نگاهی به اپرای مولوی (XV)

پرده نهم
این پرده از اپرا با عنوان «خواب اول» نامگذاری شده و در آن تصاویری که مولانا در خواب می بیند به نمایش درآمده است. از ابتدای این پرده که گلیساندوی فلوت به گوش می رسد و در پی آن نوای هارپ به گوش می رسد، افرادی که با آثار بهزاد عبدی آشنا هستند متوجه می شوند که ورژن دیگری از قطعه «موسی و شبان» او در این بخش استفاده شده است؛ اثری که سالها پیش در دستگاه نوا برای یک خواننده متسو سوپرانوی با تکنیک آواز ایرانی و ارکستر سمفونیک تصنیف و ضبط شده بود.

خواب اول که به داستان مشهور موسی و شبان پرداخته است، در بخش موسیقی به خاطر تفاوت هایش با دیگر قسمتهای اپرا و در بخش نمایشی، به خاطر استفاده بسیار زیاد از تصاویر ویدئویی که بر خلاف دیگر آثار غریب پور، نه تکنیک خاصی دارد و نه بدعت قابل توجهی، (به عقیده نگارنده) ضعیف ترین بخش این اپراست و چه بهتر بود این پرده به کلی از اپرای مولوی حذف می شد.

مهمترین نقش در این پرده را مصطفی محمودی به عهده دارد که نقش چوپان را می خواند. اصولا مصطفی محمودی با توجه به ناتوانی های تکنیکی که در اجرا آواز دارد، انتخاب خوبی برای پرده ای نیست که در آن سولوی خواننده تا این حد خودنمایی می کند.

البته محمودی صدایی به اصطلاح چپ کوک دارد و در رجیسترهای بالا توانایی اجرای تحریر های چکشی دارد و همچنین در اجرای نقش بوسیله صدایش، توانایی های قابل توجهی دارد ولی دو ضعف مهم در آواز او وجود دارد که قابل چشم پوشی نیست، اولی نحیف و کم حجم بودن صدای اوست و دومی عدم توانایی او در اجرای ویبراسیون های منظم است.

محمودی زمانی که می خواهد ویبراسیون را سریع تر اجرا کند، ناخودآگاه فورته تر می خواند و اینکار نه تنها به سریع شدن ویبراسیون او هیچ کمکی نمی کند، ویبراسیون های او را لرزان و بی نظم میکند. این نقیصه را می توان در اجرای بسیار ضعیف او از نغمه های کشیده در «آنکس که ما را آفرید / این زمین و چرخ از او آمد پدید» به خوبی شنید.

البته غریب پور و عبدی این هوشمندی را داشته اند که نقش یک چوپان ساده دل را به او بدهند و همین نقش تا حدی ناتوانی های او را با نقش مرتبط کرده و پوشش دهد.

خواننده ای که نقش مقابل محمودی را در این پرده اجرا می کند، مهدی جاور خواننده باریتون است که در نقش یک سردار مغول نقشی را می خواند که در روایت مولانا از این داستان، موسی روایتگر آن بوده است! شاید تغییر کاراکتر موسی به سردار مغول را نیز بتوان، یک تندروی هنری تلقی کرد!

بخشی که توسط جاور اجرا شده است با اینکه اشکال تکنیکی و اجرایی ندارد، نسبت به توانایی های این خواننده، چندان قدرتمند نیست. (گویا جاور در زمان ضبط این اثر دچار بیماری بوده است) پایان این پرده، همچون پرده قبل، حضور شمس و عطار را در کنار مولانا داریم که به دلداری چوپان دلشکسته می پردازند و در این بخش موسیقی نیز همگنی بیشتری با دیگر پرده های اپرا پیدا می کند. در این قسمت است که شاهد حرکتی شایسته در این پرده هستیم و بخشهایی که برای این سه نقش نوشته شده است، تا حدی از کسالت باری این پرده می کاهد و تحرکی در فضای ایستای دستگاه نوا بوجود می آورد.

با اینکه نمیتوان پرده نهم اپرای مولوی را به کلی بی ارتباط با داستان این اپرا دانست، ولی کم ارتباط بودن داستان این پرده با دیگر بخشهای این اپرا را می توان یکی از نقاط ضعف این پرده دانست.

2 دیدگاه

  • صمصام
    ارسال شده در تیر ۳۱, ۱۳۹۲ در ۱۱:۳۴ ق.ظ

    سلام. مطلب خوبی بود.سپاس

  • اشکان
    ارسال شده در دی ۹, ۱۳۹۵ در ۱۱:۳۰ ب.ظ

    سلام. بسیار عالی بود. سپاس فراوان

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

منبعی قابل اتکا و بنیادین در شناخت موسیقی (II)

همین ویژگی‌هاست که موجب شده است این کتاب بارها تجدید چاپ و روزآمد شود و هنوز نیز پس از گذشت چهار دهه کماکان به‌عنوان یکی از پُرطرفدارترین منابع اصلی برای درس‌های آشنایی با موسیقی ــ البته با تمرکز بر موسیقی کلاسیک یا هنری غربی ــ کاربرد و رواج داشته باشد.

نگرشی به تجدد طلبی در هنر و فرهنگ ایرانِ قرن بیستم (XIV)

«دستور تار» اولین کتاب تئوری موسیقی نوین و علمی ایران است. با بررسی آن می توان به علت عدم موفقیت مکتب وزیری که با امیدواری زیادی شروع شده بود، پی برد. یک اشکال اساسی در همان مقدمه ای که او بر دستور تار نوشته آشکار می شود:

از روزهای گذشته…

مرد پیانو

مرد پیانو

بیلی جوئل (Billy Joel) تقریبا” از سال ۱۹۷۱ تصمیم گرفت تا برای خود کار کند، لذا شروع به تهیه یک آلبوم نمونه برای خود نمود. به کالیفرنیا رفت تا اولین آلبومش را در آنجا ضبط کند، بنام “Cold Spring Harbor”.
چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (VI)

چه مقدار تمرین، چه مقدار پیشرفت (VI)

تنها ابزار براى بررسىِ پیشرفت در زمینه ى هنر، من جمله موسیقى و نوازندگى، مقوله ى “مقایسه” مى باشد. مقایسه به سه صورت امکان دارد: یک، مقایسه ى مقدار پیشرفتِ خودِ فرد با توانایى هاى باالفعل و باالقوه ى خودش؛ دو، مقایسه هنرجویان با یکدیگر؛ سه، مقایسه ى هر هنرجو با استانداردِ تعیین شده که طبق تجربه بدست آمده است.
سیستم فواصل تقسیم مساوی طول (IV)

سیستم فواصل تقسیم مساوی طول (IV)

از آنچه فارابی در مورد تنبور بغدادی عنوان نموده است ٬ مشخص می شود که با سیستم فواصل با قدمتی پیش از اسلام مواجه گشته ایم. علی رغم نقش تمدنهای بین النهرین درشکل گیری ساختار تئوریک موسیقی یونان باستان ٬ به جرات می توان گفت که یونانیان اولین کسانی بودند که استفاده عملی از سیستم فواصل تقسیم مساوی طول را نشان دادند.
چارلز مکرس (I)

چارلز مکرس (I)

چارلز مکرس (Charles Mackerras) رهبر بزرگ آمریکایی-استرالیایی متولد ۱۷ نوامبر ۱۹۲۵ (قسمت اول) اگرچه در آمریکا متولد شد، اما در استرالیا رشد و تحصیل کرد، وی در خانواده ای پرورش یافت که به شدت علاقمند به موسیقی بودند، گوش سپردن مداوم به گرامافون و آثار برجسته دنیا از تجربیات دوران کودکی وی بود. او بسیار زود شیفتگی خود را نسبت به رهبری دریافت کرد و نواختن ابوا را به عنوان وسیله ای برای راه یافتن و تجربه نوازندگی در ارکستر برگزید.
سهیلی: سالن مناسب کم داریم

سهیلی: سالن مناسب کم داریم

تهیه‌کنندگی موسیقی در ایران، آنطور که من می‌دانم سابقه‌ای زیادی دارد، البته اینکه تهیه‌کنند‌گان در بخش موسیقی و ضبط موسیقی سرمایه‌گذاری می‌کردند و کنسرت‌ها که باید این دوتا را از هم تفکیک کرد. شما حتی در این زمینه اطلاعات دارید چراکه یکسری از اسناد موسیقی در دست خانواده شما و آقای مبصری هست. لطفا از سابقه تهیه کنندگی موسیقی در ایران بگویید.
مصاحبه با کیت جرت (IV)

مصاحبه با کیت جرت (IV)

یکی از جنبه های مهم نوازندگی شما احترامی است که برای ملودی قائل هستید، چه ملودی نوشته شده و چه بداهه. می خواستم نظر شما را درباره اهمیت ملودی بدانم که اغلب در موسیقی جز به نفع الگو ها (patterns) از بین رفته است.
آرنولد شونبرگ، بنیانگذار آتونالیته (II)

آرنولد شونبرگ، بنیانگذار آتونالیته (II)

شونبرگ که در ابتدا موسیقی مالر را خوار می شمرد، با “سمفونی سوم” مالر که آن را اثری از یک نابغه می دانست، تغییر یافت و از آن پس، از مالر به عنوان یک مرد مقدس سخن می گفت. در سال ۱۸۹۸ دین خود را به پروتستان-لوترانیزم تغییر داد و تا سال ۱۹۳۳ در آن دین باقی ماند. در سال ۱۹۰۴ آغاز به تدریس هارمونی، کنترپوان و ترکیب بندی و آهنگسازی نمود. اولین هنرجویانش پال پیسک (Paul Pisk)، آنتون وبرن (Anton Webern) و آلبان برگ (Alban Berg) بودند.
دیمیتری شوستاگویچ (V)

دیمیتری شوستاگویچ (V)

درباره آثار او دو عقیده وجود دارد، اینکه آیا موسیقی او “به حقیقت اصیل و ناب بوده (آنطور که بسیاری عقیده داشته اند) یا آنکه خالی، به درد نخورد و دست دوم بوده!” ویلیام والتون (William Walton) آهنگساز انگلیسی معاصر او، شوستاگویچ را بزرگترین آهنگساز قرن بیستم معرفی کرده.” دیوید فانینگ (David Fanning) موسیقی شناس نیز گفته است: “با وجود درگیری هایی که اقتضای شرایط اجتماعی او بود، رنج فراوان هموطنانش و عقاید شخصی و بشردوستانه اش، توانست زبان موسیقی قوی و استواری بیابد.”
سخنی چند پیرامون جمع آوری و فهرستبندی آثار خالقی

سخنی چند پیرامون جمع آوری و فهرستبندی آثار خالقی

مطلبی که پیش رو دارید، ثمره تحقیقات دکتر علی جمادی درباره آثار هنرمند بزرگ موسیقی ایرانی زنده یاد روح الله خالقی است. این مجموعه می تواند با کمک دوستداران آثار استاد خالقی کاملتر شود.
گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (III)

گاهی لازم می‌شود نه های دردناکی بگوییم (III)

ماکت آلبوم «چنگ و سرود» سهیل نفیسی، با آنچه از این آلبوم دیده‌اید زمین تا آسمان فرق می‌کند. سهیل می‌خواست تنظیم‌هایی روی قطعات انجام دهد و نظر من این بود که برجستگی کار سهیل کماکان به بیان شعر است. سهیل یک نقال شعر سفید خوب است و اگر قرار باشد نقالی و خنیاگری‌اش را در سازبندی زیاد داشته باشد، بازی بهم می‌خورد و می‌شود موسیقی پاپ معمولی. تعریف پاپ برای من موسیقی‌ای است که تاریخ مصرف دارد. یک اثر پاپ، امروز خیلی هیجان‌انگیز است و آن را می‌خریم ولی شاید دو سال دیگر آن موسیقی را دیگر گوش نکنیم.