قول و غزل یا قول و غزل (III)

عنوان قول و غزل در آلبوم منتشر شده توسط سروش نیز وضعیتی مشابه این دارد. به عبارت دیگر علارغم اینکه قول و غزل از دنیای موسیقی به عاریت گرفته شده و با گذر از فیلتر شعر و ادبیات، به عنوان اسم یک آلبوم موسیقی انتخاب شده است، لیکن به واسطه منسوخ بودن این اصطلاح شناسی در موسیقی روزگار خود، فاقد هرگونه دلالت موسیقایی صریح بوده است.

اما در خصوص آلبوم مورد بحث ما ماجرا متفاوت است و شنود این اثر با در نظر گرفتن سبقه صاحب اثر، عنوان آلبوم و گفتمان جدید مطرح شده، علی الاصول می بایست متأثر از رویکرد جدید به مسأله فرم در موسیقی کلاسیک ایران باشد.

بویژه اینکه پنج قسمت این آلبوم نیز به صراحت در این فضا معرفی شده اند: غزل در همایون. قول در چهارگاه. قول و غزل بر اساس مقام بیاتی حسینی و… ** اما نائب محمدی در بخش اعظم توضیح خود در پشت جلد آلبوم، رویکرد خود به سیستم مدال (به جای تفکر دستگاهی) را رویکرد غالب اثر معرفی کرده و اشاره ای به فرم قطعات و اساساً اندیشه فرمال در فرآیند آهنگسازی این اثر ننموده است.

گویی اصطلاح های قول و غزل و مقام بیاتی حسینی و غیره (۷) چنان جاافتاده اند که دیگر نیازی به پرداختن به آنها نیست و بالعکس آرایش چند مدی و نگاه مدال به قطعه موسیقی است که آنقدر بدیع و کم سابقه است که در معرفی این اثر می تواند به عنوان پررنگترین وجه آن مطرح گردد.

در حالیکه می دانیم حتی در نظام های موسیقایی از دوره قاجار تاکنون نیز علارغم سلطه تفکر دستگاهی، ایده تغییر مایه ها و مدگردی ها، بارها و بارها تجربه شده اند و گوش موسیقی کلاسیک ایرانی امروزی، این تغییرات را شنیده و درک نموده است و در نقطه مقابل، همین گوش، هنوز عادت نکرده است که قطعه موسیقی را تا پایان و با تعقیب و تشخیص فرم و به زبان ساده با رصد نمودن بخش بندی پرداخته شده توسط آهنگساز گوش کند.

لذا به نظر می رسد با پذیرش خلاً شنود فرمال مخاطب -که واقعیت غیر قابل انکار موسیقی امروز ماست- و نیز فقدان قطعیت در انگاشت از تعابیر و واژگان کهن موسیقی، همچنین عدم تجربه کافی جامعه موسیقی در سپهر فرم و ساختار در موسیقی کلاسیک ایران، ارائه کلیدهایی در این خصوص ضروری باشد.

حتی اگر تمامی نوشته های چندساله اخیر در این موضوع را کنار هم بگذاریم، گذشته از اینکه هنوز این حجم از مطالب برای این موضوع بسیار ناچیز است، با لحاظ همین مطالب نیز ابهامات و مغایرتهایی بین عناوین آلبوم مورد نظر و مطالب نگاشته شده وجود دارد. برای نمونه می توان به این مورد اشاره کرد که هم قول و هم غزل، جزو گونه های سازی نیستند و همانگونه که عبدالقادر نیز تصریح نموده بود، هرگاه صحبت از غزل یا قول است، پای شعر نیز در میان است.

اگر این مورد را نیز نادیده بگیریم، دورهای مشخصی برای این دو تعریف می شود که در آلبوم مورد نظر، اساساً بحث دورها موضوعیتی نداشته و هیچیک از قطعات بر اساس دورهای ایقاعی نیستند.

بنابراین بدون در نظر گرفتن عنوان آلبوم و عناوین قطعات، می توان به این اثر گوش داد و آنرا صرفاً بدین شکل معرفی نمود:
«تکنوازی عودی به همراهی تنبک، شامل پنج قطعه که صاحب اثر با بیانی به شیوه خود، سعی داشته است تا به جای تفکر دستگاهی و توقف در ایستگاههای مشخص و از پیش تعیین شده، آزادانه تر حرکت نموده و معابر جدیدی را تجربه کند».

پی نوشت
۷-عنوانی چون «غزل در همایون» دقیقاً نامی است شبیه «مس در سی مینور» و این نیز شیوه ایست دیگر در نامگذاری قطعات که جای عناوین شاعرانه و اثیری یا هر چیز دیگر ، ‌فرم(یا گونه) و مایه قطعه، نام آن می شود.

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

موسیقی شناسی فمنیستی (I)

در دوران معاصر بحث حقوق زنان در جوامع و پرداختن به ارزشهای زنان از جایگاه ویژه ای در می ان صاحب نظران و انسان شناسان برخوردار است. در طول تاریخ در راستای برابر سازی حقوق زنان و مردان تلاشهای بسیاری شده است. این تلاشها صرفا در زمینه حقوق اجتماعی و شغل و پوشش و… نبوده بلکه یکی از این شاخه ها برابری در زمینه هنر است. چیزی که امروزه در غرب همچنان با آن مواجه هستیم و آن استفاده ابزاری از زن برای جذب مخاطب در آثار هنریست، از نقاشی و مجسمه سازی تا سینما و موسیقی. بر خلاف تبلیغ سیستم های غربی در زمینه برابری جنسیتی زن و مرد در عمل مشاهده می کنیم که هیچ برابری حتی در صحبت های برخی فیلسوفان تاریخ غرب برای زن و مرد در نظر گرفته نشده و گاها حتی زن را عاری از نبوغ و شعور آفرینش اثر هنری می دانستند. بحث بسیار گسترده و طولانیست اما در این مقاله با استفاده از چند نوشتار مشهور در زمینه موسیقی شناسی سعی کردیم تا حدودی به این موضوع مهم در زمینه هنر و مخصوصا موسیقی بپردازیم.

کنسرت تریوی فلوت و پیانو اجرا می شود

فیروزه نوائی، نولوون بارگین و لیلا رمضان، در روز ششم شهریور در تالار رودکی ساعت ۲۰:۰۰ به روی صحنه می روند. در این کنسرت آثاری از یوهان سباستین باخ (Johann Sebastian Bach)، فردریش کولاو (Friedrich Kuhlau)، ثیوبالد بوم (Theobald Boehm)، ژاک ایبرت (Jacques Ibert)، فرانتس داپلر (Franz Doppler)، نادر مشایخی و جوزف دیشلر (Josef Dichler) اجرا می شود.

از روزهای گذشته…

کنسرتو از دیروز تا امروز

کنسرتو از دیروز تا امروز

کنسرتو فرمی از موسیقی است که برای یک یا چند سولیست و ارکستر ساخته شده است. تاریخ اولین کنسرتوها به قرن هفدهم بر می گردد و هنوز هم هر ساله موسیقی هایی در این فرم نوشته می شود. این ژانر بستگی زیادی به انگیزه اجرا کنندگان و شنوندگان دارد؛ چراکه این فرم به سولیست مستعد این شانس را می دهد تا توانایی های خود را به نمایش بگذارد. البته کنسرتو میتواند معنی عمیقتری هم داشته باشد در دستهای هنرمند آهنگساز؛ کنسرتو رابطه بین فرد و جمعیت را مجسم می کند.
همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (IX)

همه چیز به جز فلسفه و موسیقی! (IX)

پایه‌ی اندیشه‌ی موسیقایی صفوت (و البته بسیاری از همفکرانش) بر نوعی ارزش‌گذاری دوگانی (ثنوی) قرار دارد. در این نظام، ارزش‌گذاری بر اساس نزدیکی موسیقی با آن چه او مرجع دستگاه ممیِز خود می‌داند، صورت می‌گیرد. مرجع دستگاه تمییز او چنان‌که پیش از این نیز اشاره شد، «اصالت عرفان» است. این اصالت برای او امری پیشینی است.
نخستین «کارشناس موسیقی» در دادگستری

نخستین «کارشناس موسیقی» در دادگستری

در میان هنرمندان دنیای موسیقی هم مانند رشته‌های دیگر که به ویژه با قشر گسترده‌ای از مردم سرو کار دارند اختلاف‌ها و جر و بحث‌ها بر سر مسایل گوناگون کم نبوده است. در همین ایران خودمان یا در بین هنرمندان ایرانی در خارج، شاید بارها شنیده باشید که گفته شود شعر یا موسیقی فلان اثر از شخص دیگری بوده و به نام شخص دیگری معرفی شده؛ یا پروژه‌هایی که در میانه‌ی راه به خاطر اختلاف هنرمندان به پایان نرسیده‌اند.
راجع به سبک موسیقی شوپن

راجع به سبک موسیقی شوپن

ملودی هایی که مانند امواج آب بالا و پایین میرند و گه گاه با هم تصادمی هم دارند، آکوردهای پیچیده و در مواردی حتی ناشناخته که با تاخیری مثبت یا منفی نسبت به ملودی برای خود حرکت میکنند، کادانسهای غافلگیرانه در مواقعی که اصلا” انتظار آنها نمی رود، ظرافت های بدیعی که در هر قطعه برای تزئیین ملودی ها بکار برده شده و… همه و همه را از هیچ کس غیر از Chopin نمی توان انتظار داشت.
موسیقی معاصر با کرانگله

موسیقی معاصر با کرانگله

کارلین هو (Carolyn Hove) نوازنده ابوا و کرانگله (Oboe & English horn) از سال ۱۹۸۸ همراه با ارکستر فیلارمونیک لس آنجلس توانسته است، توانایی های خود را در امر نوازندگی نشان دهد و امروز یکی از برجسته ترین نوازندگان این رشته است. او تحصیلات خود را در زمینه موسیقی در کنسرواتوار موسیقی Oberlin به پایان رسانده و در سال ۱۹۸۶ توانسته جایگاه مناسبی را بعنوان نوازنده در ارکستر سمفونیک San Antonio بدست آورد.
مستر کلاس ارکستراسیون و آرانژمان شهرداد روحانی برگزار می شود

مستر کلاس ارکستراسیون و آرانژمان شهرداد روحانی برگزار می شود

موسسه فرهنگی هنری فرزانه برگزار می‌کند؛ ورک شاپ ارکستراسیون و آرانژمان برای آنسامبل‌های مختلف توسط شهرداد روحانی. کلاس‌ها از ۱۸ تیرماه برگزار خواهد شد و مهلت ثبت نام تا ۱۰ تیرماه خواهد بود.
موسیقی و ایدئولوژی (II)

موسیقی و ایدئولوژی (II)

نوع تاثیر از موسیقی براساس وضعیت روحی و روانی افراد را می توان معلول شرایط محیطی و اجتماعی و نیز عوامل فرهنگی دانست. با این وجود میتوان صور ظاهری و نمودهای عینی موسیقی را بیان کرد، زیرا موسیقی با وجود اینکه از عینیت فیزیکی برخوردار نیست، اما مانند بسیاری از مفاهیم و موضوعات اعتباری و ذهنی قابل درک میباشد.
تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (III)

تاثیر موسیقی درخلاقیت کودکان (III)

فعالیت۱: اولین فعالیت برای تعلیم موسیقی به کودکان آشنا ساختن آنها با مفاهیمی نظیر الفبای موسیقی، ریتم، هارمونی و ملودی است. برای این کار توصیه می شود حتماً از کارشناس موسیقی استفاده شود.
پیوندهایی که در آسمان “ویولون” بسته شده اند (I)

پیوندهایی که در آسمان “ویولون” بسته شده اند (I)

انجمن استرادیواری حامیان، نوازندگان و بهترین ویولون های دنیا را به هم پیوند می دهد. جفری فوشی (Geoferry Fushi) مردی از جنس دوره نوزایش هنر است که شباهت هایی نیز با پی تی بارنوم (P. T. Barnum) بازرگان آمریکایی دارد. فوشی که هم استاد فضل و کمال و هم استاد نمایشگریست، ویولون های چندین میلیون دلاری دارد که به خوبی می داند چگونه آن ها را در معرض نمایش بگذارد.
درباره «سلوک» (II)

درباره «سلوک» (II)

در انتخابِ سازها در این اثر، غیر از نقشِ رنگ آمیزی و محدوده ی صوتی و تکنیک های خاصِ هر ساز، نقشِ ایجادِ بافت و چندصدایی به طورِ جدی مدِنظر بوده است. به این ترتیب، مسأله ی تنظیمِ قطعات، از دیگر مواردی بوده که آهنگساز در آن جسارت به خرج داده است؛ چرا که در قریب به اتفاقِ نمونه های موجود از موسیقیِ حوزه ی ایرانی-عربی-ترکی که مبتنی بر پایه های موسیقیِ قدیم هستند، اجراها به صورت هتروفونیک هستند؛ یعنی تمامِ سازها و آواز ملدی واحدی را، البته هر کدام به سلیقه خود و با ظرایفِ ویژه اجرا می کنند. اما این که چند خطِ ملدیک بر روی هم و به موازاتِ هم حرکت کنند در قدیم معمول نبوده است.