کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (III)

گذشته از این ایراد که میان کتاب‌های دانشگاهی ترجمه شده (به ویژه آنها که روابط و نمودارها نقش اصلی را در آنها بازی می‌کنند) متداول است، در کتاب یک نشانه‌ی دیگر هم هست که از دیدگاه مترجمان و ناشران نسبت به یک متن مرجع درسی حکایت می‌کند. در متن به مناسبت‌های مختلف اشاره به کتابنامه‌ای است که در پایان کتاب چاپ شده است و قرار است راهنمایی باشد برای مطالعات تکمیلی دانشجویان پی‌گیری که این کتاب را می‌خوانند. برای مثال «بسیاری از نوشته‌های شنکر امروزه به ترجمۀ زیبایی از انگلیسی آراسته شده که فهرست آنها در بخش کتابنامه آمده است» (کادوالادر و گانیه ۱۳۹۱: ۱۷) در حالی که این کتابنامه از متن کتاب فارسی به کلی حذف شده است.

ممکن است بپنداریم مترجم آن کتاب‌ها را برای خواننده‌ی فارسی زبان قابل دسترسی تشخیص نداده یا به هر دلیل دیگری حذف کرده است. اما در این صورت برای حفظ یکدستی و سردرگم نکردن خواننده بهتر بود ارجاعات گاه و بی‌گاه به آن را نیز از متن می‌زدود.

حضور آنالیز شنکری در ایران
روش شنکر در ایران خواه در محیط‌های دانشگاهی و خواه غیر از آن، چندان شناخته شده نیست. تا آنجا که می‌دانیم درس تجزیه و تحلیل در روند آموزش آهنگسازی به هارمونی یا فرم اختصاص دارد. به این معنی که دانشجویان پس از آموختن یک دوره‌ی هارمونی (یا فرم) دوره‌ای را هم به تجزیه و تحلیل فرازهای هارمونیک یا فرم قطعات می‌پردازند.

از سوی دیگر در حال حاضر رشته‌ی موسیقی‌شناسی در ایران تدریس نمی‌شود و محققان مستقلی نیز به آن نمی‌پردازند و کمتر رد پایی از آن در نشریات پژوهشی و تخصصی موسیقی به چشم می‌خورد (۹). بنابراین، همچنان که انتظار می‌رود، فعالیت دانشورانه‌ی قابل تاملی در این حوزه انجام نگرفته و بازتابی هم نمی‌یابد.

اگر در نظر بگیریم که کتابی مانند متن مورد بحث در اینجا (و دیگر مشابه‌های آن) به عنوان قسمتی از یک فرآیند تکاملی حدودا چهل ساله در دانشگاه‌های آمریکا که منجر به تثبیت و اقبال روش تجزیه و تحلیل شنکری شد‌ (۱۰)، شکل گرفته است آن وقت می‌توان به قرینه پرسید که همان متن در ایران چه کارکردی دارد یا قرار است که پیدا کند.

مترجم کتاب در این باره می‌گوید: «امید است این ترجمه بتواند راهگشای کلاس‌های آهنگسازی ما باشد […]» (کادوالادر و گانیه ۱۳۹۱: ۱۰) و در جای دیگر زمان درس دادن آن را موکول می‌کند به هنگامی که دانشجو همه‌ی درس‌های پایه‌ی آهنگسازی، از جمله هارمونی و کنترپوان و فرم و … را آموخته باشد. و باز در همان جا در نقد روش آموزش آهنگسازی در ایران یادآور می‌شود که «کلاس‌های آهنگسازی محدود به آن نباشد که استاد به شاگرد بگوید برو یک چیزی بنویس و بیاور (همان طور که به خود من گفته شد) بدون آنکه گفته شود برای نوشتن یک قطعه موسیقی چطور باید فکر کرد و چطور باید طرح‌ها را زد و چطور نوشت […]».

محسن الهامیان که سال‌ها کتاب‌های متعددی را در زمینه‌ی دروس پایه‌ی آهنگسازی کلاسیک غربی ترجمه کرده و خود نیز به عنوان آموزگار برخی از آن درس‌ها فعال بوده، انتظارش این است که چنین کتابی بتواند به فرآیند تربیت آهنگساز در محیط دانشگاهی ایران (یا بیرون از آن) یاری برساند و ابزاری در اختیار مدرسان و دانشجویان و هنرجویان قرار دهد تا بتوانند با استفاده از آن روش عمل هنرمندانه‌ را حتا در جزئیات (مانند طرح زدن برای آفرینش یک اثر، روند فکر کردن و …) بیاموزند.

پی نوشت
۹- بررسی اجمالی نشریات تخصصی و پژوهشی موسیقی در سال‌های گذشته نه تنها نمونه‌های تالیفی با استفاده از روش شنکری را پیش روی نمی‌گذارد بلکه حتا نشانه‌هایی از ترجمه‌ی مقالات (اعم از روش‌های کلی یا مطالعات موردی) را نیز در دسترس قرار نمی‌دهد.
۱۰- برای مطالعه‌ی بیشتر درباره‌ی روند ورود، پذیرش و تحول روش شنکری در آمریکا رک. (Carson Berry 2005).

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

آلبوم «انگاره‌ها»؛ به‌آهنگ‌سازی و نوازندگیِ مهران بدخشان منتشر شد

این اثر که نخستین آلبوم مهران بدخشان به‌عنوان آهنگ‌ساز و نوازنده است؛ شامل مجموعه‌ای از قطعات پیانوییِ آهنگ‌ساز است که تحتِ عناوین پرلود در می‌بمل مینور، واریاسیون‌ بر روی تمی عاشقانه، شش‌قطعه کوتاه برای پیانو، دو قطعه تغزلی، امپرومتو و سونات پیانو شماره ۱ (در دو موومان) عرضه شده‌است.

تاریخ مختصر موسیقی ایران، پیش از اسلام تا صفویه (IV)

در این دوره وضعیت موسیقیدانان بسیار بهتر شد. خسرو پرویز بزم ها و مجالس بسیاری داشت. در حجاری طاق بستان در کرمانشاه یک شکار به تصویر کشیده شده که تعداد زیادی چنگ، موسیقار، دف های چهارگوش، شیپور، نی، سازهای کوبه ای و یک نفر در حال دست زدن را نشان می دهد. چنگ های مثلث و افقی در این دوره بسیار رایج بوده است.

از روزهای گذشته…

دورۀ آزاد مبانی اتنوموزیکولوژی در دانشگاه تهران برگزار خواهد شد

دورۀ آزاد مبانی اتنوموزیکولوژی در دانشگاه تهران برگزار خواهد شد

انجمن انسان‌شناسی ایران اقدام به برگزاری یک دورۀ دوازده جلسه‌ای مبانی اتنوموزیکولوژی جهت علاقمندان به صورت آزاد نموده است. این دوره توسط دکتر محمدرضا آزاده‌فر ارائه می‌شود و در پایان به شرکت‌کنندگان گواهی رسمی اعطا خواهد شد.
متبسم: با الهام از اقدام پایور ونوشه را نوشتم

متبسم: با الهام از اقدام پایور ونوشه را نوشتم

روز ۲۷ تیر ماه قرار است ارکستر سازهای ملی ایران با تکنوازی حمید متبسم و رهبری اسماعیل تهرانی و همراهی محمد معتمدی و وحید تاج به عنوان خواننده، در تالار وحدت به روی صحنه برود. اجرای دوباره قطعه ونوشه اثر مهم و مشهور حمید متبسم باعث شد امروز گفتگویی با این هنرمند داشته باشیم.
جان کیج و ذن بودیسم (I)

جان کیج و ذن بودیسم (I)

پژوهش در خصوص آثار “جان کیج” به عنوان یکی از چهره های شاخص موسیقی مدرن که به مثابه پلی، گذر از موسیقی مدرن به پست مدرن را امکان پذیر می کند، با اکتفای تنها به تحلیل و آنالیز آثار وی حاصل نمی شود. چرا که موسیقی او به عنوان یک اثر موسیقائی مورد توجه است که حاصل نوع نگرشی است که او به چیستی و چرائی حیات دارد. با این توجه، این گونه هنرمندی،اگر به جای موسیقی هر حرفه ی دیگری را هم برگزیده بود، آنقدر در حوزه فعالیتش با اهمیت می نمود که امروزه بتواند اهل قلم را به تفحص در آثارش وادار کند. در این نوشتار با نگاهی گذرا به زندگی شخصی و ویژگی های زمانه ای که جان کیج را اینگونه تربیت کرده بود تا راه باشد نه تنها راهرو، بیشتر به جستجو در سیر تفکر کیج که آن را عامل اصلی خلق آثارش می شناسیم، خواهیم پرداخت.
یک دختر کشاورز

یک دختر کشاورز

در سالهای اخیر پگی لی میگفت : “مردم در تعجبند که چطور میتوان در حرفه نمایش دوام آورد.” او اضافه میکرد : “قدرت من از تربیت کودکی من سرچشمه گرفته است، زمانی که در مزرعه یک نیروی کمکی به حساب می آمدم. من گندمها را باد میدادم، کاه ها را با چنگک جمع میکردم و ارابه آب را برای گروه خرمن کوبها میراندم.”
نگاهی به موسیقی قوالی در هند و پاکستان (II)

نگاهی به موسیقی قوالی در هند و پاکستان (II)

از صدر اسلام بیشتر محافل عمومی مختص مردان بود. زنان در شرایط خاص می توانستند در جنگ ها شرکت کنند، اما ترجیح داده می شد که کمتر در این محافل عمومی حضور یابند. مجالس موسیقی قوالی هم چون گردهمایی موسیقی مذهبی به شمار می رفت تنها به مردان اختصاص داشت.این سنت تقریبا به همان شکل تا به امروز حفظ شده است.
روش سوزوکی (قسمت اول)

روش سوزوکی (قسمت اول)

مقدمه: شینی چی سوزوکی (Shinichi Suzuki)، مدرس ویولون که شهرت جهانی دارد، در شهر ناگویای ژاپن متولد شد. پدرش معروفترین کارگاه ویولون سازی را داشت. ابتدا نزد پدرش شاغل بود؛ نواختن را هفده سالگی شروع و تحصیل خود را در توکیو به انتها رساند و بعد عازم برلین شد، جایی که هشت سال تمام شاگردی کارل کلینگلر (Karl Klinglers) را کرد، به علاوه در این شهر توانست با نامدارترین هنرمندان و پژوهشگران آشنا شود، از جمله آلبرت انیشتن.
ششمین سال فعالیت ارکستر هنگام

ششمین سال فعالیت ارکستر هنگام

کنسرت ارکستر هنگام، در ششمین سال فعالیت حرفه ای این گروه، ۸ و ۹ آبان ماه ۸۷ در تالار حافظ شیراز برگزار می شود. ارکستر ملی هنگام، از جمله معدود ارکستر های غیر دولتی ثابت کشور است که از سال ۱۳۸۱ تا کنون به طور پیوسته در شهر شیراز به فعالیت پرداخته است. این ارکستر در سال ۱۳۸۱ در دانشگاه علوم پزشکی شیراز تشکیل و پس از یک سال از دانشگاه جدا شد و به طور مستقل به فعالیت خود ادامه داد.
عمر فاروق، موسیقیدان ترک (III)

عمر فاروق، موسیقیدان ترک (III)

فاروق پس از اینکه در ترکیه به خوبی شناخته شد تورهای کنسرتی را در اروپا و استرالیا برگزار کرد. او در سال ۱۹۷۱ یعنی در بیست سالگی اولین تور کوتاه مدتش را با یک آنسامبل کلاسیک/فولک ترک در ایالات متحده اجرا کرد. درخت شکیبایی او در حال در آوردن یک شاخه غیر عادی بود.
مهاجری: گمان می کنم وارد دنیایی متفاوت شده ام

مهاجری: گمان می کنم وارد دنیایی متفاوت شده ام

شاهین مهاجری یکی از معدود آهنگسازان میکروتنالیست مطرح در عرصه بین المللی است ولی در کنار آهنگسازی و فعالیت های فشرده در زمینه نویسندگی موسیقی، گاهی نیز به نوازندگی تنبک می پردازد. تیر ماه امسال مقاله “فواصل زمانی” شاهین مهاجری در جشنواره سایت های موسیقی مورد تقدیر قرار گرفت و در آخرین ماه امسال او دومین جایزه خود را، اینبار در زمینه آهنگسازی میکروتنال برده است. با او درباره فعالیت و موفقیت هایش به گفتگو می نشینیم.
هنر، روشنی زندگیست…

هنر، روشنی زندگیست…

به بهانه نزدیک شدن به زمان کنسرت پیمان شیرالی جمال ظهوریان آهنگساز و نوازنده، نوشته ای برای ژورنال گفتگوی هارمونیک ارسال کرده است که می خوانید: