز از شیوه ترانه سرایی مختصر و مفید راجر واترز به شمار می آید.
کتابی در اقتصاد موسیقی (VIV)

کتابی در اقتصاد موسیقی (VIV)

بنابراین در محیطی چون ایران، وضعیت اقتصاد موسیقی، موجب تولید انبوه تنها چند نوع موسیقی خواهد شد که تمامی آنها را می توان زیر لوای موسیقی مردم پسند جمع کرد و این مسأله موجب می شود تا موسیقی هنری و جدی، روز به روز منزوی‌تر شده و امکان عرض اندام در بازار موسیقی نداشته باشد. چگونه می‌شود توصیه‌های کتاب را برای موسیقی ای بکار بست که اساساً امکان بازاریابی و ایجاد تقاضا ندارد. ازین رو در شرایط نابرابر، توصیه ها برای انواع مختلف موسیقی که هر یک حضوری متفاوت در بازار موسیقی دارند، می بایست متفاوت باشد.
چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XIV)

چهره ی آدرنو از قابِ اتنوموزیکولوژی (XIV)

شاید علتِ مخالفتِ آدرنو با نظراتِ والتر بنیامین این بود که بنیامین تحتِ تاثیرِ برتولت برشت بر تاثیر هنر بر گروه تاکید داشت نه بر فرد. این دیدگاه در نظرِ آدرنو موجبِ همگانی شدن هنرِ والا و بازاری شدنِ آن می شد. از دیدِ آدرنو، ایدئولوژیِ برشت و بنیامین کارکردی تخریبی داشت. آدرنو به عنوانِ یک جامعه شناسِ فرهنگ( به گفته ی خودِ آدرنو) مقابلِ عقیده ی قرن نوزدهمی بود که در موسیقی فقط احساسات را ملاک قرار داده بود و عقل را در حدِ تکنیک پایین آورده بود، از نظرِ او موسیقی فقط احساساتِ لذت بخش نیست بلکه یک تلاشِ عقلانی است.
تار مرد (I)

تار مرد (I)

نوشته ای که پیش رو دارید شش ماه پس از تاسیس روزنامه اطلاعات در تاریخ دوم آذر ماه سال ۱۳۰۵ منتشر شده است. این نوشته درگذشت استاد بزرگ موسیقی ایرانی، غلامحسین درویش را خبر می دهد و در کنار آن به شرحی از ناملایمات زمانه در عصری که درویش خان می زیسته اشاره دارد.*
نگاهی به آلبوم بوم، ساخته حمیدرضا دیبازر (II)

نگاهی به آلبوم بوم، ساخته حمیدرضا دیبازر (II)

در ابتدا تمی توسط سه تار ارائه میشود، سپس این تم به عود و پس از آن به کمانچه سپرده میشود”بهره گیری از تکنیک ایمیتاسیون (تقلید)”.
لیدی بلانت و مسیح (II)

لیدی بلانت و مسیح (II)

آنچه را که می توان درباره جزئیات قطعات تعویض شده مطرح نمود ابتدا درباره فینگر برد کوتاه و پهن آن است که تماما از چوب افرا ساخته شده و یک روکش نازک از جنس چوب آبنوس بر روی سطح آن قرار داشت و باس بار این ساز که کمی نسبت به نمونه مشابه خود در ویلن مسیح کوتاه تر بوده اما از نظر کیفیت از جنس همان چوب کاج با رگه های پهن ساخته شده است.
عاطفی: این سالنامه یک کتاب پژوهشی است

عاطفی: این سالنامه یک کتاب پژوهشی است

پس از چند سال از توقف انتشار سالنامه های موسیقی که توسط علیرضا میرعلینقی تهیه می شد، در خبرها آمد که انتشار سالنامه موسیقی از سر گرفته شده و قرار است مراسم رو نمایی آن به اجرا برسد. در مراسم رونمایی مشخص شد که اینبار برخلاف سالهای گذشته حمیدرضا عاطفی تولید این سالنامه را به عهده داشته است. حمیدرضا عاطفی معاون اجرایی خانه موسیقی و از خبرنگاران باسابقه موسیقی و نوازنده تنبک (و ویولون به سبک ایرانی) است، او دو سال پی در پی داوری جشنواره سایتها و وبلاگهای موسیقی را نیز به عهده داشته است. با او درباره این سالنامه جدید به گفتگو نشسته ایم:
درباره درس گفتارهای نقد موسیقی

درباره درس گفتارهای نقد موسیقی

ویراست جدید کتاب “درس گفتارهای نقد موسیقی” تالیف آروین صداقت کیش، تحت عنوان “پیش نویس، نسخه ی ۲.۲” منتشر شد. با ارائه ی این نسخه و شماره ی ویراست حاضر و با توجه به امکانات فضای مجازی، متن این کتاب عملا به متنی همیشه باز برای ویرایش های بعدی (تا جایی که استخوان بندی اصلی مخدوش نشود) بدل شده است.
آروین صداقت کیش

آروین صداقت کیش

متولد ۱۳۵۳ تهران منتقد و محقق موسیقی aviehs@yahoo.com