کتابی برای آموزش تحلیل دانشورانه‌ اثر موسیقایی (VI)

انتظار این می‌رود که تا پایان این دو بخش دانشجویی که کتاب را به عنوان ماده‌ی درسی مطالعه کرده است، با آنالیز شنکری آشنایی پیدا کرده و آمادگی لازم برای خواندن و درک متن‌های سطح بالاتر تجزیه و تحلیل شنکری را به ‌دست آورده باشد. با این فرض، فصل آخر (دوازدهم)، به عنوان سرپُلی برای ورود خواننده به متن‌های تکمیلی و پیشرفته‌تر طراحی شده و در مقدمه به بعضی از مسائل بنیادی تجزیه و تحلیل موسیقی در دوران خودش (۱۷) می‌پردازد. طرح پرسش‌هایی چون «چه تفاوتی بین تئوری و آنالیز وجود دارد؟» یا «چگونه آگاهی ازمسائل تئوریک به موسیقیدان برای آنالیز کمک می‌کند؟» با این پیش‌زمینه معنی پیدا می‌کند زیرا اینها پرسش‌های بسیار با اهمیتی هستند که خواننده در مراحل پیشرفته‌ی تجزیه و تحلیل به عنوان بستر نظری با آنها برخورد خواهد کرد.

اکنون می‌توان به یکی از نقطه‌های آغازین بحث بازگشت؛ چنان که اشاره شد مشکل متن‌های اصلی شنکری این است که برای آموزش طراحی نشده و بسیار پیچیده و دشوار به نگارش درآمده‌اند، -به ویژه Der Frei Satz (قطعه‌ی آزاد) که کتاب نهایی شنکر درباره‌ی آنالیز شنکری است- کتابی مانند «مفاهیم شنکر در آنالیز موسیقی تونال» با طراحی خاص خود موفق می‌شود شکاف میان متون اصلی این رشته و درس‌های نظریه‌ی موسیقی را پر کند.

این کتاب برای تدریس در مدت دو پودمان در دوره‌ی کارشناسی (و شاید یک ترم در کارشناسی ارشد) دانشگاه‌های آمریکا طراحی شده است، اما با توجه به سطح متوسط دانش پایه‌ای نظریه‌ی موسیقی در دانشگاه‌ها و دیگر موسسات آموزش عالی (و مراکزی مانند آموزشگاه‌های موسیقی) به نظر می‌رسد که اگر بخواهیم آن را در ایران تدریس کنیم به مدت زمان بیشتری احتیاج داشته باشیم.

این متن (و متن‌های مشابه) که در نتیجه‌ی گفت و گوهای مدرسان نظریه‌ی موسیقی درباره‌ی جای خالی یک متن آموزشی که به دانشجویان کمک کند توانایی لازم برای خواندن و درک متون اصلی آنالیز شنکری را به‌دست آورند، تالیف شده است.

برگردان آن چنان که گفته شد در ایران وضعیتی ویژه پیدا می‌کند و تبدیل می‌شود به تنها متن موجود که (احتمالا) قرار نیست یک مرحله از کمبود‌های آموزشی یا علمی را بپوشاند و صرفا ترجمه شده است. یا با قرار گرفتن در جامعه‌ی جدید، هدفی متفاوت یا (شاید) مغایر با اهداف اصلی کتاب، یا به طور کلی متضاد با این روش تجزیه و تحلیل پیدا می‌کند (مثلا تربیت آهنگساز).

هنگامی که متنی اولین و تنها نمونه‌ی قابل دسترسی در یک زبان است در تهیه و استفاده از آن دقت ویژه‌ای لازم می‌آید چرا که احتمالا واژگان و دایره‌ی معنایی مربوط به موضوع را تا مدت‌ها تحت تاثیر قرار می‌دهد. از همین رو می‌توان گفت؛ بسیار پسندیده است که برای ورود به یک رشته یا موضوع، یکی از بهترین متن‌های آموزشی انتخاب و ترجمه شده است، اما بهتر آن است که اولا جنبه‌های دیگر مانند کارکرد، اهداف، امکانات توسعه و نیازهای جامعه‌ی علمی در نظر گرفته شود و ثانیا ترجمه‌ی با دقت‌تر و آراسته‌تری صورت پذیرد.

پی نوشت
۱۷- برخی از مسائلی که در این قسمت مطرح شده در دوران نوشته شدن کتاب موضوع بحث‌های جدی در جامعه‌ی دانشگاهی آمریکا بود اما اکنون بخشی از آنها مسائل حل شده‌ای تلقی می‌شود یا پاسخ‌هایی که در زمان مطرح شدن در این کتاب به آن داده می‌شد با گفتمان امروزی درباره‌ی آنها تفاوت دارد.
کتابنامه
صداقت‌کیش، آروین
۱۳۸۸ «نمودی از جهان متن اثر کاوشی: در جایگاه، کاربردها، دشواری‌ها و روش‌های آنالیز موسیقی [بخش یکم]»، فرهنگ و آهنگ، شماره ۲۷: ۲۸-۳۳٫
۱۳۸۹الف «نمودی از جهان متن اثر کاوشی: در جایگاه، کاربردها، دشواری‌ها و روش‌های آنالیز موسیقی [بخش دوم]»، فرهنگ و آهنگ، شماره ۲۹: ۴۴-۴۷٫
۱۳۸۹ب «نمودی از جهان متن اثر کاوشی: در جایگاه، کاربردها، دشواری‌ها و روش‌های آنالیز موسیقی [بخش سوم]»، فرهنگ و آهنگ، شماره ۳۰: ۳۲-۳۵٫


Beach, David
۱۹۸۵ “The Current State of Schenkerian Research”, Acta Musicologica, Vol. 57, Fasc. 2, pp. 275-307.

Biringer, Gene
۱۹۹۵ “A Guide to Schenkerian Analysis”, Journal of Music Theory, Vol. 39, No. 1, pp. 145-170.

Carson Berry, David
۲۰۰۵ “Schenkerian Theory in the United States A Review of Its Establishment and a Survey of Current Research Topics”, ZGMTH, 2/2–۳, pp. 101–۱۳۷٫

Gagné, David
۱۹۹۴ “The Place of Schenkerian Analysis in Undergraduate and Graduate Curricula”, Indiana Theory Review, Vol. 15, No. 1, pp. 21–۳۳٫

Kamien, Roger
۱۹۸۴ “Review: Introduction to Schenkerian Analysis”, Journal of Music Theory, Vol. 28, No. 1, pp. 113-123.

Laskowski, Larry
۱۹۸۴ “Review: Introduction to Schenkerian Analysis”, Music Theory Spectrum, Vol. 6, pp. 110-120. Neumeyer, David & Julian L. Hook

۱۹۹۷ “Review: Analysis of Tonal Music: A Schenkerian Approach”, Intégral, Vol. 11, pp. 205-222. Samarotto, Frank

۱۹۹۳ “Review: A Guide to Schenkerian Analysis”, Music Theory Spectrum, Vol. 15, No. 1, pp. 89-93. Tepping, Susan

۲۰۰۱ “Review: Analysis of Tonal Music: A Schenkerian Approach”, Journal of Music Theory, Vol. 45, No. 2, pp. 483-487.

Vaughan, victoria
۲۰۰۰ “Review: Analysis of Tonal Music: A Schenkerian Approach”, Music Analysis, Vol. 19, No. i, pp. 130-134.

دوفصلنامه‌ی پژوهشی مهرگانی شماره‌ی ۴

ارسال دیدگاه

رایانامهٔ شما نمایش داده نخواهد شد.

مروری بر مجموعه‌ی «رنگ‌های قدیمی»

«رنگ‌های قدیمی» شامل ۶۵رنگ (از سال۱۲۸۴ تا ۱۳۱۶ از ضبط‌هایی که در دسترس گردآورنده بوده) و یک متنِ شش‌صفحه‌ای­‌ست‌ که بدون آن و با پالایش صوتی بهتر، می‌توانست محصولی دست­‌کم خنثی به‌دست دهد. متن، نتیجه‌گیری‌های نامستدلی دارد. چند نمونه:

تحقیقی درباره باربد؛ موسیقیدان دوره ساسانی (VII)

نخچیرگان به مجموع الحان سی گانه ی باربد شامل می شد. باربد آفریننده ترانه های نوروزی نیز به شمار می رود. از این ترانه ها می توان به فرخ روز، سروستان، ارغنون، لبینا اشاره کرد. آثار باربد را موسیقیدانان قرون بعدی چون شعبه، جنس، آوازه، و شاخه های مهم مقام ها توضیح و توصیف کرده اند، عبدالقادر مراغه ای در مقاصد الالحان ماهیت تاریخی و موسیقی لحن و آثار باربد را خاطرنشان نموده و آن را زمینه دوره اول تشکیل مقام ها شمرده است.

از روزهای گذشته…

هیجان یک اجرای جدید “کنسرت نی‌نوا” (I)

هیجان یک اجرای جدید “کنسرت نی‌نوا” (I)

اجرای مجدد یک قطعه در فضای موسیقی‌ای که آهنگسازی، به مفهوم یک فرآیند آفرینشی از پیش تعیین شده جزء سنت‌های رسمی و از خصوصیات اصلی آن به حساب نمی‌‌آید، اتفاقی جالب و هیجان انگیز است. این هیجان زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم مدت زمانی بسیار طولانی شنوندگان به نوعی با استبداد موسیقایی تنها اجرای موجود کنار آمده‌اند.
کنترپوان ، آشنایی – قسمت دوم

کنترپوان ، آشنایی – قسمت دوم

انواع کنترپوان – به بیانی تکنیکهای تهیه آن – تعریفی از کنترپوان مطلق است که به عنوان یک ابزار آموزشی توسعه یافته مطرح می شود و در آن به کار گیری کنترپوان های متفاوت سبب یادگیری ساده تر و پیشرفت هنرجویان می شود.
فلسفۀ سازهای ابداعی (I)

فلسفۀ سازهای ابداعی (I)

این روز ها در آشفته بازار موسیقی ایران خبر های گوناگون و متعددی می شنویم. خبر هایی داغ از گروه های “بزرگ”، کنسرت های “بزرگ”، ابداع، اکتشاف، انواع تلفیق، نوآوری و… یکی از ملال آورترین خبر های تکراری این روز ها، خبر ابداع ساز های جدید است. ساز هایی با اشکال گوناگون و در ظاهر متفاوت از لحاظ ساختار و صدا. تنور این آشفته بازار بی صاحب آنقدر داغ است که از هر صنفی در آن می توان یافت. از خواننده و آوازه خوان گرفته تا نجار و بقال و سیرابی فروش…
سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VI)

سر توماس بیچام، رهبر بزرگ انگلیس (VI)

بیچام با نزدیک شدن تولد شصت سالگیش تصمیم گرفت که یک سال از دنیای موسیقی فاصله بگیرد و تعطیلاتش را در یک کشور آفتابی سپری کند. اما شروع جنگ جهانی دوم در ۳ سپتامبر ۱۹۳۹ برنامه های او را به هم زد و در عوض مجبور شد برای تضمین آینده ارکستر فیلارمونیک لندن که حامیانش پشتیبانی مالی خود را با اعلام جنگ قطع کرده بودند، مبارزه کند.
کیوبیس هفت (II)

کیوبیس هفت (II)

در بالای صفحه، یک کانال بازبینی و پل متر قرار دارد و در پایین آن برای هرکدام از کانال ها یک نمایشگر اکولایزر تعبیه شده است که با کلیک بر روی هرکدام از اکولایزر ها میتوانید آنها را مستقیما ادیت کرده و یا تغییر دهید.
«نیاز به کمالگرایی داریم» (VI)

«نیاز به کمالگرایی داریم» (VI)

به دلیل بزرگ شدن جامعه موسیقی در سی سال اخیر این مشکل بیشتر به چشم می آید ولی سابقه تاریخی داشته است چراکه اصولا در موسیقی ایرانی تولید کننده موسیقی از نوازنده موسیقی جدا نبوده است. این سنت در موسیقی کلاسیک هم تا پایان قرون وسطا وجود داشته است ولی به مرور زمان شنوندگان موسیقی کمالگرایی را به جایی می رسانند که دیگر اثر هر نوازنده ای برایشان قابل قبول نبوده و دیگر دوره کارهایی که از نظر چند صدایی ضعیف بودند به پایان رسیده بوده است و این آغاز تخصصی شدن آهنگسازی بوده است. این روند سالها پیش می رود تا جایی که یک شخصیت مستقل به نام آهنگساز و شخصیت مستقل دیگری به نام نوازنده شکل می گیرد ولی باز تا امروز هم بسیاری از آهنگسازان در نوازندگی هم توانایی های قابل توجهی دارند.
درگذشت یوجین فودور در شصت سالگی (III)

درگذشت یوجین فودور در شصت سالگی (III)

در سال های اخیر نیز، فودور در کنار دست و پنجه نرم کردن با سوء مصرف مواد، کنسرت هایی را در آمریکا برگزار کرد اما نه در مقیاس اجراهای پیشین خود. ازدواج های فودور با سوزان دیویس و سالی اِسوتلند، هر دو، به طلاق کشیده شد. اما او در نوامبر ۲۰۱۰ دوباره با دیویس ازدواج کرد و به منزل او در آرلینگتون نقل مکان نمود.
پرگینت با ارکستر نوجوانان ایران به روی صحنه می رود

پرگینت با ارکستر نوجوانان ایران به روی صحنه می رود

فردا، ۷ بهمن ساعت ۱۷:۳۰ ارکستر نوجوانان ایران به رهبری آرمان نوروزی پرگینت اثر ادوارد گریک آهنگساز بزرگ نروژی در تالار پردیس تئاتر شهرزاد به روی صحنه می رود. خرید بلیط این برنامه از سایت تیوال امکان پذیر است.
فواصل خنثی یا میانه (III)

فواصل خنثی یا میانه (III)

در سیستم ۵۰ قسمتی نیز دو اندازه متفاوت از سوم کوچک و بزرگ مشاهده می شود که بر اساس نوع انتخاب ما می توان سوم میانه میانگین را مشاهده نمود. مثلا اگر سوم کوچک ۲۸۸ سنت و سوم بزرگ ۳۸۴ سنت باشد، فاصله سوم میانه معادل ۳۳۶ سنت خواهد شد ولی اگر سوم کوچک ۳۱۲ سنت و سوم بزرگ ۳۸۴ سنت انتخاب شود، فاصله سوم میانه ۳۴۸ سنتی در سیستم وجود ندارد. به این ترتیب فرض هلمهولتز که سوم میانه یا خنثی را میانگین سوم کوچک و بزرگ فرض کرده در همه موارد صدق نمی کند.
دیبازر: توسعه کیفی در حال رشد است

دیبازر: توسعه کیفی در حال رشد است

اگر یک تصمیم جمعی بر این باشد که دانشگاه های موسیقی را تعطیل کنیم، یک گزاره این است که آن را باید بررسی و اهم و فی الاهم کنیم. گزاره دیگر هم این است که سعی کنیم کیفیت چیزی که داریم را بالا ببریم. من فکر می کنم که واقعیت جامعه ما این است که تقاضا در رابطه با موسیقی از نازل ترین شکل تا بالاترین شکل ممکن بسیار زیاد است. عرضه نیز نسبت به ۲۰ سال پیش بیشتر شده است. شاید دوره بازنگری در این است که چگونه کیفیت چیزی که عرضه می کنیم را بالا ببریم. یعنی چقدر می توان روی دانشجوی فارغ التحصیل موسیقی کار کرد تا کیفیت کارش بالا رود.